intTypePromotion=1

Bệnh tích và tỉ lệ nhiễm một số vi khuẩn cộng nhiễm trên heo mắc hội chứng gầy còm sau cai sữa

Chia sẻ: Nguathienthan6 Nguathienthan6 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
25
lượt xem
0
download

Bệnh tích và tỉ lệ nhiễm một số vi khuẩn cộng nhiễm trên heo mắc hội chứng gầy còm sau cai sữa

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Hội chứng gầy còm sau cai sữa (PMWS) đã được xác định ở 110 trong số 170 (64, 71%) heo còi và loại thải có nguồn gốc từ 2 tỉnh thuộc miền Đông Nam Bộ dựa trên khảo sát bệnh tích đại thể và vi thể. Các bệnh tích sưng hạch bẹn cạn, sưng hạch màng treo ruột, phổi không xẹp hoặc viêm phổi kẽ xuất hiện trên 50% số ca. Bệnh tích mất mô lympho và xâm nhập đại thực bào nhiều nhân được ghi nhận trên các cơ quan theo thứ tự: hạch bẹn cạn (100%, 18,18%), hạch ruột (72,73%, 10,91%), lách (25,45%, 4,54%) và hạch phổi (9,09%, 0%).

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bệnh tích và tỉ lệ nhiễm một số vi khuẩn cộng nhiễm trên heo mắc hội chứng gầy còm sau cai sữa

  1. Bệnh tích và tỉ lệ nhiễm một số vi khuẩn cộng nhiễm trên heo mắc hội chứng gầy còm sau cai sữa Lâm Thị Thu Hương, Đại học Nông Lâm Tp Hồ Chí Minh Tóm tắt Hội chứng gầy còm sau cai sữa (PMWS) đã được xác định ở 110 trong số 170 (64, 71%) heo còi và loại thải có nguồn gốc từ 2 tỉnh thuộc miền Đông Nam Bộ dựa trên khảo sát bệnh tích đại thể và vi thể. Các bệnh tích sưng hạch bẹn cạn, sưng hạch màng treo ruột, phổi không xẹp hoặc viêm phổi kẽ xuất hiện trên 50% số ca. Bệnh tích mất mô lympho và xâm nhập đại thực bào nhiều nhân được ghi nhận trên các cơ quan theo thứ tự: hạch bẹn cạn (100%, 18,18%), hạch ruột (72,73%, 10,91%), lách (25,45%, 4,54%) và hạch phổi (9,09%, 0%). Phân lập, giám định vi khuẩn từ mẫu phổi, hạch phổi và hạch ruột của 40 heo còi PMWS và 20 heo còi không PMWS cho thấy các ca đều nhiễm ít nhất 1 loại vi khuẩn. Trên heo PMWS, tỉ lệ nhiễm kèm vi khuẩn E. coli cao nhất (55%), kế là Streptococcus (42,5%), Salmonella (32,5%), Pasteurella multocida (22,5%) và thấp nhất là Haemophilus parasuis (17,5%). Nhiễm đồng thời 3 loại vi khuẩn chỉ gặp trên heo PMWS (20%). Từ khóa: Heo con, Gày còm sau cai sữa (PMWS), Bệnh tích, Vi khuẩn đồng nhiễm , Tỷ lệ nhiễm Pathological findings and prevalence of some coinfected bacteria in pigs affected by the postweaning multisystemic wasting syndrome Lam Thi Thu Huong, Summary The postweaning multisystemic wasting syndrome (PMWS) in piglets was identified by autopsy in 110 out of 170 (64.71%) culled piglets from 82 swine farms in 2 provinces in Southeast Vietnam. The main lesion was the swollen lymph nodes, especially the mesenteric and the inguinal ones. The microscopic lesions consisted of the disappearance of the lymph tissue and infiltration of the macrophages in the following lymph nodes: inguinal (100%, 18,18%), mesenteric (72,73%, 10,91%), spleen (25,45%, 4,54%) pulmonary (9,09%, 0%, respectively). The secondary bacterial infection was found in the lymph node of 40 PMWS and 20 n-n-PMWS piglets. In the PMWS piglets, the infection by E. coli was found highest (55%), followed by Streptococcus (42,5%), Salmonella (32,5%), Pasteurella multocida (22,5%) and Haemophilus parasuis (17,5%). The triple co-infection was found only in the PMWS piglets (20%). Key words : Piglet, PMWS, Lesion, Co-infected bacteria, Prevalence I. ĐẶT VẤN ĐỀ Một trong những bệnh mà heo con sau cai sữa thường gặp và ảnh hưởng nền chăn nuôi công nghiệp ở nhiều nước trên thế giới hiện nay là hội chứng gầy còm sau cai sữa (Postweaning Multisystemic Wasting Syndrome – PMWS). Heo bị bệnh thường xảy ra ở lứa tuổi sau cai sữa với triệu chứng điển hình là còi cọc, chậm lớn, kèm theo da nhợt nhạt, viêm phổi, tiêu chảy và có thể dẫn đến chết với tỉ lệ khoảng 10-15% hoặc đôi khi còn cao hơn. PMWS được cho là do nhiều yếu tố gây nên: nhiễm virut PCV2 (porcine circovirus type 2) và những vi sinh vật cộng nhiễm hoặc/và những yếu tố bất lợi khác trong quản lý chăm sóc (Too và ctv, 2007). Ở Việt Nam, sự hiện diện của virut PCV2 đã được phát hiện bằng kỹ thuật PCR (Lâm T.T. Hương và ctv, 2005) hoặc huyết thanh học (Nguyễn T.T. Hồng và ctv, 2006). Kết quả khảo sát ở khu vực Miền Đông Nam Bộ cho thấy virut PCV2 đã hiện diện trên đàn heo từ những năm 2000 và tỉ lệ nhiễm tăng dần qua các năm. Việc kiểm soát bệnh này có liên quan đến một biện pháp đồng bộ 22
  2. bao gồm việc tạo một đáp ứng miễn dịch cho heo con trước khi chúng có cơ hội tiếp xúc với mầm bệnh, việc kiểm soát các yếu tố vi sinh vật đồng nhiễm và tạo được một môi trường “chăn nuôi sạch”. Trong môi trường chăn nuôi, sự hiện diện của vi khuẩn là thường xuyên, tuy nhiên loại vi khuẩn nào thường đồng nhiễm với virut PCV2 để gây ra hội chứng gầy còm sau cai sữa khác nhau theo từng trại, từng quốc gia. Trong nghiên cứu này, chúng tôi tiến hành phân lập một số vi khuẩn trên các ca được xác định mắc hội chứng gầy còm sau cai sữa nhằm đề xuất biện pháp kiểm soát bệnh một cách phù hợp. II. NỘI DUNG, NGUYÊN LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Nội dung - Xác định heo còi PMWS, mô tả bệnh tích đại thể và vi thể. - Phân lập và xác định tỉ lệ nhiễm 5 loại vi khuẩn đường hô hấp và tiêu hóa trên heo còi PMWS. 2.2. Đối tƣợng và nguyên liệu - 170 heo còi và loại thải có nguồn gốc từ 82 trại trên địa bàn 2 tỉnh thuộc miền Đông Nam Bộ. Heo có lứa tuổi từ 4 đến 20 tuần, có dấu hiệu còi cọc, chậm lớn, heo còn sống trước khi được mổ khám. - Các môi trường phân lập vi khuẩn 2.3. Phƣơng pháp nghiên cứu - Xếp loại ca bệnh: Heo được mổ khám, ghi nhận bệnh tích đại thể và lấy mẫu làm tiêu bản vi thể theo quy trình thường quy và xếp loại PMWS dựa theo mô tả về bệnh tích đại thể và vi thể của Sorden (2000). - Phân lập vi khuẩn: 60 trong số 170 ca mổ khám được lấy mẫu xét nghiệm đồng thời ba loại vi khuẩn đường hô hấp (Pasteurella multocida và Streptococcus spp., và Haemophilus parasuis ) và hai loại vi khuẩn đường tiêu hóa (E. coli và Salmonella). Mẫu phổi, hạch phổi và hạch ruột của cùng một ca được thu thập trong từng túi riêng biệt, đánh số và bảo quản lạnh để vận chuyển về phòng xét nghiệm, phân lập và giám định vi khuẩn theo quy trình Quinn và ctv, 1994. - Xử lý số liệu thu thập bằng phương pháp thống kê sinh học (trắc nghiệm 2). III. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN Có nhiều nguyên nhân gây chậm lớn và còi cọc trên heo sau cai sữa: heo bỏ ăn, điều kiện quản lý, chăm sóc, chất lượng thức ăn...do đó việc mổ khám quan sát bệnh tích đại thể và vi thể để phân biệt những trường hợp liên quan hoặc không liên quan PMWS là rất cần thiết. Heo được xếp loại là có liên quan đến PMWS khi có các bệnh tích sau: sưng hạch bẹn cạn hoặc/và hạch bẹn cạn hay hạch ruột có màu vàng đồng kèm theo bệnh tích vi thể của các cơ quan lympho (lách, hạch bạch huyết) có sự mất mô lympho và/hoặc xâm nhập đại thực bào nhiều nhân (Sorden, 2000). Theo Cuartero và ctv, 2002, khi đường kính chiều ngang của hạch bẹn cạn của heo sau cai sữa trên 12,5 mm thì được xếp loại là sưng hạch. Bảng 1. Tỉ lệ phát hiện ca còi liên quan PMWS theo nhóm tuổi Nhóm tuổi heo (tuần) 4-7 8-12 13-20 Chung (n=81) (n=68) (n=21) (n=170) Số ca xác định còi PMWS 46 55 9 110 Tỉ lệ % 56,79 80,88 42,86 64,71 Bảng 1 cho thấy: Trên 170 ca còi và loại thải được mổ khám, tỉ lệ phát hiện heo bị còi liên quan PMWS khá cao (64,71%). Trong đó cao nhất ở nhóm tuổi 8-12 tuần, kế đến nhóm 4-7 tuần và thấp nhất nhóm trên 12 tuần tuổi. Opriessnig và ctv, 2006 cho rằng hội chứng PMWS thường gặp trên heo con sau cai sữa từ 5 – 18 tuần tuổi nhưng tập trung nhiều nhất là 6 – 10 tuần tuổi, heo trưởng 23
  3. thành hiếm gặp. Khảo sát của Kim và ctv (2002) tại Hàn Quốc từ 1634 heo có tuổi từ 25 đến 120 ngày tuổi cũng cho kết quả phần lớn heo bị PMWS (58,6%) nằm trong lứa tuổi từ 60 đến 80 ngày. Bảng 2. Tỷ lệ xuất hiện một số bệnh tích đại thể Heo còi PMWS (110) Heo còi không PMWS (60) Bệnh tích n % n % Sưng hạch bẹn 98 89,09 12 20,00 Hạch bẹn có màu vàng đồng 34 30,91 0 0 Sưng hạch màng treo ruột 66 60,00 16 26,67 Sưng hạch phổi 12 10,91 14 23,33 Viêm thanh dịch sợi huyết 25 22,73 9 15,00 Viêm dính sườn/dính bao tim 15 13,64 16 26,67 Phổi không xẹp/viêm kẻ 70 63,64 23 38,33 Phổi nhục hóa thùy đỉnh -thùy tim 12 10,91 8 13,33 Phổi viêm xuất huyết 14 12,73 20 33,33 Phổi hóa gan 32 29,09 32 53,33 Viêm phổi hoại tử 4 3,64 3 5,00 Mỡ hóa gelatin 24 21,82 5 8,33 Loét dạ dày vùng thực quản 31 28,18 9 15,00 Thận có những điểm trắng 29 26,30 4 6,67 Gan bất dưỡng (teo) 34 30,91 7 11,67 Gan xơ 12 10,91 5 8,33 Viêm ruột 35 31,82 27 45,00 Kết quả xử lý thống kê cho thấy có sự khác biệt có ý nghĩa về tỉ lệ bệnh tích trên heo PMWS và heo còi không liên quan PMWS trên các bệnh tích sưng hạch bẹn, sưng hạch ruột (P < 0,001), thận có điểm trắng và gan bị bất dưỡng (P< 0,01), phổi không xẹp/viêm kẽ, mỡ hóa gelatin (P < 0,05). Hạch bẹn có màu vàng đồng chỉ ghi nhận được trên heo PMWS. Segales (2004) báo cáo những bệnh tích phổ biến nhất trên heo PMWS là sưng hạch bẹn cạn, phổi không xẹp sau mổ khám, những bệnh tích ít gặp hơn bao gồm gan nhỏ hơn bình thường, thận có đốm trắng và loét dạ dày. Nhiều dạng bệnh tích khác có thể gặp trong các ca PMWS tùy thuộc sự phụ nhiễm những mầm bệnh virut, vi khuẩn khác. Mức độ nghiêm trọng của bệnh tích cũng tùy thuộc từng ca bệnh. Trong nghiên cứu của chúng tôi, 92/110 (83,64%) heo PMWS có bệnh tích trên đường hô hấp, chủ yếu là phổi với bệnh tích và mức độ khác nhau. Segales (2004) cũng cho rằng bên cạnh hội chứng gầy còm sau cai sữa cổ điển, triệu chứng lâm sàng và bệnh tích thường gặp trên heo có liên quan PCV2 là bệnh đường hô hấp. Bảng 3. Bệnh tích vi thể trên một số cơ quan khảo sát Heo không Cơ quan Dạng bệnh tích Heo PMWS (110) PMWS (60) n % n % Hạch bẹn cạn Mất mô lympho 110 100 3 5,00 Xâm nhập đại thực bào nhiều nhân 20 18,18 0 0 Hạch phổi Mất mô lympho 10 9,09 0 0 Xâm nhập đại thực bào nhiều nhân 0 0 0 Viêm 0 Hạch ruột Mất mô lympho 80 72,73 3 5,00 Xâm nhập đại thực bào nhiều nhân 12 10,91 0 Viêm 0 Lách Mất mô lympho 28 25,45 0 0 Xâm nhập đại thực bào nhiều nhân 6 4,54 0 Viêm 0 Phổi Viêm kẽ 65 59,09 23 38,33 Viêm phổi mãn 12 10,91 20 33,33 24
  4. Viêm phổi liên quan Mycoplasma 7 6,36 5 8,33 hyopneumoniae Viêm phổi liên quan vi rút PRRS 8 7,27 2 3,33 Thận Viêm kẽ thận 23 20,91 9 15,00 Hoại tử ống thận 34 30,91 23 38,33 Gan Bất dưỡng tiểu thùy 34 30,91 7 11,67 Xơ hóa 12 10,91 5 8,33 Các tỷ lệ bệnh tích mất mô lympho ở hạch và lách trên heo PMWS sai biệt rất có ý nghĩa với các tỷ lệ này trên heo còi không liên quan PMWS (P < 0,001). Bệnh tích xâm nhập đại thực bào nhiều nhân được ghi nhận chỉ trên heo còi PMWS và tỉ lệ giảm dần theo thứ tự các cơ quan: hạch bẹn, hạch ruột và lách. Bệnh tích viêm phổi kẽ cũng khác biệt có ý nghĩa (P < 0,05) so với nhóm heo không PMWS. Trên heo còi không PMWS, tỉ lệ bệnh tích viêm phổi mãn cao hơn heo còi PMWS (33,33 so với 10,91%), sự khác biệt rất có ý nghĩa về mặt thống kê (P
  5. Đặc biệt trong điều kiện có sự hiện diện của virut PCV2, chúng sẽ góp phần khởi phát hội chứng gầy còm sau cai sữa. E. coli đã được khẳng định đóng vai trò chủ yếu trong tiêu chảy heo con giai đoạn mới chuyển sau cai sữa, đặc biệt vi khuẩn E.coli gây dung huyết. E.coli và Salmonella đã được phân lập trong 88,57% và 48,57% mẫu hạch màng treo ruột của heo bị tiêu chảy nặng (Nguyễn Cảnh Dũng và Cù Hữu Phú, 2011). Ngày nay, người ta hiểu rõ rằng virut PCV2 là một tác nhân cần thiết trong cơ chế sinh bệnh của hội chứng gầy còm sau cai sữa. Tuy nhiên việc phát hiện PCV2 cả trên heo khỏe và heo bệnh cũng như trong trại có vấn đề PMWS và không có vấn đề PMWS chỉ ra rằng phải có những nguyên nhân gây bệnh khác kèm theo hoặc những điều kiện đặc biệt thì hội chứng gầy còm mới xảy ra. Trong thực tế, rất ít công trình nghiên cứu thành công trong việc gây ra hội chứng gầy còm bằng việc gây nhiễm đơn lẻ virut PCV2 cho heo trong điều kiện thực nghiệm. Trái lại, nhiều công trình đã thành công trong việc gây ra hội chứng này bằng việc gây nhiễm đồng thời PCV2 với những tác nhân gây bệnh khác. Một số tác giả cho rằng sự hiện diện của những vi khuẩn, virut khác trong các ca PMWS chỉ là sự xuất hiện đồng thời mà không có vai trò hiệp lực trong việc gây hội chứng gầy còm sau cai sữa hay chỉ là sự phụ nhiễm do heo bị suy giảm miễn dịch. Tuy nhiên, phần lớn các công trình nghiên cứu đều cho rằng việc đồng nhiễm với những tác nhân gây bệnh khác trên heo đóng vai trò là một yếu tố thúc đẩy quá trình sinh bệnh của hội chứng gầy còm sau cai sữa. Too và ctv, 2007 cho biết khi Streptococcus và/hoặc P. multocida nhiễm ghép với virut PCV2 sẽ làm tăng nguy cơ phát bệnh và làm tăng mức độ nghiêm trọng của bệnh, việc điều trị bằng kháng sinh sẽ không hiệu quả và tỷ lệ chết có thể tăng từ 2-10 lần so với bình thường. Bảng 5. Kết quả phân lập vi khuẩn trên theo nhóm tuổi heo được mổ khám Nhóm heo Tuần tuổi Strep. spp. H.parasuis. P.multocida E.coli Sal n % n % n % n % n % PMWS+ (40)
  6. Nhiễm 2 loại vi khuẩn tiêu hóa 3 7,5 4 20,0 Nhiễm ghép 2 loại (hô hấp và tiêu hóa) 5 12,5 5 25,0 Nhiễm ghép 3 loại (hô hấp và tiêu hóa) 8 20,0 0 0 Bảng 6 cho thấy số ca PMWS nhiễm ghép từ 1 đến 3 loại vi khuẩn đường hô hấp và/hoặc tiêu hóa. Tỷ lệ nhiễm ghép cùng lúc 3 loại vi khuẩn được ghi nhận đến 20% trong số ca còi PMWS, thường là 1 loại vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp ghép với 2 loại vi khuẩn đường ruột. Một số tác giả cho rằng khi heo bị nhiễm virut PCV2 dẫn đến suy giảm miễn dịch, cơ hội phụ nhiễm các mầm bệnh vi khuẩn, virut khác sẽ cao hơn. Trên các ca PMWS, sự nhiễm ghép cùng lúc 2 vi khuẩn thường gặp giữa Streptococcus và 1 loại vi khuẩn đường hô hấp khác hoặc 1 loại vi khuẩn đường ruột (12/40, 30%). Nhiều công trình nghiên cứu đã ghi nhận sự hiện diện của cùng lúc nhiều tác nhân virut, vi khuẩn trên các ca PMWS. Tại Hàn Quốc, Kim và ctv (2003) đã ghi nhận các ca PMWS nhiễm ghép với 5 loại mầm bệnh: PRRSV là 62,9%, Parvovirus 57,1%, virut cúm heo 13,33%, Pasteurella multocida 47,5% và Mycoplasma hyopneumoniae 41,25%. Opriessnig và Halbur (2005) báo cáo 54 ca PMWS trong số 100 heo được khảo sát tại Mỹ bị đồng nhiễm với 6 loại tác nhân gây bệnh khác ngoài virut PCV2 bằng kỹ thuật PCR và mô hóa miễn dịch (PRRSV, Mycoplasma hyopneumoniae, virut cúm, Pasteurella multocida, Streptococcus suis và Salmonella spp.) Biểu đồ 1. Tỉ lệ nhiễm ghép một số vi khuẩn trên ca PMWS 18 16 14 12 Tỉ lệ (%) 10 8 6 4 2 0 pp. c ida ida . pp. . p. ras uis uis oli li a spp l. spp p. E.c o al. sp S al.s .+ E.c c us sp S al.s a ras multo multo + Sa onell us pa li + S emo.p oli + coc c . s pp oli + urella Pas t. Salm rasuis o phil + E.c E. c o .+ E.c to Strep .+ Ha Strep Pas te s pp.+ Haem o . pa c ida . s pp . s pp multo . Haem Strep Strep Strep Pas t. Dạng bệnh PMWS ghép với vi khuẩn V. KẾT LUẬN Tỷ lệ heo còi PMWS khá cao (64, 71%) trên 170 ca được mổ khám. Các bệnh tích đại thể và vi thể trên heo còi PMWS phù hợp với mô tả của những nghiên cứu trước đây. Trên ca mắc hội chứng gầy còm sau cai sữa , tỉ lệ nhiễm vi khuẩn E.coli cao nhất, kế đến là Streptococcus, Salmonella, Pasteurella và ít nhất là Haemophilus. Có 20% mẫu nhiễm ghép cùng lúc 3 loại vi khuẩn trên ca PMWS. Kết quả nghiên cứu cho thấy cần phải quan tâm kiểm soát các vi khuẩn đồng nhiễm đã phân lập được, đặc biệt Streptococcus và E.coli bên cạnh việc tạo miễn dịch cho heo chống virut PCV2. TÀI LIỆU THAM KHẢO 27
  7. 1. Nguyễn Thị Thu Hồng, Phan Hoàng Dũng, Đặng Hùng, Nguyễn Tiến Hà, Chris Morrissy (2006). Bước đầu khảo sát về tình hình nhiễm PCV2 Porcine Circovirus type 2) trên đàn heo nuôi ở một số tỉnh thành phía Nam. Tạp chí Khoa học kỹ thuật Thú y, tập XIII, số 3-2006, trang 67-69. 2. Lâm Thị Thu Hương, Đường Chi Mai và Trần Hoàng Vũ (2005). Bước đầu ghi nhận sự hiện diện của porcine circovirus type 2 trên heo biểu hiện còi tại một số trại heo công nghiệp ở thành phố Hố Chí Minh và vùng lân cận. Tạp chí Khoa học kỹ thuật Nông Lâm nghiệp, Việt Nam, số 2 -3/2005, trang 107 – 109. 3. Cù Hữu Phú, Nguyễn Ngọc Nhiên, Nguyễn Thu Hằng, Âu Xuân Tuấn, Nguyễn Bích Thủy,Vũ Ngọc Quý, Phạm Bảo Ngọc (2005). Xác định nguyên nhân gây bệnh đường hô hấp của lợn nuôi tại một số tỉnh phía Bắc. Tạp chí KHKT thú y, tập XII, số 4, trang 23-32. 4. Opriessnig T., Meng X.J., Halbur P.G. (2007). Porcine circovirus type 2 associated disease (PCVAD): Update on current terminology, clinical manifestations, pathogenesis, diagnosis, and intervention strategies. Journal of Veterinary Diagnostic Investigation, 19:591-615. 5. Quinn P.J., Carter M.E., Markey B.K., Carter G.R. (1994). Clinical Veterinary Microbiology, Mosby Publishing Ltd. 6. Sarrade (2004) Pathological findings in pigs affected by the postweaning multisystemic wasting syndrome in Argentina. Rev Argent Microbiol. 36(3):118-24. 7. Segalés J., Rosell C. & Domingo M. (2004). Pathological findings associated with naturally acquired porcine circovirus type 2 associated disease. Vet Microbiol 98, 137– 149. 8. Sorden (2000). Sorden S.D. 2000. Update on porcine circovirus and post weaning multisystemic wasting syndrome (PMWS). Swine Health Production, 8(3): 133-136. 9. Too H.L., Longo S. and Joisel F. (2007). Epidemiology of Post-Weaning Multisystemic Wasting Syndrome (PMWS) in Asia according to veterinary practioners. Proc. the 3rd congress of the Asian Pig Veterinary Society 157: 160. Email: Lamhuong386@yahoo.com 28
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2