Viêm tai giữa
Hầu hết các bậc cha mẹ không biết rằng nhiễm khuẩn tai giữa - cũng
còn gọi là viêm tai giữa - là một trong những bệnh hay gặp nhất ở trẻ nhỏ và
thiếu niên. Đa số trẻ có ít nhất một lần bị viêm tai vào lúc 3 tuổi. Lên 7 tuổi,
hầu hết trẻ đã từng một lần bị viêm tai.
Viêm tai thường bắt đầu với cảm lạnh, có thể gây tích dịch ở màng
nhĩ. Bản thân dịch không phải là một rắc rối. Nhưng nó là môi trường lý
tưởng để vi khuẩn hoặc virus gây viêm nhiễm.
Viêm tai cấp rất đau. Nhưng khó có thể hiểu được đau ở đứa trẻ còn
quá nhỏ để giao tiếp bằng lời nói. Các dấu hiệu khác có thể rõ ràng hơn đau.
Một trẻ bị viêm tai có thể cũng sốt và cáu kỉnh hoặc mệt mỏi. Trẻ cũng
thường khó ngủ.
Mặc dù viêm tai có thể khiến cha mẹ rất lo lắng và trẻ thì rất đau,
nhưng có điều đáng mừng là hầu hết trẻ không bị viêm tai nữa khi chúng đến
tuổi đi học. Thực tế, tuổi viêm tai kéo dài từ 4 tháng tới 4 tuổi đối với đa số
trẻ.
Một số ca viêm tai cần dùng kháng sinh, nhưng nhiều ca có thể khỏi
mà không cần dùng kháng sinh. Bạn và bác sỹ có thể cùng nhau quyết định
biện pháp tốt nhất cho trẻ. Một vài cách đánh giá thông thường có thể làm
giảm nhiều nguy cơ viêm tai.
Dấu hiệu và triệu chứng
Viêm tai thường gặp ở trẻ còn quá nhỏ để nói được chúng cảm thấy
thế nào. Hơn nữa một số dấu hiệu của viêm tai, như sốt và mất ngủ có thể là
do nhiều chứng bệnh khác. Điều này lý giải tại sao viêm tai đôi khi khó xác
định. Biết cần phải tìm dấu hiệu gì có thể có ích. Hãy nhớ rằng viêm tai
thường tiến triển trong thời gian ngắn sau khi bị cảm lạnh và trẻ sẽ thấy khó
chịu nhất trong 24 giờ đầu sau khi nhiễm khuẩn khởi phát.
Trẻ nhỏ khi đau là mệt mỏi và tiếng khóc khác với khóc khi đói hoặc
gắt ngủ. Là cha mẹ có thể nhận ra tiếng khóc khác nhau của trẻ.
Trẻ nhỏ có thể cọ hoặc kéo tai và có thể không đáp ứng với âm thanh.
Thậm chí điều này có thể là dấu hiệu tích dịch trong tai giữa, cũng không
nhất thiết là một dấu hiệu của viêm tai. Viêm tai cấp rất đau và thường kèm
theo sốt. Các dấu hiệu và triệu chứng khác có thể gồm chán ăn hoặc cảm
thấy chóng mặt hoặc mất thăng bằng. Trẻ lớn hơn có thể kêu đau tai hoặc
cảm thấy tức trong tai.
Nguyên nhân
Tai giữa là một khoang kích thước bằng hạt đậu phía sau màng nhĩ -
một mô vòng cung nhỏ rung lên khi có tiếng động. Nó gồm ba xương rất
nhỏ chuyển rung động từ màng nhĩ vào tai trong - nơi chúng chuyển đổi
thành xung thần kinh đối với tiếng động. Những xung này cho phép chúng ta
nghe thấy.
Tai giữa được nối với phía sau của mũi và họng bởi một đường dẫn
hẹp gọi là vòi nhĩ. Bình thường, vòi nhĩ giúp cân bằng áp lực trong và ngoài
tai. Nó cũng giúp làm khô dịch ở tai giữa.
Hầu hết viêm tai bắt đầu bằng nhiễm khuẩn hô hấp trên như cảm lạnh
có thể gây sưng và viêm vòi nhĩ. Vòi nhĩ của trẻ thường hẹp và ngắn hơn
người lớn. Điều này làm tăng khả năng viêm làm tắc vòi hoàn toàn, giữ dịch
ở tai giữa.
Tích dịch sẽ tạm thời ảnh hưởng tới thính lực của trẻ ở mức độ nhẹ.
Đó là vì màng nhĩ và các xương nhỏ ở tai giữa gặp khó khăn hơn khi chuyển
rung động âm thanh trong dịch. Bản thân dịch không gây lo ngại. Thường thì
dịch này sẽ hết trong vài tuần. Nhưng đôi khi nó có thể vẫn còn ở tai giữa
trong vài tháng. Sau đó nó có thể làm suy giảm sức nghe của trẻ trong chừng
mực nào đó việc phát triển ngôn ngữ bị ảnh hưởng.
Dịch ở tai giữa cũng là môi trường lý tưởng để vi khuẩn và virus gây
nhiễm khuẩn. Dịch viêm có thể gây viêm và tạo mủ chèn ép tai. Điều này
làm trẻ rất đau. Hiếm khi, sức ép này có thể làm rách màng nhĩ.
Yếu tố nguy cơ
Tất cả trẻ em đều dễ bị viêm tai, nhưng một số trẻ dễ mắc bệnh hơn
những trẻ khác. Những trẻ có nguy cơ gồm:
Trẻ em trai
Trẻ đi học nhà trẻ, mẫu giáo
Những trẻ có anh chị em có tiền sử viêm tai tái phát
Trẻ có tiền sử gia đình bị hen, dị ứng hoặc chàm
Trẻ bị hít khói thuốc lá
Trẻ người gốc da đỏ, người Eskimo ở Alaska hoặc Eskimo ở
Canada. Hình dáng vòi nhĩ có thể làm những trẻ em này nhạy cảm hơn.
Hơn nữa, trẻ bú bình dễ bị viêm tai hơn trẻ bú mẹ trong ít nhất
4 tháng đầu.
Khi nào cần đi khám bệnh
Nếu trẻ kêu đau tai hoặc tức trong tai kéo dài hơn 1 ngày hoặc kèm
theo sốt, hãy gọi cho bác sỹ. Nên đi khám bác sỹ càng sớm càng tốt nếu nhìn
thấy máu và mủ chảy ra. Đây có thể là dấu hiệu rách màng nhĩ.
Viêm tai thường gặp trẻ quá bé để có thể nói cho bạn biết điều gì
không ổn. Trẻ từ 4 đến 24 tháng tuổi cần cảnh giác với dấu hiệu mất ngủ,
cáu kỉnh và kém ăn sau nhiễm khuẩn hô hấp trên như cảm lạnh. Trẻ có thể
sốt nhẹ hoặc không. Trẻ nhỏ cũng có thể kéo tai và không đáp ứng với các
âm thanh bình thường. Nếu như các dấu hiệu và triệu chứng này kéo dài hơn
1 ngày, cần gọi cho bác sỹ. Mặc dù viêm tai không phải là cấp cứu, nó có thể
làm cho trẻ rất khó chịu.
Nếu trẻ được chẩn đoán viêm tai, cần tới bác sỹ nếu các dấu hiệu và
triệu chứng không được cải thiện theo thời gian hoặc điều trị, hoặc bệnh trở