Ph n ầ 2
Ký cỨ
Tôi sinh ra trong m t ngôi làng nh . Ng i ta b o v i tôi r ng ngôi làng y n m ộ ỏ ườ ả ớ ằ ấ ằ ở
m t n i nào đ y trên lãnh th Jordanie r i đ i tên thành Transjordanie và cu i cùng làộ ơ ấ ỗ ồ ổ ố
Cisjordanie.Nh ng vì tôi ch a bao gi đ c c p sách đ n tr ng nên tôi mù t t v l chư ư ờ ượ ắ ế ườ ị ề ị
s đ t n c mình. Ng i ta l i b o tôi sinh năm 1958, hay năm 1957...Thành th nămử ấ ướ ườ ạ ả ử
nay, tôi đã vào kho ng b n m i lăm tu i. Hai m i lăm năm v tr c tôi ch nóiả ố ươ ổ ươ ề ướ ỉ
ti ng R p. Ch a bao gi tôi đi ra kh i làng xa h n vài cây s tính t căn nhà cu iế Ả ậ ư ờ ỏ ơ ố ừ ố
làng. Tôi bi t có nh ng thành ph xa h n nh ng không đ c nhìn th y chúng. Tôiế ữ ố ơ ư ượ ấ
không bi t Trái đ t tròn hay d t, cũng không có ý ni m nào v th gi i. Tôi bi t ph iế ấ ẹ ệ ề ế ớ ế ả
căm ghét ng i Do Thái đã c p đ t c a chùng tôi. Cha tôi g i h là "lũ l n". Khôngườ ướ ấ ủ ọ ọ ợ
đ c đ n g n, nói chuy n,s vào b n chúng vì có nguy c bi n thành "lũ l n" nhượ ế ầ ệ ờ ọ ơ ế ợ ư
chúng.
M i ngày tôi ph i c u nguy n ít nh t hai l n. Tôi ê a đ c nh m tôi, nh các ch emỗ ả ầ ệ ấ ầ ọ ư ẹ ư ị
tôi nh ng mãi đ n nhi u năm sau, khi đ n Châu âu tôi m i bi t đ n s t n t i c aư ế ề ế ớ ế ế ự ồ ạ ủ
kinh Khôngran. Đ a em trai duy nh t c a tôi, ông vua c a c nhà đ c đi h c, riêngứ ấ ủ ủ ả ượ ọ
b n con gái thì không. Trong nhà tôi, sinh ra làm con gái là m t đi u b t h nh. Ng iọ ộ ề ấ ạ ườ
v tr c h t ph i đ con trai, ít nh t cũng ph i m t đ a. N u ch đ toàn con gái sợ ướ ế ả ẻ ấ ả ộ ứ ế ỉ ẻ ẽ
b m i ng i ch nh o. Con gái t i đa ch c n hai hay ba đ a đ lo vi c nhà, vi cị ọ ườ ế ạ ố ỉ ầ ứ ể ệ ệ
đ ng áng, và chăn gia súc. N u đ thêm nhi u đ a khác s là m t đ i ho nên c nồ ế ẻ ề ứ ẽ ộ ạ ạ ầ
ph i v t b th t nhanh. Tôi đã s m bi t ng i ta v t b nh ng đ a con gái đó thả ứ ỏ ậ ớ ế ườ ứ ỏ ữ ứ ế
nào. Cho đ n năm m i b y tu i, tôi không đ c bi t chuy n nào khác ngoài chuy nế ườ ả ổ ượ ế ệ ệ
vì là con gái nên b n thân b coi r không b ng m t con v t.ả ị ẻ ằ ộ ậ
Đó là cu c đ i th nh t c a tôi, cu c đ i m t ph n R p x Cisjordanie. Cu cộ ờ ứ ấ ủ ộ ờ ộ ụ ữ Ả ậ ứ ộ
đ i này dài hai m i năm và tôi đã ch t đó. Ch t mãi v m t th xác, v m t xã h i,ờ ươ ế ở ế ề ặ ể ề ặ ộ
ch t mãi mãi.ế
Cu c đ i th hai c a tôi b t đ u châu Âu vào cu i nh ng năm 1970, t i m t sân bayộ ờ ứ ủ ắ ầ ở ố ữ ạ ộ
qu c t . Lúc y tôi ch là m t nhúm th t mang hình hài con ng i n m đau đ n trênố ế ấ ỉ ộ ị ườ ằ ớ
cáng c u th ng. Tôi b c mùi ch t chóc đ n đ nh ng hành khách cùng chuy n bayứ ươ ố ế ế ộ ữ ế
ph i lên ti ng ph n đ i. M c dù đ c đ t n m sau m t t m màn nh ng s hi n di nả ế ả ố ặ ượ ặ ằ ộ ấ ư ự ệ ệ
c a tôi v n khi n m i ng i không th ch u n i.Ng i ta b o v i tôi là tôi s s ng,ủ ẫ ế ọ ườ ể ị ổ ườ ả ớ ẽ ố
nh ng tôi bi t không ph i th và s n sàng ch đ i cái ch t. Tôi th m chí còn van xinư ế ả ế ẵ ờ ợ ế ậ
thà c đ cái ch t mang tôi đi. Thân xác tôi ch ng còn chút gì, t i sao ng i ta l i đứ ể ế ẳ ạ ườ ạ ể
tôi s ng trong khi tôi ch mong c h n l n xác đ c bi n kh i cu c đ i?ố ỉ ả ồ ẫ ượ ế ỏ ộ ờ
Ngay cho đ n t n hôm nay, nhi u khi tôi v n nghĩ đ n chuy n này. Th c tình, h i đóế ậ ề ẫ ế ệ ự ồ
tôi ch mu n ch t ch không mu n ph i đ i m t v i cu c đ i th hai mà ng i ta hàoỉ ố ế ứ ố ả ố ặ ớ ộ ờ ứ ườ
phóng ban t ng cho tôi, s ng sót qu là m t phép l . Gi đây, nh nó mà tôi có th làặ ố ả ộ ạ ờ ờ ể
m t nhân ch ng thay m t t t c nh ng con ng i không đ c may m n nh tôi,ộ ứ ặ ấ ả ữ ườ ượ ắ ư
nh ng con ng i hi n t i v n ph i ch t vì m t lí do đ c nh t : sinh ra là ph n .ữ ườ ệ ạ ẫ ả ế ộ ộ ấ ụ ữ
Tôi đã ph i h c ti ng Pháp b ng cách l ng nghe và c l p l i nh ng ti ng mà ng iả ọ ế ằ ắ ố ặ ạ ữ ế ườ
ta ph i ra d u đ tôi hi u nghĩa: "Mal? Pas mal? Manger? Boire? Dormir?ả ấ ể ể
Marche?"( Đau? Không đau? Ăn? U ng? Ng ? Đi?) và tôi tr l i "Có", "Không" b ngố ủ ả ờ ằ
cách g t hay l c.ậ ắ
R t lâu sau đó, tôi t p đ c t ng ch trên m t t báo, kiên trì đ c ngày này sang ngàyấ ậ ọ ừ ữ ộ ờ ọ
khác. Ban đ u tôi ch mò m m đ c nh ng m u rao v t, nh ng m u cáo phó, nh ngầ ỉ ẫ ọ ữ ẩ ặ ữ ẩ ữ
câu ng n ít t mà tôi c đ c thành ti ng, l p đi l p l i. Nhi u lúc tôi có c m t ngắ ừ ố ọ ế ặ ặ ạ ề ả ưở
mình là m t con thú đang đ c ng i ta d y đ có th nói đ c nh ng i, trong khiộ ượ ườ ạ ể ể ượ ư ườ
đó trong đ u tôi t h i th m b ng ti ng R p mình đang đâu, đang n c nào, t iầ ự ỏ ầ ằ ế Ả ậ ở ở ướ ạ
sao mình không ch t lúc còn trong làng. Tôi th y h th n vì mình v n còn s ng. Khôngế ấ ổ ẹ ẫ ố
ai bi t đ c đi u đó. Tôi th y r t s cu c s ng này và ch ng có ai hi u n i s đó c aế ượ ề ấ ấ ợ ộ ố ẳ ể ỗ ợ ủ
tôi.
Tôi ph i nói t t c nh ng đi u đó tr c khi th tìm cách gom l i nh ng m nh v kýả ấ ả ữ ề ướ ử ạ ữ ả ỡ
c c a mình vì tôi mong r ng nh ng l i tôi nói s đ c vi t thành sách.ứ ủ ằ ữ ờ ẽ ượ ế
Ký c c a tôi đ y nh ng kho ng tr ng. Ph n đ u tiên c a cu c đ i tôi g m toànứ ủ ầ ữ ả ố ầ ầ ủ ộ ờ ồ
nh ng hình nh, nh ng c nh t ng l lùng và tàn b o nh trong phim truy n hình.ữ ả ữ ả ượ ạ ạ ư ề
Chính tôi nhi u lúc cũng không tin s th l i có th nh th , đ n n i mà tôi r t khóề ự ể ạ ể ư ế ế ỗ ấ
khăn m i s p x p chúng l i theo th t ban đ u. Có th quên đ c không, ch ng h n,ớ ắ ế ạ ứ ự ầ ể ượ ẳ ạ
tên c a m t trong nh ng ch em gái c a mình? Quên đ c không, tu i c a em traiủ ộ ữ ị ủ ượ ổ ủ
mình khi nó l y v ? Trong khi tôi v n ch a quên đàn dê, đàn c u, đàn bò, chi c lòấ ợ ẫ ư ừ ế
n ng bánh mì, nh ng bu i gi t qu n áo trong v n, nh ng bu i thu ho ch súp l , bí,ướ ữ ổ ặ ầ ườ ữ ổ ạ ơ
cà chua, và qu v , chu ng ng a và gian b p...nh ng bao lúa mì và nh ng con r n...?ả ả ồ ự ế ữ ữ ắ
Cái sân th ng, n i tôi t ng ngóng ng i tôi yêu? Cánh đ ng lúa mì n i tôi đã "ph mượ ơ ừ ườ ồ ơ ạ
t i"?ộ
Nh v y là tôi không nh rõ đ c quãng đ i th u. Thi tho ng, khi m t màu s c, m tư ậ ớ ượ ờ ơ ấ ả ộ ắ ộ
v t gì đó đ p vào m t tôi, th là tôi nh l i m t hình nh, m t nhân v t, nh ng ti ngậ ậ ắ ế ớ ạ ộ ả ộ ậ ữ ế
la hét, nh ng khuôn m t ch ng chéo lên nhau. Th ng th ng, khi ai đó h i đ n tôi,ữ ặ ồ ườ ườ ỏ ế
đ u tôi l p t c hoá ra tr ng r ng. Tôi tuy t v ng tìm câu tr l i nh ng không th .ầ ậ ứ ố ỗ ệ ọ ả ờ ư ể
Ho c b ng nhiên m t hình nh ch t hi n ra trong óc tôi mà tôi l i không bi t nóặ ỗ ộ ả ợ ệ ạ ế
t ng ng v i cái gì. Nh ng nh ng hình nh này thì l i in sâu trong tâm trí tôi vàươ ứ ớ ư ữ ả ạ
không đ i nào tôi quên. Không ai quên đ c cái ch t c a chính mình.ờ ượ ế ủ
o0o
Tên tôi là Souad, tôi là m t đ a con gái sinh ra mi n Cijordanie. Tôi cùng ch tôiộ ứ ở ề ị
chăn c u và dê b i cha tôi có m t đàn gia súc và tôi làm vi c qu n qu t h n c m từ ở ộ ệ ầ ậ ơ ả ộ
con l a.ừ
Tôi b t đ u lao đ ng chân tay t năm lên tám hay chín tu i và b t đ u th y kinh tắ ầ ộ ừ ổ ắ ầ ấ ừ
năm m i tu i. làng chúng tôi khi m t đ a con gái x y ra vi c y thì s đ c g iườ ổ Ở ộ ứ ả ệ ấ ẽ ượ ọ
là đã “chín”. H i y tôi r t x u h v th máu y vì ph i gi u nó đi, ngay c v i mồ ấ ấ ấ ổ ề ứ ấ ả ấ ả ớ ẹ
đ , lén lút gi t chi c qu n saroual tr ng l i nh cũ, r i ph i ra n ng cho chúng chóngẻ ặ ế ầ ắ ạ ư ồ ơ ắ
khô đ đám đàn ông hay hàng xóm không nhìn th y. Tôi ch có hai chi c saroual. Tôiể ấ ỉ ế
v n nh nh ng t gi y tôi dùng đ lót và che ch n trong nh ng ngày đáng nguy n r aẫ ớ ữ ờ ấ ể ắ ữ ề ủ
y, nh ng ngày mà mình b xem nh con b nh d ch h ch. Tôi ph i len lén đem nh ngấ ữ ị ư ệ ị ạ ả ữ
d u v t ô u đó vùi trong thùng rác. N u đau b ng quá thì m tôi sai n u lá t bi choấ ế ế ế ụ ẹ ấ ừ
tôi u ng. Bà l y khăn phu–la qu n th t ch t quanh đ u tôi và đ n hôm sau tôi khôngố ấ ấ ậ ặ ầ ế
còn đau b ng n a. Đó là ph ng thu c duy nh t mà tôi còn nh và đ n gi tôi v nụ ữ ươ ố ấ ớ ế ờ ẫ
dùng vì nó r t hi u nghi m.ấ ệ ệ
Ngay t sáng s m , tôi ra chu ng c u, cho hai ngón tay vào m m “hoét” m t ti ng đừ ớ ồ ừ ồ ộ ế ể
g i đàn c u t p h p, r i tôi đi cùng ch Kainat l n h n tôi m t tu i. Con gái khôngọ ừ ậ ọ ồ ị ớ ơ ộ ổ
đ c đi ra đ ng m t mình ho c v i m t đ a em gái nh tu i h n. Ph i có ch gáiượ ừơ ộ ặ ớ ộ ứ ỏ ổ ơ ả ị
l n tu i đi kèm đ b o đ m. Ch Kainat r t d m n và m p còn tôi thì bé và gày. Chớ ổ ể ả ả ị ấ ễ ế ậ ị
và tôi r t h p tính nhau.ấ ợ
Hai ch em chúng tôi cùng lùa đàn c u và dê ra đ ng c n m cách làng m i lăm phútị ừ ồ ỏ ằ ườ
đi b . Chúng tôi đi nhanh, m t cúi g m xu ng cho đ n lúc qua kh i n p nhà cu i làng.ộ ắ ằ ố ế ỏ ế ố
Khi ra đ n đ ng c chúng tôi tho i mái k chuy n t u cho nhau nghe và th m chí cònế ồ ỏ ả ể ệ ế ậ
c i ng t ngh o v i nhau. Tôi không còn nh nh ng chuy n quan tr ng mà chúng tôiườ ặ ẽ ớ ớ ữ ệ ọ
đã nói v i nhau. Ch y u là chuy n ăn pho mát, ăn m t qu d a h u, trông coi m yớ ủ ế ệ ộ ả ư ấ ấ
con c u, nh t là trông coi m y con dê vì ch c n l đ nh trong m y phút là chúng cóừ ấ ấ ỉ ầ ơ ễ ấ
th ng n tr i lá c a m t cây v . Khi đàn c u n m t l i thành vòng tròn đ ng thìế ố ụ ủ ộ ả ừ ằ ụ ạ ể ủ
chúng tôi cũng chui vào ch bóng râm đ ng , li u lĩnh ch p nh n r i ro đ x ng m tỗ ể ủ ề ấ ậ ủ ể ồ ộ
con c u hay dê trong đàn, đ nó l c vào th a ru ng nhà bên c nh và đ n khi v nhàừ ể ạ ử ộ ạ ế ề
thì đ a đ u ra lành h u qu . N u l đ con v t y l n vào phá v ng rau nhà ai,ư ầ ậ ả ế ỡ ể ậ ấ ẻ ườ
ho c c b n v đ n chu ng c u mu n vài phút là s đ c ăn ngay m t tr n đòn chíặ ả ọ ề ế ổ ừ ộ ẽ ượ ộ ậ
t b ng th t l ng da.ử ằ ắ ư
Trong m t c a tôi, ngôi làng c a chúng tôi r t đ p và r t xanh, có r t nhi u qu v ,ắ ủ ủ ấ ẹ ấ ấ ề ả ả
nho, nhi u lo i trái cây, chanh và r t nhi u cây ôliu. M t mình cha tôi s h u phânề ạ ấ ề ộ ở ữ
n a nh ng th a đ t tr ng tr t trong làng…. Ông không giàu nh ng có c a ăn c aử ữ ử ấ ồ ọ ư ủ ủ
đ .Nhà tôi r t to, làm b ng đá, ngoài cùng là l p t ng bao quanh v i m t cánh c ngể ấ ằ ớ ườ ớ ộ ổ
s t màu xám. Cánh c ng y là bi u t ng cho s giam c m đ i v i ch em chúng tôi.ắ ổ ấ ể ượ ự ầ ố ớ ị
M t khi đã vào bên trong, cánh c ng đó s đ c đóng l i nh m ngăn không cho chúngộ ổ ẽ ượ ạ ằ
tôi ra ngoài. T ngoài có th đi vào nh ng t trong không đ c đi ra. Không hi u cóừ ể ư ừ ượ ể
chìa khóa hay không? Hay h th ng khóa t đ ng? Tôi ch nh cha và m tôi đi raệ ố ự ộ ỉ ớ ẹ
đ c nh ng chúng tôi thì không. Em trai tôi thì khác, trái l i, lúc nào cũng đ c t do,ượ ư ạ ượ ự
đ n r p xem phim, đi h c, đi ra, đi vào b ng cánh c a y, cánh c ng s t đáng nguy nế ạ ọ ằ ử ấ ổ ắ ề
r a và t nh : “Không bao gi mình có th b c qua đó đ đi ra ngoài, không baoủ ự ủ ờ ể ướ ể
gi ….”ờ
Ngay v chính ngôi làng, tôi cũng không bi t gì nhi u vì có đ c phép đi ra ngoài baoề ế ề ượ
gi đâu mà bi t. N u nh m m t l i t p trung trí nh và c h t s c , tôi có th nói vờ ế ế ắ ắ ạ ậ ớ ố ế ứ ể ề
m t vài n i đã t ng nhìn th y. Có ngôi nhà c a cha m tôi, r i xa h n m t chút vàộ ơ ừ ấ ủ ẹ ồ ơ ộ
n m cùng phía là ngôi nhà mà tôi g i là nhà c a nh ng ng i giàu. Đ i di n là ngôiằ ọ ủ ữ ườ ố ệ
nhà c a anh chàng mà tôi đã ph i lòng. C đi qua đ ng là t i và tôi có th nhìn th yủ ả ứ ườ ớ ể ấ
ngôi nhà đó t trên sân th ng. Tôi cũng nhìn th y vài ngôi nhà n m r i rác nh ngừ ượ ấ ằ ả ữ
không bi t rõ có bao nhiêu, có th nói là r t ít. Nh ng căn nhà đó có t ng th p ho cế ể ấ ữ ườ ấ ặ
hàng rào s t bao quanh và ch nhà cũng có v n tr ng rau nh chúng tôi. Tôi ch đi raắ ủ ườ ồ ư ỉ
kh i nhà đ đi ch v i cha m ho c cùng ch tôi lùa c u ra đ ng, t t c ch có th .ỏ ể ợ ớ ẹ ặ ị ừ ồ ấ ả ỉ ế
Cho đ n năm m i b y m i tám tu i ngoài nh ng th y ra tôi không đ c nhìnế ườ ả ừơ ổ ữ ứ ấ ượ
th y th gì khác. Tôi ch a m t l n đ c b c chân vào c a hàng l n ngay trong làngấ ứ ư ộ ầ ượ ướ ử ớ
n m ngay g n nhà. Nh ng khi ng i trong chi c xe t i nh c a cha tôi đ đi ch , tôiằ ầ ư ồ ế ả ỏ ủ ể ợ
trông th y ng i ch c a hàng lúc nào cũng đ ng ngoài c a hút thu c lá. Tr c c aấ ườ ủ ử ứ ử ố ướ ử
hàng có hai c u thang nh :c u thang bên ph i dành riêng cho nh ng ng i đàn ôngầ ỏ ầ ả ữ ườ
mua thu c là, báo chí, đ u ng, bên trái là ch bán rau c và hoa qu .ố ồ ố ỗ ủ ả
Trên mé đ ng này cũng có m t ngôi nhà khác. Trong nhà y có m t ng i đàn bà đãườ ộ ấ ộ ườ
có ch ng đang v i 4 đ a con nh ng bà ta l i có quy n đi ra ngoài, có quy n b cồ ở ớ ứ ư ạ ề ề ướ
vào c a hàng. Tôi trông th y bà ta đ ng trên c u thang, phía bán rau c , v i nh ng túiử ấ ứ ầ ủ ớ ữ
nh a trong su t.ự ố
Xung quanh nhà chúng tôi có nhi u kho ng đ t r ng. đây chúng tôi tr ng bí đao, bíề ả ấ ộ Ở ồ
ngô, súp l , cà chua và nhi u loài rau c qu khác. Nh ng th a v ng c a hàng xómơ ề ủ ả ữ ử ườ ủ
li n k nhau và ch ngăn b ng m t b c t ng th p, nh y qua d t, nh ng không aiề ề ỉ ằ ộ ứ ườ ấ ả ễ ợ ư
trong chúng tôi làm th . Vi c c m tù chúng tôi đ c xem là bình th ng. Con gái trongế ệ ầ ượ ườ
nhà không bao gi dám nghĩ đ n vi c v t qua b c rào ch n t ng tr ng y. Mà v tờ ế ệ ượ ứ ắ ượ ư ấ ượ
qua đ đi đâu kia ch ? M t khi đã ra đ n gi a làng, con gái đi m t mình r t d b phátể ứ ộ ế ữ ộ ấ ễ ị
hi n. Đ n lúc y thì ti ng tăm và danh d c a c gia đình đ u tiêu tan.ệ ế ấ ế ự ủ ả ề
Tôi ng i gi t qu n áo trong th a v n y. N i góc v n có cái gi ng và tôi đun n cồ ặ ầ ử ườ ấ ơ ườ ế ướ
trong m t cái ch u to b c trên đ ng c i đang cháy ph ng ph ng. ộ ậ ắ ố ủ ừ ừ
Tôi vào nhà ch a cùi, t tay b các cành c i b ng cách tì chúng vào đ u g i. Mu n cóứ ự ẻ ủ ằ ầ ố ố
n c sôi ph i m t th i gian…ph i đ i m t lúc lâu. Nh ng trong lúc ch đ i tôi làmướ ả ấ ờ ả ợ ộ ư ờ ợ
nhi u vi c khác, quét và chùi r a sàn nhà, t i rau trong v n. R i tôi gi t qu n áoề ệ ử ướ ườ ồ ặ ầ
và mang lên sân th ng ph i ngoài n ng.ượ ơ ắ
Nhà chúng tôi r t hi n đ i, r t ti n nghi, nh ng trong nhà l i không có n c nóng đấ ệ ạ ấ ệ ư ạ ướ ể
t m r a và làm b p. Ph i đun n c bên ngoài r i bê vào. V sau cha tôi cho l p m tắ ử ế ả ướ ồ ề ắ ộ
cái b n t m có vòi hoa sen. B n con gái trong nhà ph i dùng chung l ng n c đ ngồ ắ ọ ả ượ ướ ự
s n trong b n đ t m r a, ch m i mình em trai tôi là có quy n dùng n c riêng và dĩẵ ồ ể ắ ử ỉ ỗ ề ướ
nhiên cha tôi cũng có quy n nh th .ề ư ế
Ban đêm, tôi n m ng chung v i các ch em gái, trên t m da c u tr i ngay d i đ t.ằ ủ ớ ị ấ ừ ả ướ ấ
Khi tr i nóng b c quá thì ng trên sân th ng, n m thành hàng dài d i bóng trăng.ờ ứ ủ ượ ằ ướ
B n con gái đ a này n m c nh đ a kia trong m t góc. Cha m và em trai tôi n m gócọ ứ ằ ạ ứ ộ ẹ ằ
khác.
Ngày làm vi c b t đ u t r t s m, kho ng b n gi sáng, lúc m t tr i v a m c, n uệ ắ ầ ừ ấ ớ ả ố ờ ặ ờ ừ ọ ế
không ph i t tr c đó, cha tôi và m tôi đã th c d y. Vào v thu ho ch lúa mì, cả ừ ướ ẹ ứ ậ ụ ạ ả
nhà mang đ ăn theo và c nhà nghĩa là c cha tôi, m tôi, các ch tôi và tôi cùng c tồ ả ả ẹ ị ậ
l c làm vi c. Vào v thu ho ch v , c nhà cùng đi làm th t s m. Ph i nh t t ng quự ệ ụ ạ ả ả ậ ớ ả ặ ừ ả
m t, không đ c sót qu nào r i b vào thùng g và cha tôi s đem ra ch . Ph i m tộ ượ ả ồ ỏ ỗ ẽ ợ ả ấ
h n n a ti ng đ ng h n u d t l a đi b đ t i m t thành ph nh , qu tình là r tơ ử ế ồ ồ ế ắ ừ ộ ể ớ ộ ố ỏ ả ấ
nh , không bi t là thành ph gì, mà giá có bi t tên thì tôi cũng không còn nh …. Chỏ ế ố ế ớ ợ
h p m t n a ngày c a ngõ thành ph đ c dành riêng cho nh ng s n ph m do dânọ ộ ử ở ử ố ượ ữ ả ẩ
thành ph làm ra và do các lái buôn đ ng bán. Mu n s m qu n áo ph i t i m t thànhố ứ ố ắ ầ ả ớ ộ
ph l n h n và ph i đi xe khách. Nh ng b n con gái thì không bao gi đ c t i đó.ố ớ ơ ả ư ọ ờ ượ ớ
Ch có m tôi đi cùng cha tôi. V n là nh v y: bà t i đó mua đ cùng cha tôi, mua choỉ ẹ ẫ ư ậ ớ ồ
m i đ a con gái m t cái áo và dù thích hay không, chúng tôi v n ph i m c. Các ch tôiỗ ứ ộ ẫ ả ặ ị
và tôi, ngay đ n m tôi cũng ch ng ai có quy n nói đi nói l i m t câu nào, ch có thế ẹ ẳ ề ạ ộ ỉ ể
ho c không có gì c .ặ ả
Đó là th áo thân dài, tay ng n b ng v i cô tông, xám, đôi khi là màu tr ng và r tứ ắ ằ ả ắ ấ
hi m khi có lo i màu đen. Th v i này m c vào r t nóng và làm da khó ch u nh b kimế ạ ứ ả ặ ấ ị ư ị
châm. C áo khá cao và kín mít. Nh ng tùy theo mùa, b t bu c ph i m c thêm m tổ ư ắ ộ ả ặ ộ
chi c áo s mi hay áo gi–lê tay dài. M c thêm nh th th ng là r t nóng, nóng đ nế ơ ặ ư ế ườ ấ ế
phát ng t, nh ng b t bu c ph i có tay dài. Đ l m t ph n cánh tay hay hay m t ph nố ư ắ ộ ả ể ộ ộ ầ ộ ầ
chân hay t h n n a là đ h m t ph n vai và ng c là m t đi u s nh c. Lúc nàoệ ơ ữ ể ở ộ ầ ự ộ ề ỉ ụ
chúng tôi cũng đi chân tr n, không bao gi đi giày, ngoài tr nh ng ph n có ch ng.ầ ờ ừ ữ ụ ữ ồ
Bên trong chi c áo dài l t b t có nút áo cài đ n t n c , tôi m c m t chi c áo saroual.ế ệ ệ ế ậ ổ ặ ộ ế
Đó là m t chi c qu n màu xám ho c màu tr ng v i hai ng qu n r ng thùng thình. Vàộ ế ầ ặ ắ ớ ố ầ ộ
bên trong chi c qu n y còn ph i m c m t chi c qu n lót r ng nh m t chi c qu nế ầ ấ ả ặ ộ ế ầ ộ ư ộ ế ầ
soóc cao đ n trên b ng. M y ch em tôi đ u ph i m c nh v y.ế ụ ấ ị ề ả ặ ư ậ
M tôi th ng m c toàn màu đen. Cha tôi m c m t chi c saroual tr ng cùng chi c sẹ ườ ặ ặ ộ ế ắ ế ơ
mi dài, đ u qu n khăn phu–la có nh ng ô vuông tr ng và đ đ c xem là “qu c ph c’ầ ấ ữ ắ ỏ ượ ố ụ
c a gi i mày râu x Palestine.ủ ớ ứ
Cha tôi! Tôi còn m ng t ng th y ông ng i b t tr c nhà, d i g c cây v i chi cườ ượ ấ ồ ệ ướ ướ ố ớ ế
g y đ bên. Ng i ông nh bé, da ông r t tr ng và có nh ng n t tàn nhang màu hung,ậ ể ườ ỏ ấ ắ ữ ố
đ u cha tôi tròn và đôi m t màu xanh trông r t hung t n. Có l n, ông b gãy chân doầ ắ ấ ợ ầ ị
ngã ng a. B n con gái chúng tôi đ a nào cũng vui m ng vì ông không th đu i theo đự ọ ứ ừ ể ổ ể
đánh chúng tôi b ng chi c th t l ng da đ c. Giá ông ch t thì có l ch em chúng tôiằ ế ắ ư ượ ế ẽ ị
còn m ng h n n a.ừ ơ ữ
Tôi m ng t ng r t rõ ng oi cha y. Tôi không tài nào quên đ c ông, c nh thườ ượ ấ ừ ấ ượ ứ ư ể
hình nh ông đã in sâu vào tâm trí tôi. Ông ng i ch m ch tr c nhà, nh m t ông vuaả ồ ễ ệ ướ ư ộ
ng i tr c cung đi n v i m nh khăn ô vuông tr ng đ che kín chi c đ u hói l th vàiồ ướ ệ ớ ả ắ ỏ ế ầ ơ ơ
c ng tóc màu hung. Ông mang th t l ng da và đ t cây g y dài trên đùi. Tôi còn nhìnọ ắ ư ặ ậ
th y rõ ông ng i đ y, dáng nh bé và d t n…v a c i chi c th t l ng v a quát: “Saoấ ồ ấ ỏ ữ ợ ừ ở ế ắ ư ừ
l i đ c u ch y rông nh th h ?”ạ ể ừ ạ ư ế ả
Ông túm l y tóc tôi, gi t m nh làm tôi ngã xu ng đ t và lôi x nh x ch vào nhà b p.ấ ậ ạ ố ấ ề ệ ế
Trong khi tôi còn quỳ g i ch a đ ng lên đ c thì ông đánh. Ông kéo m nh bím tóc tôiố ư ứ ượ ạ
nh mu n r t nó ra, t i ông c t tóc tôi b ng chi c kéo to chuyên dùng đ xén lôngư ố ứ ồ ắ ằ ế ể
c u. Tôi không còn tóc n a. Càng khóc, càng kêu, càng van xin, càng b ăn thêm m yừ ữ ị ấ