Bánh mỳ thơm, cà phê đắng

ẩ ự ấ ồ ủ ị

ự ậ ố ị ờ c đ n nay, cô gái đam mê du l ch t

ệ ậ

ứ ế

ướ ế ổ ưở ừ ầ ặ ị ờ ố ờ ị

ữ ữ ả ủ  c a nh ng cu n  ư ậ ể ả ươ ế ạ ơ ố ồ ừ Lan man  m th c tr i u R t h n nhiên và phóng khoáng theo đúng phong cách c a Ngô Th  Giáng Uyên t   ướ ườ ệ ồ tr ng  c đ  nh n mình là “tín đ ” sùng bái chuy n ăn u ng. Trên b ẻ ẹ ơ ề ẩ ủ ả ớ rong ru i đó đây, cùng v i vi c khám phá v  đ p nguyên s , ti m  n c a c nh v t quanh mình, Uyên cũng  ậ ố ừ ậ ạ ở ơ ị  n i ch n t ng đ t chân qua, th m chí có nh ng chuy n đi mà  k p th   ng th c không ít món ngon v t l ộ ị  đ u cô đã xác đ nh là đ ... ăn, sau m t th i gian dài b  nh n. Khó ai ng  tác gi ngay t ng, S ng xanh l Ngón tay mình còn th m mùi o i h ố i có “tâm h n ăn u ng” đ n nh  v y.

ả ắ ắ ự ầ ơ ỉ

ở ủ ứ ả ỗ ộ ư ậ ẩ ủ ớ ỉ ầ   i thành ph n,

ự ế ố ả ả ạ  l ạ ặ ả ị ử ư ẳ

ế ụ ệ ố  m i khi dùng xong món ăn m i... Không ch  miêu t  l ch s  và cách ch  bi n món ăn. Này nhé, ch ng h n nh  món cá  ạ ầ ỳ ượ ế ể ế ế c ngâm n

ướ ạ c l nh t ể ướ ồ ớ ề c hòa tro t

ấ ồ ỏ ấ ừ c l nh hai ngày tr

ượ ế ứ ệ ơ ồ ừ  năm đ n sáu ngày, sau đó  ấ ưỡ ế  cây linh sam trong vòng hai ngày đ  mi ng cá ph ng lên l n g p r i,  ồ ướ c khi n u b ng cách h p r i b  lò. Trong khi đó, món m t hoa h ng  ượ ướ   ế p c ị ằ ướ ạ ế ớ c x p vào hàng quý hi m trên th  gi i, th m, không dùng hoa h ng công nghi p, đ

ị ặ ệ ỉ Ch c ch n đây không ph i là b  s u t p  m th c ch n chu, có h  th ng. Đ n thu n ch  là s  k t n i c m  xúc theo h ng kh i ch  quan c a tác gi ị cách bài trí mà Uyên còn ch u khó đ c t ả tuy t Th y Đi n tr i qua nhi u công đo n c u k : đ nhúng vào dung d ch n ế ti p theo ngâm n ồ B  Đào Nha đ ớ ườ v i đ ng và các gia v  đ c bi t...

ư ể ề ủ ạ

ủ ồ ứ ế ế Ch a k  v  ch ng lo i phong phú c a bánh mì và cà phê. Nào là bánh mì baguette, bánh mì pita theo phong  cách Trung Đông, bánh x  Galicia, r i bánh mì Ý, tên ciabatta ­ ti ng Ý nghĩa là “chi c dép”...

ươ ư ơ ẹ i là ngon” ­ nh ng món ăn c a m

ườ ố ộ ỹ ị ở ng m  v   ư ấ ướ ủ ắ

ỡ ủ

ườ ẫ ặ i dân nghèo quê mình s  s m sung túc h n t

ậ ậ ằ ặ ẽ ớ ề ờ ộ ề ằ ạ

ủ ờ

ả ố ế ậ ấ ị ộ ủ  đâu ­ “ngon  Tuy nhiên chính Uyên đã xác nh n, dù ăn cao l ấ ồ ể ế ậ ươ ấ c m m th m vào t n x ng t y” r i. Đ  đ n  n u v n là s  m t. Cô thú nh n r ng “d ng nh  ch t n ờ ổ ạ ị ộ i hoài mong  khi “g p g ” món ba khía m n mà c a quê nhà trong m t bu i tình c  ghé qua siêu th , khi ăn l ộ ố ệ ậ ự ả ơ ừ  các s n v t t ng  làm. Lan man chuy n ăn u ng tr i u m t  ẩ ỡ ề ể ự ủ chút, cũng nh m hi u thêm v  tính đa d ng và chi u sâu kích c  văn hóa  m th c c a nhi u dân t c khác.  ế ằ ớ ự ư ờ ộ ừ ồ  hào qu  quy t r ng món ăn  Nh ng đ ng th i ­ t  lăng kính c a công dân th i h i nh p nh  Uyên ­ m i t ạ ệ ờ ắ Vi ư ỗ ứ ệ t Nam tuy t v i l m và luôn có m t ch  đ ng nh t đ nh trong lòng bè b n qu c t

ổ ỉ ầ ươ   i

ớ ộ ả ừ ẩ

ườ ướ ứ ộ ữ ơ ị ố ướ ế ứ n, là có m t b a ăn ngon lành gi n d  ­ Felkirch, Áo. Tôi d ng tay đ y xe, hít m t h i dài.  ự ng m i ra lò th m s c làm thoáng ch c n

ộ ơ ờ ấ ị c mi ng  a ra. Tr i đ t, đây là siêu th   ố ố ơ ng

ế ạ

ớ ả ử ể ơ ừ ư ữ ử ườ ề ẹ ướ ả ầ ớ ng làm tôi h i choáng váng, c m giác choáng váng nh  nh ng l n đ u h n hò v i ng

ị ậ ầ ữ ữ ầ ộ ơ

Sài Gòn. Và mùi bánh mì, h n c  Big Ben, sông Thames hay lâu đài

ạ ủ ơ ộ ế ị ữ ả ấ ắ "Phong cách" bánh mì Mùa hè x  Alps, ch  c n m t tách cà phê nóng h i và bánh mì giòn, thêm bình hoa t m i hái trong v Mùi bánh mì n ứ ướ Sainsbury ch  đâu ph i c a hàng bánh gia đình nào trên ph ! Có khi siêu th  còn c  ý b m mùi bánh n ấ nhân t o vào không khí đ  "rù quy n" khách hàng vào mua không ch ng. V y mà ni m vui khi ng i th y  i yêu  bánh mì n ở ớ ẹ m i (có khi còn choáng váng h n h n hò). Đó là m t ngày gi a năm 2007, nh ng ngày đ u tiên tôi quay tr   ơ ả ệ ở ạ ộ l i Anh sau h n m t năm làm vi c  ề Windsor, là m t trong nh ng đi u làm tôi c m th y quy t đ nh quay l i c a mình là đúng đ n.

ớ ớ ứ ả ạ ỉ ng Alastair và Dave, th nh tho ng cao h ng l i

ở ệ ướ ị ườ ờ Th i gian m i sang tôi  ổ ứ t  ch c ăn barbeque: ti c n ạ  chung nhà v i hai anh b n đ a ph ờ ng ngoài tr i, trong v ươ n nhà.

ấ ọ ầ ườ ạ ộ ỉ ườ i nên r t "gia đình". V n m c đ y hoa và ngay c nh m t khu r ng th a nên có c m giác

ộ ơ ộ ố ị ừ ị ướ  London nh n nh p mà là m t n i xa xôi nào đó, nghe mùi th t n ư ả ỡ ng cháy m  xu ng than

Ch  có ba ng ở ả không ph i đang  ứ ơ xèo xèo th m ph c.

1

ị ẹ ệ ể

ứ ạ ặ ằ ấ ấ

ườ ấ ợ i quen nó làm lò bánh mì. Tròn lò nóng quá nên m y ông th  làm bánh đ u ướ c tôi   ờ  ăn  ồ  tr n, m

ệ ừ ề ở ầ ỡ ứ ạ ấ ộ ổ ễ ạ ả ỉ Chúng tôi k p th t và xúc xích vào bánh mì ăn. Vui mi ng, tôi k  cho hai anh chàng nghe chuy n khi tr ư ấ r t khoái ăn hai cùi bánh mì vì giòn giòn r t nôn. Nh ng hôi c p II tôi có đ a b n d n r ng đ ng bao gi hai cùi đó vì nhà ng hôi nh  nh i không có gì lau nên th nh tho ng l bánh mì lên gãi vào... nách cho đ  ng a ngáy. i l y m t

ỗ ứ ổ ỉ ổ ị ể ắ ẩ ậ ẫ Nói chung m i l a bánh vài ngàn ả  ch  kho ng vài ư  b  gãi nách ki u đó, nh ng c n th n v n ch c ăn.

ườ ồ ỏ ộ Hai anh chàng c i lăn l n, r i h i:

ớ ướ ­Bánh mì m i n ỏ ng nóng quá.. ph ng nách làm sao ?

ư ướ ấ ­Thì l y bánh ch a n ng.

ư ướ ề ượ ­Bánh ch a n ng m m xèo sao gãi nách đ c ?

ậ ự ả ờ

ở ở ạ ệ ượ ể ưở ẩ ế ng t ề  Vi t Nam thi u bánh mì. Tôi l n lên ỏ ệ ộ ố ượ c cu c s ng

ờ ể ng đ ề ẫ

ậ ả ụ ớ ế ợ ỉ i. B  qua chuy n v  sinh th c ph m (có khi th t, cũng có khi ch  là giai   nhà quê mi n  ơ ớ i gi ỉ ấ ị

ồ ấ ổ ẹ

ế ưở ạ

ứ ố ệ ầ ớ ố

ỏ ồ ề ẽ ạ ờ ề ấ ọ ữ  đã th t truy n, là phong cách "s a Ông Th ": bánh mì ch m v i

ố ắ t l m nên món bánh mì ch m s a c  nóng

ầ

ậ ỉ ượ ữ ặ

ạ ưở ả ể ẹ ẫ

ớ ơ ế ộ ế ả ố

ủ ấ ượ ữ ể ằ ộ i mát r

ố ị Tôi nhún vai thay cho câu tr  l ề tho i), khó có th  t ữ ổ ớ  tôi v n   bánh mì nhi u phong cách. Phong cách "kinh đi n" là bánh ph t patê, b  (t Trung v i nh ng  ể ư ỡ ộ ẻ ơ ế t là b  gì mà màu vàng đ m và có đ  d o nh  m  đông), ch  l a thái s i, th t ba ch  n u ki u chi  không bi ả ườ ở ỏ ế  bánh mì k p ch  và chà bông, tôi  i   Nha Trang đem cho m y  mà mi ng da đ  chói. H i còn bé, có ng ở ệ ớ ẩ ượ ồ ẩ ng i t n m n l m h t chà bông ra b  r i m i ăn vì t ng bánh ... dính m nh nh n. Phong cách "ăn sáng  ắ nhà" là tr ng  pla lòng đào, lòng tr ng vi n vàng cong lên giòn tang, qu t bánh mì ăn v i xì d u và mu i  ờ ấ ớ ấ  có l  đ i nh t, bây gi tiêu. Phong cách l ữ ờ ỏ ả ữ ặ ấ ữ ữ ả s a nóng và th m chí c  s a đ c. Th i tôi còn nh , có s a ăn là t ặ ạ ứ ầ ườ ệ ẫ ạ ưở ậ i s c. Phong cách " béo ng y" là l p x i b nh c n ăn l c dành cho ng l n đ c này ch  đ ng và xì d u,  ỉ ữ ụ ư ế ườ ư ạ ủ ng có m t nh ng ngày sau T t, tr ng d ng nh ng cây l p x ng còn sót l th i. Nh ng đ nh cao c a bánh  ắ ớ ề ệ ạ ướ ể ả ố ớ t s n s t, đ  cái  c m m  mì đ i v i tôi v n là phong cách "bi n c ". Bánh mì k p ch  cá và m t lo i n ễ ớ ấ ắ ướ ủ giòn c a bánh mì m i h  b p than hòa v i cái dai c a ch  cá m i qu t nhuy n và n c m n cay hít hà. T t  ưỡ ạ ừ ả i và "d n" đ  béo  c  các phong cách bánh k  trên, ngo i tr  bánh ch m s a, hành ngò làm tê l ủ c a th t cá xu ng.

ẩ ẩ ệ ự ề ừ ưở ệ t Nam ch u  nh h ng nhi u t

ễ ấ ị ả ầ ệ

ấ ữ ữ ọ

ủ ế ạ ồ

ệ ấ ạ ỏ ị

ứ ưở ủ ế ớ ọ ấ ạ ắ  l m, sau m i bi ng bánh tây là bánh gì l

ự ủ ắ ế Trong bài Paris  m th c, tôi có nh c đ n vi c văn hóa  m th c c a Vi ế ẽ ổ ố  nhân ti n vi t bài này cũng c n b  sung thêm thói quen  Pháp, d  th y nh t qua thói quen u ng cà phê, có l ẩ ị ọ ổ dùng bánh mì. Nh ng năm h c ph  thông tôi hay ch u khó tìm đ c nh ng tác ph m không có trong sách giáo  ỡ ắ ị ướ ấ ả p h ng hào, m  tr ng và  khoa, trong đó có truy n Đói c a Th ch Lam, mô t : "Sinh nhìn th y mi ng th t  ố ướ ừ ọ ừ ư ủ trong nh  th y tinh, m y khoanh giò n c m n màng, m y cái bánh tây vàng đ ...", v a đ c v a nu t n c  ế ừ ự ờ mi ng  ng  c. Lúc đó c  t t là tên g i khác c a bánh mì th i  ộ ị thu c đ a.

ọ ả ị

ể ở ưở ướ ả ạ ộ ộ ỏ ậ c gi

Bánh mì Pháp, baguette,  kinh đi n mà dân Anh t ổ Anh còn có tên g i "French stick", d ch nghĩa đen là "Cây g y Pháp". Hình  nh  ng t ớ ượ ng dân Pháp là hình  nh m t ông đ i mũ bêrê, tr ữ ạ ắ ộ  xe đ p có treo m t  ị ư i bánh mì khác có r c thêm gia v  nh  mè, trái ôliu, phô mai, nho khô, ẵ  bánh mì dài ngo ng. So v i nh ng l

2

ị ươ ướ ử ẻ

ế ng đúng l a, b  mi ng bánh ra bên ngoài  ầ ị ấ ắ ả ả ị

ớ ị

t qua b o c  đám ph i

ộ ỗ ụ ậ ư ế ỏ ọ ộ ả ả ả i tán, đ n khi anh này quay l ng thì t i l c t c gi

ẹ ướ  ng i g n cũng đang nhai bánh mì. M t nhâm viên an ninh l ườ ụ ụ c ng i trên c . M i ng ả ệ ỉ ủ ộ ọ ng c a b t mì n bánh mì Pháp chân chính có v  ng t chân ph ặ ầ ề ỷ ệ ớ ơ giòn tan, bên trong m m nóng, qu t v i b  ho c d u ôliu ăn khai v  r t b t, không c n th t cá h i s n gì. K   ỏ ồ ặ ủ ấ ở ườ ệ n Luxembourg, Paris c a tôi là lúc ng i g m bánh mì k p th t gà quay tên bãi c    v ni m đáng nh  nh t  ả ồ ầ ườ ạ ớ i l v i m t nhóm ng ượ ở ồ đi ch  khác, không đ  t p tr   ơ ư ạ l i ăn bánh mì t nh b  nh  không có vi c gì x y ra.

ị ữ ế ấ

ớ ố ế ạ ắ t đây là bánh phong  ng

ở  siêu th  Anh hay có món bánh pita, tôi ăn ròng rã m y tháng m i bi ở ấ  ch u u th nh hành nh t t ẻ ầ ớ

ệ ả ụ ướ i Hi L p. Bánh màu tr ng đ c hình gi ng chi c túi, khi n ồ ặ ưở ng  ế ng ch  đ   m vì ph i ăn m m. N u

ầ t xanh vào r i g m, l n nào ăn tôi cũng t ỉ ủ ẩ ề ứ ướ t là bánh pitta n ỏ ị ặ i. Đ c bi ấ ấ ừ ạ ủ ự ầ ở ệ Nh ng k  bánh mì  ị cách Trung Đông,  ơ ồ ph ng lên đ y h i bên trong, x  chính gi a nhét th t rau và  ượ t bánh t ấ ạ ữ ng ph i kéo fermeture đóng"túi bánh" l  nhà sau khi l y t ể  lò c n ph  khăn  m lên đ  bánh kh i giòn và c ng. ả  làm

ượ ị ừ ướ ượ ặ ở ị Hi L p, bánh đ c xiên, còn

p bia n ị ỏ ọ ở ị ớ Trung Đông, bánh hay đ ờ t cay. Th i đi h c

ạ ặ ắ ầ ế ư ỗ ướ i hay v   ố ấ ờ ớ Ở ớ c nhét v i th t heo ho c th t c u  ỏ ấ ớ xé ho c c t mi ng nh  ch  v i hummus th m v  chanh, v  t ỗ ế pitta g n nh  m i ngày, đ n n i bây gi ơ ị ắ ạ i th y ngán, ba b n năm nay không dám đ ng t  nh c l c   Anh tôi ăn bánh  ụ i.

ị ỏ ố ạ ữ ủ ề

ặ ư ượ ớ ướ ấ ở ữ c bi ạ  nh ng n

ẽ ế ớ t t ứ ố

ị ổ Ổ  là pan gallego (bánh mì x  Galicia).  ấ ra không kém c nh v i nh ng phong ề c châu u khác  i nhi u nh t  ư ố  bánh tròn màu nâu n t ra làm b n khía phía trên, nhìn gi ng nh   ượ ắ ặ ch  tách ra nh m nháp v  giòn bùi. Bánh đ c r c thêm h t h ng d

ồ ờ ư ế ẹ t h n h t ph i k  đ n tapas, món ăn nh  có m t

ỗ ặ ộ ạ ướ ặ ở ữ ư ệ ơ ỏ ể ể ằ ơ

ộ ượ ỏ ứ ầ

ố ề ươ ế

ư ị ặ ắ ế ng. Tuy nhiên nh c đ n tapas, nhi u ng ặ ư ị ầ ợ

ủ ộ ế ứ ủ ắ ượ ữ ứ ậ i, b y trên qu y trông th t "g i  i cho r ng món này đ

ầ ề ượ ườ ế ằ ổ u đ  tránh ru i. Sau đó ng

ườ ể ậ ủ ồ ế ặ ấ ồ ộ

ả ủ "Đ i th " v  du l ch Đia Trung H i c a Hi L p là Tây Ban Nha cũng t ặ ả cách bánh mì đ c tr ng. Đ c s n bánh mì Tây Ban Nha đ ứ có l ươ ộ ạ ẻ m t h t d  rang kh ng l ng ho c  ả ể ế ệ ạ h t bí, ăn vui mi ng. Nh ng đ c bi  nh ng quán bar và  ầ nhà hàng. M i món đ  trong m t dĩa nh  xíu b ng bàn tay, có th  là món ngu i nh  ôliu, salad cá c m d u  ư ể ấ u vang đ , tr ng chiên ki u  gi m, ho c món nnóng nh  th t băm viên x t cà ch a, xúc xích chorizo h m r ỏ ằ ữ ườ ị i nghĩ ngay đ n nh ng khoanh bánh mì nh  b ng ba ngón đ a ph ậ ố ỏ tay, phía trên ph  m t món m n nh  th t giămbông, tr ng cá, tôm s t t ả ậ c  c m". Ch  tapa ti ng Tây Ban Nha nghĩa là n ap ph , n p đ y, vì v y nhi u ng ọ ế ở   i ta ch  b i nông dân vùng Andalucia, khi h  dùng mi ng bánh mì ph  lên ly r ẹ ố ế có sáng ki n đ t lên m y trái ôliu mu i, mi ng pho mát, r i cá h i xông khói, v y là thành m t món ăn nh   ngon lành.

ộ ấ ế ế ạ ộ ở ở

ệ ữ ậ ọ ị

ữ ọ ậ ữ ư ắ ọ

ể ờ ộ ắ ạ ủ ộ ớ ấ ỏ ư ế ố Bánh mì có tên ng  nh t là ciabatta, m t lo i bánh mì Ý, tên ciabatta ti ng Ý nghĩa là "chi c dép". (Tình c   ộ Vi t Nam nh ng năm gi a th p niên 1990 th nh hành m t ki u dép g i là dép "bánh mì", màu xanh đ m có  quai ngang s c xanh tr ng, nh ng anh chàng choai b n tôi th i đó r t thích mang). Đúng nh  tên g i, ciabatta nhìn gi ng nh  chi c dép, màu vàng nâu ph  m t l p b t tr ng m ng bên trên.

ẻ ầ ơ ch  nh  t

ớ ớ ử ẹ ử ờ ể ữ ả  ong, khi ăn th m tho m mùi d u ôliu, làm ta  ẹ ả ộ c x  ra k p th t ngu i, phô mai Ý mozzarella tr ng

i nh ng b  bi n Đ a Trung H i. Bánh có th  đ ơ ộ ố ơ ở ắ  Ý còn ăn

ố ỗ ỗ ư ổ ể ượ ẻ ộ ữ ơ ị ọ ủ ấ ộ ư ợ

ữ ố ớ ề ế ư ữ ể ầ Bánh mì n a d p n a phông, b  ra nên trong x p l ị nh  t dai và béo, cà chua, lá húng th m và tiêu xay là xong m t b a nhanh g n đ  ch t. M t s  n i  bánh này kèm nh ng món pasta cũng khá ngon nh ng h i nhi u tinh b t, không phù h p khi ăn kiêng, mà dân nh ng thành ph  l n châu u h u nh  ai cũng ăn kiêng nên hi m khi ăn ki u này.

ề ở ế ả ử ế ư  t Anh. Đ n b t c  siêu th ị

ộ   u ái nói thêm m t chút v  bánh mì  ạ ể ắ ặ ơ i,

ể ặ ộ ư ế ừ ắ ề ế ế ố ả ữ ể ờ ở c nh ng năm 1960 ấ ứ ế ớ  kh p n i trên th  gi t đ n baguette, ciabatta hay ẽ K  bánh mì châu u hoài có l  cũng ph i t ở ợ  Anh cũng có th  b t g p hàng lo t bánh mì đ n t ho c h i ch  nông dân nào  ướ ế  qu c đ o này không h  bi t th i đi m tr nh ng ít ai bi 3

ườ ứ ế ờ ổ ỗ ả i nông dân còn ph i

i th  hai, khi m i ng ố ị ế ớ ạ ứ ậ ẩ ầ ầ ỗ ế focaccia gì h t. Đó là th i ky kham kh  sau chi n tranh th  gi nh n kh u oh n ăn m i tu n bao nhiêu tr ng, bao nhiêu l ng th t heo mu i, bao nhiêu bánh mì.

ể ế ể ế ề ự ấ ở n i ti ng Ian McEwan có vi t v  s  cách bi Anh,

ữ ở ệ t giai c p  ừ ọ ủ  nhà ng

ế ầ ổ ỏ ả ổ ế i yêu g i bánh baguette là bánh croissant (bánh s ng trâu Pháp), làm ả ẹ i phá lên không kìm n i , khi n cha m  cô ph i yêu c u cô ra kh i bàn ăn cho

i yêu ph i c ườ Ti u thuy t Trên bãi bi n Chesil c a tác gi ườ khi chàng trai nghèo dùng b a  ả ườ ườ cô em gái ng ư ế đ n khi ng ng c i.

ở ể ở ệ ự ạ t t i bánh mì x t lát b ng bàn tay đ ng trong túi nh a, l Vi

ả ậ ọ ỉ ế ớ ậ ở ữ

ứ ứ ẹ ỏ i này   gi a, dù là bánh mì x t  ị ở ạ ộ t  ắ  h t c M nagu x  Sandwich, m t th  xã

ắ ỉ ữ t Nam. Bánh này có tên t ế ừ ẹ ể ự ằ ờ Qu  v y, th i đi m đó   Anh ch  bi ẹ ạ i bánh có k p th c ăn  Nam g i là bánh mì sandwich. Th t ra sandwich ch  nh ng l ướ ệ  Bá t lát d p hay bánh mì  ứ ướ ề Kent mi n Nam n ổ ể  ki u Vi c Anh, vì ông sáng ch  ra ki u ăn k p th c ăn vào bánh này.

ườ ư ậ ả ầ ố ọ i vi

ẹ ố

ỏ ớ i gian h  đ n ông ăn nh  v y vì... nghi n đánh b c, mu n ăn t ả ư ậ ự ồ ồ ư ế ớ ỗ ế ế ẩ t ph i tin ai, nh ng dù sao  m th c th  gi ề i cũng bi

ệ ợ ả ề ệ ế ể ử ủ t ti u s  c a M nàu cho là ông ph i ăn nh  v y do c n ăn u ng g n nh  vì ph i làm vi c nhi u  Ng ạ ố   ạ ấ ơ n i bàn gi y, trong khi gi i ch  không mu n ế ơ ơ t  n ông đã sáng ch  ra món ăn  r i "sòng". Không bi ngon lành, ti n l i.

ắ ữ ờ ạ ứ ố ấ ể ừ ắ t nh t k  t khi có bánh mì x t lát". (The

i, xu t s c. (Ví d  b n thân tôi hay nói "Google

ộ t nh t k  t

ấ ắ ủ ấ ệ ươ ư

ệ ầ ộ ữ ở ộ

ở ữ ặ ạ ẫ ụ ả ắ c  a chu ng  ườ ướ ỗ i m i  ư  Anh đã quen ăn nh ng món tin b t khác nh  mì  ổ ể  nh ng ai mang tính hoài c . Đ

ừ

ư ề ớ ả ữ ổ ữ ỏ ứ ế rau

ạ ố ớ ườ ư ệ ệ ặ ấ ị ị ặ t Brovril ho c Marmtie, có mùi v  đ c tr ng r t khó ch u đ i v i ng ừ t Nam i Vi

ố ớ i món bánh mì x t lát, thành ng  Anh có câu "Th  t Quay tr  l ỉ ứ ấ ố ấ ệ ợ best thing since sliced bread), ám ch  th  gì r t t t, r t ti n l ỉ ư ậ ắ ượ ư ứ ố ấ ể ự  khi có bánh mì x t lát"). Ch  nh  v y cũng đ  th y bánh mì x t lát đ là th  t ệ ế ơ ỉ ố ứ đ n m c nào. Dân s  liên hi p Anh hi n nay ch  có h n sáu m i tri u, nh ung m i ngày trên d ượ ắ ệ tri u túi bánh mì x t lát g  m t kí đ c bán ra. Ngày nay  ọ ủ Ýho c g o, nh ng bánh mì lát v n là món ăn c a m i nhà, không chi  ậ ướ nguyên thì ăn m m, còn bu i sáng thì cho vào lò n ng, bánh v a giòn là nh y b t ra kh i lò kêu tanh tách,  ế ơ ph t b  lên ăn v i tách trà s a nóng hay cà phê. Dân Anh còn hay ph t lên nh ng lo i th c ăn lên men t ủ ặ ị c  ho c th t bò nhãn hi ư ắ nh  m m tôm đ i v i Tây.

ấ ề ụ ế ố

ế ả ả ị ệ ế ậ ợ ư ng Vi

ẹ ạ ữ ế ổ ắ Còn r t nhi u phong cách bánh mì n a nh ng đ n đây đã khuya đói b ng, ch c tôi ph i xu ng b p ki m    ồ ẹ ạ ưở ữ bánh mì Tây Ban Nha r i k p l p x t Nam, k p h p phong cách "béo ng y Đ a Trung H i". Nh ng  ậ ể ế ị lo i khác, xin h n d p nào k  ti p v y!

ườ ề ấ ờ

ậ ng v  Có ti ng gõ c a phòng, tôi choàng d y th y tr i đã sáng r , có m y con chim  ấ ỡ ạ ư ấ ị ủ ử ạ ở ử ế ạ ộ

ấ Slovenia, ngon quên đ ử ậ đ u ngoài c a hót nghe vui vui. "Lo ng cho ng" ra m  c a, tôi th y ch  ch  khách s n b ng lên m t dĩa  bánh nhìn đã th y thèm.

ị Ồ ư ắ ấ ờ ễ ậ ồ này d y là tr  quá r i",

ẻ ấ ở ị ắ ắ Ch  có v  áy náy khi th y tôi m t nh m m t m , nh ng tôi xua tay: "  không, gi ả ơ ồ  quá, c m  n ch ". r i đón l y dĩa bánh: "Ch  t ị ử ế  t

ự ấ ộ

ạ ớ ị ỏ ề ố pha cho mình m t ly cà phê r i ra ban công nh m nháp bánh. Lo i bánh ch  đem lên cho tôi là gibanica, ắ   ng c n vào c vùng Balkan, đ

ộ ượ ắ c s p thành l p b t m ng, lo i b t n ạ ọ ạ ộ ướ ố ư ủ ề ồ Tôi t ướ bánh truy n th ng Slovenia và các n ạ ở ữ ẹ ừ  gi a k p phô mai ng t m m m i và h t poppy gi ng mè đen li ti. giòn nh  bánh s ng trâu c a Pháp,

ứ ắ ơ ố ổ

ở ầ ộ ỳ ườ ẹ ậ ộ ỉ ờ Ban công n i phòng tôi nhìn xu ng thung lũng xanh r n thích m t, không khí bu i sáng vùng núi x  Alps làm   ng i nh  tênh, th t là m t ngày kh i đ u "có lý" cho m t k  ngh  đúng nghĩa.

4

ướ Cá n ng và vang...

ư ướ ơ ờ c khi đ n Slovenia (thu c Nam T  tr c đây), tôi đã có h n tám tháng không r i kh i n

ướ ừ ộ ỏ ướ ọ ộ ủ ế ế ế ắ ứ ư ứ ứ ề ắ

ạ c Anh ngo i  Tr tr  m t chuy n đi ng n ng i đ n mi n B c x  Wales, nh ng x  Wales cũng tính là Anh vì m i th  không  khác gì m y.ấ

ữ ở

ư ườ ợ ữ ồ ấ ướ i bi c Đông u ít ng

ổ ậ ư ườ ng nh  có t ữ ủ ế ế t đ n này, đ t n ủ ế

ặ ư ầ

ệ ữ ộ ọ

ế ưở ướ ẽ ượ ị c nh  bé nh ng d ị ỏ ệ t có nh ng món ăn ngon lành nh ng ít ai bi ỏ ỏ ư ế ộ

ộ ế ng, tôi t ồ ệ ồ ữ  đây, tôi đã ăn món cá n ng s  đ ầ dài g n hai gang tay lên b p. Nhà hàng có b p n

ầ ờ ầ ơ ặ ự ế ở ỗ ữ  ch  nh ng n i khác làm  ế ả ướ ậ ế ướ ng đ t tr c ti p  ơ ủ ể

ộ ố

ế ị ắ ậ ầ ưỡ ố ộ i. Nh c đ n r

ấ ứ ơ ớ ắ ộ u vang tr ng làm đê mê đ u l  đây. M t ly r m t nhà hàng sang tr ng ch  d ượ ở ộ u

ớ c mi ng. L p da cá  ươ ng lu c  u vang, có ỉ ướ i  ủ ộ ể ộ u ngon đàng hoàng, khô, ng t và thanh, không thua kém các lo i vang n i ti ng c a Pháp,

ị ắ ế ượ ọ ổ ế ể ờ ở ữ ị

ạ  Slovenia cũng là m t trong nh ng đi m du l ch, trong đó ố c cho là lu ng nho già nh t th  gi ồ i 400 năm, đ

ộ ế ớ ướ ố ắ ỏ ổ ờ ượ ượ ư ớ ượ ở ữ ấ i còn cho trái. Có l n tôi th c  c bi u Slovenia ngon v y nh ng không th y bán ầ ắ ế ượ ở  đây  t r ấ  nh ng n c khác, m i đ u

ả ứ ấ ố V n hay đi đó đây, tám tháng đ  làm tôi cu ng chân và không ch u n i, vì v y tôi r t trông đ i nh ng ngày  ỏ ứ ấ ả ấ ướ t c : có nh ng dãy núi x   đ t n ế ầ ả ả Alps trùng đi p quanh năm tuy t ph , có Đ a Trung H i nóng b ng, có nh ng con sông ch y xi t đ y cá, có  ế ế t đ n. Đêm đ u tiên  nh ng cánh đ ng nho ngút ngàn, và đ c bi ở ồ ầ ng tuy t ngon trong m t nhà hàng nh  phong cách Balkan g n h  Bled. Khi g i  ướ cá n c đem ra m t mi ng philê cá nh  nh ng không ng  đ u b p cho nguyên m t con  ổ cá kh ng l ỡ qu y bar, khách có th  nghe ti ng xèo xèo c a m  cá và mùi th m d y lên làm ch y n ắ ị chín vàng giòn, bên trong th t tr ng mu t và ch c n ch, ăn v i khoai tây và món rau spinach đ a ph ượ ầ ụ tr n mu i h t và d u ôliu đ m đà, kèm ng m r ư ế ượ ẻ ư ở u r  nh   th  nói tôi ch a đ n b t c  n i đâu r ọ ượ m t euro, mà r ữ Ý, Tây Ban Nha... Nh ng cánh đ ng nho xanh r n  ướ có lu ng tu i đ i trên d ậ m c h i sao r ỉ ủ làm ra ch  đ  cho dân b n x  dùng.

ấ ự ề ướ ạ ủ ữ i c a nhi u n ng qua l

ướ ự ưở i"  m th c Slovenia ch u  nh h ữ

ố i s  cai tr  c a đ  qu c Áo ­ Hung mang l ưở ủ ể ấ Ả ứ

ệ ắ ả ề ư ơ ị ế ữ ề ặ ầ ậ

ắ ế ể ợ ị ả ề ế ớ Ẩ c láng gi ng. Nh ng  Pizza "ngon nh t th  gi ủ ạ ị ủ ế i nh ng món xúc xích và bánh strudel (1) c a Áo, món  năm d ủ ầ xúp goulash và th t bò h m c a Hungary.  nh h ng c a Đ c có th  th y qua vi c b p c i và khoai tây có  ớ ữ m t trong h u h t nh ng b a chính. Mi n Nam giáp v i Ý nên cũng du nh p nhi u món Ý nh  c m risotto,  mì s i và không th  không nh c đ n pizza.

ạ ạ ấ ắ ộ ượ ử ụ ể c s  d ng đ  làm risotto,

ừ ng tinh b t giàu ch t amylopectin t ứ ộ ượ ạ ạ các h t g o ng n tròn th ườ ướ ả ộ ng đ ẻ ạ ơ M t l lo i g o này có kh  năng hút n ề c cao, ch a nhi u tinh b t nên th ườ ữ ng d o h n nh ng lo i khác.

ứ ề ố i Áo và Đ c xúp goulash Tôi đã đi Ý hai

ề ủ ấ ư ệ

ừ i tôi t ng đ ộ Slovenia, t ư ấ c ăn l ổ ạ ở i  ề ừ ẻ ỏ ố ng đi xu ng t

ượ  lâu đài Bled. Đó là m t bu i chi u m a b t ch t,  ả ư ắ ầ ắ ắ ạ ụ ơ ố

ợ ư ớ ấ ậ ườ ố Bánh Apple strudel Bánh táo v n là món ăn truy n th ng c a ng ạ ầ ế ớ i  l n, ăn nhi u pizza chính hi u Ý nh ng món pizza ngon nh t th  gi ợ ườ ộ m t nhà hàng trong con h m nh  trên đ ố đang tham quan lâu đài trên cao nhìn xu ng h  thì m a b t đ u l c r c, làm tôi ph i ch y h t h i xu ng  ổ  trên thì kh . m y trăm b c thang vì s  m a l n b  k t l ồ ị ẹ ạ ở i

ồ ồ ố ế ẹ ề ế ấ ỗ ồ ị

ư ầ ế ư ấ ộ ỗ

ị ầ ủ c tôi trang b  đ y đ  áo  m khăn  ậ ề ướ ạ ủ ư ắ ầ Xu ng đ n h  ng i vào ch  có mái che nhìn m a d m, h  có đ p, có nhi u v t nhi u thiên nga đ n m y  nhìn hoài cũng chán, tôi đ i m a đi lòng vòng ki m ch  ăn. Ngày hôm tr choàng thì n ng nóng, hôm nay ch  quan không mang gìtheo thì m a gió l nh run c m c p.

ộ ộ ấ ỗ ồ

ư ữ ỏ ỏ hoa t

ẹ ỏ ư ướ ế ơ ộ ướ ế ọ ộ ớ ấ Đi b  m t lúc, tôi th y quán pizza có ban công mái che th p đèn  m áp, ch  ng i nhìn ra tháp nhà th  và  ữ ươ ỗ i, n nh ng căn nhà g  xinh đ p treo nh ng gi ộ ượ ỡ bàn, g i m t pizza c  nh  nh ng đ ờ ắ ữ ặ ế c m a nh  long tong. Tôi h  tay trên n n đ t gi a  i và rìa bánh ư c mang ra m t chi c to nh  chi c mâm, l p b t bên d

5

ề ờ ớ ỏ ạ ẫ i d o m m nh  l p phô mai vàng nh t l n v i cà chua đ  óng ánh, b  m t đ y

ạ ẻ ẹ ờ ấ ẫ ộ

ớ ư ụ ờ ạ ở ế ặ ộ c vào nhìn tôi kêu lên: "Tr i, g p b n

ậ ướ ủ ế ng

ờ ỏ ướ t bao. Đang ăn, m t khách b ế ừ  sân bay th  đô Ljubljana đ n Bled. Cô m  cu n sách h i Ailen ng i cùng chuy n xe buýt t ắ ầ t nhà hàng này qua sách?". Tôi l c đ u: "Không, tôi tình c  khám phá

ạ ờ ế ế ư ệ ặ ố ớ ố ề ặ ầ ư ụ giòn r m nh ng bên trong l ự ấ ả ả h i s n m c, cá, tôm, cua, sò, v m, đúng nghĩa "ngon quên tr i đ t", m a s t sùi ngòai kia v n th y cu c  ờ ươ ẹ  đây!", tôi nh n ra cô  i đ p bi đ i t ườ ở ố ồ gái ng ị ẫ d n du l ch trên tay, h i: "B n cũng bi ặ ra. S  tôi luôn g p xui v i th i ti t nh ng hay g p hên chuy n ăn u ng".

ườ ổ ế ề ậ ng v  Bánh kem Bled n i ti ng béo ng y ngon là nh Sau năm ngày, tôi

ế ế c bi c, dĩ nhiên tr

ượ ướ ế ườ ượ ở ữ ứ ế i đây sau Th  chi n th  hai. Ng ằ c khi đi không quên ăn b ng đ i Slovenia c món   nh ng

ế ướ ế ạ c sáng ch  t ể ẫ Bánh kem và xúp... ngon quên đ ố luy n ti c chia tay thành ph  Bled non xanh n ổ ế bánh kem (Kremna rezina) n i ti ng, đ ặ ộ ế ậ ườ vùng khác v n th ng l n l i đ n t n Bled đ  ăn món này.

ọ ỉ ầ ượ ế ằ ọ

ng khách dài ngo ng x p  ủ ế ớ ấ ạ ớ ế ấ i hàng trăm lo i bánh và kem khác nhau, x p l p trong t

quán có t ể ề ậ ử ả ượ ắ ọ Tôi ch n quán bánh ng t Smon có logo hình con g u li m kem, ch  c n nhìn l ẽ hàng ra t n c a là th y yên tâm. Có l kính, ai h o ng t vào đây ch c không th  k m lòng đ c.

ồ ọ ồ ư ắ

đây r i ng i trong cái n ng x  Alps cũng ng t nh  bánh, ng m nghía mãi không  ả ắ ộ ế ớ ỏ ứ c s p thành nhi u l p, d

ọ ướ ồ ộ ớ ứ ẻ ố ị

ề ớ ủ ộ ắ ườ ấ ớ ề ắ ươ ữ ế ậ ư ng tr ng li ti nh

ố ồ ở Tôi g i món "qu c h n"  ượ ắ ợ ế dám ăn vì s  h t. Bánh tho ng mùi vani, đ i cùng là l p b t giòn m ng, đ n  ệ ữ ộ ớ m t l p dày s a tr ng d o gi ng món tráng mi ng custard c a Anh, r i m t l p kem dày m m m n màng,  ạ lo i kem t i ph t trên bánh sinh nh t, trên n a là m y l p b t giòn, trên cùng r c đ tuy t.ế

ỏ ư ề ướ ả ấ ư ế ớ ị ị trên, Slovenia tuy nh  bé nh ng có v  trí đ a lý khi n nhi u n

ắ ớ ở i  ỉ ầ ờ ứ ờ ồ ả ồ ớ

ắ ắ ặ ố

ư ở ậ ữ ươ ề ắ

ng bu m, nh ng ngôi nhà x a  ọ ồ ầ ướ ố c châu u l n ph i l y làm  Nh  đã nh c t ể ế ị ị  đ ng h  trên xe, tôi đã r i x  Alps núi non ch p chùng đ  đ n v i Đ a Trung H i  ghen t , vì ch  g n hai gi ẹ ớ ờ ể ố ổ ng p n ng và gió mang theo mùi mu i bi n m n. Ph  c  Piran đ p nh  tranh v i b  bi n chan hòa n ng có  ữ   ả ng mang phong cách Venice, nh ng  qu ng tr nh ng con thuy n tr ng gi ệ quán ăn d ậ ể ư ườ ữ ả i giàn nho chín m ng đ y khách ăn u ng nói chuy n rôm r .

ư ố ầ ấ ẫ ớ ng vì món xúp cá. Hôm đ u tiên, xúp n u v i v m xanh l n nh ng s  cá

ữ ướ ư ệ ầ ơ i là

ề ỏ ằ ạ ạ ặ ề ở ườ Ở  đây, tôi nh  s ng trên thiên đ ỏ ạ n c th m ngon m n mà nh  tô bánh canh cá d m mi n Trung Vi ượ ữ nh ng h t g o m m n  bung, ăn kèm bánh mì nh  b ng bàn tay ph t b  và dĩ nhiên, r ớ ẹ ố ắ t Nam, cà r t x t m ng, bên d ế ơ u vang.

ẳ ặ ề ề ơ

ễ ướ ộ ỏ ỏ ồ ắ

ể t v  đ  h ng l n bên d ạ

ị ớ ấ ắ ằ  vì n u b ng h i s n t ộ i chung v i cá tr ng phau, ăn v i bánh mì n ọ ừ ỉ ự ơ ể ở i kèm rau th m  ớ ấ ng x t khoanh ch m  ứ i. Xúp cá ngày th  hai này là món

ặ ỗ ổ ư ở ữ ố ả ả ươ ạ ố ầ  nhà hàng sang nh  v y giá g p ba, b n l n, vì ngòai xúp cá còn có món chính

ắ ộ ổ ọ

ồ ầ ư ắ ạ ự ệ

ọ ộ ọ ồ ư ữ ơ đ y d a leo, cà chua, xà lách, b p ng t và  ồ i tráng mi ng b ng ly cocktail trái cây x t h t l u chua chua ng t ng t. Bàn tôi ng i  ỏ ừ ể  bi n ng ngay ra Đ a Trung H i xanh th m l p loáng n ng tr a, trong nh ng c n gió l ng l ng th i t

ả ỗ ầ ắ ụ ấ ữ ề ạ ụ ấ ỏ ươ Súp cá m n Món xúp cá ngày hôm sau khác h n, n u v i r t nhi u cà chua nghi n đ  t ớ ướ nhuy n, tôm l ấ ỗ ầ d u ôliu. M i lo i xúp ngon m i ki u, ng t l ủ ộ khai v  cho m t set menu bu i tr a giá ch  14 euro c a m t nhà hàng h ng sang bên bi n, th c đ n này  ư ậ ấ nh ng thành ph  châu u khác  ộ ướ ng than vàng óng, ăn kèm m t tô rau tr n kh ng l phile cá n ằ ố hành tây, cu i bu i l ướ ẳ h ậ th t thích. V  l ổ ạ ị i Anh, m i l n tôi khoe b a ăn này, b ng ai cũng sôi lên sùng s c.

ậ ấ ố

Slovenia, tôi thích thú nh n ra ngay c  nh ng thành ph  du l ch v n không th y bóng dáng các quán ăn  ồ ả ữ ấ ướ ộ ơ ở c Đông u này v n t

ẫ ữ  hào là m t trong nh ng n i kh i ngu n  ư ầ ặ ạ ổ ọ ỗ ữ ữ ữ ậ ặ ớ ở Ở nhanh hay các chu i cà phê toàn c u. Đ t n "ăn ch m", v i nh ng bu i h p m t b n bè, nh ng b a ăn ị ẫ ự  các nông trang ho c các nhà hàng theo trào l u

6

ỗ ữ ừ ấ ả ề ượ ấ ể ổ ượ ầ ượ t c  đ u đ c n u theo ki u c , đ c mang ra l n l ỗ t và m i món

ở  tám món tr  lên, t ạ ượ ỗ này, m i b a t ớ ượ ố đ c u ng v i m i lo i r u khác nhau.

ữ ư ể ệ ấ ị ầ ễ ớ ế ụ ớ m i ti p t c v i

ậ ệ ậ ộ B a "ăn ch m" cũng là d p trò chuy n trong không gian  m áo th  giãn, đ  vào tu n l công vi c b n r n.

ư ỗ ữ ơ ậ

ữ ầ ườ ụ ầ ộ ố ở ộ Nh ng tôi không tham gia vào b a "ăn ch m" nào, m t ph n vì m i b a h n tám món ch c s  lên ký  ườ ỉ ộ vùnv t, m t ph n vì ch  m t tu n ăn u ng bình th ng ầ  Slovenia thôi đã ngon quên đ ắ ẽ ề ng v .

ợ ộ ố ả ễ ấ

ế ầ ị ạ ế ủ ầ

ủ ở ạ ế ầ ớ ở ề t c a nhà văn Nguy n Tuân v  ph , trong đó l y b i c nh  ộ ố ườ ệ i Vi t làm trong các lĩnh  i th  đô Helsinki, Ph n Lan c a ông và m t s  ng ớ ỗ   i khó ăn và nói lên n i nh  nhà, nh  món ăn quê t có ph n chê món s  t

ệ ọ Ăn hàng ch  Helsinki Có l n tôi đ c m t vài vi ủ chuy n đi tham gia h i ngh  t ạ ự v c khác nhau. Đ i lo i trong bài vi ươ h ộ ạ ở t là ph . ặ ng, đ c bi

ỗ ẩ ầ ừ ữ ứ ắ ậ ọ

ắ ữ ẹ

ệ ố ầ ươ ệ

ị ư ề ấ ề i ta th

ồ ứ ổ ư ượ ố ạ ử ạ i c  nh c, nh ng ch  đ a món ăn trông đ p nh  r ứ ng B c này. Tôi hào h ng làm vi c li n li n  ố ự ệ ặ t có s  nghi p mà r y coi nh  mi ng ăn. Nh ng tr

ố ắ ư ế ỉ ế ớ  có chí l n ch  bi ườ ẹ ườ ủ ợ ng thôi.” “Này, các c u có th y ấ ườ i bình th

ề ở “M i ngày ăn ba b a, kh u ph n th a thãi b  béo. Nghi th c lúc ăn th t là trang tr ng: đ  s , pha lê, k n  bàn tr ng mu t, quanh bàn ăn ch c ch c l u rót trong  ề ở ạ ộ ế ớ ơ ể ạ  Đ i h i Hòa bình th  gi i, c  th   các truy n th n tho i ph ằ ữ ườ ườ ề ị ng nói r ng nh ng  nh p đ u, tâm trí có nhi u sáng ki n. Nh ng ăn u ng sao không th y ngon. Ng ườ ợ ư ế ề ậ ng h p tôi  b c vĩ nhân ho c hi n gi ấ ậ ườ ỉ ể k  ra đây ch  là cái tr ầ món ăn ả ộ ng h p thông th ng c a m t con ng ặ ấ ỳ  Ph n Lan có nhi u cái r t k  qu c không.

ị ạ ế ọ ắ ứ Th t bò rán, l i phi ư t m t công phi ch a ng t s t lên trên.

ạ ơ ỏ ớ ố ế ấ ơ i ăn kèm v i cá g i. C m l ạ ướ i p vào t ủ ướ  n c đá, mình th y đĩa c m có khói, lúc ăn bu t đ n

Cam chanh l chân răng.

ự ậ ẩ ấ ầ ể ậ

ệ ở ề ớ ở ườ ng phái l p th . Cho nên tôi càng th y c n ph i  ứ t r t hay, mô t ả ượ  đ

ắ ậ ệ ả ố ế ấ ọ t Nam. Tôi đ m b o ai đ c xong bài này cũng mu n

ố ấ ướ i n u n ấ ố ồ ố ả ị ừ ả ộ ơ

ụ ề ỉ ỉ ụ   c ph c

ẹ c ta, ch  ăn nh ng món đ ườ ườ ấ ợ ị ị ị ướ ạ i h i ngh  mà không ch u ra ngoài d o ch  Helsinki, ăn nh ng món ng ữ ươ i dân đ a ph ượ ng ăn, ng th

ứ ượ ế ồ ẩ ự ủ ấ ướ ả ủ ọ ng c a tr Ngh  thu t  m th c tôi g i tên là l ữ ổ ể ấ ộ ủ c nh ng  tr  v  v i món quà c  đi n r t tính ch t dân t c c a ta, t c là ph .” Bài vi ố ủ cung b c, s c thái c a món ăn qu c h n qu c túy Vi ở ư ạ ch y ra quán ph  m a ngay m t tô b c khói nghi ngút th m l ng th t bò tái và tiêu xay, tho ng nh  mùi  ế ừ g ng và hành hoa, xì x p ăn. Ch  có đi u tôi th y ti c cho các nhà văn n ụ ạ ộ v  t ể ưở đ  th ữ c xa xôi này. c h t h n  m th c c a đ t n ng th c đ

ị ộ

ầ ữ ủ ấ ủ ớ ợ

ờ ế ả ộ ừ ế ồ ỏ ợ ở ẽ ắ ươ   i t áo

ờ ở ườ ợ ng. Theo l

ư i, tôi đ n Kauppatori, ngôi ch  ngoài tr i  ủ ậ ắ ế ộ ả

ộ ữ ư ể ể ề ườ i qua đ ng trung tâm thành ph , ngay c nh c ng thuy n. Đó là m t ngày ch  nh t không đ ề ướ ả  qu ng  ắ   ờ ượ ẹ c đ p tr i cho l m, ấ ề ị

ộ ư ậ ầ ề ắ ươ ạ

ề n bay ph n ph t trong gió. Mùa này v ng du  ắ ươ ầ ấ ố ố ng đi mua s m và ăn u ng ngày cu i tu n, trông ai cũng vui ả ườ ị i đ a ph

ỗ ầ ớ ợ Đi lòng vòng quanh ch  là m t trong nh ng thú vui l n nh t c a tôi m i l n có d p đ n Scandinavia, b i l ở ả ờ ố đó cũng là m t ph n đ i s ng văn hóa c a bán đ o hàn đ i. Ch  mùa thu   đây là c  m t r ng màu s c t ầ ả ơ ắ t n nh  th  đ  dung hòa b u tr i xám và nh ng c n m a B c u đ ng đ nh ch t ào đ n r i đi làm  ườ ả ủ ờ i mách b o c a nhi u ng ng ề ườ ạ ố tr ế ư m a lâm thâm và mây v  giăng kín trên cao. Tôi đ n đúng vào d p h i tr ng bày thuy n, r t nhi u thuy n  ồ ề ệ ỗ ả ư ầ g , c  x a l n hi n đ i, v  neo bên c ng, cánh bu m v khách nên xung quang toàn th y ng ẻ ồ ở v  h  h i.

7

ợ ứ

ề ủ ươ ứ ạ ọ c Anh hay Pháp kém xa v  ch ng lo i berry t i r c r . S  dĩ tôi nói thích ch  x  Scandinavia là vì trái cây và rau c  phong c

ạ ươ ự ỡ ở ướ ặ ủ i m ng. Đ ng tr ạ ế ả ở t ph i ch n l a gì, vì berry

ẩ ọ ự ọ ọ ổ

ươ ừ ạ

ứ ụ Ph n Lan, các lo i berry chín ch m h n nh ng n i khác, ng ờ ng tr i, h

ủ ậ ơ ọ

ậ ng gió, h ở  đây đ ị ử ề ệ ấ

ướ ươ p h ơ ữ ạ ơ ọ ộ ở ữ ỏ ằ ầ ầ ộ ầ ố i vào là qu y trái cây t Ngay l ầ ơ ướ ớ phú n i đây. So v i Ph n Lan, các n ễ ị ầ  đây lo i nào trông cùng  các qu y trái cây, b n d  b  “chóng m t” không bi ấ ngon lành, căng m y, nh t là dây mây (cloudberry) múi tròn m ng màu h  phách m c hoang trong nh ng  Ở ầ ng ông già Noel.  cánh r ng x  Lapland – quê h ế ươ ả ộ ừ  khi hoa th  trí đ n lúc trái chin là c  m t quá trình dài  t ị ư m a, vì v y mùi v  ng t ngào c a no cũng đ c đáo h n nh ng n i khác. Berry  ừ lon, cách bán dân dã đã “th t truy n” t ỏ ố nghi. Ba euro m t lon vun đ y trái đ ữ ữ ơ ơ ươ ắ ươ ng n ng và h ằ ượ c bán đong b ng  ư ệ  nh ng đi m hi n đ i h n nh  siêu th  và các c a hàng ti n  ướ c trong trĩnh. ể  lâu  i, nh  b ng đ u ngón út, m ng n

ỹ ở ạ ư i có

ắ ợ ỉ ầ ườ ỏ ươ  đây màu không đ  tía nh  táo M  cũng không nh t nh t nh  táo Trung Qu c mà có khúc đ  t ướ ượ c táo

ng c n ng p răng vào đó n ạ ố ậ ấ ắ ắ ướ ệ ầ

ạ ở ấ ả ượ ừ ầ ắ nh ng vùng phía r ng phía B c Ph n Lan. N m d i c cho phép hái tho i mái, nên lúc

ỉ ể ượ ừ ạ i Thái sang Ph n Lan ch  đ  vào r ng hái n m, có lo i bán đ

ườ ộ ề ượ ế ấ ầ ơ ư ng t ậ  đây đ ấ ở ợ  ch  Kauppatori này n u mang v  đ ầ i Nh t chu ng n m Ph n Lan h n h t. N m vàng bày

ườ ẽ ở ữ ữ c có nh ng ng ườ ậ ể ế ể

ệ ế ấ ỏ Táo  ưỡ ỉ ằ khúc vàng h m, ch  b ng n m tay, da bóng l ng ch  c n t ọ ủ ậ ng t thanh s  tràn ng p trong mi ng Qu y rau c  trông cũng th t ngon m t, nh t là dãy n m d i vàng m t  ấ ỉ ch  có  ậ   ướ c 800 USD/kg cho Nh t, tr ấ ệ   ế c Vi t vi ng ư ở ặ ấ Nam đ  đúc bánh xèo ho c n u cháo thì h t chê, xào lăn hay đút lò ki u Tây cũng ngon không kém nh ng    ế ẻ đây tôi không có b p n u nên đành chép mi ng ti c r .

ầ ụ

ớ ư ệ c làm b i ng ừ ừ ộ i dân t c Sami

ẽ ố ơ

ướ ầ ầ ầ ở ng th m l ng. Đây chính là n i đáng l ờ i và là m t ph n không th  tách r i trong b a ăn hàng ngày c a ng

ồ ỗ ượ ừ ơ ể ế ể ặ ầ ộ ậ  s ng và da tu n l c (con v t kéo xe cho ông  ế ẳ ở ế ể  Lapland…đ  “th ng ti n” đ n  ả ả ở ả ế    Nguy n Tuân ph i đ n. H i s n  ợ ườ ả ứ i b n x . Ch   ề ớ ư ễ ủ ữ ể ạ ữ i n m ngay c ng thuy n nên n u b n g p may còn có th  g p nh ng ng  dân v i thuy n đ y

ẳ ớ ạ ặ c, mang th ng ra qu y ăn đ  ch  bi n ngay t ầ i ch  cho khách. B ng th c

ầ ầ ườ ư ẽ ấ ỗ ằ ươ ế ị ế c s n v  trên t m b t che m a phía trên đ u ng ả t toàn b ng ti ng đ a ph ự ng, ể ế ế ượ i bán đ c vi

ữ Đói b ng, tôi đi nhanh qua nh ng qu y bán hàng l u ni m t ườ già Noel), bán mũ và v i len, bán đ  g  đ ớ qu y ăn u ng v i mùi chiên n ộ ấ ươ Ph n Lan r t t ả ạ ằ Kauppatori l ượ ồ ắ p cá h i và tôm m i đánh đ ơ ượ ơ ạ đ n đ ế không có ti ng Anh.

ầ ể ỉ ự ế ườ ấ ch  tr c ti p vào món ng

ứ ề ườ ọ i bán đang n u trong nh ng  ồ ữ ạ ộ ỗ ợ

ư ả ỏ ư i ch n món cá chiên h n h p: g m m t lo i cá  ộ ồ ồ ươ ộ , mùi m  xèo xèo n c mũi. Nhi u ng ỏ c b c l p b t m ng đem chiên giòn, philê cá h i h ng t i và cá trích nguyên con. M t

ọ ồ ỡ ượ ọ ớ ớ ố ớ ổ ơ ấ ế ặ ạ Nh ng b n cũng không lo g i nh m món vì có t ch o gang kh ng l nh  nh  cá c m đ đĩa 8 euro ch m v i s t t ho c mayonnaise đ n no.

ề ạ ằ ạ ỏ ỗ i thích ăn cá h i xông khói đ  au m m m i kèm bánh rye b ng lúa m ch màu nâu đen có l

ườ ớ ở ữ ồ ố ầ ồ Cũng có ng tròn l n gi a, có ngu n g c là bánh dành cho nông dân Ph n Lan.

ị ẫ ủ ươ ượ ả ể ồ

ướ ố ơ c c  dân đ a ph ả ị ư ặ ễ ể ắ

ặ ả ướ ố ng l n khách du l ch  a thích, bao g m cá trích bi n  ị ượ ồ ặ ả ầ

ẫ ớ ớ

t vào qu y súp, g i món súp cá h i đ c s n và đ ồ ơ ỏ ề ẽ

ấ ư ắ ỗ ị

ồ ắ ơ ừ ừ ư ư ệ ế ộ

ượ ấ ượ ơ ướ ẹ ầ ậ ẫ ố ớ ữ Nh ng đ c s n khác c a Helsinki đ ớ c s t b  đun ch y v i rau thì là x t nhuy n ho c th t băm viên tròn ki u  ng than ăn kèm n Baltic n ọ ề ố ạ ộ ố c mang ra m t tô b c khói truy n th ng s t cà chua. Tôi t   ầ ồ ồ ữ ả ồ ở ươ ướ  đây qu   c súp nóng b ng, v i nh ng s  phi lê cá h i h ng h ng d m l n khoai tây vàng  m. Cá h i  n ố ả ả ầ ị ở  Anh n i tôi s ng luôn có cá h i B c u trong qu y h i s n),   đó mà các siêu th   “danh b t h  truy n” (vì l ợ ồ ầ ướ ộ ư ệ th t cá ch c và ngon tuy t, đ a m t mu ng n c súp có cá h i d m lên, mùi th m l ng trên mùi khó mà đ i  ữ thêm m t giây nào không đ a lên mi ng. Nh ng mi ng khoai tây đ ợ nguyên v n hình kh i, th t hòa h p v i súp cá l n thêm hành tây đ c n u nh  nh ng không nát, còn  c xào s  tr c khi trút vào, giòn s n

8

ớ ị ườ ễ ư ư ế ặ ộ

ướ ầ ậ ề ế ầ i bán còn đ a kèm m t chi c bánh pulla đ c tr ng Ph n Lan.  ế ạ ồ c cho mi ng bánh m m m i r i nhau ch m ch m đ n

ậ ể s t đ  đi đôi v i v  khoai tây nhuy n. Ng ỏ Bánh mì hình tròn nh  ­ ăn kèm súp, nhúng vào n ầ ưỡ khi bánh tan trên đ u l i.

ợ ả ố ớ ướ c châu u khác (vì

ầ ề ạ ắ ơ ồ ố

ờ ợ  x  s  Helsinki xa v i v i ngay c  đ i v i dân các n ẫ ầ ố ồ

ừ ố ế ẳ ọ t món ăn cũng là

ề ậ ấ ở ứ ở ồ Tôi ng i ăn trong ch  mái vòm  ế ằ ở ự ệ Ph n Lan n m   c c B c). Mi ng súp cá h i cu i cùng l n nhi u h t tiêu xay th m cay trong mi ng, làm  ậ ướ ợ ọ ở  món bánh canh cá d m tôi hay ăn h i còn đi h c  c súp t tôi ch t nh n ra nó gi ng n  quê Khánh Hòa,  ể ớ ớ ừ ở ặ  quê bánh canh làm t m c dù   cá m i ch ng có h  hàng gì v i cá h i x  l nh. Th  m i bi ữ ế ố ợ s i dây k t n i nh ng n n băn hóa xa xôi mà du khách đôi khi gi ồ ứ ạ ậ t mình nh n th y.

ợ ạ ế ẽ ể

ả ả ầ   ng khói thuy n có làn khói b ng l ng bay lên tr i. Đ c bi ờ ừ ữ  nh ng  ộ ệ ặ t m t

ị ầ ố ấ ế ả ườ ấ ờ ể ư ố i có th  xu ng cabin

đi m nh n thú v  nh t c a chuy n đi d o ch  Helsinki l n này là khám phá b t ng  t ề ề ượ ẹ ấ ấ ậ

ề c tr ng bày nên m i ng ế ớ ạ ố ườ ế ắ

i sành và khoái ăn u ng m i bi ơ ộ ả ệ ấ ườ t tôi th y gì không? Cabin  ề t, vì bên ngoài thuy n  ị ọ i đang xì x p

ứ ế ỗ ữ

ề ượ ặ ằ ế ầ ơ ố c th p b ng n n và đèn d u ki u hàng h i x a. Ngay l

ắ ả ứ ộ ổ ộ ả ạ

ướ ữ ưở ủ ủ ữ ầ ơ

ề ể ơ ớ ự ng đ n nh ng b a ăn c a th y th  và ng  dân ngoài kh i. Hào  ề ủ ủ ứ ắ ấ ữ ề ố ố ấ ủ ư ­ Nh ng có l ề ợ ừ ố con thuy n neo bên b n c ng g n ch , t ọ ề ấ ố i lên xu ng, tôi đoán thuy n đ s  thuy n r t đông ng ố ầ tham quan phía trong nên l n mò theo xu ng b n thang h p và th p. Và b n bi ỉ ữ ỏ thuy n là m t quán ăn nh  nh n mà ch  nh ng ng ườ ệ ấ ứ ộ ấ không có b ng hi u hay b t c  m t d u hi u nào cho th y đây là n i bán th c ăn. M i ng ỹ húp húp súp nóng ho c xiên cá trích xông khói vào nĩa, bên nh ng dãy bàn gh  g  dài cũ k . Ánh sáng trong  ộ ố ử ố ả ư thuy n đ i vào, n i có m t s  c a s  thuy n hình  ặ tròn che màn v i c ng có đ t m t r  mây đ ng bánh mì n ng và bánh mì lúa m ch cùng m t t ng b  l n.  ư ế Ánh đèn d u tù mù h t vào làm ta liên t ư ậ ứ h ng, tôi đi xu ng m y thuy n nh  v y đ u là nh ng quán ăn bán đ  th  nóng s t ngon lành.

ồ ư ệ ằ ự ưở  th

ệ ố ề ủ ả ệ ọ ị ng cho pháy hi n nhà hàng  n trong thuy n c a mình b ng  ổ   t Nam nh ng v  ng t) v a tráng trong ch o còn nóng h i,

ươ ẻ ế ầ ư ơ ậ ư ồ ẩ ừ ờ i d o quánh và béo ng y béo ng y, ng i ăn và nhìn tr i m a r i bên ngoài boong

Đã no sau món súp cá h i nh ng tôi cũng t món tráng mi ng bánh pancake (gi ng bánh xèo Vi ặ trên m t ph t kem t thuy n.ề

ư ậ ắ ộ

ế ặ ả ợ ươ ư ư ị ạ ườ ị i đ a ph

ươ ướ ẫ ị ề ng nh  chính ng ng d n du l ch hay bài báo nào bi mình khám phá  ị ư ướ c, dù b  m a ể ự ng, đ  t ế ượ t đ t thì

ữ ờ ề ẳ ờ ứ ư ả Tr i c  m a r  rich nh  v y cho đ n khi tôi ra v . Nh ng m t ngày d o ch  Helsinki mùa v ng du khách,  ứ ể ưở ng th c nh ng món ăn đ c s n đ a ph đ  th ị ấ ể ữ nh ng đi m b t ng i thú v  mà không sách h tôi cũng ch ng phi n chút nào.

ủ ề ườ i là thiên đ

ườ ứ ườ ườ ế ườ ệ ợ i Pháp, th  máy là ng i Đ c, ng i tình là ng ng  i Ý và

ẩ t c  c nh sát là ng ứ ượ ắ ế ớ Windsor, 11­2007Paris  m th c Có m t câu nói vui truy n mi ng c a dân châu u: th  gi ế ấ ả ả ườ n u t ấ ả ọ t c  m i th  đ t ự ộ ầ i Anh, đ u b p là ng ụ ườ ặ ở i Th y Sĩ. c s p đ t b i ng

ấ ả ả ị ườ ườ i là đ a ng c khi t i Pháp, ng i tình là

ế t c  c nh sát là ng ấ ả ọ ườ ứ ứ ượ ắ ườ Ng ng ụ ế ớ ượ ạ i, th  gi c l ườ ầ ụ ườ i Th y Sĩ, đ u b p là ng t c  m i th  đ ợ i Đ c, th  máy là ng ặ ở c s p đ t b i ng i Anh và t i Ý.

ố ọ ậ ở ủ ế ế ả

ề ữ ỉ ễ ầ ộ ỗ ồ ụ ư ế ố ố Anh, tuy không đ n n i ph i than vãn v  nh ng món ăn c a các đ u b p Ănglê   Ph c sinh tôi làm m t chuy n qua

ố ầ ể ố ỏ Đang s ng và h c t p  ồ nh ng v n có “tâm h n ăn u ng” và v n mê đ  ăn Pháp, nhân ngh  l ộ Paris ngay đ  ăn u ng th a chí m t tu n.

9

ề ừ ườ ưở ả ấ ấ ng r t nhi u t ng

ễ ấ ố ườ ụ ạ

ố ấ ả ố ẩ ữ ả ấ ả ữ ữ ổ ự i Pháp, d  th y nh t qua thói quen u ng cà phê bu i sáng Văn hóa  m th c VN  nh h ữ ấ ng ph , bên c nh nh ng t m  nh ch p tháp  (trong nh ng t m postcard Paris bán cho du khách trên đ ỉ ụ Eiffel, Kh i Hoàn môn, sông Seine… có nh ng t m  nh ch  ch p nh ng tách cà phê b c khói nghi ngút).

ướ ườ ườ ặ ỏ c khi đi làm th

ng trong tách nh ,  ơ ố

ố ng u ng cafe express ­ cà phê đen có ho c không có đ ằ ữ ề ữ ủ ọ ớ ứ ố ậ ư ớ ơ ừ ặ Dân Paris tr cafe au lait ­ cà phê pha th t nhi u s a nóng u ng trong nh ng tách l n, có khi to b ng chén ăn c m, và cafe  crème ­ th c u ng đ c tr ng Pháp v i cà phê pha kem s i b t nâu th m l ng.

ệ ạ ạ ệ ọ B n đang đ c truy n t i ThíchTruy n.VN

ứ ố ớ ổ ị

ườ ườ ố ố ề ẹ ẹ ỏ

ư ừ ườ ớ ị ườ ng là bánh mì baguette, gi ng y bánh mì VN nh ng nh  và dài, k p  ữ ng nghĩ, dân Paris không ăn bánh s ng trâu (croissant)

ữ ầ ỗ ố ỉ ấ Trong khi ng i Anh ăn r t nhi u vào bu i sáng v i th t heo mu i, tr ng  pla, xúc xích, bánh sandwich  ướ n i Pháp ăn sáng nh , th ng..., ng ơ xà lách, th t jambon và b . Khác v i nh ng gì ta th m i sáng mà ch  dành cho nh ng ngày cu i tu n.

ố ổ ở ố

ữ ậ ả ổ ế ố ng mà tôi ch a th y ề ườ  đ

ư ẹ khu ph  Latinh phía nam Paris v n n i ti ng  ấ ở   ặ ng ho c ư ướ ươ c t

ể ậ ố ị ườ ng ph  Rue de Seine và Rue de Guci  Bu i sáng trên hai đ ấ ắ ầ ớ v i nh ng hàng ăn r t ngon, hình  nh đ u tiên đ p vào m t là hàng bánh mì l ắ ẻ ồ ị ườ đâu ngoài VN. Ng i bán thoăn tho t x  bánh mì, k p th t, nh i rau, nh ng thay vì có chút n ố mu i tiêu thì bánh mì th t ki u Pháp có s t mayonaise béo ng y.

ươ ề ớ ỏ ơ

ươ ỡ ộ ế ườ ư ộ ệ ọ ứ ẹ ầ ồ ổ n Luxembourg g n đó làm m t bu i

Khi phát hi n xe gà quay v i hàng dãy gà béo núc, quay đ u, t m m  vàng  m, t a mùi th m ph ng  ph c; tôi ch n mua bánh mì k p gà quay r i cùng Daniel đi b  đ n v picnic nho nh .ỏ

ữ ế ậ ớ Nh ng mi ng bánh giòn tan, đ m đà làm tôi nh  quá VN.

ọ ệ ượ ị

ở ồ ồ ố ế ậ ở ở  qu n 1. Ben làm m t m ch h t tô ph  to đùng r i u ng m t h i h t ly sinh t

ổ ố ẽ ẫ ộ ể ễ ộ ớ ầ ạ i “Ngon quá! Ngon quá!”. Đ  đáp l ẫ   c tôi d n đi ố   i m t quán ăn i s  d n chúng tôi t

ờ ị Hôm sau tôi g i đi n cho Benjamin. Khi Ben còn vác balô du l ch Sài Gòn h i năm ngoái, anh đ ạ ộ ơ ế ăn ph  tái n m g u gân  ế ờ xoài, khen h t l ố Pháp chính g c mà theo l ẹ , Ben h n bu i t ế ượ t đ i anh “khách du l ch không bi c đâu nhe”.

ẫ ố

ộ ự ơ ớ ự ữ ể ộ ố ớ ộ

ế ỗ ả ỹ ậ ẹ ắ ấ ằ ữ ả ữ ế ả

ị ố ỏ ế Quán ăn Ben d n chúng tôi đ n mãi 12g khuya m i có bàn tr ng. Đó là nhà hàng n m trên m t góc ph  nh ,  ế ằ ạ t b ng  ch t h p v i nh ng b  bàn gh  g  tr i khăn nh a carô (l i m t đi m gi ng VN n a). Th c đ n vi ư ứ ườ ph n tr ng trên b ng đen cũ k , treo trên nh ng b c t ng ám khói và không có b n ti ng Anh nh  khu  ọ khách du l ch d c sông Seine.

ơ ả ữ ấ ị

ơ ậ ữ ụ ấ ẫ

ọ ừ ệ ượ ế ộ ẫ c bi

ơ ắ ườ bánh crêpe. Bánh crêpe Pháp cũng làm i, r t nhi u ng

ơ ậ ườ ướ ả ớ ỏ

ặ ơ ọ ng, b , kem, b  đ u  ậ  Pháp thành th t mà nói không

ả ả ố ặ ằ ướ ẹ ắ ấ Chúng tôi ch n món khoai tây chiên s  trên tr i nh ng lát jambon cru­ th t heo không n u chín mà xông khói  ọ ươ ơ ỏ i. Sau b a ăn no căng b ng, tôi v n ch n  đ  au th m l ng, béo ng y và th m mùi phó mát Pháp l n n m t ể ứ ạ món tráng mi ng bánh gatô ki u x  Basque vàng ru m, th m mùi h nh nhân. Khi bánh xèo VN đ t  ồ ừ ề ế ớ ấ ề ế i cho là bánh xèo b t ngu n t đ n nhi u trên th  gi ằ ẹ ộ b ng b t pha n i khi ng  vàng, k p nhân ng t (đ c, tráng m ng trên khuôn cho t ộ ơ ặ ở ứ ph ng) ho c nhân m n (tr ng, jambon, h i s n). Bánh crêpe nhân b  m n  ọ ẹ ể c m m chua ng t m  tôi làm. th  ngon b ng bánh xèo nhân tôm k p rau s ng ch m n

ợ ả ả h i s n t

ừ ả ả ươ ừ i t ị ủ ủ ủ ổ ế ộ ữ ệ ề ề ữ ả ươ ằ ạ ớ Paris còn n i ti ng v  nh ng món ăn t ắ m t b a ti c v  hình  nh, màu s c, mùi v  c a đ  ch ng lo i cá t ở ề  Brittany và Provence ch  v . Ch  h i s n Paris là  i, tôm hùm béo núc, cua l n b ng hai

10

ỏ ệ ự ầ ễ ẩ ế ắ

ữ

ư ư ộ ầ ầ ộ ộ ồ

ố ớ ậ ấ ẻ ữ ị

ả ươ ớ ượ ồ ắ ừ ễ ắ ấ ơ

ự   m th c  bàn tay, sò đi p đ  au, hàu xù xì gai xám, m c nang tr ng phau... Chúng tôi đ n đây đúng tu n l ắ ả ả ở sò, nh ng quán ăn Paris đua nhau đ a sò làm món ăn trong ngày (plat du jour). Trong khi h i s n   Anh m c  ỉ ờ ứ nh  vàng theo đúng nghĩa đen thì m t th  sò đ y ng n ng n trong m t quán ăn g n nhà th  Đ c Bà giá ch  8 ị ả ầ ắ euro (kho ng 160.000 đ ng), r t r  so v i v t giá châu u. Nh ng con sò Đ a Trung H i t i rói, đ y  p th t,  ượ ấ ượ ắ   đ u Bordeaux tr ng u vang tr ng, hành tây và rau mùi x t nhuy n, th m l ng, nh m nháp v i r c h p r ệ ậ th t đúng đi u.

ỉ ẩ ị ả ậ ấ

ầ c ngoài

t v   m th c n ề ế ề ẩ ố ư ề

ự ướ ớ ậ ề ự ơ ộ ữ ề ấ ộ ố ề ượ ạ ẩ ự ủ ưở ự c l ng c a Pháp mà ng Không ch   m th c VN ch u  nh h i  m th c Pháp cũng du nh p r t nhi u món  ở ấ ế ề ị ệ  Paris.  t v  VN nhi u nh t trong ph n vi t. Sách du l ch Lonely planet vi ăn Vi ở ườ Ng i Pháp đ a món ch  giò và ph  bò vào th c đ n nhi u nhà hàng truy n th ng Pháp v i cái tên le nem  và le pho, cũng nh  ng ả ư ườ i Anh l y càri n Đ  làm m t trong nh ng món truy n th ng Anh v y.

ộ ố ươ ướ ươ ng t ề ườ   ng đ

ằ ồ ơ i và rau th m ăn kèm n ọ ữ ấ c ch m t ớ ự ữ  nh ng quán l ấ c đây cũng n m trong nh ng quán ăn sang tr ng Paris v i cái tên r t “kêu” rouleux du

Còn món bánh tráng cu n tôm lu c, bún t ướ ầ g n h  Con Rùa tr ố printemps (nem cu n mùa xuân).

ệ ế ậ ự ế ử ấ ả ữ ố t th  đô Pháp, tôi đã th t s  ti c nu i vì không đ  th i gian đ  n m th  t t c  nh ng món

ủ ế ớ ư

ượ ồ ấ ễ ư ườ

ể ế ủ ầ ủ ấ ặ ộ ậ ị ủ ạ ừ ượ ấ ở ủ ờ ố ấ i nh  foie gras, pâté du tête (món patê r t gi ng giò th  VN), phó mát camembert  ệ t mê ăn s u riêng v y), súp hành mà  i Vi u vang Pháp đ  mùi v  ch ng lo i t ng làm t nhiên, r

ườ ắ ạ Đ n lúc t m bi ổ ế ăn Pháp n i ti ng th  gi ư (r t n ng mùi nh ng khi đã ăn đ ườ ỹ ừ m t phóng viên ng ế t bao nhiêu ng say đ m không bi ề c r i r t d  ghi n nh  ng ớ i M  t ng so v i ph  VN, và t i.

ớ ớ ặ ế ữ ượ ẹ ẫ ơ u vang, phó mát, b , i Anh v i m t vali n ng trĩu nh ng r

ộ ả ả

ậ ủ ờ ổ ề ế ạ ạ ng đ i đ  tài hai bài lu n s p đ n h n tôi

ả ộ ế ả ề ư ở ườ  tr ả ị ườ ứ ố

ố

ườ ạ ớ ượ ử ả ầ ạ ộ ộ ọ ọ ấ c cho, ch y m t m ch t ữ  ti n m i đ

ừ ừ ấ

ữ ậ ọ ư ơ ệ ẹ ỏ

ố ộ ề ạ Đ n Paris v i hành lý nh  h ng, tôi v  l ầ ấ jambon, xúc xích, h i s n đóng h p, d u ôliu nguyên ch t, viên súp... làm quà cho b n và cho mình. Và trong  ơ ấ ậ ắ khi gà g t ng  ch  chuy n bay, tôi m  th y hai giáo s   ề ẩ ự ữ ự ng và qu n lý nhân s  n a mà v   m th c Paris! 6. Đi u ng cà  ph i n p: không ph i v  nghiên c u th  tr ợ ượ ấ ị ẹ ở c m  ch  đi ch  cách nhà b n  ng r t khoái đ phê ­ Ngô Th  Giáng Uyên Nh ng ngày h c c p hai, tôi th ố ể ầ ướ ố ớ ờ ề ệ c đ i di n hàng v i, g i m t ly  i qu y n cây s  đ  hí h ng c m t ữ ả ỉ ệ ế ườ ồ ị ấ ỗ ng chi m t  l cà phê s a m n màng. R i tôi thích thú dùng mu ng khu y đá bào (th    áp đ o trong ly) cho cà ậ ọ ủ ọ ộ ữ ừ ừ ắ ứ ứ ố phê tr n s a Ông Th  s i b t lên, nh m nháp th  th c u ng v a đ ng, v a ng t, v a béo ng y th m l ng.  ườ ố ẹ ả ấ Ai th y cũng b o m  tôi "Sao nó còn nh  mà cho nó u ng cà phê d  v y?", nh ng m  tôi c i "K , nó thích ứ ể c  đ  nó u ng".

ẽ ứ ể ế ố ố ờ cũng vì nh ng ngày "nó thích c  đ  nó u ng" đó mà bây gi đi đâu tôi cũng lân la mu n bi ứ t cà phê x

ữ ợ ấ ủ ố ọ

ườ ạ Có l đó ra sao, có khi s  m t ng  không dám u ng cà phê cũng vào quán g i món khác, nhìn không khí quán và  ng i qua l i.

ở ạ ộ ộ ộ Anh, nhà tôi có m t anh b n ng

ườ ằ ằ ạ ả ỉ i Ailen tên Paddy. Anh chàng này khá lu m thu m và  i ch u khó làm cà phê

ừ ể ố ị  khi bi c lâu, nh t là t ế ượ t đ c

ỉ ữ ươ ấ ắ ớ ố ọ ở Khi còn đi h c  ứ hay làm hai đ a con gái trong nhà là Janette và tôi c n nh n, nh ng th nh tho ng anh l ấ ả ki u Ailen (Irish coffee) cho c  nhà u ng nên chúng tôi ít khi gi n anh đ ề Irish coffee là món cà phê r t m c ti n mà ch  nh ng quán t ư ậ ượ ng đ i sang m i có.

11

ị ọ ờ ễ ị ụ ả ứ ầ ồ

ứ ố ả ủ

ả ữ ấ ạ

ể ả ộ ồ ườ ượ ấ ỏ ẫ ượ c nóng r a ly th y tinh có chân, lau khô, rót r ộ u vài giây đ  gi m đ  c n trong r

ầ

ề ơ ể ỗ ờ ộ ẫ

ậ ớ ấ ấ ữ ế ố ắ

ớ ư T  Telegraph g i đây là "th c u ng m n nh  nhung và d  ch u, làm ta h i ph c c  s c kh e l n tinh th n".  ử ướ u whiskey vào,  Làm Irish coffee r t công phu, ph i dùng n ườ ỗ ư ủ ng  ph i là nh ng lo i whiskey "chân chính" c a Ailen nh  Bushmills hay Tyrconnell, thêm m t mu ng đ ằ   ề ấ ử ố ượ u và cân b ng nâu, khu y đ u cho tan đ ng, l y diêm châm l a đ t r ị ữ ồ ươ ậ ắ ng v  gi a c n và caffeine, đúng là "ngh  ch i cũng l m công phu". Rót đ y cà phê th t nóng và đ m  h ươ ợ ượ ệ ặ i  u và cà phê hòa l n vào nhau m i cho kem t đ c cách mi ng ly đúng 1cm, ch  m t lúc đ  h n h p r ố (whipped cream) tr ng mu t lên trên, không khu y n a vì bí quy t u ng Irish coffee là nh m nháp cà phê  ạ nóng xuyên qua l p kem l nh.

ừ ố ở ậ ừ ọ ắ ế ấ ữ ấ ơ

ủ ạ ư ử ẻ ế t ngay "th  ph m" Paddy ăn xong ch a r a, Jannette và tôi cũng vui v  đi ki m dĩa khác, không

ấ ệ ờ Tuy t v i nh t là chui vào chăn v a đ c báo v a u ng món cà phê làm ta ch nh choáng này vào nh ng ngày  ươ ư ạ m a l nh và s ng mù giăng kín kh p n i. B i v y lâu lâu tìm hoài không th y cái dĩa yêu thích nh t trong  ế ế b p và bi càu nhàu chút nào.

ặ ướ ư ể ề Mê tìm hi u v  cà phê nên sang Pháp, tôi nh  cá g p n c.

ộ ầ ư ố

ố ứ ướ ố ư ệ ượ ầ ườ ườ ọ c u ng đã đ i Pháp đã có không ít  ờ ng vào cà phê vào đ i

ả ộ Trong m t cu n sách tôi đ c, dù không ph i dân t c đ u tiên u ng cà phê nh ng ng ả ế c i ti n cho th  n c nâng lên t m văn hóa này, nh  vi c cho thêm đ vua Louis XIV.

ở ố ế ỷ ổ ế ệ ố ộ i Pháp khuyên nên dùng café

ữ ữ ỏ ệ ứ ứ ế ế ấ ớ

ớ ể ả ữ ữ ộ ấ ố

ữ ơ ệ ồ ng nh  chén ăn c m, g m m t n a cà phê m t n a s a t

ư ậ ướ ế ặ ớ ỉ

ộ ử ữ ươ ố   i nóng b c c so v i cà phê đen thông  ặ ạ ậ ố ơ đ ng d y xách c p ch y ra

ầ ườ Cu i th  k  17, vi c u ng cà phê pha s a tr  nên ph  bi n khi m t bác sĩ ng ố au lait (cà phê s a) đ  c i thi n s c kh e. Có đ n Pháp m i th y dân tình u ng cà phê "d  d i" đ n m c  nào. Sáng s m, trong nh ng quán cà phê hè ph  hay nh ng ti m ăn Paris, dân văn phòng ai n y cũng nâng  ộ ử ể ướ tách cà phê, có th  là café au lait to t ộ ử ượ ờ ả ắ khói nghi ngút, m  c  m t ki ng, café serré đ m đ c vì ch  có m t n a l ng n ộ ơ ồ ấ ả ứ ườ t t ng, hay café crème màu nâu có kem th m và béo, u ng m t h i r i t th ệ ế b n tàu đi n ng m.

ư ầ ớ ườ ờ ấ ớ i Pháp thích ng i r  rà trong quán nhâm nhi cà phê v i m y viên sôcôla đen

ư ở ề ẹ ệ Nh ng ph n l n th i gian, ng ư hay k o truffle m m, th  giãn và tán dóc, y nh ồ ề  Vi t Nam.

ậ ữ nh ng quán cà phê Paris, tôi thích g i un noisette, món cà phê gi ng

ượ ụ ụ ỏ ạ ọ ườ c nghe ng i ph c v  h i l ố i "Un noisette?"

ầ ề ư ứ ọ ấ ụ ở ữ Nh ng l n r  rà "nh p gia tùy t c"  ả ơ ữ espresso nh ng có pha ít kem hay s a, đ n gi n ch  vì thích đ ườ ị ủ ằ b ng th  gi ng mũi r t đáng yêu c a ng ỉ ươ i đ a ph ng.

ố ộ ầ ẹ ộ ữ ấ

ờ ộ ọ ạ ệ ấ

ượ ỏ ạ ờ ế c". Khi đ ậ  đ i quá v y, Ben c c h i sao l

ắ ườ Ở i " ị ằ ạ i, b  c n nh n, anh này ch  nhún vai, cái nhún

i Pháp tên Ben g i m t tách cà phê. Th y tôi tròn m t nhìn, anh khoát tay: "Không có cà   ậ  đây ai cũng v y h t mà!". Quán  ỉ ằ ử ụ ụ ớ ậ ử ế ể ế t.

ư ả ạ ị ọ ể ế ấ ố i tôi". (N u b n mu n th y cái nhún vai t ng t

ự , hãy đ  ý Thiery Henry lúc b  tr ng tài th i  ứ ớ ạ ư ạ

ắ ế ớ ự ỏ ả ạ ữ ả ẫ 2g khuya m t ngày Paris cu i tu n đ p tr i, sau m t b a ăn no nê, trong khi chúng tôi nh m nháp tráng  ườ mi ng, anh b n ng ủ ượ phê tôi... không ng  đ đông, mãi n a ti ng sau, anh chàng ph c v  m i mang cà phê l ặ vai đ c tr ng ki u Gôloa, v i hai vai kéo lên t n mang tai và hai bàn tay ng a ra, ý nói "Tôi không bi ươ ổ Không ph i t ơ ph t khi đá cho Arsenal). Nh ng tách cà phê sóng sánh th m ph c kia ch c ngon l m nên Ben không nhăn  ụ ụ ườ ữ nhó n a, v  l i vì s  đ ng đ nh. ắ ổ ế i Paris v n n i ti ng th  gi i nh ng anh chàng và cô nàng ph c v  ng

12

ố ả ế ỳ ị ở ứ ươ  x  s

ề ế ướ ng mù tr ố ượ ẹ

ệ c khi đ n Ý, "k  phùng đ ch th " c a Pháp  ệ ố c xem  ể ượ ủ ủ  qu c gia xinh đ p này vi c u ng cà phê đ ạ ố

ạ ư ừ ặ ộ

ả ậ ở ở  khách s n năm sao n i khác có th  đ ạ ữ ườ c ng ậ ữ ỗ ớ ỏ ố

ằ ầ ồ ư ơ ụ ư ươ ắ ộ

ế ằ Tôi tr i qua ba tháng u ng trà thay cà phê  ệ trong vi c chi m trái tim dân ghi n cà phê. Qu  th t,  ế ừ   ơ ậ ư ộ i pha ch  l ng nh  m t môn ngh  thu t. Espresso b n u ng  ể ắ ạ ị  máy espresso lo i x n, nh ng tôi m o mu i nói không th  sánh b ng espresso đ m đ c, đ ng và  danh pha t ạ ể ộ ộ i m t trong nh ng torrefazione bên m t cây c u g  v i nh ng ngôi nhà ki u  th m trong tách nh  xíu u ng t ườ ị ộ ng tóc đen, m t cũng đen láy, pha r i b ng ra kèm m t câu chúc  i đ a ph Ph c h ng, do m t cô nàng ng ươ ệ ố u ng ngon mi ng b ng ti ng Ý du d ng.

ị ố ế ươ ườ ng c t n a, n u không mu n b  dân đ a ph

ư ị ấ ệ ữ ố ạ ừ ơ ầ ễ ố ứ ố ạ

ớ ị ắ ữ ươ ủ ể ị

ự ơ ừ ữ ộ nh ng quán bar r t "hip"

ắ ộ ở ườ ệ ế ế ữ ị ấ ở ơ ố i th m, b n đ ng g i espresso thành expresso, có   vì lo i th c u ng này có 1/3  ế i nóng đ  làm "m m" b t v  đ ng c a cà phê, và 1/3 b t s a m n màng có r c b t qu    trung  ụ i ph c t đ n nh ng th  tr n xa xôi quê mùa ấ  Mar c, n i ng

ồ ị ướ ọ ặ (Đ c bi ẽ nghĩa là tàu t c hành) Nh ng tôi th y cappuccino ngon và d  u ng h n, có l ề ọ ữ espresso, 1/3 s a t ứ ố hay b t sôcôla xay li ti lên trên. Th c u ng này đã chi m lĩnh th c đ n t ủ tâm Manhattan c a New York  n ào náo nhi ư ặ ụ ả ờ v  c  đ i ch a g p khách du l ch n c ngoài.

ườ ế ớ ủ ố ng s  l ch lãm n i ti ng th  gi

ả ự ị ọ i c a ng ư ữ ấ ế ả ắ ệ ặ ị

ỹ ư ữ ấ ọ

ọ ỉ ố ươ ị ng là không đúng đi u chút nào. Ng

ể ưở ườ ng th c cappuccino nh  m t món riêng bi

ữ ặ t, và đ c bi ấ ế ị ệ ứ ấ ờ ớ ỏ ẫ ọ i Ý ch  u ng món này trong b a sáng  ệ ệ ấ ư ộ t r t  ư ậ  h t b  hay khu y b t hòa l n vào cà phê vì làm nh  v y m t h t "tinh

ờ ọ ữ ứ ố ủ ư ằ ườ ổ ế i Ý b ng kh  năng u ng cappuccino r t nhanh nh ng  Tôi đo l ố ườ ầ ắ t là   i tr n m t th t" khác. Du khách đ n đây, đ c bi khi u ng xong b t không tr ng c  mép nh  nh ng "ng ặ   ườ ng i M , dù có sang tr ng cách m y cũng hay b  cho là "nhà quê" vì quen g i cappuccino sau b a tr a ho c ữ ố i, mà theo dân đ a ph b a t ặ ho c dành th i gian riêng trong ngày đ  th chăm chút b t s a, không bao gi ấ ồ túy" c a th c u ng này m t r i.

ạ ơ ể ứ ữ

ở ỏ ế ố ổ ặ

ứ ớ ứ ủ ạ  l nh qua đêm cho đông l ng, đ  vào khay đá t

ạ ươ ề ễ ậ ớ Ý, hãy chuy n sang dùng caffè hag, t c cà phê không có caffeine, ho c granita di  ố i, khi u ng m i  i ngon béo.

ế ả ị ng ng i l

c r i r i đ  đ y vào ly, phía trên cho th t nhi u kem t ồ ườ ằ ừ ố ươ ừ ậ ậ ề N u quá nhi u caffeine trong c  th  làm b n "tim đ p chân run" không còn s c lang thang qua nh ng con  ể ph  c  nh  xíu đáng yêu  ổ ườ caffè con panna, t c cà phê nóng pha ít đ ướ ồ ồ ổ ầ ỏ b  vào máy xay nhuy n v i ít n ự ữ Nh ng ngày hè nóng n c, du khách và dân đ a ph ặ ờ m t tr i ph ươ ng Nam, v a u ng món cà phê có cái tên dài ngo ng này v a nhìn th  gi ắ ổ ử ủ i bi ng trong cái n ng tháng b y đ  l a c a  ạ ế ớ i ch m ch p trôi qua.

ư ở ạ ố Nh ng "đi u ng cà phê" Amsterdam l ệ i là chuy n khác.

ộ ẫ ế ướ ấ ậ c khi sang Hà Lan, tôi v n bi

ế ứ ờ ạ ự ữ ả ộ ệ ố ượ ấ ố ơ i t do đ n m c này. Th  đô nh  bé này có c  m t h  th ng h n 300 quán cà phê đ

ỏ ố ẹ ầ

ấ ệ ủ ạ ượ ừ năm 1976, dĩ nhiên ch  dành cho ng

ớ ề ượ ữ ệ ỉ c bán bia r

ượ ữ ợ

ộ ơ ượ ườ ữ ượ t nh ng quán này không đ ế ượ c phép hút nh ng lo i  ng mua nh ng lo i ma túy gây ừ c qu n lý đàng hoàng, s  không ai ra đ i m t n i đ

ố ệ ữ ứ ẻ ằ ệ   i nghi n

ấ ợ ề ướ ấ ở ơ ớ ỹ ư t Amsterdam là m t trong nh ng thành ph  "qu y" nh t châu u nh ng  Tr không ng  l c c p  ệ gi y phép cho khách mua và hút các lo i thu c phi n nh , c n sa (marijuana, weed, grass, hash, cannabis).  ủ ợ ẹ ườ ạ ữ i  Vi c hút nh ng lo i ma túy nh  đã đ c chính ph  h p pháp hóa t ấ ặ ỗ ầ ướ ổ u hay b t  i 5gr m i l n, đ c bi trên 18 tu i và v i li u l ng d ạ ẽ ư ồ ứ ứ ố c  th c u ng có c n nào khác. Lý l  đ a ra nghe ch ng cũng khá h p lý: n u đ ạ ả ẽ ẹ ạ ệ thu c phi n nh  t ủ ặ ỉ ệ ườ ư nghi n n ng nh  heroin hay cocaine c a nh ng k  buôn bán b t h p pháp, b ng ch ng là t  l  ng ề ầ  Hà Lan luôn ít h n g p nhi u l n so v i M  và nhi u n ma túy c khác.

ộ ư ậ ươ ề ể ượ ụ ở ữ ậ ự ứ ơ c áp d ng nh ng n i ý th c th t s  cao mà thôi,

ữ Nh ng tr m nghĩ nh ng đi u lu t t ng t ấ ễ ế ế n u không r t d  bi n thành con dao hai l ự ỉ  ch  có th  đ ưỡ i.

13

ố ắ ế ữ ả ở ủ ở ị Amsterdam, vì h t phòng chúng tôi ph i

ấ ề ố ơ ậ ngay khu ph  dành cho khách du l ch  ỗ ầ ể

ấ ả

ạ ụ ầ ưỡ ề ố

i m  c a b i đây, đám b n tôi l ộ ấ ở

ấ ầ ặ ả ố

ụ ố ổ ố ạ c ch y loang loáng. Khi g p cô b n ng ườ i: "Gan quá ha? Bi ậ t trong đó t

ướ ư ệ ệ ố ầ ậ i: "Ghê quá, ng i mùi v y có ghi n không?") Đ i  ắ ế i đèn màu xanh châu ch u th p  ườ i Hà Lan lái xe t n Ultrech  ế i nó  ượ ỏ c h i có hút không, c mi ng làm hi u nh  đang "phê" thu c. Khi đ

Nh ng ngày ng n ng i  ử ầ g n ga xe l a trung tâm thành ph , n i t p trung r t nhi u quán cà phê ki u này. M i l n đi ngang qua quán  ỉ ấ ở ử ướ ườ c ra, mùi cà phê đâu không th y, ch  th y mùi c n sa thoang tho ng trong gió.  đúng lúc có ng ể ớ ử ạ ỗ ầ (M i l n tôi k  t i r t đ u, le l ỗ ệ di n ch  tôi   là m t quán cà phê tên Grasshopper cao đ n m y t ng, bu i t ướ ự sáng r c soi bóng xu ng con kênh n ẫ ơ lên Amsterdam d n chúng tôi đi ch i, tôi đòi qua đó u ng cà phê, cô c ồ ư làm gì không?" r i đ a hai ngón tay tr cô b o:ả

ầ ớ ấ

ẳ  đây ai ch ng th , ph n l n th y ch ng có gì hay ho nên thôi. Thông th ớ ẳ ớ ạ ườ ứ ấ ỗ ơ ư ượ ỏ ử i còn tùy ý th c m i ng ả i mà", r t th n nhiên nh  đ i ta m i thích, v i l ườ ấ ng cái gì c m đoán  c h i có thích ch i bóng

ồ ẻ ở "H i tr   ườ ng bàn không v y.ậ

ộ ở ế ế

ầ ư ư ạ ọ ễ trên, vì tên g i d  liên t ng

ế ị ớ ả ưở ổ ế

ươ ơ ắ ọ ng cái nóng ph ng ph i n ng t n h

ư ế

ậ ạ ữ ồ ấ ạ ấ ậ ạ ữ   ng r t thích dùng, nghĩa đ i lo i là  m áp, thân m t, vui v ..., b n nên ng i bên trong. Nh ng

ữ ớ

ồ ừ ữ ẽ ắ ươ ủ ế ở  Amsterdam đã có tu i đ i vài trăm năm, v i cách trang trí nh  trong nh ng chi c tàu th y  ứ ặ  nh ng b c b t ngu n t

ế ỗ ẫ ướ ọ ủ ể ư ể ả ố ờ

ng ám khói thu c lá nâu qua th i gian, d ả ộ ồ ể ư ể

ư ầ ữ ế ặ ọ ố

ặ ả ở ạ ọ B i không có gì hay ho nên cô quy t đ nh đ a chúng tôi đ n m t bruine kroeg (ti ng Hà Lan nghĩa là quán cà  ề ậ ở ứ ưở ng đây m i là lo i hình cà phê nh  đã đ  c p  phê nâu, ban đ u tôi c  t ộ ầ ộ ư ư ế đ n... nàng tiên nâu, nh ng không ph i). Đó là m t tr a hè nóng g n 38 đ  C, dân tình khoái chí đ  h t ra  ờ ế ữ ế ắ ậ ưở ườ ng B c hi m hoi. Nh ng chi c bàn kê bên ngoài, d c theo b   đ ủ ể ậ ự ể ượ ế c h t ch  "gezellig" mà  kênh c a quán cà phê nâu chúng tôi đ n đã ch t ních, nh ng đ  th t s  hi u đ ẻ ườ ị ng i đ a ph ư ổ ờ bruine kroeg  ư x a, xà nhà n ng trĩu, ván lót sàn và bàn gh  g  s m màu, tên g i c a nó có l ả ườ ả i sàn có c  cát bi n và tr i th m Ba T  đ  lau cà phê hay bia  t ổ ế ị b  tràn. Trong quán chúng tôi đ n có c  m t cây kèn kh ng l  ki u x a đ  trong góc. Cà phê Hà Lan không  ườ ặ ắ ắ i vào bruine kroeg, m c dù g i là "đi u ng cà phê"  đ c s c l m nên chúng tôi, cũng nh  h u h t nh ng ng ư nh ng l ố i ch n bia, v n là đ c s n đây.

ố ộ ớ ề ệ ư ớ ự i Stockholm, tôi m i t nghi m ra m t chân lý là qu c gia nào u ng nhi u bia nh  Anh,

ỉ ố

ể ố ượ ạ c l ố i. B i v y, không ng c nhiên chút nào  ướ ở ậ ầ ề  Th y Đi n, n i bia b  đánh thu  r t n ng và đ t g p b n, năm l n nh ng n

ụ ầ ế ở t  ộ ữ ổ ế ạ c châu u khác, cà   r t ph  bi n, fika, nghĩa là đi u ng

ỏ ặ

ể ậ ộ ứ ữ ư ộ ữ ề ố ạ ớ i, trong nh ng

ộ ườ ộ ộ

i ta có th  fika sáng, tr a, chi u, t ố ắ ng đá cu i nh  bé ch  dành cho khách b  hành, chúng tôi ngh  chân n i  ủ ữ ề ế ặ ậ ị

ng chính c a thành ph  có đ t nhi u gh  dài và nh ng ch u hoa t ể ườ ủ ạ ố ổ ỉ ơ ơ i th m dìu d u, có  ừ ữ  nh ng quán cà

ườ ả ạ ọ ế Mãi đ n khi t ẽ ứ Scotland, Đ c, B , Hà Lan... s  không u ng nhi u cà phê và ng ắ ấ ị ơ ế ấ ặ khi bi ể ờ ố ộ ừ ấ ộ ố Ở ụ  Th y Đi n có m t t phê là m t ph n không th  tách r i cu c s ng.  ộ ố ủ ỡ ạ ườ ng ngày c a cu c s ng, g p g  b n bè cũ, làm quen b n m i, tán  cà phê, thoát kh i nh ng b n r n th ầ ư ể ườ ở ẫ  đây, ng g u... Fika g n nh  m t th  tôn giáo  ẩ ấ Kafekoppen  m cúng. Sau m t ngày quanh qu n trong thành ph  B c u này, qua khu ph  c  muôn màu  ỏ ữ ỉ ớ Gamla Stan v i nh ng con đ ố ươ ườ ả Stortorget, qu ng tr ề ấ ả ấ i Th y Đi n ABBA, nghe mùi h t cà phê rang t trong r t nhi u t m  nh c a ban nh c ng phê d c qu ng tr ụ ạ ng ngào ng t trong không gian.

ấ ụ ố ữ ướ ừ ữ ể

ẻ ơ ở ụ ạ ả Anh, nh ng qua Th y Đi n, ông b n Alastair và tôi ph i th c hi n chính

ướ ỗ ầ c tôi t ng đi, m i l n qua nh ng n ể ư ừ ơ c chân làm tôi t

ể ả ắ ư ộ ư ọ ư ướ ấ ầ ắ ỏ Th y Đi n đ t đ  nh t trong s  nh ng n ậ ố u ng tho i mái vì v t giá r  h n  ớ ộ ụ sách "th t l ng bu c b ng". Song mùi cà phê m i pha th m l ng nh  níu b ệ ả c  hai m t ch u trong Sundbergs Konditori, ti m cà phê và bánh ng t x a nh t Stockholm, có t ề c EU khác đ u có th  ăn  ự ệ ự ưở  th ng cho  ừ  năm 1785,

14

ỏ ặ ầ ằ ồ ớ ỏ ớ

ấ ấ ạ ự ể ầ ấ ự ữ ấ nh  xíu và  m áp v i nh ng  m samovar b ng đ ng đ ng đ y cà phê m i pha sóng sánh nóng b ng, đ t trên bàn th p c nh qu y đ  khách t rót l y.

ẻ ệ ế ộ t tên, m m và d o nh  tan trong mi ng,

ế  đây qu  tuy t v i. Tôi ăn m t chi c bánh không bi ả ừ ộ ễ ị ứ  m t th  trái cây

ọ ở ữ ọ ữ ề ề ố    đây h i gi ng caffè Americano, đ ng trong nh ng tách dày và n ng b c

ệ ờ ỏ ứ ướ ậ ặ ứ ự ớ ạ ặ ọ ơ

ụ ụ ỗ ừ ướ ữ ả ư Bánh ng t  ị ộ ớ chính gi a có m t l p m t m ng v  thanh thanh d  ch u, trên tr i kem m m và dày làm t ố ơ ở ngòn ng t màu vàng m t. Cà phê  ủ ộ ị ư khói nghi ngút, không đ m đ c nh ng đ  đ  m n và đ ng đ  đi kèm v i các lo i bánh ng t th m ph c cô   lò n ph c v  đang bê ra trên nh ng khay g  t ể ắ ng bên trong.

ớ ơ ơ ữ ạ ụ ữ ầ

ặ ậ ữ ả ơ ế ẫ ồ ỉ

ữ ế ấ ồ

ề ờ ạ ộ ủ ế ơ ế ắ ợ c mua thành b  có màu s c h p v i bàn gh  và màu s n

ộ ườ ố ặ ạ ư ậ ồ ọ

i u ng cà phê ki u alfresco, nh ng không đeo  ấ ồ

ừ ặ ồ ạ ả ơ ố ỉ ờ Bán đ o Scandinavia vào thu s m h n nh ng n i khác, lá vàng xào x c r ng đ y nh ng công viên và tr i đã  ạ l nh h n nhi u. M c dù v y, nh ng quán cà phê Stockholm v n kê bàn gh  ra v a hè cho dân tình ng i  ề ể ẵ "fika", và vì tr i l nh nên quán nào cũng đ  s n... m n cho khách qu n n u ch n ng i ngoài. Nh ng chi c  ầ ề ượ m n cũng là m t ph n trang trí c a quán, đ ườ ấ ồ ườ ế i khi th y m i ng ng, đ t c nh gh  ng i. Th t bu n c t ế ắ ấ ừ ki ng đen trong cái n ng chói chang mà v a ng i qu n mình thu lu trong m n v a nh m nháp cà phê nóng  ổ i xuýt xoa co ro vì c n gió bu t giá t h i, th nh tho ng l ọ ớ ể ề ừ ổ ớ  m t h  Malaren th i t i.

ỉ ộ ồ ế ụ ể ẳ ớ ắ i khác h n, v i n ng vàng bi n

ố ạ ỉ ư ể ả ả ậ

i ta u  o i, ch  mu n... đi u ng cà phê. (Qu  v y, dù tr i nóng hay  ợ ề ễ ớ

ế ặ ả ớ ố ư ườ ứ ứ ố ạ ế ớ ố ể ị ướ ậ ở ng hay yaourt ăn v i m t o ng.

ữ ệ ạ

ờ  đây, đã có  ậ ớ ữ ấ ơ

ừ ủ ừ ườ ạ ạ ộ ồ ỉ

ộ  ng sát bên và xe h i đ u  ẻ ớ ả ư ầ ắ ố ả ừ ữ ồ ạ ế ữ ế ắ ộ

ậ ẹ ậ ự ừ ắ ể ằ ặ ắ ố ị ể ồ Ch  cách Th y Đi n vài ti ng đ ng h  bay nh ng Hy L p là m t th  gi ị xanh và cái nóng Đ a Trung H i làm ng ạ l nh dân châu u cũng ki m c  u ng th  th c u ng d  ghi n này). Đ  phù h p v i khí h u  ẹ frappe, món cà phê đá đ c tr ng Hy L p không kém bánh pita k p th t n ầ ấ ướ ắ Trên kh p đ t n c khi x a đ y  p nh ng chuy n th n tho i này, ngày nay đâu đâu cũng th y nh ng quán  ầ cà phê (kafeneio) đ y khách u ng frappe: T  th  đô Athens đông đúc  n ào không kém Sài Gòn, n i khi đi b ơ ậ trên v a hè ch t h p b n ph i v a trông ch ng lu ng xe c  đi lo n x  trên lòng đ ữ , v a tránh nh ng b  bàn gh  kê bên ngoài quán; đ n nh ng hòn đ o v ng v  v i nh ng  không theo tr t t ơ tòa nhà s n tr ng mát m t và gió bi n mang theo v  mu i m n m n.

ơ ả ườ ố c l c, đá, đ

ử ỉ ầ ể ướ ọ ạ ồ ộ ễ ị ố ọ

ề ở ề ả

ng, cho vào đ  tr n cocktail x c m nh  ứ ứ ố ồ ầ ạ ầ  quán cà phê, ng ể ấ ả ấ ứ t h n thua xa ng ị ườ ở i ị t

đây. B t c  lúc nào trong ngày, b n cũng có th  th y ng ủ ườ ườ ị i đ a  ữ i Vi ồ ừ ữ ắ nh ng quán cà phê l n sang tr ng th p đèn th y tinh vàng lóng lánh đ n nh ng quán

ườ ệ ắ ẳ ng ng i quán, t ợ ớ ế ướ ừ ọ ấ ẫ ừ ố ế ỏ ữ ộ ỏ ạ Cách làm frappe khá đ n gi n, ch  c n Nescafe, n ơ trong vòng n a phút, rót vào ly đ  đá kèm u ng hút là b n đã có th  th c u ng d  ch u đ y b t li ti th m và  ạ mát l nh làm d u đi cái nóng mùa hè Đ a Trung H i. Nói v  kho n ng i d m d   i Pháp  hay ng ớ ươ ph ề ạ t m b  v i vài b  bàn gh  l ng ch ng, nhi u nh t v n là nh ng ông già v a u ng n ờ c v a đánh c .

ầ ớ ụ ủ ư ớ ườ ạ i Hy L p, quán cà phê

ụ ủ ơ ỉ ị ơ ớ ơ Sách du l ch Fodor nói: Ngôi nhà là n i trú ng  c a trái tim, nh ng v i ph n l n ng ề ủ m i là n i trú ng  c a trái tim, nhà ch  là n i... v  ng .

ờ ạ ả ầ ở ầ ớ ẻ ả ắ

ở ớ ừ v i gia đình b n tôi trên đ o Evia, hòn đ o v ng v  không có  ướ ề ố c khi v , chúng tôi sang chào gia

ạ  Hy L p, tôi  ờ ừ  v a đi phà v a lái xe. Ngày cu i cùng tr ứ ệ ờ ng th c món cà phê Hy L p (Greek coffee) tuy t v i. Trong b t c  m t ngôi

ượ ấ ướ ạ ể ắ ầ

ứ ố ẩ ờ ạ ầ ặ ế ệ

ấ ứ ộ ệ ử ứ ọ ệ ấ ằ ộ

ạ ồ ị ầ ạ ộ ơ ố

ề ầ ứ ấ ị ữ ế ế ạ ặ ấ ủ ấ ướ c vào n u sôi trong  m ibrik đ n ba d o tr Ph n l n th i gian hai tu n  ị khách du l ch cách Athens hai gi ưở đình hàng xóm và đ c th ế c hi u khách đ y n ng và gió bi n, đây cũng là th c u ng "làm đ u câu chuy n" mang  làng nào trên đ t n ế ư t Nam làm b n "xây x m" thì nên dè d t khi th  th  cà phê  ra m i b n đ n nhà. Nh ng n u cà phê phin Vi ượ ấ ấ ậ c n u sôi trong  m b ng đ ng có tay c m dài và mi ng r ng, g i là  m  đ m đ c g p nhi u l n này, đ ễ ồ ộ ổ ắ ibrik. Bà ch  nhà đ ng tu i r c vào b t cà phê xay nhuy n m n m t ít h t gia v  có mùi h i gi ng hoa h i,  ướ ồ c khi rót vào tách. Nh ng chi c bánh quy giòn bà  r i cho n 15

ớ ướ ị ơ ị ắ ấ ằ

ặ ờ ỏ ự ắ ầ ặ ọ ủ ể ạ ươ ữ ố ổ ậ ng làm cân b ng v  đ ng và tăng lên v  th m có h u ng t c a Greek coffee làm chúng tôi nh m nháp   ng th i lao xao nh ng

ờ m i n hoài không chán, khi bên ngoài m t tr i đ  r c b t đ u l n xu ng bi n và gió đ i d cây ôliu xanh r n ngoài sân.

ị ộ ế ổ ư ọ ầ

ấ ế ự ậ ườ ể ạ ữ ấ ườ ầ ẽ ẽ  s  khu t trong nh ng t p n p đ i

ế ấ ộ

ố ớ t m i pha, nóng và  ế ợ ế ấ ữ ặ ỏ ừ ừ ọ ớ ố ướ ữ ơ

ợ ớ ấ ượ ồ ộ ự ứ ấ ừ ợ ố ế ẹ ơ   c mi ng. Mùi th m

ừ ướ ự ữ

ọ ấ ư ề ấ ỗ ờ Và đ n bu i tr a n  tình c  theo ch  đi b  trên con đ ng giày dép g n ch  B n Thành, qu y cà phê bên  ế ữ hông ch  v i nh ng chi c gh  nh a th p lè tè có l ng ph  không đ  l ỗ ườ i bán không dùng mu ng khu y đá, cà phê và s a đ c trong ly lên v i m t âm  chút  n t ng gì n u ng ộ ấ ấ thanh r n r t vui tai. Và nh t là cái mùi quen thu c  y, mùi cà phê phin nh  t ng gi ứ ụ ặ ồ th m, s c n c không gian b i b m  n ào làm tôi đ ng nhìn s ng, v a nhìn v a nu t n ớ ữ ở ữ quy n rũ  y làm tôi nh  nh ng ngày h c c p hai theo m  đi ch  u ng cà phê s a đá, hay khi lang thang  ế ơ ạ châu u, bên ngoài tuy t r i l nh cóng nh ng v a b c vào quán hai má đã nóng r c lên... Nh ng ngày đi  ỡ ố u ng cà phê  y, "ng  đã xa xăm b ng v  quá thênh thang..."

ậ ừ ườ ữ ề ả  lâu c  hai ng

ầ ấ ể ủ

ấ Ả ổ ế ừ ị  đ a ph

ầ ư ữ ỉ ễ ướ

ươ ớ ở ph  bi n l ng gió này đ u đ  b ng gi

ướ ừ ẻ ặ ớ ng: kem đông (clotted   món ăn quê mùa đã thành đ c

i láng gi ng Devon và Cornwall, cùng là nh ng  ơ  Anh, đã ng m ng m “kình” nhau xem món kem đông c a ai ngon h n, ai cũng cho nó  ậ ầ ế ế t đ n món trà kem béo ng y l n đ u tiên khi  ng mình.  nh: webshop.atimea.hu Tôi bi ỳ ề ụ ầ  Ph c sinh. H u nh  nh ng quán  c Anh vào k  ngh  l ề ị ặ ả ệ i thi u đ c s n đ a ph ng còn  m nóng, kèm trà. Trà kem t ở ẩ ỉ ở ấ Hôm nay có trà kem) Béo ng y trà kem Đã t ở vùng bi n n i ti ng  ươ xu t phát t ạ ế ạ còn sinh viên, theo b n đ n h t Devon mi n Tây n ể ả ố ể ộ trà, quán cà phê  ấ cream) d o quánh ăn v i bánh Scone n ể ả s n Anh, ch Anh mà thôi vì món này không th  xu t kh u hay chuyên ch  đi quá xa.

ủ ự ế ố c tiên hai chi c bình nóng s c, khói b c nghi ngút t

ữ ươ ủ ư ứ ằ ỏ ơ ộ ừ   i sóng sánh

ỏ ụ ụ ướ Ả nh: dkimages Anh chàng ph c v  mang ra tr ặ ệ mi ng vòi nh  xíu th m mùi đ c tr ng c a trà Sri Lanka, hai b  tách trà b ng s  và bình s a t ẽ ấ v  m y bông hoa đ  bên ngoài.

ế ể ấ ượ ằ c làm t

ồ ổ ừ ướ ễ ố ớ

ế ỏ ơ ứ ọ ị ố ớ ơ

ỏ  lò n ộ ể ẻ ừ ớ ờ ơ ứ ẹ ộ ữ ề ị ừ ộ ổ ế ế ộ  b t n i,  Ti p đó là m t chi c xu ng nh  đan b ng mây, lót ren, trên đ  m y chi c bánh Scone đ ộ ủ ứ ng trong b p. Và cu i cùng là li n th y tinh l n chia làm ba ngăn, m t  tr ng và b , còn nóng h i t ể ầ ề ạ ế đ  đ y m t dâu ng t l m, m t đ  mi ng b  nh , và ngăn cu i cùng là món ăn tôi nh  quá ch ng khi v  l i  ệ Vi t Nam: kem đông m n màng d o quánh màu vàng b , h a h n m t b a trà chi u ngon nh  đ i.

ờ ả ế ấ

ẽ ộ ượ ế ỏ c làm t

ỗ ể ẩ ộ

ộ ớ ơ ạ ơ ở ườ ữ ạ ỗ

ạ ứ  siêu th . Bánh Scone th ư ỏ  nh  li ti  ề ị ề ơ ơ ố

ố Trong khi ch  bánh Scone ngu i b t (ph i ăn khi bánh âm  m vì n u quá nóng, ph t lên kem s  tu t xu ng),  ư ề ạ   i nhà chúng tôi rót trà vào tách và h  hai bàn tay l nh cóng vì đi m a v  trên làn khói m ng. Bánh đ ề ị ớ ớ ư ơ ế i h i méo mó ch  không tròn tr a v i l p di m h i giòn chu n xác bên trên nh   nên m i chi c m t ki u, l ử ắ ớ ằ bánh Scone làm hàng lo t bán  ng l n b ng n a n m tay, có nh ng l ộ ề ặ xôm x p, c ng h n bánh gatô nh ng m m h n bánh quy, b  m t vàng r m và h i giòn, còn bên trong m m  ấ ứ ả ơ ẹ ỉ ộ ứ m và tho ng mùi tr ng, ch  m t thoáng nh  thôi.

ượ ậ ủ ế

ươ ổ ề ấ ể ả ắ c ph t kem đông nhìn ngon không th  t ụ ơ ế ắ ẽ ộ ắ ủ ậ

ữ ắ ấ ồ

ướ ả ữ ặ ắ ỏ ế Mi ng bánh Scone b  đôi đ , c n m t mi ng – cái béo ng y c a  ắ ủ i, cái m m  m c a bánh, kèm theo cái h i đăng đ ng c a ng m trà ch c ch n s  làm d y lên trong  kem t ữ ư ớ ạ b n tình yêu đ ng quê v i nh ng mái nhà tranh lúp xúp nh  tai n m mũm mĩm, nh ng con bò khoang tr ng  ồ đen g m c  trên nh ng cánh đ ng xanh m t tr i dài ngút m t.

ệ ạ ạ ệ ọ B n đang đ c truy n t i ThíchTruy n.VN

16

ượ ớ ắ ừ ấ c món kem đông ngon lành, nh t đ nh ph i l y s a nguyên kem m i v t ra t

ả ấ ữ ề ấ ị ứ ổ ế ướ ơ

ặ ổ

ử ớ ữ ế ế ậ ộ

ờ ể ể  vú bò còn âm  m.  Đ  làm đ ữ ồ ộ ớ ắ ữ S a bò vùng đ ng quê phía Tây n c Anh ch a nhi u kem và béo th m n i ti ng. S a m i v t cho vào m t  ặ ự ế ớ ồ ể ồ ồ n i đ ng l n r i đ  kho ng n a ngày cho kem n i lên trên m t. Sau đó không đ t tr c ti p lên l a mà cho  ộ ồ ữ ổ ờ ậ n i s a n i trên m t ch o n , cho đ n khi l p s a bên  ư ạ ơ trên h i nhăn l ử ả ả ướ c sôi trên b p, n u th t ch m trong vòng m t gi i nh ng không bao gi ấ  đ  sôi lên.

ớ ỗ ấ

ớ ậ ậ ỏ ư ơ ả ị

ớ ỗ ể ướ ớ ữ ẻ  và cũng d o m n nh  t ườ ế ạ ơ c dùng mu ng h t cho vào hũ th y tinh, còn l p s a bên d

ố ể ơ i nh t h n, màu vàng t ể ố ướ i có th  u ng bình th ạ ủ ạ ẽ ễ ắ ặ ế ố ữ

ẽ ạ ặ ỗ ộ

ọ ươ ươ ữ

ị ườ ế ặ ả ng xa bi t đ c s n quê h ố ớ ế ồ ồ ố ỗ

ấ ạ ế ằ ớ ấ ướ ả ắ ấ t b ng ph n tr ng bên ngoài: “Hôm nay c Anh có quán trà v i t m b ng đen vi

ố ồ ặ ồ t, r i đ t n i vào ch  mát đ  qua đêm. Sáng hôm sau l p kem đông trên cùng có màu  N u càng ch m càng t ơ , c  hai  vàng đ m, m ng và h i giòn, l p kem đông bên d ị ượ ng. N u có d p đ n  đ ớ v i ph  bi n Devon và Cornwall, b n s  d  b t g p nh ng xe bán kem l nh (kem qua hay kem trên bánh  c  ỏ ờ ể ế ầ qu ) g n b  bi n. Dù b n ch n kem v  gì, ng   i bán cũng s  thêm m t mu ng nh  kem đông đ c quánh lên ể ố ư ng mình. Dù ăn theo ki u nào đi n a, món kem  trên nh  mu n cho khách ph ỗ ẫ ớ đông v i bánh scone u ng kèm trà nóng đ i v i tôi v n là ngon nh t h ng, đ n n i lòng b n ch n m i khi  ớ ề ữ nh  v  nh ng vùng quê n có trà kem”.

ệ ớ ượ ế ầ ồ ộ t v i Tây bánh ít tr n (1) Mi ng bánh ram đ

ặ ứ ẹ ả ữ ắ ủ ớ ượ ặ ắ ầ

ươ ồ Ăn đ  Vi c chiên vàng ru m, nh ng bong bóng ph ng trên  m t h a h n c m giác giòn tan khi c n. Bên trên là bánh ít tr n (1) tròn trĩnh tr ng m t mà, m t ph  l p  tôm t ỏ ấ i ch y đ .

ử ỗ ộ ướ ả ấ ắ ắ ớ ắ ặ ỏ c m m trong v t, có th  m y lát t xanh vào c p bánh ram –ít nh  nh n,

ệ ế ộ Tôi hí h ng chan m t mu ng n ắ x n m t mi ng cho vào mi ng.

ộ ườ ổ ậ ắ ậ i còn bày thêm m t dĩa bánh lá ( hay bánh n m) (2) m ng manh n i b t trên s c xanh c a

ố ộ ế ấ ằ ắ ớ ị

ỏ ứ ế ữ ố

ỏ ớ ứ ẹ ị ả ộ ọ ấ ầ ậ ắ ổ ỏ

ư ế ỡ ố ưỡ ề ỉ ư ỏ ằ ệ ả ấ ủ Trên bàn b n ng lá dong lu c, 1 dĩa ch  tôm (3) x t mi ng b ng hai ngón tay cái, ph t 1 l p tròng đ  tr ng v t nhìn th y đã  ắ con m t; 1 dĩa bánh b t l c (4) còn nguyên trong lá chu i gói nh ng h a h n nh ng mi ng bánh trong v t  ỏ nóng h i khi bóc ra th y nguyên con tôm đ  au bên trong và mi ng th t ba ch  ?nh  giòn s n s t. 1 rá bánh  bèo chén (5) nh  b ng mi ng ly, cũng r i tôm ch y và tóp m  u n cong nh  trăng l i li m.

ậ ả ườ

ệ ườ ả t

ng nh c t ả ướ ườ ướ c ngoài vi i n ả ườ i, làm ngay c  ng ở ư

t Nam th ấ ế ữ ư ả ề ở ở ỉ ữ  mi n Nam và nem

ữ ẹ ể ẩ ớ

ươ ứ ệ ấ ổ ng đ i lành. B i v y l n nào có d p tr  tài n u th c ăn Vi

ế ứ ượ ư ả ả

ả ở ậ ầ ầ ủ ề ế ề ộ ọ t v   ng khi ng Bánh n m (2) Ch  tôm (3) Bánh b t l c (4) bánh bèo chén (5) Thông th ệ ợ ế ờ ế ắ ớ ớ i Vi i v i nh ng tình c m trìu m n, khen ng i h t l món ăn Vi ả ượ ề ậ ớ ầ ế ọ i g n nh  90% là ph  và ch   c đ  c p t c mi ng. nh ng nh ng món ăn đ đ c cũng th y thèm ch y n ả ắ ề ề ọ ram (theo ti ng mi n Trung, còn g i là ch  giò   mi n B c), th nh tho ng thêm món  ữ ặ ợ ị ễ café s a đá ho c bánh mì k p ch  & pate, vì đây là nh ng món VN kinh đi n, d  ăn phù h p v i kh u v   ươ ắ ị ng Tây và t t tôi cũng ng m đ n 2 món  ph ậ ư ụ ả ở ph  và ch  ram cho ch c cú, vì g n nh  10 l n nh  ch c lúc nào cũng đ c khen (khen th t ch  ko ph i gi ộ b  khách sáo, vì tôi bi ố ắ ầ ế ế ạ t b n bè c a mình n u ko ngon là nói li n).

ầ ầ ế ề ừ ồ ấ ề ộ ỏ ỏ ủ ạ t v  b  t

ắ t tôi thích s u riêng, m  mua m y kí v  l ượ ế ạ ậ ng tôi nói v y đ  dành ăn h t m t mình. Và l

ầ ả

ấ ẹ ọ ưở c đâu”. H  t i  ụ ạ ề c đó, các anh ăn trái mít, trái v i, trái măng c t l  đ u khen ngon quá ch ng, nên hi v ng món s u riêng  ệ ế ừ ư ẹ ặ

ầ ắ ế ắ ư ọ ố ổ

ả ề ậ ấ ả ớ  l nh. Tôi nói v i m y anh chàng ể ộ ừ ế ắ ố n v y?” Kh  năng n u th c ăn Vi t c a tôi

ổ ứ ư ở ệ ủ ầ ươ ắ ố ề ứ ạ ộ ớ ọ ở ướ ở ướ  n ư ầ  đây g n nh  l n nào cũng đ đó nên ko dám  ầ c, gi ng có ph n  c ngoài đúng  ượ c L n v  VN v a r i bi đang nhìn tò mò “Khó ăn l m, Tây ko ăn đ ướ tr ầ l n này cũng th . V a đ a mi ng s u riêng vào mi ng, m t ai cũng bi n s c, có m  tôi  ị nh  ra, nh ng nu t vào thì ch c ch n ko ch u n i, sau cũng ngây c  ra nu t. Dave nói tr th u thào: “Sao trái cây gì ăn gi ng cá  nghĩa “ch t làm vua x  mù”. V  nhà ch c khó c nh tranh v i ai nh ng  17

ầ ứ ả ấ ỏ ộ ố

ẹ

ư ở ướ ươ ệ ả ớ ọ ề ặ i, đ c bi

ứ ở ạ ệ  Vi c m m nên ch  ch m t ả ỉ ấ ố ụ ế ấ khen n c n . co l n tôi chiên ch  ram nhân tôm, tr ng gà, cà r t và n m băm nh  (ko có n m mèo m c nhĩ  ầ t Nam nên dùng t m chestnut mushroom màu nâu), trong l n v  thăm ba m  Alastair . nhà anh ko  nh   ấ ườ ấ ắ t ba anh ăn r t mê m i và  t cà chua cũng r t ngon. M i ng ng  có n ạ ữ ế i. sau khi ăn h t còn xu ng ch o vét nh ng mi ng v n chiên còn sót l

ả ẹ ư ế ẹ ẫ

ể ề ộ ọ ớ ấ ướ ươ ớ ướ ườ ị ẳ i băm l n tôm khô, th t heo xay, hành  c m m m  làm thì h n m i ng ế i ch t

ướ ẹ ẹ ươ ớ ổ ặ ắ i và t ọ t n i đ c quánh trên

ế ệ ứ ẹ ả ắ ủ ầ ưỡ ặ ấ ọ ớ ỏ c m m c a m  tôi, v i t ả ỏ ng  i, ch m ch  ram cũng ngon, chan lên g i ngó sen

ồ Nh  th  này mà v  nhà m  tôi, ăn ch  ram m  tôi chiên v i tôm t tím, có đ  thêm m t c ng hành xanh m t, chiên giòn ch m v i n ớ ẫ mê ch t m t. xa nhà, tôi v n hay nh  món n ặ m t, h a h n c m giác chua cay m n ng t đê mê đ u l ệ ờ kèm bánh ph ng tôm cũng tuy t v i.

ặ ố ư ừ ả ớ ộ ắ ế n u ăn v i nghêu ho c  c b u lu c ph i thêm g ng cay nông nàn kèm lá rau răm ướ ượ t r ấ t thì r t “b t”.

ư ư ạ i chê món tôi n u thì sao. Nh  anh chàng Alastair

ệ ắ ầ t chính hi u r i h  quay l ố ấ ư ằ ấ ẹ ữ ẹ ặ

ầ ỗ ẩ ậ ằ

ưở ả ỏ ọ i g n mình, t ấ   ng ko ai th y

ệ ồ ọ ế Nh ng thôi, bi t đâu món ăn Vi ệ i n u “ch a b ng” m … M  tôi đãi 1 b a ăn hoàng  t Nam 2 l n b t đ u dè d t so sánh t sau khi qua Vi ả ả ẹ ấ ớ tráng v i tôm h p bia – m i con to b ng ½ bàn tay, nghêu m p núc ních xào h , ch  cá thác lác và l u h i  ạ ầ ả s n… Sau này nh  em h  tôi méc “anh kia  nh thích nghêu quá kéo đĩa nghêu l ai dè em th y”.ấ

ị ừ ẻ ư ả ả ươ ườ ể Anh ăn th t c u th t gà thì r  nh ng h i s n m c nh  vàng. Đ  có h i s n t i th

ả ả ớ ớ ớ ừ i

ầ ớ ươ t t

ế ở t  ể ề ậ c cá m n đ m đà mà h i  ơ ắ ắ ị ề  VN tôi hay chan bún ăn sáng sau khi d m thêm  ọ ấ ớ ỏ ạ ở ỉ ặ ướ ư t đ . Nh ng n i tôi

ng  ạ t, s  cá ch c n ch vì kho đi kho l ồ i dù n i cá  ừ ạ  nhà mình g i là cá ng  đ i  ế ừ ư ỏ ể ả ậ

ở ạ  l ớ ắ ả ệ ư ở ắ ồ ặ ồ ư ị Nhà tôi đâu bi ả ph i đi du lich v  vùng bi n. Tôi hay thèm ăn cá ng  kho v i nhi u tiêu  ồ ở ề ầ nhi u l n, n ấ i ko có cá ng  nh  VN, ch  có lo i cá  đã l p x p  ể   ặ ỉ ươ d ng. Th nh tho ng chúng tôi m i mua 1 ít x t m ng làm món sushi ho c sashimi ki u Nh t. N u làm ki u “chém to kho m n” nh VN ch c c  tri u đ ng 1 n i kho.

ớ ệ ề ở ỉ nahf hàng 1 l n, vì

ả ả ở ứ

ặ ấ ắ ỏ ầ ở ắ ượ ư ỉ Dân anh lâu lâu m i có đi u ki n đi ăn h i s n  fish&chip ho c kebabs, 2 là quán bia bán th c ăn kèm ko kh i s c cho l m, 3 là nahf hàng haute cuisines ngon nh ng r t đ t đ . Riêng tôi ch  dám ăn khi đi công tác và đ Anh ch  có 1 là takeaway bán  ắ ả ề c cty tr  ti n thôi.

ọ ở ỗ ư ơ ớ ch  có r t nhi u quán ăn đ n gi n nh ng ko kém ph n ngon so v i nh ng quán sang tr ng

ấ ơ ở ữ ắ ướ ư ầ ề  Paris có bistros, ả ầ  Lyons có bouchons, và g n nh  trên kh p n c Pháp đâu

ở ị ả ậ ữ ẻ ả ố Pháp gi ng Vn  ắ ề đ t ti n, th m chí ngon h n.  cũng có nh ng nhà hàng relais routiers gi n d  tr i khăn k  caro.

ườ ệ ấ ớ ẽ ườ  ng i Pháp, tôi đoán có l ng dùng nhi u t ề ỏ ể i đ

ữ

ớ ớ ọ ướ ớ ộ ầ t m t l n

c m t l n ăn canh  ch n u lá l

t nh t. Pháp th i Pháp d  thích nghi v i món Vi ỉ ị ế ư ố ỉ ượ i (b i v y dân Anh m i g i dân Pháp là frogs). Tôi m i ch  đ ế ỉ ơ ướ ượ c đ ư ộ ầ ư ề ướ c nào dám  ị ế ố ớ ng mu i  c ăn th t  ch n ấ ệ ư ố t nh  trong truy n Hành  ở ữ ơ  b a c m gia dình ngoài quê …

ư ễ ắ ớ Nh c t ặ ầ ỡ phi d u m , cũng có nh ng món nh u  c ho c th t  ch mà Châu u ch  có Pháp hay ăn, ko n ớ ậ ụ đ ng t ộ ậ ạ  SG, m   i sinh nh t m t ng t ố ơ ấ trình v  ngày th   u. V  VN tôi c  tìm nh ng hình nh  món này ch  có  ớ Nh ng thôi, nói t ườ ạ ở i b n  ề ạ i đây l i thèm.

18

ỉ ở ư ầ ậ

ệ ạ i Vi t, nên tôi phá l

ng khi đi du lich  ườ ố ả ứ ư ừ ở

ệ ạ t, l ở ướ  n ị ư

ắ ố ở đâu tôi ch  ăn món ăn b n x , nh ng vì chuy n đi Paris năm đó đi g n qu n 13   ữ  1 l n… Nh ng  ệ ườ ề ơ i Vi t.  ệ ằ t nh ng ko phong phú b ng  ệ   c vinh h nh 1 trong 10 khu t

ườ ồ ệ ệ ế ề ầ ồ ế ườ Thông th ề ầ ệ ơ n i nhi u ng i có anh b n Daniel đi theo ch a t ng dùng món Vi ừ ơ  London, Windsor, ko n i nào có nhi u ng c Anh: Southampton, Highgate  n i tôi t ng s ng  ộ ầ ậ ạ G n nhà tôi có 1 siêu th  Châu Á c nh sân v n đ ng Wembley bán hàng hóa Vi ượ ở ạ  Hackney, 1 khu đông ng t sinh s ng   phía B c London, và cũng đ ệ ử ổ ấ ả ướ t Ki u Anh khét ti ng tr ng c n sa trên b  c a s  nhà. nh t c  n i Vi c Anh. Nghe đ n Vi

ỗ ầ ớ ấ ở M i l n t ộ i Hackney, th y xe c  bóp còi ko khác gì VN.

ườ ệ ế ạ ộ ẹ ắ ở ng Mare mua v i mì gói, g o n p, n ắ c m m, bánh ph  , m m tôm, cua gh  đông

t trên đ ạ ị ơ ự ạ ạ ướ Vào siêu th  Vi ồ ề ạ l nh, cá c m đông l nh, nghêu đông l nh, m c đông l nh r i v .

ữ ư ể ẩ ấ ấ Vn đ  dành xu t kh u, nh ng ngon m y cũng ko

ạ ạ ở ấ ở ữ nh ng món đông l nh này toàn nh ng lo i ngon nh t  ứ ằ b ng th c ăn t  quê nhà. ạ ươ ố i s ng còn giãy đành đ ch

ấ ệ ỷ ụ ơ ơ

ườ ườ ọ ồ

ế ng làm bi ng n u th c ăn Vi ng, nh ng trong t ạ

ả ầ ớ ự ắ ọ ỏ ườ

ư ế ỏ ư ầ ạ ở ủ ệ ậ ầ ầ ấ ắ

ứ ệ t, ăn món Tây cho nhanh. K  l c h n ½ năm ko ăn c m là chuy n  Tôi th ướ ồ ấ ầ ủ ế  b p lúc nào cũng có ngăn riêng ch t đ y đ  khô VN. H i còn đi h c, tôi n ng  bình th ờ ế ế ợ ế ấ ự m c khô trong b p, cô b n th y con m c còn c  đ u râu ria s  ch t khi p. L n n  thèm quá ko ch  đ n lúc  ậ   ợ ọ m i ng i ra kh i nhà, tôi lôi cà pháo m m nêm m i mua trong hũ ra ăn, anh b n h i mùi gì nghe s  quá v y ạ ồ t tình c a  r i ch y dài. Nh ng d n d n anh ko còn nh n ra mùi m m trong món ăn, và tr  thành fan r t nhi ạ ưở món l p x ng tôm (prawn sausage) Sóc Trăng.

ấ ệ ủ ườ ệ ố ệ c ngoài ko có đ  nguy n li u n u th c ăn Vi

ở ướ  n ấ t s ng lâu  ề ng  ườ ệ ế ườ t “thi u h n c n, ng i ta

i Vi ế ạ ế ồ ế ấ ễ ế ỏ ừ ắ

ề ơ ứ ề ơ ộ ấ ướ ồ Th y Sĩ, lu c l y n ế ụ ạ ướ ế ế

ầ ậ ả ặ ố ứ ế ắ ầ ắ ỏ ợ

ắ ắ ở

ờ ấ ạ ả ướ ắ

ả ố ớ

ừ ầ ậ ươ ố i s ng mà là whelk đã b  lu c chin, bóc v . canh  c­nh y­whelk v i cà chua ấ c whelk t ế ư ố ề ủ ấ ị ộ ế ự ữ t nên cái khó ló cái khôn th Ng ế sáng ch  ra nhi u món r t có lí. Tr n Kiêm Đoàn trong tùy bút v  c m h n có vi c và x t nh  thay h n r t d  làm cho  dùng lo i sò xanh (green mussel) nh p c ng t ắ ầ ế c bên C n”. thi u kh  thì dùng cây c n Tây (celery) x t  khách nghi n c m h n xa Hu  ngàn d m “l c b ế ắ ấ m ng d m ngâm gi m. thi u b p chu i s  thì dùng b p su tím c t thành s i th  vào”. Riêng tôi, khám phá  ỏ ứ ấ ả ố tôi cho là vĩ đ i nh t là dùng con whelk thay  c nh y (6). con whelk cũng có v  c ng màu tr ng xo n vòng  ồ ặ ấ ị ng ho c h p ch m m m g ng cay n ng ăn ngon quên tr i đ t.  đít nh   c nh y, th t cũng giòn s n s t, n ượ có đi u ít ai mua đ bi, c  parsnip và lá qu  tây là 1 trong nh ng món sáng ch  tôi t ỏ  hào nh t.

ớ ổ ế ẩ ầ ả ầ ạ ố ỉ

ỉ ế ch  ti c vì  c này hi m nên th nh tho ng m i tr  tài đc 1 l n, l n này b n Tây chung nhà cũng mê m n đòi  ăn n a.ữ

ị ỉ ố ờ ạ ố ổ ườ ữ ầ ả ấ

ả ả ế ố ị ố ư ươ ữ ể ố ng ph  c  Bruges có nh ng qu y h i s n khói b c  ộ ng mù bán súp Escargots de mer ( c bi n), hóa ra là con whelk quen thu c. Nh ng mi ng th t  c

ướ ả ỏ sau này đi du l ch B  cu i năm tr i l nh, th y qu ng tr lên nh  s dai giòn trong n c súp nóng b ng c  tay.

ừ ộ ừ ấ ớ ng (th ch rau câu) làm t agar agar n u v i

ượ ắ ư Nh ng món đ c chiêu nh t tôi t ng ch  bi n là món đông s ướ n ế ế  café phin, còn màu tr ng t ấ ừ c pha t ươ ạ ừ ướ ố ừ c c t d a. c. màu đen đ n

ở ầ ữ ừ ế ế ạ ả ặ

ộ đ c chiêu b i l n 1st tôi làm món này, Daniel n y ra sáng ki n đ t nh ng chén th ch v a làm trên tuy t  ngoài sân.

19

ữ ế ắ ậ ẩ ự ệ ẩ ạ ẳ ằ ạ

ố Nhìn nh ng chén th ch n m trên tuy t tr ng l nh bu t ch ng khác nào 1 tác ph m ngh  thu t  m th c sáng t o.ạ

ư ạ ườ ướ ố ơ ng nh  sau đó th ch cũng giòn ngon h n đ  t l nh thông th ng. mùi n c c t dùa béo h n và café

ơ ỡ ươ ế ệ ắ ơ ườ d ơ th m đ ng h n trong mi ng đông s ể ủ ạ ng v  ra trong mi ng.

ề ủ ữ ườ ố ng Vi i s ng

ệ t Nam, đ c nh ng bài tùy bút v  món ăn c a nh ng ng ộ

ắ ươ ấ ướ ớ ẹ ề ấ

ướ ắ ở ướ ẻ ớ ữ ng nh  m  hi n”, không có món này thì ăn món khác. Đ n khi t c m m đã ng m vào máu m t r i. Không có n ắ ộ c m m b

ơ ở ố ấ ị ấ ai đ n ch i cũng nói sao nhìn cách trang trí không bi

ế ắ ế t có ng ắ ộ ư ậ ườ ơ ỉ c

ặ ấ ồ ấ  nhà cũng đi l y m t chén n ế ắ ắ ườ ở ướ c ngoài tôi th  n ớ ượ ế i l t  ườ ứ c m m trong ng i b t  ể t khô v t chanh vào, đ   ệ t  i Vi ướ c m m cá c m, n ộ ố

ố ệ ệ ả ậ t, tôm khô, m m ru c, ph , mi n, bánh đ u xanh, xí mu i, b t bánh xèo, b t bánh  ế t vì ướ ộ t thi

ộ ớ ề ở ủ  ra ch  vào b  s u t p: n ế ở ẽ ậ ạ ổ ầ ớ ạ i đây hay vì tr i London t

ườ ế ớ ế ủ ả ầ

ế ỏ

ạ ở i gi a nh ng làn xe bóp còi lo n x   ủ ữ ả ụ ủ ề ề ệ ả

ượ ế ề ệ ộ ả ế t …Năm nay ko bi i Vi ế ồ ủ ứ ự  nhiên l nh và đ  tuy t s m, tôi thèm đ  th c ăn T t h i  ứ ế  còn đ y th c ăn  ể ạ  Hackney đ  mua bánh  ứ ộ t ki u Anh, m t h t  ả u n p v  "lai rai", mua tr ng v t v  kho tàu, mua bánh tráng r  v  làm ch

t ki u Hà Lan, ch  cá c a Vi ứ ắ t ki u Pháp, mua r ể ề ẽ ấ ế ề ắ c m m…

XÚC  ở ướ ỏ ị ạ Ậ ộ NG, YAOURT M T ONG VÀ H N N A… M i đây, m t ch  b n tôi h i "Nghe nói Anh ăn

ị ề ớ i mùng sáu c t khoanh ra chiên ch m n Ơ Ữ ấ ặ

ả ỏ ườ ơ ắ ờ ư ọ ở ố Khi còn s ng  ắ ọ nghĩ ch c h  làm b  “xa quê h ắ ế ớ mình, m i bi t ch c cái ch t n ứ r t khó ch u làm sao. Dù ăn món Tây  mu n ch m gì thì ch m. Nhà tôi  ố ỉ ầ s ng trong nhà. Tuy nhiên, ch  c n tôi d t vào b p m  t ắ m m cá s c, măng d m  bèo, b t bánh cu n, g o n p, chà bông… b o đ m s  g t gù “nhà có ng ờ ạ tôi m i v  VN qua l ư ế ế ế x a và quy t tâm T t này ph i ăn T t đàng hoàng, đúng nghĩa "ăn" T t. Th  nên, dù t ữ ẽ ẫ ế ắ ư nh ng khi s p T t, tôi bi t mình s  v n len l ị ệ ị ố ỡ ủ ệ tét th t m , c  ki u mu i, th t đông, mua ch  l a c a Vi ủ sen c a Vi ừ ram. Tôi cũng s  vui m ng đ  dành bánh tét t ƯỚ XÍCH N ổ ắ ở d  mà kh  l m ph i không em? B n ch  k  qua đó th y có m y đ a sinh viên ngày nào cũng g m bánh  sandwich trên bãi c  tr ớ ấ ứ  tr a, nhìn cô đ n l m". ị ể ạ ạ ọ ng đ i h c vào gi

ộ ế ồ i ta th i, món ăn Anh cũng không đ n n i d  nh  ng

ề ừ ườ ủ ượ ở ỉ

ạ ầ ộ ng đ n đ i, m t ph n cũng vì v t giá   Anh ch  ăn đ ị ẵ ậ c lát pizza hay  ở    siêu th  (không chút “kh i

ề ặ ỗ ở ư ườ ố ồ ở  Anh, sáng sáng tôi cho bánh làm s n mua  ằ ự ậ

ờ ọ ướ ồ ườ   ng

ờ ủ ố ớ ớ c a

ố  h c ng i d a vào g c cây trong khuôn viên tr ở ể i gi ữ ắ ầ ự ố ộ sau b t đ u chuy n chu du  m th c xuyên Châu u đ  ăn u ng cho bõ nh ng ngày

ủ C a đáng t ắ ỏ đ t đ  quá, cũng ch ng đó ti n qua Pháp hay Ý tha h  ăn u ng ph  phê còn  ọ ở ữ cái sandwich thôi. Nh ng ngày đi h c  ố ấ ị ẩ ắ s c” v  m t mùi v   m th c) vào n u trong lò viba, thêm trái chu i­ có khi thay b ng trái cam, m n vàng,  ồ ự ổ ư c, r i bu i tr a sau gi chùm dâu hay trái đào­ và chai n ẳ ọ ấ ằ ạ ớ t b ng cao h c căng th ng, tôi h n h  tuyên b  “Đã t mà ăn chung v i đám b n. Sau khi hoàn t ẩ ế ầ ễ ồ ọ L  Lem”, r i m t tu n l ổ ự c c kh .

ế ụ ướ ườ ữ ể ầ ả ớ i cao l n tóc vàng

ẽ c khi đ n Th y Đi n đ u v  ra trong đ u hình  nh nh ng ng ấ ủ ế ệ ằ ạ

ệ ộ

ề ồ ộ ị ạ ấ ằ ườ ữ ầ ả ẫ ồ ỉ

ng đ n đ i vì qu  sai l m khi nghĩ r ng món ăn c a đ t n ế ỉ i ta th ệ ấ Stockholm Du khách tr ồ ắ m t xanh, ng i trong nhà hàng trang trí b ng đ  n i th t c a IKEA trong ti ng nh c ABBA, trò chuy n  ư ạ ằ b ng đi n tho i Sony Ericsson và ch  ăn ba món th t băm viên, cá trích ngâm d m và khoai tây lu c. Nh ng  ủ ấ ướ ớ ườ đó ch  là nh ng khuôn m u ng c l n  ơ nh t vùng Scandinavia này đ n đi u và thi u phong cách riêng.

ợ ớ ộ ợ ở c ăn tô súp ngon nh t Châu u trong ch  Ostermalmhallen, m t khu ch  l n có mái vòm Stockholm,

ượ ầ ứ ữ ị ươ ớ ấ ấ Tôi đ bán đ y nh ng th c ăn đ a ph ng m i n u.

20

ợ ế ườ ề ạ ở

ướ ươ ố

ng h ơ ả i nhà hát thành ph , bên trong có nhà hàng Operakällaren đ ế ụ ồ ỉ

ộ ồ ị ạ ớ ể ả ả ở ợ ượ ế ệ ớ ờ ấ ng, đi lòng vòng m t h i b  l c t ấ c món súp h i s n ụ i thi u nên bây gi Anh đã gi có ăn

ằ ứ ọ ị i Anh Alastair đi cùng đ u d  xác đ nh  Hành trình tìm đ n ch  này r t "gian truân" vì c  tôi và ông b n ng ượ ph c  ậ xem là n i xa x  vào b c nh t Th y Đi n. Chúng tôi ng i ngh  chân trên gh  bên ngoài, b ng đói meo, và vì   ch  mà m t t đã quy t tâm ăn b ng đ ả ượ ng c ăn vàng, ăn tr ng cá caviar hay nem công ch  ph ỉ ộ ờ ở  báo  ng cũng không ngon.

ệ ạ ạ ệ ọ B n đang đ c truy n t i ThíchTruy n.VN

ơ ố ư ợ ư

ư ấ ỏ ụ ế ườ c khu ch  nh  mong m i. Đ n n i đúng gi ướ

ơ ở c chúng tôi là vài ch c ng ấ ờ ơ  c m tr a, dân văn  ị ấ

ố ấ ư ủ ẫ ự ặ ồ i m c đ  vét l ch s  đang kiên nh n  ả ả ớ  vùng Scandinavia­ n i cung c p h i s n l n nh t Châu u­ nên tô súp  ơ ề

ỉ ầ ạ ẽ ộ ữ ớ ơ  m t ph n khi ch  t

ờ ớ ượ i l ỏ ỏ ầ ự

ỉ ả ả ướ ọ ị i rói núc ních th t m ng n

ừ ị ắ ươ ễ ầ ậ ằ ỏ ươ ầ ậ ạ

ằ ạ ạ

ượ ướ ủ ộ ớ ỏ i ph  m t l p kem t ả ọ ắ ở  đây làm b ng lúa m ch (nên ch c ph i g i là bánh m ch chăng?) không bi ằ ế ơ

ữ ế ề

ạ ặ ố ị ư ề

ế ượ ế ấ ị ả ế ớ c ngâm n

ặ ả ể ướ ừ ớ

c khi n u, cá tuy t đ  cây linh sam (đúng là "phú quý sinh l ầ ồ ế ấ ồ ỏ ướ ạ ướ ữ ấ ằ ế ượ Cu i cùng chúng tôi cũng lò dò đ n đ ứ ề phòng túa ra ăn nhi u nh  n m, đ ng tr ả ả ế x p hàng. H i s n là món ăn chính  ớ ở ị ủ  Paris  c a tôi r t "th nh so n", h i gi ng súp bouillabasse c a Pháp nh ng ngon h n nhi u so v i món súp  ể ượ ỡ ầ c g   t tôi đã đói g n x u. Tô súp đ y nh ng s  cá bi n Baltic đ tôi t ng ăn, có l ữ ạ ẫ ả ắ ị i l n vào nh ng con  th t tr ng phau ngon dai, tôm bóc v  đ  au ch c n ch, m c giòn s n s t, th nh tho ng l ằ   ấ c làm toàn b ng h i s n nguyên ch t, thêm cà chua b m hàu t c. N c súp đ ậ ị i m ng làm tăng thêm v  béo ng y ng y. Còn  nhuy n đ  au nên ngon đ m đà, trên l ế ướ ng lúc nào mà  bánh mì  t n ụ giòn tan, ph t b  lên trên ăn kèm súp không gì b ng. Xung quanh tôi, dân văn phòng cũng đang xì x p húp  ẻ món đ c s n này trên nh ng chi c bàn tr i khăn k  carô. C nh tôi, Alastair ăn món lutefisk truy n th ng  ủ ố ắ ụ Th y Đi n, trên đĩa là khoanh cá tuy t l n ph  s t tr ng đ c nh  kem, ăn kèm khoai tây nghi n và th t băm  ướ ừ ướ ạ  năm đ n sáu ngày, sau đó nhúng vào dung d ch n c l nh t viên. Tr c  ấ ể ễ  nghĩa") trong vòng hai ngày đ  mi ng cá ph ng lên l n g p  hòa tro t ưỡ c khi n u b ng cách h p r i b  lò. r c l nh thêm hai ngày n a tr i ban đ u, sau đó ngâm n

ươ ỉ ạ ợ ơ ề ầ

ệ ộ ươ ỏ ắ ắ ả ế ẹ ớ t qu t m ng n i B c u: vi ả i và đi d o m t vòng quanh khu ch , n i có nhi u qu y bán rau qu   ư i đ  th m, b p c i tím xanh x p thành l p đ p nh

c, qu  lý chua, dâu t ấ ặ ấ ở ạ ượ i t nh tr  l Đ c ăn ngon, chúng tôi t ả ọ ấ ươ ắ ướ t ệ ồ ổ ữ nh ng bông hoa kh ng l …, và đ c bi t nh t là n m vàng Scandinavia.

ấ ậ ố

ạ ồ ố ữ ưở ượ ữ ơ ỡ ng t

ướ ư ọ ướ ố ổ i nh ng khu r ng c  tích có n m m c d ằ ự ơ ớ ng t ắ ủ ấ ẵ ừ ấ ễ ầ ể ấ ữ Nh ng tai n m m  màng, h i gi ng n m m i nh ng màu vàng m t trông m p m p ngon lành không th   ả ễ , d  làm ta t t i g c cây s i già, n i nh ng cô bé  ặ m c áo đ m hoa xinh x n r  nhau đi hái n m đ ng trong l ng đan b ng cây li u.

ổ ộ ố ố ổ ộ ỏ

ỏ ố ể ế ư

ạ ắ ữ ề ơ ớ ơ ướ n. B c u l nh h n nhi u so v i nh ng n

ữ ấ ỏ

ắ ả ạ ữ ầ

ự ướ ọ ớ ữ ế ắ

ầ c khác  ự ứ   ườ ng Stortorget mà vào trong căn phòng nh  bé và  m cúng, s c n c ỏ ừ ữ ừ ế ỷ

ấ ữ ẻ ữ ậ ố ấ ươ ạ

ằ i dày, m n màng béo  ấ ị ữ ươ ố i còn âm  m

ươ ắ ớ ườ ư ẽ ể ấ ữ ể ưở ấ ạ ơ ạ ng b ch đ u kh u, chính gi a x  ra nhét b  h nh nhân và l p kem t ộ ề ng vani li ti. Bánh ăn theo ki u truy n th ng s  đ  trong m t đĩa s a t c v  ngon r t riêng. Dù bánh r t ngon, tôi cũng

ể ứ ượ ị ng th c đ ề ệ ụ ể ế c câu chuy n v  vua Th y Đi n Adolf Fredrik ch t năm 1771 sau

ớ ọ ượ ố ữ ạ ệ ề Ngày cu i cùng, sau m t bu i đi b  m i chân quanh khu ph  c  Gamla Stan muôn màu, chúng tôi ghé vào  ụ Chokladkoppen (ti ng Th y Đi n nghĩa là “c c sôcôla”), quán nh  trong tòa nhà x a Stockholm s n màu  ồ ố ượ ử ổ vàng cam, nh ng ô c a s  vuông v n và đ u h i u n l ồ nên chúng tôi không ng i ngoài qu ng tr ả ộ ế ơ ớ ướ ng và h t cà phê rang. Bên trong có c  m t b p nh  bày nh ng tô đ ng đ y cam  mùi bánh quy b  m i n ầ ế ế ự  nh ng l n th p tr chín cây, trên bàn khách là nh ng đ  đ ng n n bao b c l p sáp n n dày t c. Chúng tôi  ố  th  k  16 tròn múp míp làm b ng  u ng sôcôla nóng trong nh ng c c dày, nh m nháp semlor, lo i bánh có t ộ ớ b t mì pha h ậ ng y, trên r c l p đ ăn cùng, nh ng tôi ăn không kèm s a đ  th ừ ề không dám ăn nhi u vì v a m i đ c đ khi ăn quá nhi u semlor cu i b a d  ti c linh đình.

21

ộ ầ ễ ế ả ị

ể ả ằ ế ộ

Ẩ ể ụ ẳ ầ ấ ờ

ụ ự ủ ư ạ ươ ậ ầ ở ể ề ớ ắ Tôi chia tay m t tu n l  giá l nh trên bán đ o Scandinavia đ  v  v i n ng Đ a Trung H i b ng chuy n bay  Th y Đi n­ Hi L p trên chuy n bay c a hãng hàng không có cái tên khá ng : Bông tuy t (Snowflake) *.  m  ng th n tho i, thu  h ng hoang đã th y, đã xanh ng i liêu trai" cũng khác h n Th y Đi n  th c c a "quê h nh  chính khí h u hai vùng ạ ủ ế ở ồ ạ  hai đ u Châu u này.

ộ ế ừ ở ẳ

ầ ượ ặ ị ị ng xèo xèo t a mùi th m khó c m lòng đ ể ế ầ ự ộ c. Souvlaki g m th t heo ho c th t gà, tu n t

ế ướ ẹ

ạ ng trên than h ng r c, khi ăn k p trong bánh pita (bánh mì  ớ ấ ắ

ạ ạ ng và bia, ng

sân bay và ch  th ng đ n trung tâm Athens, vào m t hàng bán souvlaki đ  b p bên ngoài,  ế   ồ  m t mi ng ự ổ   i) chung v i rau ngâm d m. Hãy t m quên  p c  x  h ố ị ướ ướ ỏ ạ ươ ớ ướ

ứ ề ậ ướ ả ể ừ ấ ị yaourt, d a leo c khi n

ư ư ướ ễ ầ ơ

ồ c chân r i ch u khó v  t p th  d c v y! N u không mu n ăn v i bánh pita, có  ạ ủ ả ướ ắ ạ ầ ấ ữ ườ ể ề ạ ả ơ ị ạ B n tôi đón tôi t ơ ỏ ị ướ th t n ồ ờ ỡ ắ ộ ạ n c m t mi ng m  x t quân c , xiên que n ế ớ ạ ẹ d p Hi L p, nay đã thành món bánh đ i chúng trên kh p th  gi ờ ứ ưở ng th c "đã đ i" món th t n cholesterol khi b n đang ăn món này, c  th ế ể ụ ậ ư ị tho ng mùi khói nh  níu b ớ ố ồ ẽ ớ ng, r i ch m v i x t tzatziki làm t th  xiên th t xen k  v i các lo i c  qu  tr ứ   ữ ỏ c ép t i. Trên kh p Hi L p đâu đâu cũng th y nh ng qu y bán souvlaki th m ph ng ph c xay nhuy n và n ườ i Hi L p ph n đông "tròn tr a" h n nh ng ng ki u này, ch  trách ng i láng gi ng Châu u khác.

ớ ạ ả ạ ữ Hi L p hai tu n v i gia đình b n trên đ o Evia, m t k  ngh  mát "chân chính" sau nh ng gi

ộ ỳ ể ờ   ắ ỉ ạ ộ

ộ ầ ượ ươ ướ ừ ị ng, r

ầ ẳ Ở  đây, tôi h c cách làm món rau tr n ki u Hi L p, v i d a leo và hành tây tím x t  ả  kho ng sân   i vài trái ôliu đúng nghĩa nhà tr ng đ ồ ữ ế

ố ư ệ ậ ữ ố ọ

ớ ư ồ ụ ư ườ i Vi ỏ ậ ế ư ở ớ ị c, hái t ơ ồ ề ơ ứ ề ễ

ằ ị ằ ủ ố ở ạ Hi L p Tôi  ọ ậ làm lu n văn căng th ng.  khoanh tr n d u ôliu extra virgin đ a ph ơ sau nhà, thêm nh ng mi ng vuông phô mai feta nhìn h i gi ng mi ng đ u ph  nh ng mùi th m n ng. Tôi  ặ ớ cũng h c cách làm món ăn truy n th ng moussaka (đ c tr ng nh  ph  v i ng t v y) g m nh ng l p  ữ ị cà tím thái lát, th t bò b m nhuy n, hành, b , tr ng, s a, phô mai và gia v  đem b  lò, khi ăn m m và dai khá  gi ng món lasagna th t b m c a Ý.

ạ ự ế ư ữ ướ ườ ữ ữ ấ ị ng nh ng b a ăn nh  nh ng n

c khác mà r t th nh so n, th ộ ị ả ạ ấ

ươ ươ ắ ạ ị ỏ ử ớ ơ i Mythos (nghĩa là "th n tho i" trong ti ng đ a ph ạ ể ướ c lu c gà; và không th   ồ ừ ng, ti ng Anh myth cũng b t ngu n t

ế ữ ế ạ ẫ Ẩ m th c Hi L p không thanh c nh, tinh t ố i luôn kèm theo pilafi, món g o n u bông lên ninh nh  l a v i b , gia v  và n t ế ế ầ thi u chai bia t ế ti ng Hi l p) làm ta ch nh choáng trong khi chén đ y nh ng món ngon lành.

ậ ế ệ ệ ệ ế ạ ố

ạ ậ yaourt m t ong Hi L p Còn món tráng mi ng, ôi tôi ch t mê ch t m t món tráng mi ng "qu c túy" Hi L p  ớ v i yaourt ăn kèm m t ong.

ọ ấ ế ế ư ặ

ậ ổ

ế ong sáp. Tôi sáng ch  thêm cách cho  ậ ề ượ c làm t ớ ướ i m t ong m i mua   ong vào ăn kèm, ngon l m ng s a c u nguyên ch t không qua ch  bi n, đ c và d o quánh nh  kem   ch  v  trong hũ còn nguyên t i. Sau này v  Vi t Nam, tôi cũng có d p ăn l

ộ ị ề ổ ươ ừ ữ ừ ở ợ ề ị ườ  Sa Pa s ẻ ế ạ i món yaourt m t  ỏ ắ ế  ong ki m đ  m t không ệ ng mù cũng ngon không kém, có đi u t

ướ ạ ậ ở Yaourt   đây không ng t, đ ệ trong mi ng, r ỏ ổ mi ng nh  t ể ong ki u này trong m t quán ăn  ậ ra nên đành r ở i m t ăn t m v y.

ạ ừ ữ ừ ệ ở đây có nhi u món tráng mi ng

ả ấ ừ ờ ị i món loukoumades có t th i Hi L p c  đ i­ đ

nh ng cánh r ng Đ a Trung H i  m áp nên  ả ể ớ ắ ề ặ ượ c trao t ng cho  ẹ ư ế ạ ấ ộ ộ ặ ả ậ M t ong là đ c s n Hi L p t ừ ậ  m t ong. Trong đó ph i k  t khác t ậ ữ nh ng v n đ ng viên giành chi n th ng t ạ ổ ạ i các cu c thi đ u cách đây vài ngàn năm­ món bánh nh  nh  lông

22

ượ ậ ầ ớ ồ ớ ả c chiên ng p trong d u ô liu cho t i khi ng  màu vàng nâu r i v t ra nhúng vào

ụ ụ ồ h ng theo đúng nghĩa đen đ ậ m t ong sôi l c b c.

ờ ớ ấ ạ ứ ụ ư ở

ắ ở ấ ướ ứ ơ ố ố đ t n

ữ ườ ị ế i đúng Munich, v n ăn u ng linh đình h n nh ng vùng khác  i đ u tiên c a tôi là m t thiên đ

ố ầ ố ộ ứ ư ỏ

ươ ủ ề ạ ạ ớ ộ   ng protein v i th t heo quay da giòn tan vàng ru m, ề  khoai tây và v  bánh mì nghi n, khá   ạ i mát l nh n i

ế ớ ư ệ ề ọ ố ổ ữ i. Tôi có đ c đâu đó câu nói dân Munich bào ch a cho vi c ăn nhi u và u ng bia nh  hũ chìm

ả ố ướ ụ ề ả ồ ố ặ Đ c Tôi r i Hi L p n ng thêm ít nh t 2kg so v i lúc đ n, nh ng th  dài nghĩ b ng ch c không tài nào ăn  ữ ổ ứ ạ kiêng n i khi qua Đ c, l c x  Alps  ớ ủ ả ậ này. Qu  v y, b a ăn t ừ ặ ợ ắ ả ăn kèm b p c i bào s i mu i chua đ c tr ng Đ c và bánh knodel làm t ố ơ ư gi ng dim sum c a Hong Kong nh ng l n h n nhi u, tròn quay và vàng nh t, kèm v i bia t ế ti ng th  gi ủ c a mình: Ăn nhi u khát n c ph i u ng, u ng xong r i... đói b ng ph i ăn.

ậ ỏ ầ ả ướ ắ ặ ộ ộ c trên m t đo n đ ng nh  g n nhà ga trung tâm, b t g p m t nhà hàng

ỏ ả ứ ế ị ệ

ệ ướ ả ặ ả ướ ư ị c đó nh ng lúc này tôi đang ng n

ứ ể ậ ạ

ườ ấ ỗ ồ t mình nghe  ng treo

ư ẹ ằ

ậ ụ ụ ờ ể ả

t Nam hình m  đang n m võng cho con bú, còn sau l ng tôi, anh chàng ph c v  và cô gái da   tôi không đ  ý.  ắ ẹ ỏ ằ ườ ủ ạ ệ i nhìn tôi, m t tròn m t d t. Thì ế ả ệ ả t h ?", c  hai quay l ằ i Vi

ườ ạ ườ Vì v y, hôm sau lúc đang r o b Thái nh  xinh có cô gái da ngăm đen đ ng đ o mì trong ch o, tôi quy t đ nh "phá l " vào ăn món Thái.  ả ươ ớ i đâu ph i ăn món đ c s n đ a ph c đây tôi luôn tâm ni m đi t (Tr ầ ậ ạ ữ ố ữ i b a t c n nh ng th  thanh đ m đ  bù l i béo ng y hôm qua). Trong khi húp tom yam, tôi gi ầ ế ế ti ng hát Quang Linh vang lên trong chi c loa g n ch  tôi ng i. Nhìn quanh qu t, tôi nh n ra trên t ệ ứ b c tranh Vi ệ ứ ngăm đen đ ng đ o mì lúc nãy đang trò chuy n b ng ti ng Sài Gòn chính hi u mà nãy gi ắ t " a, quán này c a ng Tôi h i b ng ti ng Vi i Thái. ra nãy gi ệ Ủ ng tôi là ng ế ờ ọ ưở  h  t

ắ ạ ệ ồ ỏ ỏ ạ ụ ấ ị Anh qua du l ch?", tôi ph c sát đ t, h i l

ả ế ớ ọ ỉ ị

ắ ặ ậ Anh qua m i xài sang v y thôi. Munchen là

ụ ắ ồ ữ ề ặ ạ  ch  Virtualienmarkt v  đ t c nh bên: "Ch  có dân  ấ ượ  ch  này toàn là đ  t

ồ ở ợ ộ ẻ ộ ng là tôi m t ly

ớ ở ườ ng t ng", bình th ươ i b n m i quen đãi đ ng h ậ ị i này toàn ăn đ  siêu th   ồ ứ ườ ạ ủ ộ ự ị ệ ề t ki u Đ c, v y là đi tong d  đ nh

ố ả ạ ở i "Sao  i bàn b t chuy n v i tôi, r i h i "Có ph i b n  C  hai l ớ ậ ự ế t hay v y?". Anh chàng n  ch  vào nh ng chi c túi đ ng xúc xích và th t xông khói n ng trĩu tôi m i đi  bi ừ ợ ỉ mua s m t ồ ươ ấ ứ ồ i, "ch t l m c nh t Đ c r i đó, đ   ứ ớ cho r  không hà". A, m t khám phá khá ng  đó ch ! Hai ng ặ ả ớ ồ ậ bia vàng óng đ c s n Munich to "v t vã" ăn kèm v i đ  ăn Thái c a…Vi ạ ăn u ng thanh đ m.

ạ ủ ướ i  ng h  nhà hàng Thái này m t l n n a, tr

ạ ắ ầ ọ ứ ổ ế ẻ ư ứ ơ

ộ ầ ữ ộ ự ị ừ ộ ẻ ủ ạ ọ

ữ c khi b t đ u hành trình khám i. Có v  nh  đó là m t d  đ nh khá "tham v ng", vì Đ c có h n  ạ ớ ự ạ i v i l a ch n kinh đi n­ xúc  ộ ọ c m nh danh là "n  hoàng xúc xích x  Bavaria", b c m t l p ru t non m ng bên

ộ ớ ầ ể ỏ ườ ệ ươ ượ ấ ướ ử ầ ắ ằ ồ ộ Xúc xích Munich Tôi còn quay l ế ớ phá các lo i xúc xích Đ c n i ti ng th  gi ỗ 1.500 ch ng lo i xúc xích khác nhau, m i lo i m t v . Do đó tôi d ng chân l ắ xích tr ng Weiswurste, đ ngoài, n ứ ng mustard cay n ng ăn kèm bánh xo n Pretzel to g n b ng đ u ng ng l a than ch m t i.

ầ ẫ ặ ả ố ủ c, dù no tôi v n g i thêm m t góc l n đ c s n Blackforest gateau: bánh sôcôla x p ph

ượ ữ ả ọ ươ ộ ọ ệ C m lòng không đ kem dày, trên r i nh ng trái anh đào t ớ i chín m ng, làm món tráng mi ng.

ạ ố ộ ố ố ở i cu i cùng i ăn t Đ c  y, tôi đi d o m t vòng quanh thành ph  hít th  không khí mát d u, ch t

ạ ừ ị ấ ẻ ỏ ố ộ ữ ố ở ứ ấ Sau b a t ủ ế nghe ti ng hát Chris Martin c a ban nh c Coldplay vang lên t ợ  ngôi nhà trong m t con ph  nh  khu t n o:

ự

ứ ườ ồ ố ứ ướ ồ ặ ứ ậ ế ạ ớ ờ

Ở ứ ư ế ơ In my place, in my place Were lines that I couldn\'t change I was lost, oh yeah I was lost, I was lost Crossed  ọ ự ng đá bên ngoài ngôi nhà n , t lines I shouldn\'t have crossed I was lost, oh yeah Tôi đ ng t a vào b c t ơ ỉ ắ nhiên mu n  a n c m t. L y tr i, lúc đó tôi m i nh n ra "Giang h  ta ch  giang h  v t, nghe ti ng c m sôi   ấ ướ ớ c xa xôi vùng núi x  Alps này không có ti ng c m sôi, nh ng bài "In my place" ( cũng nh  nhà". Đ t n

23

ề ậ ố

ừ  căn nhà nh  có lò s ồ ẹ ấ ưở ấ i  m áp kia làm tôi ch t nh n ra tôi mu n v  nhà quá. Đã  ầ ẳ ượ ạ ố ủ ơ n i ch n c a tôi) v ng ra t khá lâu tôi không đ ỏ ả c ăn đ  m  n u, b y tháng g n đây l ợ ộ ơ i không ăn h t c m nào...

ệ ử ề ẹ ạ ể ị ồ ạ ề ẩ ầ ệ i đ  chu n b  đ  đ c. Tu n sau con v  Vi t

ẹ ớ Tôi ra ti m Internet g i mail cho m : "Ngày mai con v  Anh l Nam v i m  luôn"...

ố ở ộ Ẩ ầ ỗ m t quán cà phê trên c u g  TTCN ­  m

ứ ở Ý r t d  phân bi t.

ấ ễ ơ ươ ư ề

ệ Ở ề ữ ị ướ ng d o nh  kem và béo h n, trong khi dân đ a ph ả ề ươ ơ ẻ ầ ề ạ ơ ơ

ữ ơ 10.Ăn Ý Ai cũng thích u ng cappuccino ăn kèm bánh tiramisu  ắ ự  mi n b c (Milan, Venice, Bologna, Turin...) th c ăn có  th c nh ng vùng khác nhau  ng mi n trung (Florence, Perugia, Siena...) dùng  xu h ứ ấ r t nhi u d u ôliu và rau th m, th c ăn cũng đ n gi n, thanh đ m và t i h n. Càng v  phía nam (Rome,  Naples, Catanzaro...), nh ng món ăn Ý càng nóng và cay h n...

ả ấ ầ ắ ữ ủ ữ ố ộ

ả ườ ấ ợ ế ỉ ặ ể ị i, r t h p đ  tr

ứ ầ ứ ề ố ồ Còn cà phê Ý? Caffè latte là m t phiên b n r t gi ng café au lait c a Pháp, cũng s a nóng đ y  p nh ng tách ả ớ l n, pha ít cà phê đen. Nâng tách lên, khói nghi ngút ph  lên m t khi n t nh c  ng ứ ố “hangover” (ch ng nh c đ u sau khi u ng nhi u th c u ng có c n).

ộ ứ ố ư ủ ố

ữ ạ ơ ỗ

ộ ớ ớ ị ắ ụ ố ế ổ ọ ữ ư ế ễ ặ ạ ọ

ấ ễ ừ ề ả ơ ỏ Còn espresso là m t th c u ng tao nhã, trong m t tách nh  xíu nh  chung u ng trà c a nh ng c  già VN hay  ỏ ọ Trung Hoa. Trong tách sóng sánh cà phê đen v i l p b t m ng li ti nâu vàng, th m ngào ng t, u ng mu ng  ầ đ u tiên nh ng ai không quen d  nhăn m t vì v  đ ng đ ng l i trong c  h ng, nh ng đ n khi h t tách, mùi  cà phê th m l ng còn tho ng qua r t d  ghi n.

ủ ướ ướ c Ý v n là cà phê cappuccino có m t

hàng trăm n ở ặ ở ỉ ữ ố i m i đi u ng cappuccino Ý, có hoa t

ố ố ồ  “qu c h n qu c túy” c a n ờ ừ ố ờ  ch i l ộ Ở ữ ư ữ

ủ ọ ớ ớ ễ ặ ị

ế ơ ắ ướ ướ ẹ ơ

ư ẽ ớ i. Khó ai t ử ổ ấ ư ớ c cà phê nóng th m và h i đ ng bên d ắ ữ ố ị ẫ ế c trên th   Nh ng có l ở ộ ọ ươ  m t trong nh ng quán cà phê v a hè  i m c  gi ậ ớ ề trên c a s , bên m t trong nh ng con kênh êm đ m v i nh ng ngôi nhà x a nghiêng mình.   đó, th t “đã”  ọ ắ khi nh m nháp tách cappuccino s i b t dày, r c qu  xay li ti màu nâu trên m t, h p l p b t nhuy n m n và  i, ăn kèm bánh tiramisu màu nâu sôcôla k p  béo nh  kem kèm n ỏ nh ng l p kem m ng tr ng mu t m n màng.

ả ứ ổ ế ạ ỉ

ư ị ư ằ ơ ế ấ ạ ạ ầ

ạ ợ

ớ ở ả ị ấ ủ Qu ng cáo bánh mì x  Verona b ng poster... cô gái Sài Gòn Trên đây ch  là ba lo i cà phê n i ti ng nh t c a  ử ữ ế Ý, nh ng n u đã c t công đ n n i này, b n nên th  nh ng lo i khác cũng không kém ph n thú v  nh  caffè  ỏ ớ ọ ượ u cognac, caffè freddo b  đá l nh g i nh  cà phê đá Sài Gòn, hay caffè d’or có ít  corretto có kèm vài gi t r ườ ấ ầ ộ ố cacao mà tôi có d p u ng trong m t quán cà phê khu t g n qu ng tr Verona. ng l n

ả ượ ứ ừ ng th c món bánh pizza v a c th

ỏ ố ư ưở ờ ớ ươ ề

ế ủ i, trên ph   ả ể ỏ ỏ ị

ấ ồ ệ ờ ắ ữ ầ ố ọ

ữ ắ ệ ở ộ ộ ừ ả ấ ộ

ộ ớ ầ ả ấ ổ ư ẽ ố ậ ẻ ờ ử  đi phà, tôi đ Trên đ o Murano cách trung tâm thành ph  Venice n a gi ữ ạ ẻ ra lò nóng b ng tay. Rìa bánh giòn tan nh ng chính gi a l i m m và d o nh  l p phó mát t ữ ắ nh ng mi ng th t pepperoni đ  au và m y trái ôliu x t lát m ng. Ăn món này đúng ki u Ý không ph i trong  ộ m t nhà hàng sang tr ng mà ph i ng i b t xu ng chân m t trong nh ng cây c u gi a tr i n ng chang chang,   ồ   ặ g m pizza gói trong m t l p gi y nâu. Cũng nh  ăn  c lu c ch m m m g ng đúng đi u   Hà N i ph i ng i ạ ỉ v a hè trong con h m đ y gió th i hun hút l nh l o v y.

ộ ầ ớ m t nhà hàng g n ga

ử ầ ộ ừ ư ả ữ ể ữ ả ả ở ộ ầ : hoàn h o. Hai bên c u đ y nh ng nhà hàng Ý

ề ầ ả ị Venice v i nh ng ô c a đ y hoa Nh ng b a h i s n  ầ c ch y loang loáng trong ráng chi u, đ y dân đ a

ế ấ ươ ườ ữ ở M t nhà hàng Ý (trattoria)  ả ằ ỉ ở  b ng m t t  Venice thì ch  có th  miêu t Santa Lucia  ớ ặ (ristorante ho c trattoria) v i bàn gh  kê sát con kênh n ạ ph ng tóc xoăn tít và ngo i hình r t Ý đang c ướ ồ i nói  n ào.

24

ề ữ ế

c d n lên nh ng món  ồ ư ế ệ ơ ộ ượ ọ ễ i rói tr n th t heo băm nhuy n và rau th m, nh i

ọ ự ươ ẫ ạ ằ ộ ỏ ự ơ Nhà hàng không h  có th c đ n, khách vào không có ch n l a nào h t vì ai cũng đ ế nh  nhau, món nào cũng ngon ch t mê ch t m t. Nào sò t trong v  sò xanh to b ng ba ngón tay. Nào b ch tu c kho đ m cà chua t ị ươ ỏ i đ .

ọ ộ ự Nào tôm và m c nang b c b t chiên giòn.

ỏ ả ướ

ng than tho ng mùi khói, xé nh  tr n th  n ộ ỏ ộ ừ ắ ươ  b p t

ừ ấ ứ ướ ố ừ  chanh, cà chua và kem.  ữ ơ ộ i xay nhuy n tr n b  và nh ng th  gia  u vang tr ng th t ngon lành. B a ăn h t 50

ớ ượ ế ắ ố ớ ơ ầ ữ ạ ấ ố

c x t t ễ ậ ề ự ơ ứ ế ẹ ủ ị ừ ẻ ỉ ơ ữ

ườ ữ ầ ả ấ Tôi thích nh t món g i cá n ớ ấ ả ượ T t c  đ c ăn kèm v i món bánh polenta vàng ru m làm t ớ ế ỉ ườ ị t, v a th m v a d o, nh m nháp v i r i Ý m i bi v  ch  ng ẽ ườ  là ph n “xa x ” nh t trong su t chuy n đi đ i v i túi ti n sinh viên h n h p c a  i, có l euro cho hai ng ớ ậ ư ề chúng tôi, nh ng th t đáng và “có lý” h n nhi u so v i nh ng menu turistico (th c đ n cho khách du l ch)  ủ ng Thánh Marco. c a nh ng nhà hàng g n qu ng tr

ớ ế

ớ ở ổ ế ọ ạ ườ ạ ườ ả i b n sinh viên m i quen ổ ố ầ i đ u tiên tôi   ố ng thành ph , vào m t

ọ ọ ệ ộ ủ i. C  ba b n m i đ n Ý ngày đ u tiên nên ch n ngay món pizza, riêng tôi g i món

ớ ượ ọ ườ ồ ấ

ứ ế

ổ  cùng nhà tr  thanh niên r  nhau ra qu ng tr ớ ế ế ễ ấ ứ ư c d n ra, nh ng khi ăn  c đĩa linguine m i đ ả ữ ạ ộ ạ ổ ố ự ậ ẹ ầ ầ ậ ọ ố ệ ả ắ

ỏ ồ ờ ượ ừ ẽ ấ Linguine (1 d ng pasta) Đ n Verona c  kính, n i ti ng v i chuy n tình Romeo và Juliet, bu i t và ba ng ầ ả quán ăn đông kín ng ướ ờ ộ linguine tr n tôm. Ng i ch  dài c , u ng h t m y ly n ạ ươ   ậ ứ mi ng đ u tiên, tôi tha th  cho s  ch m tr   y ngay l p t c! Đĩa linguine r i nh ng c ng mì vàng nh t, t i rói, s n s t trong mi ng, tho ng nh  mùi tr ng, ăn kèm tôm bóc v  h ng nh t tr n x t và r c zucchini xanh  ắ ợ x t s i. Có l đó là món mì Ý ngon nh t tôi t ng đ c ăn trong đ i.

ế ự ẽ ẽ ấ ớ ế ề ẩ ắ ế ậ ạ

ế ặ s  là thi u sót r t l n n u vi ắ ế ị

ệ ế ộ ả ộ ố ử  Ý, tôi ăn không bi

ơ ớ ủ ữ ặ ố

ớ ớ ị ọ ế ậ ọ ố ị i

ể ế ắ ậ ợ ả ở ữ ứ ạ ớ ổ t v   m th c Ý mà quên nh c đ n gelato ­ món kem Ý béo ng y, l nh  Có l ồ ỗ ề ố bu t răng có m t kh p năm châu. Khách du l ch đ n đây ăn kem que nhi u đ n n i m t s  c a hàng bán đ   ế ầ ở ư l u ni m ph i treo bi n bên ngoài “Vui lòng không ăn kem khi vào đây”. M t tu n  t bao ắ nhiêu cây kem  c qu  trên nh ng xe kem có m t kh p n i v i hàng dãy kem đ  mùi v : crema fiorentina,  ạ ế pistachio, vanilla... C n mi ng  c qu  giòn tan kèm v i l p kem dày, béo ng y, v  ng t thanh còn đ ng l trong c  lành l nh th t h p v i nh ng ngày tháng b y Ý nóng b c.

ế ườ ữ ả ữ ố ớ các nhà ga xe l a Ý, b n r t d  th y b ng thông báo nh ng tuy n đ ng xuyên qu c gia v i nh ng cái

ạ ấ ễ ấ ề ử ươ ế ng và êm đ m: Torino ­ Milano ­ Vicenza ­ Venezia, Alessandria ­ Piacenza ­ Parma ­

Ở tên ti ng Ý du d Firenze, Genova ­ Pisa ­ Roma ­ Napoli...

ấ ả ữ ữ i Series A v i nh ng ai mê bóng đá ngo i h ng Ý; riêng v i nh ng ai

ễ ợ ố ớ ế ữ ớ ấ ạ ậ ớ ữ ứ ữ  có “tâm h n ăn u ng”, nh ng cái tên  y l i d y lên trong lòng ý mu n đ

ồ ươ ộ ị ươ ở ố ượ ầ ề ướ ng trong m t trattoria hay ristorante có hoa t ạ ạ ưở ng th c nh ng món  c th ổ ộ i n  trên đ u vào m t bu i chi u mùa hè n c

ầ Nh ng cái tên  y d  g i nh  đ n gi ỡ l ngon đ a ph ắ Ý đ y n ng và gió.

ự ủ ắ ủ ế ế ọ

ồ m th c c a n ng và gió Trong  n ph m c a hãng hàng không TAP Portugal tôi đ c trên chuy n bay đ n  ủ ở ầ ượ ủ ằ t v  Lisbon đ

ữ ả ẩ ạ   ổ ế ế ề c m  đ u b ng câu nói n i ti ng c a SaintExupéry, đ i ý ổ ẻ ạ i Libsbon trong lúc nào cũng vui v , h nh phúc. Sau nh ng ngày rong ru i

ư ậ ồ ở ườ ệ Ẩ ấ th  đô B  Đào Nha, có m t bài vi ườ ạ ông ng c nhiên vì c nh l n ng ự khám phá, tôi t ộ ẫ  nghi m ra vì sao ng ẻ i Lisbon luôn vui v  và h  h i nh  v y.

ồ ấ ứ ướ ặ ơ ư ứ ầ

ế ạ ữ ặ ộ cá,

i th y m t quán treo bi n tasca, snack bar hay petiscos v i qu y bày nh ng lo i bánh m n làm t ọ ớ ớ ướ ọ ộ ấ ặ ậ ắ ơ ề ủ Th  đô B  Đào Nha có nhi u quán ăn v t h n b t c  n ướ ạ ể b c l ị ạ th t n c ho c tôm, b c b t chiên vàng r m, và bánh ng t m i n ừ c châu u nào khác tôi t ng đ n, g n nh  c  vài  ừ ng tr ng li ti trong th t ngon ầ ắ ườ ng r c đ

25

ụ ế ứ ổ vài ch c đ n vài trăm

ự ế ữ ơ ớ ộ

ả ớ ườ ng g ch men. L n h n m t chút là casa de pasto, nh ng quán ăn dành cho  ố ế ơ c kh m tr c ti p lên t ươ ỉ ụ ụ ổ ư ớ ạ ườ ấ ố ắ m t. Bên trong kê bàn gh  đ n gi n và trên vách có nh ng b c tranh l n có tu i th  t ượ năm đ ị dân đ a ph ọ ừ ữ ng ch  ph c v  bu i tr a v i giá r t bình dân. ả ng s ng cùng khu ph , th

ị ộ ế ế ở ứ ở ắ Lisbon, tôi đ n m t cervejaria (d ch nôm na là “nhà bia”) có tên

ỉ ầ ứ ở ự ơ ồ ơ ở ể ưở , đ  th

ị ộ ứ ộ

ộ ấ ề ả

ầ ớ ẻ ỏ ớ ỗ ớ ả ậ ộ ấ ướ c láng gi ng ít nh t ph i 25 euro. Sau món  ả ng than cháy xém tho ng mùi khói, ăn v i

ề ề ề

ắ ươ ầ

ượ ạ ả ừ ề ấ ậ ọ i ngon và giá r t ph i chăng; do v y th c đ n h u h t nhà hàng t

ạ ố ơ ố

ế ủ ề ủ ượ ế ị ố ứ ở ả ả ế  sang tr ng đ n bình dân đ u có ít  i là bacalhau – cá tuy t ph i khô mu i.  c đ u có hình t ng c a riêng mình. Đó là t: “M i đ t n

ữ ữ ấ ờ

ẽ ậ c  y đ n nh ng vùng đ t khác. Thông qua  ấ ướ ủ c c a   B  Đào Nha cũng v y, đây là đ t n c làm m i l

ầ ườ ả ứ ạ i b n x  l ỗ ấ ướ ề ế ấ ướ ấ i v i th i gian, đã mang tên đ t n ượ ớ ạ Ở ồ i.  ủ ạ s  x  n ng và gió Ngày th  hai  Cá tuy t  ầ ng th c th c đ n ementa turistica, v i giá ch  7­8 euro m i ph n ăn, bao g m  A Gaiola g n n i  ượ ổ ặ u vang, bánh mì, súp, m t món chín th t ho c cá, và m t tách cà phê. Qu  th t Lisbon không h   m t ly r ư ậ ở ữ ủ  nh ng n danh là th  đô r  nh t Tây u, m t ph n ăn nh  v y  ượ ướ ả c n súp rau nóng b ng là ba con cá trích l n tràn c  dĩa, đ ồ ớ ả ộ khoai tây lu c, đi kèm r u vang tr ng ngon không t ! B  Đào Nha có truy n th ng v  ngh  đánh cá. V i  ị ả ắ ờ ể 1800km b  bi n giáp Đ i Tây D ng và Đ a Trung H i n ng gió nên lúc nào x  s  này cũng đ y h i s n  ự ơ ế ươ t ủ ấ nh t vài lo i cá. Song món ăn truy n th ng c a ng ứ ề Trang web chính th c v  du l ch c a Lisbon vi ồ ạ ớ ể ượ ng t n t nh ng bi u t ạ ề chúng, truy n thông thêm m nh m  và đ Amalia Rodrigues và Eusebio, ngôi nhà c a nh c fado và bóng đá.

ủ ấ ề ạ ộ ề

ỷ ệ ư ả ứ ậ ạ ấ ủ t danh “ng

i b n trung thành” này l ắ ừ ế ỷ ứ ậ ừ ướ ướ ộ ả ả c ngoài! Hóa ra món bacaulhau đã có t n

ệ  th  k  th  IX  ớ ườ ạ  nh ng n ườ c nh p t ư ủ ồ ữ ủ ề ệ ở ữ ng và th y th  B  Đào Nha m i là ng ư c B c u nh  Na Uy và  ế   i tiên phong trong vi c bi n

ự ẩ ồ ữ Và c a bacaulhau, m t trong nh ng k  ni m ngon lành nh t v  vùng đ t c a chúng tôi”. L  m t đi u, B   Đào Nha giàu có h i s n b n x  v y nh ng món bacaulhau có bi i  ượ đ ưở Iceland, nh ng chính nh ng thuy n tr ố ế ỉ . bacaulhau thành đ nh cao  m th c qu c t

ơ ế ớ p trong s  cá không ch ặ ạ ướ i, ỉ

ờ ươ ờ ề ở ồ ấ ả ể

ế B  Đào Nha có t ể ả c mu i r i ph i trên nh ng t ng đá ngoài tr i cho đ n khi se m t l ng truy n”  ẫ Ở ộ

i món nào!  ệ ế

ấ ả ạ ừ ấ ỏ ố ở ố  bacaulhau: đúc lò, băm viên, g i s ng, n u súp, n c n u t ng than, chiên

t c  các món  ủ ướ ộ ườ ả ủ ư ầ i b n

ọ ẻ ườ ư ở ấ ỳ b t k  quán ăn nào trên m i n o đ ề ng Lisbon đ u có món

ọ

ớ ặ ươ ế ố t Nam, m n m n giòn giòn, ăn xong u ng ly cam t

ố ớ ị ậ ọ ệ ữ ế ượ ố ồ Cá tuy t đ ấ ắ ố là mu i mà còn là n ng và gió tr i .“T t c  365 ki u n u bacaulhau khác  ặ ạ ỗ nhau, n u ai đó thích ăn bacaulhau m i ngày v n có th  ăn đúng m t năm mà không l p l Lisbon có nhà hàng tên Casa do Bacaulhau nghĩa là “nhà cá tuy t mu i khô”, ngo i tr  món tráng mi ng ra  ề ượ ấ ừ  đây đ u đ còn t ấ ứ ứ tr ng… , đ  làm hài lòng b t c  ai là fan trung thành c a món cá này, nghĩa là g n nh  toàn b  ng ầ ứ x  và không ít du khách. Còn h u nh   ế ọ ộ ẫ ộ ầ ử ơ bacaulhau. Tôi đã th  h n m t l n bánh cá tuy t b c b t l n v i ít c ng ngò xanh. Tách bánh làm đôi, cá  ư ớ ằ ệ ỏ tuy t mu i s  th t m ng nh  món chà bông Vi i m i  ệ ắ v t ng t li m th t đúng đi u.

ị ố ố ệ ở ủ ầ

ộ ườ ả ứ ế t nam Đêm cu i cùng  ườ ộ  th  đô r n ràng đ y màu s c,  ủ ng qu n Rossio. Ch  nhà hàng kiêm ph c

ủ ượ i b n x  đ n m t nhà hàng nh  bên góc đ ỏ ộ ị ượ ấ ậ ắ ộ u th y tinh nh , m t vang đ  m t vang tr ng do chính nhà làm, v  r ắ ụ ậ   u r t “th t

ư ượ ộ ẩ ớ ả ạ ị u đóng chai s n xu t hàng lo t. Tôi ăn món khai v  sopa à alentejana – m t l u l n

ỏ ấ ằ ầ ắ ế ạ ỏ ơ

ầ ị

ừ ạ ộ

ữ  thân c a m t trong nh ng lo i cá r t đ t,  ế ế ượ c li ẫ Anh nó đ ơ c c t ra t ế ế ạ ơ

ể ấ ắ ở ớ  đây, m t mi ng cá ki m dày l n h n bàn tay l n rau c  ăn  ộ ớ ả ộ ỉ ừ ồ ầ ư ậ ắ ố ỉ ế ớ Bánh cá tuy t bacalhau, s  cá gi ng th t chà bông Vi ỏ ạ tôi và anh b n ng ụ v  bàn mang ra hai bình r ắ thà” không g t nh  r ủ ộ   ỉ ượ ấ i băm và các lo i rau th m, trên ph  m t (tuy giá ch  2 euro) đ y  p súp đ c n u b ng bánh mì xé mi ng, t ướ ứ ỗ ỉ ấ ng,  tr ng gà h p lòng đào, ch  ăn m i món khai v  này cũng g n no. Song đáng k  là món chính: cá ki m n ệ ủ ả ụ ạ ượ ắ ế t vào  mi ng cá to b n n c n c đ ủ ề Ở ả ả h i s n h ng sang, h n cá h i, cá tuy t nhi u.  ả kèm giá là 6 euro. Tôi ăn ch m ch m nh ng mê m i, ch  ng ng n a khi u ng m t h p vang tr ng, quên c

26

ệ ấ ở

i Lisbon r t thích nói chuy n khi ăn, b i v y nh ng quán ăn  ở ế ề ồ  đây h u h t đ u  n ào sôi  ồ ở ậ ấ Vi

ố ấ ượ ứ ệ ườ ệ nói chuy n (ng ệ ộ đ ng, không khác  “Nói gì đi ch ”, và đáp l ữ ắ   ơ t Nam hay Thái Lan), ch  s c t nh “gi c m  ăn u ng” khi anh b n B  Đào Nha nh c: ạ t Nam”. ỉ ự ỉ i ngay không suy nghĩ: “Đây là món cá ngon nh t tôi đ ầ ạ ừ c ăn t ờ  khi r i Vi

ộ ể ế ữ ướ ộ

ướ ng, mùi h t d  rang, mùi đ i d ở c ra kh i quán. Tôi hít th   ừ ưở ng ch ng

ạ ẻ ụ ư ế ớ

ủ ệ ề ẽ ằ ặ ớ ế ẻ ạ ỏ ạ ươ ng mà t ố ả  này còn s ng và n u có  i Lisbon luôn vui v , h nh

ộ ắ ấ ị ủ ọ ẻ ừ ồ ể ồ M t ki u bánh cá tuy t khác Nh ng con gió bi n l ng l ng đón chúng tôi khi b ớ ầ ữ không khí đêm Lisbon l n n a cùng v i mùi bánh n ủ ạ nh  đã quen thu c l m. L i nh  câu c a Saint­Exupery, tôi nghĩ b ng n u tác gi ườ ị d p g p ông, nh t đ nh tôi s  nói v i ông v  “phát hi n” c a mình, r ng: “ng phúc vì đ  ăn c a h  r  mà ngon quá ch ng”.

ặ ố ữ ướ ủ ế ố

ạ c chuy n đi Đan M ch c a mình có m t  ế ị ả ế ớ

ư ề ạ ố ớ

ọ ộ ướ c khi ch t (1,000 places to see before you die).  ạ ng m nh v i tôi, trong đó có thành ph  Odense quê  ạ ặ 12. M n mà Smorrebrod Trong s  nh ng cu n du l ch tôi đ c tr ơ ố ự ấ cu n sách v i cái t a r t hào hùng 1.000 n i ph i đ n tr ể ạ ấ ượ ầ i  n t Ph n v  Đan M ch không nhi u nh ng đ  l ư ươ h ề ng Andersen và món smorrebrod đ c tr ng Đan M ch.

ắ ế ế ơ ớ ớ ớ ẻ

ạ ổ ọ ề ớ ệ ặ ạ ỏ i v  h i the the trong c  h ng, và l p th ch m n tan trong mi ng

ễ ả ộ ả ộ ế ị C n m t mi ng smorrebord, v  giác ti p xúc v i l p bánh lúa m ch d o m m có ph t b , l p jambon m ng  ơ ượ ể ạ ị ơ ớ và dai, l p rau th m giòn mát r i đ  l ạ ấ  r t khó di n t m t c m giác l .

ắ ế ế ừ ự ẩ ấ ộ c B c u h n bi t cá trích đóng m t vai trò r t quan tr ng trong  m th c vùng

ươ ộ

ọ c phát tri n thành món sushi đ c đáo: cá trích t ặ ơ ẳ ạ ạ ố ỏ ướ ư ị ừ ễ

ể ỏ ứ ạ kem t ữ ậ ạ ỳ

ớ ượ ỉ ở  Đan M ch cá trích m i đ ươ ộ p gia v  cùng m t lo i s t làm t ả ộ ự ế ợ ể ế ằ ơ ướ Ai đã t ng đ n các n i thái  Scandinavia, nh ng ch   ớ ơ m ng  i, b , lòng đ  tr ng và rau th m băm nhuy n, đ t lên l p  ể bánh lúa m ch, m t s  k t h p hoàn h o gi a smorrebrod Đan M ch và sushi Nh t. Tu  theo mùa, có th   thay cá trích b ng cá tuy t, cá b n... đ  làm món sushi.

ị ạ ế ế ơ ậ ơ ỉ

ạ ậ ộ

ỡ ỳ

ủ ứ ư ủ ườ ủ ệ ể ộ i Đan M ch cũng nh  ph  là món đi m tâm c a ng t, m t món ăn i Vi

ườ ị ạ ư ướ ộ ư ệ t là bánh ph t b , nh ng th t ra món bánh này không ch  có b  mà còn  Smorrebrod t m d ch ra ti ng Vi ượ ề ị ố ỏ ồ c ph  lên trên tôm x t đ  h ng, patê gan béo ng y, th t jambon m m m i nu t nà, cá trích xông khói  đ ả ứ ị ơ th m ph c, th t heo quay nguyên m  và da giòn tan, c  tr ng cá caviar...tu  ý thích c a khách. Smorrebrod là  ư ở món ăn tr a hàng ngày c a ng ề ư ươ ể c ngoài đ u  a chu ng. kinh đi n mà ng ườ ng cũng nh  khách n ủ i đ a ph

ướ ứ ỉ i d t đ n trên th  gi

ớ ế ế ữ i ch  không  ư i cái tên bánh sandwich m  ­ vì ch  có m t l p bánh bên d  các n

ộ ớ ở ố ừ ế ỷ c khác, smorrebrod có ngu n g c t ấ ồ ọ ườ ủ

ượ ặ ữ ứ ề ầ ớ ố ồ ữ   ữ  th  k  19, khi b a tr a là b a ữ ệ ng l y bánh mì qu t nh ng gì còn sót  c đ t lên trên l p bánh ­ và

ở ờ ế ớ ướ ượ Đ c bi ư ở ẹ k p nhân gi a hai l p bánh nh   ăn chính trong ngày c a nông dân Đan M ch. Sau khi ăn xong, h  th ạ l ừ t ướ ạ ỳ ạ i trên đĩa cho k  s ch r i ăn n t. D n dà v  sau, nh ng th  còn sót trên đĩa đ  đó món bánh sandwich m  ra đ i.

ổ ế ở ả ủ ế ỷ ố ờ ị Smorredrod cũng ph  bi n ạ  Na Uy, di s n c a th i kì Đan M ch th ng tr  Na Uy vào th  k  19.

ườ ữ ệ ấ

ớ ố ầ ớ

ạ ớ ộ ng  a chu ng vì

ạ ươ ư ắ ừ ộ ừ ế ắ ỏ

ượ ố

ị  đây ch c ch n là Ida  ờ ế ệ ở ễ ắ ắ ớ c nh c t ườ ưở ủ ậ ạ ữ Đâu đâu cũng có smorrebrod Trên nh ng đ ng ph  Capenhagen, đâu đâu cũng th y nh ng ti m smorrebrod  ẫ ữ ầ ậ ấ ổ ặ ư tr ng b y bánh m i làm còn nóng h i đ t trong qu y kính th t h p d n. Khác v i nh ng lo i bánh sandwich ế ượ ầ ừ ộ c đ u b p đ a ph  b t lúa m ch màu nâu đ  b t mì, l p bánh smorrebrod làm t làm t ấ ở ổ ế ậ ờ nh  đó mà bánh không b , d  c t thành t ng mi ng th t m ng. N i ti ng nh t  ế ệ ủ Davidsen, nhà hàng đ ờ ữ năm c a Oskar Davidsen, ng ứ i trong cu n sách nêu trên, th  h  ch  nhân ngày nay đã là con cháu đ i th   ng sáng t o qua năm th  h , i sáng l p nhà hàng năm 1888. Nh  nh ng ý t

27

ớ ơ ỷ ụ ượ i h n...2km (đ

ự ơ ở ấ ế ữ ờ ớ ớ

ề ủ ữ ứ ẩ ố ệ t kê  i), li ẫ ề  đây v n  ữ  nguyên công th c gia truy n c a Oskar v n làm mê m n nh ng khách hàng quen, trong đó có n  hoàng

ế ớ ự ơ ở c ghi vào sách k  l c Guiness ­ th c đ n dài nh t th  gi  đây đã dài t th c đ n  ơ ở ể ạ h n 250 lo i smorrebrod khác nhau. Tuy phát tri n nhi u so v i th i m i m , nh ng chi c bánh  ữ gi Đan M ch.ạ

ớ ở ắ ơ ố Ida Davidsen đ t h n nhi u so v i nh ng quán trên các con ph  Copenhagen muôn màu,

ề ế ế

ươ ườ ng bình th ả ươ i đ a ph ố ng gia Copenhagen sang tr ng hay nh ng du

ướ ế ọ ố ế ớ ộ ị ưở ố ườ ị c ngoài giàu có mu n tìm t i m t đ a đi m n i ti ng th  gi

ư ữ ữ ư ng, không nh  nh ng th ổ ế ổ ng đ  ăn gi a hai bu i h c, nh  nhân viên văn phòng bu i tr a r  nhau ng i ăn và tán g u trong m t

ổ ư ủ ư ủ ậ ẫ ế ẹ ươ ướ ị ữ ứ ế ng th c  t. Tôi mu n th ở ộ ệ  m t ti m bánh quen bên  ẫ ộ ồ ng ch  nh t d n ng, nh  các gia đình dân đ a ph

ể ỏ ơ ừ ặ ỗ ứ ừ ế ộ ữ Smorrebrod  ế ị ư ư nh ng đó không ph i là lí do chính khi n tôi quy t đ nh không đ n Ida mà vì tôi mu n n m món này nh   ư ữ ữ nh ng ng ể ớ i cho bi khách n ậ smorrebrod nh  nh ng cô c u sinh viên Copenhagen bu i sàng ghé mua bánh  ổ ọ ườ đ ơ quán nh , bàn gh  h p và không gian th m mùi bánh n con đi ch i công viên, mua cho m i đ a bé m t chi c smorrebrod v a đi v a g m.

ộ ỏ ở ề ậ ố khu ph  Chisttianshavn yên tĩnh, thuy n bè đ u im lìm trên

ữ ố Ngon lành smorrebrod Đó là m t nhà hàng nh   nh ng con kênh u n quanh.

ọ ạ ả

ử ổ ạ ự ế ắ ừ ế ị

ữ ộ ả ỉ ế ẹ ự ơ ả ứ ướ ạ ậ ế đây ch  có kho ng m i lo i smorrebrod). Thú th t lo i nào nghe cũng làm tôi...  a n

ữ ạ t c  các lo i màu s c) t ồ ẫ t tay toàn ti ng Đan M ch, r i kiên nh n d ch t ng món cho chúng tôi (may  ạ ạ ị ướ ỏ ấ ư ớ c ng  dân th

ộ ồ ưỡ ị ắ ự ọ ẹ ơ ổ ồ ề Chúng tôi ch n bàn c nh b p, c a s  nhìn ra c ng thuy n bu m và nh ng ngôi nhà c  xinh đ p s n màu  ụ ụ ươ ắ ư ủ ấ ủ ấ ả i t n. Anh ph c v   pastel (nh ng tone màu nh  nh t, t a nh  ph  ph n c a t mang ra m t b ng th c đ n vi ườ ở c mi ng khi  mà  ớ ừ ớ ớ ả i thích: Cái này ăn v i th t heo đút lò, m i v a làm xong còn nóng, da béo giòn, cái này làm v i cá  nghe gi ơ ủ ố ườ ư ố ướ ng ăn, cái này làm v i đuôi tôm đ  h p b  ph  s t  trích  p gia v , gi ng nh  lúc tr ơ mayonnaise v t chanh và rau thì là... Sau m t h i l ộ , tôi ch n món bánh tr n jambon và rau th m. ng l

ớ ỏ ắ ậ ằ ớ

ạ ậ ề ế ạ ữ ồ ắ

ệ ừ ả ớ ị ầ ậ ọ ấ ầ ứ ả ơ

ặ ừ ệ ơ ả ư ố ạ t h n c , trên m t bánh là m t l p th ch màu đen trong su t na ná nh  s

ộ ớ ệ ừ ờ

ặ c làm t ớ ớ ư ươ ể ả ỏ ị ằ ề ẻ ế ị

ệ ạ

ụ ụ ườ r t khó di n t

ạ ế ơ ớ ặ ổ ọ ầ i ph c v , anh chàng gãi đ u gãi tai không nghĩ ra  ụ ữ ữ ệ ộ t tình

ặ ả ủ ứ ạ ấ ượ ỡ ị ấ ừ ọ Đĩa bánh d n ra trông th t ngon m t. Bên trên l p bánh nâu là nh ng mi ng jambon m ng l n b ng bàn tay,  ẹ tho ng nh  mùi khói đ m đà. Lát th t m m m i có khoanh màu h ng nh t xen khoanh tr ng, b c bên ngoài  ươ   ỏ ng là l p da m ng v a dai v a giòn s n s t ngon mi ng, trên r i các th  rau th m tôi ch a th y l n nào, h ị ng sáo  v  thanh thanh. Và đ c bi ở ứ ắ ặ ắ  x  mình x t quân c , không bi  nguyên li u gì mà v  m n m n và ngon không th  t ! C n  ộ m t mi ng smorrebrod, v  giác ti p xúc v i l p bánh lúa m ch d o m m có ph t b , l p jambon m ng và  ộ ớ ơ ớ i v  h i the the trong c  h ng, và l p th ch m n tan trong mi ng m t  dai, l p rau th m giòn mát r ả ỏ ễ ả ạ ấ c m giác l ủ ừ ế t  ti ng Anh c a món đó nên quay qua h i nh ng khách ăn bàn bên c nh. M t ph  n  trung niên nhi ế ớ cho chúng tôi bi ế ượ t đ ế ượ ể ạ ị ơ i đ  l ề ọ . Khi g i tính ti n tôi h i ng ỏ c làm t ạ  gan và m  v t n u đông, là đ c s n c a x  này. t l p th ch  y đ

ở ữ ầ

ộ ắ ủ ữ ặ ị

ố ể ữ ỏ ỏ ộ

ặ ị ộ ớ ế ữ ế ẩ ớ ề ắ Nh ng quán smorredrod ngon   Copenhagen còn nhi u l m. Quán Centrum Smorrebrod g n nhà ga trung tâm ế ắ ứ không có bàn ăn, nh ng chi c bánh ph  tôm s t và tr ng lu c x t lát, ho c th t bò đút lò và hành tây tím x t  ị m ng ho c nh ng khoanh th t ngu i salami ki u Ý tròn đ  au và cà chua bi...dành cho khách mua mang đi  ừ i nh ng vùng đát khác hay cho khách v a m i đ n Copenhagen sau chuy n tàu  chu n b  cu c hành trình t

28

ậ ớ ở ị ươ n xông khói, tôm

ướ ể ấ ặ ề dài. Quán Aamans  vùng bi n Baltic, phi lê cá, rau ngâm gi m... t qu n Osterbro v i nhi u món smorrebrod khác nhau: xúc xích, th t l c m t khách. ấ ả ề ượ t c  đ u đ c thao tác tr

ộ ở ạ ể ế ở ệ Đan M ch, tôi mua đ  mang theo ăn m t chi c smorrebrod ti m Frederiksberg. Vì khoái

ế ủ ỏ ộ

ế ộ ấ ả ậ ỉ

ồ ớ ậ ắ

ế ể ờ ở ưỡ ư ấ ẻ  sân bay, quy t đ  dành v  Anh ăn t

ụ ế ổ c tính háu ăn. Ch  riêng mi ng philê cá kh ng l

ạ ở ố

ể ắ ố Ngày cu i cùng  ế ọ ộ ọ ả ả h i s n, tôi ch n chi c bánh ph  mi ng phi lê cá b c b t chiên vàng r m và tôm lu c bóc v  cùng rau mùi  ả ộ ớ ố xanh, trên ph t m t l p s t mayonnaise dày mà ch  nhìn thôi đã c m th y béo ng y, giá 33 krone, kho ng  ộ ả ệ t Nam, r t r  so v i v t giá B c u. Tôi mang h p bánh đi trên xe buýt, trên metro, và c   100.000 đ ng Vi ề ạ   ố ồ ờ ng l i. Nh ng trên máy bay tôi đã không c trong th i gian ng i ch   i ỉ ư ể  ồ ộ ồ ẩ ượ  t m b t chiên giòn r m cũng đáng 33 krone r i, ch a k đ ữ ị  ứ ố ỏ ỏ ồ nh ng con tôm nh  đ  h ng và s t mayonnaise đ i quán mà th  s t mayonnaise   các siêu th c làm riêng t ư ậ ượ ắ ch c ch n không th  nào ngon béo nh  v y đ ượ c.

ế ậ ầ

ủ ụ ụ ế ạ

ợ ườ i Đan M ch, và trong lúc h  c m cúi nhai nh ng món nhàm chán đ ử ơ ọ ắ ố ố ồ ướ ấ B t ch t tôi nhìn quanh và nh n ra h i... ác. H u h t hành khách trên chuy n bay c a hãng hàng không SAS  ữ là ng c ph c v  trên chuy n bay, tôi  ạ ấ ạ l i hí h ng ăn món bánh qu c h n qu c tuý Đan M ch  y ngay tr ế ượ ặ ọ c m t h !

ườ ườ ế ể ộ ỹ ng berry Ti u thuy t gia ng i M  Henry James có m t câu nói n i ti ng: “Summer afternoon...

ề ế ấ ừ ẹ Thiên đ the two most beaiful words in the English language” (Chi u hè... đó là hai t ổ ế  đ p nh t trong ti ng Anh).

ệ ặ ữ ị ng Tây, đ c bi

ả ậ ố ớ ủ ớ ươ ặ ờ ỏ ắ ư ầ ử ố ừ ớ ậ t là dân Anh quanh năm “ch u tr n” gió rét m a phùn, nh ng ngày  ơ ế ư ậ  sáng s m tinh m  đ n g n n a đêm đúng là thiên

Qu  th t đ i v i dân ph hè ng n ng i v i m t tr i t a n ng vàng nh  m t su t t ườ đ ắ ng.

ệ ớ ắ ư ấ c nhi t đ i, n ng vàng đ i v i dân châu u hi m hoi quí báu nh ng tôi th y

ở ộ ướ  m t n ậ ố ớ ườ ộ Tôi sinh ra và l n lên  cũng bình th ớ ố ớ ườ ng. Vì v y mùa hè đ i v i tôi là m t thiên đ ế ườ ng khác, thiên đ ng berry.

ỉ ữ ả ọ ư ừ ệ ấ ả

ế ế ể ứ ẽ tháng  t qu t... Đ n hè, kho ng t ng ch ng có th  n t ra b t c  lúc nào. Có l

ừ  chung ch  nh ng qu  m ng n ầ ắ ầ ừ ữ ấ ứ ậ nh ng trái dâu s c nh  dâu, mâm xôi, man vi ưở ắ ừ ấ ỳ ạ ươ ng g n bó v i tôi h n b t k  lo i trái cây nào khác (th t ra “dâu

ữ ướ ơ ơ ắ ớ ệ ọ ừ ể  đi n Anh ­ Vi t g i chung blackberry và raspberry là trái mâm xôi,

ả Berry là t sáu đ n đ u tháng chín, berry chín kh p n i, trái căng bóng t tôi nên b t đ u t ặ ươ ng” là ch  tôi đ t cho blackberry, vì t s ạ trong khi đây là hai lo i qu  khác nhau).

ẫ ượ ớ ng r

ọ ở u và vani th m  ữ ươ ọ ầ ươ ơ ng ăn v i kem l nh h  Sohampton, nhà tôi g n m t công viên l n, m c đ y nh ng b i dâu s

ờ ằ ộ ư ữ ắ ở ọ

ụ ỗ ầ ộ ử ạ ườ ộ ng r a s ch h p kem đ  dành đi hái dâu s

ể ừ ế

ươ ộ ọ ẫ ở

ế ế ạ ươ blackberry raspberry là trái mâm xôi  Mâm xôi l n dâu s ớ ầ ồ ng  n ng Th i còn sinh viên đi h c  ố ọ ươ ng trong su t. M i l n mua kem  trái to b ng ngón tay cái, chín đen m ng, m t dâu n  ra nh  nh ng gi t s ầ ắ ỗ ầ ề ộ ng, m i l n hái đ y  p h p kem m t  v  ăn xong chúng tôi th ể ầ ả ữ ỏ ư ớ ớ ký. Lúc m i hái còn tham lam, hái c  nh ng trái v a m i chín còn m t ph n đ  ch a chuy n màu đen h t và   ọ ừ ướ ừ ữ ỉ ự ề còn chua, sau nhi u quá tôi ch  l a nh ng trái đen th m, múi n  to m ng n c v a ng t v a chua thanh, ăn  ớ v i kem vani beo béo ngon h t bi t.

ệ ạ ạ ệ ọ B n đang đ c truy n t i ThíchTruy n.VN

ở ạ ướ ạ ả ớ ng, tr

ả ộ ụ ủ ỉ ắ ồ

ươ ề ớ ớ

ộ ả ệ ả ươ Ở ử ặ ị ươ ấ c tr m xe buýt c a  i Anh vào đúng mùa hè năm nay và th y mình qu  có duyên v i dâu s Tôi tr  l ồ ổ , hoa tr ng h ng ong bay vo ve xung quanh, trái chín lúc l u  ng kh ng l công ty tôi làm là c  m t b i dâu s ề ạ ạ mà không ai hái. Lâu lâu đi làm v  s m tôi l t qua, hái nguyên m t túi đ y v  nhà ăn tráng mi ng v i  i t ặ kem ho c yaourt. ầ ườ ng thêm m t b ng qu ng cáo vi siêu th  ho c các c a hàng trái cây bán dâu s ộ ng th ế   t

29

ộ ề ặ ờ ướ ữ ấ ộ

i ánh m t tr i, m i hái b ng tay”. (Dân châu u r t chu ng nh ng gì thu c v  thiên  ằ ự ỏ ư ằ ằ ấ ằ b ng ph n: “Chín d nhiên và làm b ng tay, nh ng tôi t ằ ươ ng không hái b ng tay thì hái b ng gì?). ớ  h i dâu s

ỗ ườ ề ả

ớ ấ ả ươ ươ ữ ế ng yêu trìu m n”. Đ t nh ng trái dâu s

ấ ớ i ánh m t tr i, m i hái b ng tay v i t ứ ướ ướ ắ ng b t ch ặ ậ ố ỉ

t c  tình th ắ ắ ươ ệ ỡ ắ ng trong b i cây tôi hái không t, dâu s

c qu ng cáo nói đùa  ng  i yaourt tr ng mu t lên trên trông th t ngon m t, ch  nhìn đã  ươ ệ ng v  ra trong mi ng khi c n. Đ c bi ọ ủ ặ ờ ướ c căng tròn vào đĩa s , r ị ng v  dâu s ị ọ ng t ố ặ ỗ ắ ụ ớ ủ ệ ỗ

ậ ợ ạ Các b n chung nhà c a tôi r t thích m i khi tôi mang món này v  và th ằ ướ “chín d ẫ đen th m m ng n ượ ể ưở có th  t trái nào ăn gi ng trái nào, v  ng t thanh c a m i trái mang m i s c thái khác nhau, quy n v i yaourt lành  ạ l nh th t hòa h p.

ươ ả ớ ướ

ồ ọ

ườ ơ ườ ơ ng Có hình dáng h i gi ng dâu s ả ượ ấ ướ ụ ư ố ở c tr ng. V n nhà Alastair b n tôi  ư ươ ng nh ng màu đ  t ạ ấ ng mang  ng ra hái vì đ t d

ỏ ươ i, trái mâm  ộ ụ  Harpenden có m t b i  ấ ễ ơ ng r t nhão và tr n. R t d  tìm trái  ố ườ i b i cây sau c n m a th ơ ữ ề ặ

ễ ị ụ ạ ỏ i rói lăn qua lăn l

ứ ướ ầ ạ c tay mà i v

ế ế ế ấ ẫ

ề ắ ấ ạ ườ t, v n th y mùa hè châu u th t d  ch u bi ạ ớ ướ ặ ớ ớ ữ ượ ươ ề ồ ổ ơ ị ể t bao! Ăn không h t chúng tôi m i mang vào nhà đ   u th m n ng vào nh ng bu i chi u hè ậ ậ ễ ị ng ho c v i kem l nh h ng r

ớ ặ ờ ặ Dâu t i r i trên bánh phô mai m i n xôi (raspberry) không m c hoang mà ph i đ ủ ớ l n, tôi th ỏ ổ ậ ư mâm xôi vì màu đ  n i b t trên n n lá xanh có răng c a, trông xa h i gi ng lá nho. Đ t nh ng trái mâm xôi  ơ ạ ươ t i, trái chín cây m m m i trên tay t a mùi th m mát d  ch u. Chúng tôi đ ng c nh b i  n tràn ng p n ng, có l n vì ham hái quá b  gai cào x mâm xôi, hái trái nào ăn trái n y t không hay bi dành ăn v i bánh phô mai m i n m t tr i l n lúc 11g khuya.

ủ ủ ườ ề

ữ London, ch a t ỏ ườ ừ ả ố ạ ở ườ i trung niên. M nh v

ư ớ ư ươ i ba m i tu i nh ng tay ngh  làm v ọ ắ n nh  nh n g n gàng đ ố ắ ố ờ ố

ấ ể ẽ ệ ặ ạ ố ổ ư ộ n “trình đ ” nh   ố c chia thành t ng lu ng xinh x n, lu ng hoa  ữ ỏ ố ậ  đ , lu ng xà lách xanh r n, lu ng đ u, lu ng  ấ ề ậ ở  ủ ắ ố  là lo i trái duy nh t đ  c p t tôi r t đ  ý lu ng dâu tây (strawberry) c a anh. Đây có l

ở Dave, anh b n ch  nhà c a tôi  ượ nh ng ng diên vĩ vàng chen tím, lu ng hoa cúc tr ng, lu ng hoa phong l ạ b c hà..., và đ c bi đây có VN.

ả ạ ề ơ ở ... Tây ngon h n dâu tây Đà L t r t nhi u:

ộ ượ ặ ờ ố ỏ ố ố c m t tr i x i lên nh ng tia n ng hè chuy n màu t

xanh sang đ   ấ ễ ẫ ữ ả ừ ể ụ ố

ạ ấ ể i. Lu ng dâu nhà Dave  ướ ấ i đ t trái trĩu xu ng đ ng c  vào n n r i s i, đi không đ  ý r t d  gi m vào và không kh i xuýt  ố ỏ ệ ế ặ ả ạ

ủ ệ ố

ỏ ủ ầ ấ ẻ ề ữ ồ c Anh có đàn bò s a

ắ ỏ ồ ắ ệ ậ ậ Không ph i chu ng ngo i và không nói ngoa chút nào: dâu tây  ắ trái căng tròn đ ề ả ỏ lúp xúp d xoa ti c nu i. Dâu và kem (không ph i kem l nh ­ ice cream ­ mà là kem đ c quánh) là món tráng mi ng  ị ồ ư đúng nghĩa c a mùa hè, c m trái dâu đ  còn nguyên cu ng lá qu t vào kem d o m n r i đ a lên mũi, nghe  ữ ướ mùi n ng và gió hè, mùi đ t ngai ngái c a lùm dâu, mùi nh ng cánh đ ng mi n quê n ầ ưỡ ơ ặ g m c , r i c n ng p răng vào trái dâu th m mát quy n mùi kem béo ng y tan trên đ u l i.

ữ ươ ọ ướ ướ ắ ố ườ c căng tròn, r i yaourt tr ng mu t Thiên đ ng berry mùa hè

ề ắ ẫ ng đen th m m ng n Nh ng trái dâu s ề ủ c a tôi còn nhi u, nhi u l m.

ậ ố ở ướ  d

ữ ằ ổ ế ầ ấ ờ

ượ ượ ườ ữ ả ộ t qu t (cranberry) chua thanh n i ti ng m t ph n nh  tên ban nh c The Cranberries  u vang (elderberry) không ăn đ i cu ng trông th t  ạ ư c nh ng th ng ngâm

ữ ặ ượ ướ ữ Nh ng trái dâu xanh (blueberry) màu xanh tím tròn trĩnh to b ng móng tay có núm  ệ ộ ng . Nh ng trái man vi ớ v i nh ng b n alternative rock. Nh ng trái dâu r ườ đ c trái cây ho c r ể ng đ  làm n u vang...

ườ ấ t qu t (cranberry) Tháng chín, tháng m i đã b t đ u cu i hè, vào thu,

ệ ả ủ ắ ầ ế ố ả ữ ộ ơ

ứ ở ườ ứ ề ệ ơ ơ ờ trái dâu xanh (blueberry) trái man vi ứ ể   ộ ạ m t trong nh ng thú vui đ n gi n c a tôi là mang h p ra hái các lo i berry, ăn không h t ph i làm m t đ  ăn ặ ầ  cũng nhi u trái cây h n, ít đ d n khi trái mùa. M t ng h n m t làm công nghi p. Đ c nhà làm bao gi

30

ầ ưỡ ư ữ ế ầ ậ ứ t m t berry c a nhà lúc nào cũng có nh ng ph n trái cây ch a tan h t, ram ráp trên đ u l i th t ngon, ăn

ữ ơ ủ ệ bi ớ ướ ớ v i bánh mì m i n ng kèm b  vào b a sáng.

ộ ữ ắ ơ ạ

ạ ứ ữ ế ấ ồ ư ớ ắ ể ướ ế

ể ữ ọ ả ở ữ ườ i ăn ng i nh  n ng hè. Và đ n mùa xuân khi hoa  ế ắ ư ứ nh ng lùm  ắ ế ề

Nh ng h p m t th t n  xinh xinh đ  trên ch n b p  y nh  thu g n c  mùa hè vào trong, đ  nh ng ngày thu  lành l nh, nh ng ngày đông rét m t ng ừ ắ berry bung cánh tr ng h ng, nh ng h p m t cũng v a s p h t. Nh ng có h  gì vì cũng đã s p đ n hè, s p  ế đ n mùa thiên đ ữ ồ ắ ở ạ ườ ng berry tr  l ộ i thôi.

ở ỉ ơ ổ ế ớ phía B c c a B , n i n i ti ng v i khoai tây chiên giòn tan,

ứ ưở ữ ứ ạ ắ ủ ệ ả ặ 14. Ra ngõ Flanders g p món ngon X  Flanders  ổ ế ố u ng nh ng lo i bia n i ti ng và th ng th c sôcôla tuy t h o.

ẩ ầ ớ ấ ượ ứ ư ế ộ

ộ ạ ẫ ộ ị i m t anh chàng h ư ư ng nh  món Pháp. M t bài báo đã vi t nh   ồ ớ ậ ng d n viên du l ch. Lúc đang ng i v i c u b n Alastair trong m t quán ăn

ắ ạ ườ ẹ ả ng trung tâm Bruges, tôi nh c l

ầ ẩ ậ ắ ậ ộ

ầ ồ ớ ị ị ứ Món ăn x  Flanders có kh u ph n l n nh  món Đ c và ch t l ướ ờ ậ v y, theo l ữ ấ khu t phía sau qu ng tr i câu này khi đang ăn nh ng con v m xanh núc  ấ ních h p vang tr ng, kèm khoai tây chiên giòn tan. Alastair g t gù xác nh n, anh đang ăn m t kh u ph n  ổ kh ng l món Stoofvlees, th t bò h m bia nâu và gia v , cũng v i khoai tây chiên.

ộ ể ố ồ ủ ứ ở ữ ề Ở ỉ  B

ề ặ

ấ ữ ữ ơ ọ

ể ấ

i bán xúc khoai vào m t  ng  ề ệ ị ị ướ c ch m s n s t v  cà ri, v   ế ố ứ ặ ỗ ỏ ư ấ ỏ ấ ố ị ươ ự ư ạ ố ố ộ ọ ấ ứ ế t cay, tùy khách l a ch n. Nh ng n u b n mu n gi ng nh  dân đ a ph ng, hãy h i l y m t mi ng

Khoai tây chiên Có th  nói khoai tây chiên là m t trong nh ng món qu c h n c a x  s  êm đ m này.  ắ nói chung và nh ng thành ph  x  Flanders mi n B c nói riêng, đúng nghĩa “ra ngõ g p khoai tây chiên”,  ộ ố ườ ườ ỗ ẩ thích nh t là nh ng xe đ y ho c chòi g  ngoài đ ng, g i là fritkots, n i ng gi y c ng, kèm theo nĩa g  m ng và món ch m đi kèm, có th  là s t cà chua, n ớ mayonnaise.

ắ ườ ữ ạ ơ i Dinant và Namur, n i nh ng ng i dân nghèo th

ữ th  k  XVII t ằ ế

ở ỉ ơ B  có h n 4.000 fritkots nh  v y.

ằ ạ ế ỗ ơ ừ ấ ơ ườ ng  Món khoai tây chiên b t ngu n t ọ ắ chiên nh ng con cá sông nh  xíu cho b a ăn h ng ngày. Khi sông đóng băng vào mùa đông, h t cá, h  c t  ư ậ khoai tây thành khúc b ng con cá nh  r i chiên lên ăn thay cá. Ngày nay,  M i n i có t ồ ừ ế ỷ ữ ỏ ỏ ồ ạ ướ  vài lo i đ n h n 50 lo i n c ch m khác nhau.

ờ ố ế ặ ướ ư c, nh

ỉ ư ừ ỉ ư ư ữ

ấ ạ ứ ư ị ố ệ i x  Flanders. Nh ng thích h n c  v n là bia đ a ph c s n xu t t

ỏ ứ ặ ề ượ ả ư ạ

ừ ệ ầ ặ ươ ắ  vùng g n Brussels theo ổ ả ừ  lúa mì s n xu t

ị  B  v i h n 400 lo i khác nhau nh  nhóm bia vàng, bia đen, bia h  phách, bia đ , bia nâu, bia tr ng, bia v   t là bia lambic làm t ạ ổ ế ơ ả ẫ ỏ ấ ở ể ự ạ ộ ị nhiên t o ra m t lo i bia v  se và chát, càng đ  lâu trong chai càng ngon,

ư ượ ậ ố t tôi đi B , ai cũng h i “U ng bia đã đ i không?”. Ai thích u ng bia đi B  nh  cá g p n và bia Bi ỉ ặ ồ r ng g p mây, nh  T  Th c g p Giáng Tiên. Bia B  có nh ng nhãn hi u n i ti ng nh  Duvel, Stella Artois,  ỉ ng ch  có  Hoegaarden hay Leffe, đ u đ ở ỉ ớ ơ ố trái cây (anh đào, dâu, d a, chu i…). Đ c bi ể ổ ư phong cách c  x a, đ  lên men t gi ng nh  r u vang v y.

ơ ả ấ ố i. Đó là bia đ

ệ ạ ế ớ ữ ệ ượ ủ c ượ c   trong nh ng tu vi n dòng

ứ  St. Sixtus (Westvleteren), Achel và Westmalle. Lo i bia này đ ế ừ ầ ạ ở ữ ầ i vùng La Trappe ạ  Pháp. Cho đ n Cách m ng Pháp, nh ng th y tu

ế ế Ngoài ra, x  Flanders còn là n i s n xu t 3 trong s  7 nhãn hi u bia Trappist trên th  gi ấ ở ả s n xu t  thánh Benedict t  g n ngàn năm nay t ỉ ờ r i Pháp đ n B  mang theo bí quy t làm bia Trappist.

31

ạ ể ứ ể ằ ỗ ỉ

ể ố ượ ố ổ ố ổ ữ ng v . Sau m t ngày rong ru i qua nh ng ph  c , còn gì thích thú b ng đ

ở ỉ  B  có lo i ly u ng ki u dáng riêng, m i ki u ly ch  dùng đ  u ng đúng th  bia đó nh m tăng   ộ c ghé vào m t quán bia có vài   ộ ồ ọ ầ ồ ầ ạ

ằ ụ ụ ướ ộ ậ ầ ẹ ấ ấ ầ ắ ặ ầ c khi đ t lên qu y. L n đ u tiên th y ọ ị ng ng t l m tr

ế ỏ ề ấ R t nhi u bia  ị ươ h ể trăm lo i khác nhau tha h  ch n, ng i vào qu y bar đ  anh chàng ph c v  rót m t ly bia m t ong đ y r i  ộ ườ ớ nhanh nh n l y dao c t ngang l p b t trên ly m t đ th , chúng tôi đã không kh i phì c ồ ọ ườ i.

ộ ứ ế ế ề ờ

ễ ị ơ ơ Súp Waterzooi R i Bruges, chúng tôi lên chuy n tàu chi u đ n Ghent cũng thu c x  Flanders. Ghent ít du  khách h n Bruges nên không gian cũng d  ch u h n.

ậ ướ ầ ế ộ i. Trong m t nhà hàng d i t ng h m,

ướ ữ ơ ố ng tr

ơ ờ ổ ầ ạ ươ ố ng th c nh ng con hàu s ng còn th m mùi đ i d ữ ố ầ ế ắ ồ ớ

ưở ứ ặ ả ủ ạ ắ ầ Chuông nhà th  đ  ch m ch m khi chúng tôi ra ngoài ki m n i ăn t c khi chia nhau món súp Gentse  chúng tôi th ơ ấ Waterzooi đ c s n c a Ghent, g m nh ng mi ng cá tr ng nõn ngon dai n u v i cà r t, c n tây, kem, b ,  ị vang tr ng và các lo i gia v .

ỉ ấ ướ ề ấ ả ỗ

ấ ỏ ấ ờ

ướ và Sôcôla N c B  còn n i ti ng v  sôcôla. M i năm, đ t n ả ế ớ cho c  th  gi ầ ấ Ở ứ i, là đ i th  đáng g m c a Th y Sĩ.  ộ ữ c này s n xu t 172 ngàn t n sôcôla, cung c p   x  Flanders đâu đâu cũng th y nh ng c a hàng nh  bé  ự ọ ừ ổ ế ủ ư ử ỏ ươ ể ấ ố ủ ố m áp, bày đ y sôcôla nh  mu n trêu ng ấ ữ  ch n t ng viên b  vào. ụ i và nh ng h p gi y đ  khách t

ạ ạ ị

ầ ớ ơ ế ặ ữ ề ạ ắ ớ ỉ Hãng Neuhaus đã sáng ch  ra lo i praliné, t m d ch là sôcôla có nhân, cách đây g n 100 năm. Praliné bên  ngoài là l p sôcôla s a ho c sôcôla đ ng, bên trong là nhân h t ph  rang nghi n v i b  cacao.

ạ ượ ượ ấ c xem là tinh t ng đ

ọ ế  nh t trong h  nhà sôcôla, th ộ ườ ạ ặ ữ ề ộ ớ ệ c các ngh  nhân làm  ủ ộ ơ  sôcôla tr n v i kem ho c s a và m t ít kem b , bên trong m m m i, bên ngoài ph  b t ca cao

Ngoài ra, còn có lo i truffle, đ ừ ằ b ng tay t ặ ạ ạ ho c h t h nh nhân bào.

ụ ụ ứ ữ ừ ộ

x  Flanders ra ngõ g p món ngon 15. T  “N  hoàng x  Sheba” Cô gái ph c v  mang ra m t mâm  ẹ ắ ồ ở ứ ế ặ ổ

ụ . Con gái châu Phi đã đ p là đ p l m, m t to đen, tóc xù, da ngăm, n   ư ẹ ắ ắ ợ ấ ị ự ặ ạ ố ớ ỉ i mu n nhìn không ch p m t nh ng vì s  m t l ch s  nên ch  dám lén i rói, m i l n g p các cô tôi l

Đúng là  ủ ph  tràn mi ng bánh injera kh ng l ỗ ầ ườ ươ c i t nhìn.

ứ ế ẹ ầ ớ ộ

ế ầ ạ ỉ ướ ầ ằ ặ i: “ , sao đ p b ng…”. Tôi ch n ngang câu tán t nh không c n thi t, c m ly n i c c lên: “Chúc

ẹ ươ ồ ố Cô đi r i, tôi cúi xu ng r t m t mi ng bánh, thì th m v i ông b n trai: “Con gái Ethiopia đ p quá!”, anh  ườ ườ Ồ chàng c ứ ậ ừ m ng sinh nh t th  ba m i”.

ữ ườ ứ ắ ở

ộ ố ườ ượ ặ ng này  ự ẩ ườ ơ ấ ở phía B c London. Con đ ng qua ngang, có hai quán cùng phong cách  m th c  i ộ c đ t tên theo m t vùng đ t thánh Ethiopia, n i ng

ỗ ầ ơ ộ ạ ườ ươ ẫ ồ ở  “N  hoàng x  Sheba”, m t nhà hàng Ethiopia  Chúng tôi đang ng i  ừ  nhà ra trung tâm thành ph  th m i l n chúng tôi đi t ồ là n i chúng tôi đang ng i và Lalibela, quán ăn đ ng đi hành h m  đ o v n th ề ng v .

ữ ứ ủ ề

ộ ấ ướ ườ ể ộ ị ữ ủ ắ ế c mà nh c đ n tên, ng ạ ng Tây. M t đ t n ể i ta dù

ọ ộ ấ ướ c cũng bí hi m không kém đ i v i ph ế ỉ ố ớ ạ ươ ộ ụ ế ả ố Chúng tôi ch n “N  hoàng x  Sheba” ch  vì cái tên huy n tho i ngàn năm c a m t v  n  hoàng bí hi m, c a  m t đ t n không mu n cũng ph i nghĩ đ n lũ l t, h n hán, n i chi n, đói kém.

ớ ượ ố ơ ủ ọ ị

c đem ra. Tôi ch n món qwant’a firfir, th t bò n ể ướ ố ả ạ ậ ể ự ả ồ ộ Th t lâu, món chính c a chúng tôi m i đ ki u Ethiopia, đ ng trong m t chén nhôm đ  múc ra tr i trên bánh injera, r i xé bánh ra cu n c  l ị ng s t b  gia v   i cùng rau

32

ườ ả ứ ỉ ố ằ ả ử ả ỏ ộ i b n x  ch  ăn b c b ng tay, bánh injera thay dĩa, khi ăn xong ăn c  “dĩa” kh i ph i r a chén

tr n. Ng nhiêu khê.

ượ ừ ộ ạ ộ ừ ạ ỉ ở ấ Ethiopia m i có. B t tr n

c làm t ộ ộ  b t teff, m t lo i b t t ể ớ ư ả ạ ạ ả ẹ

h t nh  nh t trong các lo i h t, ch   ồ ấ ế ỏ ộ ố ỗ ỗ ồ ẩ ấ ạ ư ch  xôm x p nh  mi ng da heo trong n i l u, ăn chua chua r t l . B  m t bánh bong bóng l và

ề ớ ị ộ ộ Bánh đ ớ v i men và m t ít cánh hoa, đ  hai ngày cho lên đ  chua r i n u trong ch o gang d t nh  ch o bánh xèo  ồ ề ặ ổ kh ng l ớ ợ h p v i th t bò cho nhi u t cay.

ườ ữ ặ ồ i ta đ t bánh gi a bàn, r i cho đ  ăn vào ăn chung v i

c chúng tôi ng ấ n ế ườ ệ ọ ồ ụ ụ Cô gái ph c v  vui v  b o: “ ủ nhau. Ch  nhà th ẻ ả Ở ướ ồ ể ỏ ng ch n mi ng ngon nh t trên bàn r i… đút vào mi ng khách đ  t ớ ế  lòng hi u khách”.

ỏ ử ổ ủ ữ ố ề ặ ở ồ ố Anh g i là

ể ố ằ ừ ả ầ ạ ớ Quán nh , c a s  ph  nh ng  ng tre và bên trong đ t nhi u đ  trang trí b ng g m, hình thù  phong cách thi u s . Mùi nhang tr m thoang tho ng, hoà v i mùi cà phê t ọ ễ ị  bàn bên c nh nghe d  ch u.

ị ừ ừ ư ề ế ơ

ế ướ ồ ố

ắ ề ướ

Ừ ư ẳ ứ ả ạ ư ặ ớ ố ẩ ả ủ t chút gì v  Ethiopia h t. Ngay c  th   ế ỷ ườ ệ c này còn có  ớ ợ ủ ế t gì thêm v  nó n a h t”. N c Anh c a anh tuy không “n  máu” v i  i dân Anh hay có thói

ư ớ ộ ướ ỏ ế ả ổ Tôi v a cho th t bò vào bánh, v a nói v n v : “Hình nh  em không bi đô cũng không”. Anh nói: “ , ngoài vi c đánh th ng quân Ý cu i th  k  m i chín, h i đó n ầ tên là Abyssinia, g n nh  ch ng ai bi ề Ý nhi u nh  v i Pháp và Đ c nh ng cũng không m n mà l m v i qu c gia này, v  l ủ quen  ng h  n ữ ế ắ ậ c nh  y u, ngay c  c  vũ bóng đá cũng v y.

ể ệ ọ ệ Vi t

ớ ấ ề ữ ế ệ

ề ị ư ố ướ ế ề ộ ở ọ ấ t v  Ethiopia đ c trong sách nh ng năm h c c p m t  ọ ườ ừ ơ i t c ti p đãi long tr ng,  ả ở i b n x  c o h t l p đ t dính d

ữ ế ượ  n i khác đ n Ethiopia, đ ể ườ ả ứ ạ ọ ế ố ạ ạ ạ ố i  ấ ả ữ   t c  nh ng

ấ ể ế i đ i lo i nh  “Chúng tôi có th  ti p đãi các ngài tr ng th  b ng t ấ ế ớ ể ằ ạ ầ ư ể ể ạ ậ ẹ ủ ư ấ Tôi k  cho A. nghe câu chuy n duy nh t tôi bi Nam còn nh  mang máng. Chuy n v  nh ng ng mu n gì cũng có, nh ng đ n khi v  b  yêu c u ph i c i giày ra đ  ng ế đ  giày. Câu cu i cùng ch t l gì chúng tôi có, nh ng chúng tôi không th  đ  các ngài l y đi đ t m  c a chúng tôi…”, đ i lo i v y.

ẹ ặ ầ ẩ ầ ộ ị ệ qu y bar g n bên, m t cô gái tóc xù khác không kém ph n xinh đ p đang chu n b  cà phê đ c bi ể t ki u

Ở ầ Ethiopia.

ộ ạ ỏ ặ ệ ẹ ế ơ

ớ ố ồ ừ ễ ượ ạ ạ

ầ ng tr m t ấ ố

ả ữ ừ  cây nhang cháy c nh bên. Nh ng h t cà phê sau khi rang đ ỏ ướ ấ ườ ệ ờ ạ ở ộ  m t làng tên Kaffa. Bây gi

ằ ố ơ ộ ấ ộ ướ ẩ Cô rang cà phê còn nguyên h t trong m t ch o d t nh  đ t trên b p, mùi cà phê th m l ng quy n v i mùi  ươ c giã nhuy n trong c i, r i cho  h ử ữ ớ vào n u trong  m b ng g m trên l a nh  tr c khi rót ra c c. Anh b n trai nói: “À, còn nh  ra cái này n a  ượ ề  Ethiopia  i chăn dê phát hi n ra  c ng v  Ethiopia, đây là n i h t cà phê đ ớ cũng là m t n c xu t kh u cà phê l n đó”.

ượ ệ ệ ả ố u m t ong còn tôi đ m nhi m vi c lái xe v  nên ch  u ng n

ế ụ ộ ề ử ượ ấ ị c l c mà  ặ ả ỉ ố ậ ể ẽ ằ ướ ọ u m t ong và đ c s n bia

ừ ố ọ ậ Chúng tôi ti p t c ăn, A. u ng r ồ ế ứ ti c đ t ru t, nh t đ nh l n sau đi ăn đ  Ethiopia s  đi b ng xe buýt đ  còn th  r ấ ừ n u t ầ ự  cây c  và chu i, đ ng trong gáo d a.

ồ ạ ế ụ ấ ướ ủ ữ ạ ồ

i nghĩ b ng, không bi ư ạ ầ ị

ử ế ấ ở c c a n  hoàng x  Sheba đi m   ự ng? Hay tôi cũng s  nh  nh ng th c   nh  n u có d p s  đ n đ t

ế ộ ồ ố ỉ

ứ ẽ ư ữ ị ẽ ế i “cu ng chân” mu n đ n  ắ ổ ể ấ ể ậ ồ ổ ị R i tôi l t có d p nào l i đi ăn đ  Ethiopia, đ t n ạ ữ ươ cõi mang theo trên l ng l c đà nh ng đá quý, gia v , vàng b c, tr m h ự ủ ế ắ ạ ế t, nhìn quanh ng m nghía quán, t  cho bi khách khác, đ n đây th  món ăn l ạ ả ở ộ ư ữ ướ  m t xã h i bình  n văn minh, th nh tho ng l c này. Nh  nh ng ai s ng lâu  n ẳ ộ ơ m t n i nào khác h n, l ố ạ ẫ  l m, “exotic” đ  thay đ i, đ  th y cái nghèo r i nh n ra mình may m n ?

ề ấ ậ ấ ồ ộ R i tôi th y nhói trong lòng khi nh n ra m t đi u gì đó r t quen.

33

ắ ệ ả ớ ệ ắ ố t Nam tôi ph i t

ơ ề i Hackney  ệ ỗ ầ ố ệ ấ ng Mare mua

London M i l n mu n ăn món Vi ộ ầ t sinh s ng. Vài tháng m t l n, tôi vào m y quán Vi i Vi ệ ờ ợ ự ầ

ở ườ ồ ề ạ ộ ướ ở ắ ư ẻ ấ ắ

ữ ắ ở  phía b c  16. Chuy n m m ba khía  ườ t trên đ London, n i có nhi u ng ỏ ự ộ ề ộ v i vàng nhi u món r i v . Tình c  đ t đi l n này tôi phát hi n m t món đ ng trong h p nh a vuông nh   ừ ầ xíu trong qu y đông l nh, nhìn không có v  gì kh i s c. Nh ng l t m t qua tôi vui m ng khi th y hàng  ch  “m m ba khía” bên trên.

ẻ ậ ẻ ả ả ả ả

ộ ộ ắ ạ ử ầ ư ư ắ ồ ồ ỉ Tôi mua ngay, không ph i vì r  quá (mà r  th t, m t h p kho ng hai l ng ch  có 1,5 b ng Anh, kho ng  38.000 đ ng) mà vì nghe đ n m m ba khía ngon l m nh ng ch a th  l n nào.

ờ ế ế ầ ả ạ ấ ớ ơ ộ ố i nhà, có thèm đ n m y cũng ph i ráng ch  đ n cu i tu n hai b n chung nhà đi ch i tôi m i khui h p

ề ớ V  t m m.ắ

ớ ữ ữ ứ ư ấ ơ ý không n u nh ng món mình th y th m n c mũi nh ng ng

ả ứ ư ố ấ ị ượ ườ ặ ậ ủ ố c mùi, gi ng nh  mình không ch u đ i ta không ụ ố c mùi phômai lên m c xanh m c đen c a Tây ho c đ u ph

ố S ng chung v i dân b n x , tôi gi ị ượ ch u đ Đài Loan.

ỗ ồ ắ ố ố

ơ ừ ắ ắ ữ ụ ạ ơ

ắ ậ ờ ợ ể ộ ữ ớ ơ ể ặ ị ư ằ ế ặ ắ ỏ ố ố ỡ ừ  nh ng mi ng th t m n m n h i gi ng th t cua mu i, ăn

ữ ế ơ ị ị

ị ễ ợ ướ ồ ấ ấ ừ ế ừ ế ắ ấ ợ ộ bao bì h p m m có ghi “Mangrove crabs” (Cua cây đ ấ c). B t giác

ớ Tôi múc vài mu ng m m ba khía vào chén r i cho vào lò vi ba đ  rã đông. Ba b n phút sau mùi m m b c lên  th m l ng. Món m m ngon không ph  lòng ch  đ i, th m mùi đ c tr ng khác v i nh ng lo i m m tôi t ng  ạ ăn, càng ba khía m p m p đ  au, c n v  ra đ  l kèm kh  chua chua, g ng cay n ng và nh ng gia v , rau th m khác làm v  giác kích thích d  s .=P~ Đang ăn,  ch t tôi li c th y mi ng gi y l y ra t tôi nh  câu ca dao hay dân ca gì đó:

ườ ừ ạ ả ộ ố ỗ   c ch y Cà Mau Tháng m i ba khía h i, kéo nhau đi làm U Minh, R ch G c, r ng tràm Mu i

ồ ả ướ Tháng b y n ỗ ệ kêu k  mu i tao ham ba khía r i.

ớ ộ

ị ắ ắ ứ ả ỗ ị

ứ ị ư ế ẹ ờ ế ề ắ t v  m m ba khía. Ba khía ch  h i vào vài ngày tháng 10 âm l ch, th i  ể ị i “làm” ba khía ph i ch u th c đêm th c hôm, ng  b  ng  b i, ch u mu i chích, v t c n đ   t cũng nói thêm “đi làm ba khía là ỉ ộ ủ ờ ủ ụ ườ i vi c ba khía, có khi tay s ng lên vì b  càng ba khía k p. Ng

ề ạ ạ ủ ồ ự  nhiên tôi nh  m t bài vi R i cũng t ườ ể đi m đó ng ắ ượ b t đ ngh  h  b c c a con nhà nghèo”.

ạ ầ ấ ở ẻ ế ớ Anh v i giá r  đ n v y? H u h t nh ng món đông l nh xu t qua châu u

ấ ở ấ ế ấ ữ ẩ i mình không ăn đ  dành xu t kh u. Ng i b t ba khía sau m y

ừ ườ ắ ả   ẩ ấ c cho công ty xu t kh u không, hay còn ph i

ậ ể ườ ự ế ượ c, r ng m m, r ng tràm có bán tr c ti p đ ờ ủ ố ạ ộ ỏ ớ i, ắ t, tiêu, ch  đ  ngày tháng m m chín cho vào h p đông

ắ ể Sao có th  mua món m m ba khía  ạ  VN, tôi đoán ng toàn lo i ngon nh t  ừ ướ ắ ủ ừ đêm ng  r ng đ ữ ồ qua trung gian n a. R i công đo n mu i, giã t ở ạ l nh theo tàu ch  qua châu u.

ề ự ế ư ắ

ủ ề ộ ắ ư ớ i th t l ng d i đàn bà ngâm mình t

ư ề ườ ị ạ ề ấ ạ ọ ở

ể ấ ả ấ ứ Tôi ch a v  mi n Tây vào ngày h i ba khía đ  th y c nh b t ba khía c c đ n m c nào, nh ng tôi đã th y  ữ ắ ướ ướ i n c trong cái l nh căm căm c a mi n B c vào tháng  nh ng ng ố ở ạ ạ ch p âm l ch. “H  riu tôm đ y cháu  !” ­ ông già tóc b c chèo thuy n ch  tôi thăm Tam C c   Ninh Bình  nói.

ườ ả ậ ướ ầ nh ng kho ng sông hay kho ng đ ng ng p n

i ta riu tôm  ớ ượ ồ ấ ở ợ ư ợ ả ở ữ ớ c m  tôm mang ra ch . Tôi cũng th y nh ng con tôm nh  đó

ạ ỏ ố ữ ể ủ ế ạ ả ậ c đ y rong rêu lau s y, ph i ngâm mình  ỏ ư  ch  quê Hoa L , nh  nh   t bán có đ  mua g o đ  ăn! Tôi cúi xu ng món m m ba khía v n còn

ườ ừ ơ ổ ờ ầ ồ ặ ưỡ ổ Ng ả c  ngày m i đ con tép b c búng lóc xóc, không bi th m l ng, nghĩ sao ng ắ ế i: “Th i bu i kinh t ẫ    toàn c u suy thoái, ai i dân quê VN mình kh  quá. R i t c l

34

ổ ớ ỉ ườ ạ ồ

i dân quê VN mình”. Nh ng r i tôi l ỉ i nghĩ đúng là ai cũng kh , nh ng  ườ ư ẫ ạ ả ả ỉ ch ng khoán thì tài s n v n còn 37 t  USD, ch  ph i nh ổ ư i ngôi giàu ng l

ế ớ ấ ừ ứ ứ ế ỗ ả cũng kh  ch  đâu ph i ch  ng ỉ Warren Buffett l  25 t  USD t ườ nh t th  gi ỗ i cho ng i khác ch  đâu đ n n i.

ổ ấ ệ ư ắ ặ ộ ố

ơ ẫ ổ ồ ả

ư ướ ẫ ẻ ơ ở ấ ậ ả i, g p đôi thì bây gi

ứ ư ầ ờ ẻ ơ ạ  r  h n ít l ỗ Anh, tr ẫ i, dân  ơ ướ ể ẽ ắ ạ ồ ồ

c châu u khác v n r  h n  ồ ợ ố ề ẻ  ợ ấ Ai cũng kh , nh ng dân Anh m t vi c thì v n có tr  c p xã h i, tuy cũng “mu i m t” l m ch  không vui v ộ ố gì nh ng có còn h n không. Ai cũng kh , đ ng b ng Anh có xu ng giá thê th m thì v t giá h u nh  toàn b   ấ ưỡ ẻ ơ c đây r  h n g p r các n ể Ănglê bu n vì mùa đông l nh l o v n có th  đi t m bi n Tây Ban Nha, B  Đào Nha cho n i bu n v i đi mà  không s  t n kém nhi u.

ớ ự ướ ấ

i giàu tr  thành nghèo s  là ng ế ng, trong khi ng ả ệ ạ ở ọ ớ ng, th a m a là gì đâu mà so sánh v i hoàn c nh hi n t

ữ ấ ố ườ i  ẽ  i. Có l ụ   c l nh bu t riu tôm, hay nh ng thanh niên ăn b i ổ ứ i n

ườ i kh  nh t vì đã quen v i s  sung s ừ ướ ướ ạ i nói câu đó ch a th y nh ng ch  ngâm mình d ờ ở ừ ẽ ướ t sung s ị ờ ắ ừ ườ Có ai đó nói ng nghèo hoài không kh  vì h  đã bi ữ ườ ng ướ ằ n m b ổ ư ắ  r ng m m, r ng đ c ch  b t ba khía.

ố ườ ề ả ổ ả i nông dân nghèo v n đã “khó t

ậ ặ ề thành ph  l

ngã b y ngã ba khó v ”, bây gi ố ạ ọ ở ỡ  có con đi h c  ầ ậ ạ ớ ườ ổ ủ ờ ờ  th i bu i kh ng ho ng càng kh   ầ ứ ệ t Nam  i càng điêu đ ng. L n v  Vi ứ ể ư ậ ạ i có th  đáp  ng  i nh  v y l

ừ ừ Ng ơ h n vì v t giá leo thang chóng m t, ai l tháng 10 năm ngoái, tôi ng c nhiên làm sao v i thu nh p bình quân đ u ng ượ ậ đ c v t giá ch ng kia.

ợ ẩ ư ế ắ ẩ ỏ Nh ng thôi, ăn g i m m ba khía cho h t đi, nghĩ ng i l n th n hoài!

35