Bốn cách ghép những loại hoa hồng quý
Đối với những giống hồng địa phương,
hồng dại, hồng rừng hay hồng dây leo chỉ
nên áp dụng phương pháp nhân giống
bằng giâm cành. Còn đối với những giống
hồng "khó tính" như hồng lai, hồng nhung
ta không nên giâm cành – như hồng nhung
rất khó tạo rễ do lượng tinh bột trong cây thấp, không đủ cho nhu cầu tái sinh cây,
khối lượng Enzym và Cytokinin nội sinh thấp nên chỉ tạo được mô sẹo mà không
phân hóa rễ.
Chiết cành và ghép cành thường được áp dụng cho giống hồng lai, hồng nhung và
những giống hồng quý. Cây hồng chiết thường mọc nhanh hơn hồng ghép, nhưng
hoa lại không đẹp và không bền bằng cây hồng ghép. Hơn nữa, phương pháp ghép
có thể tạo được giống hồng có nhiều màu sắc, kiểu hoa khác nhau trên cùng một
gốc (cần ghép mắt cây hồng có màu nhạt trước một thời gian rồi mới ghép mắt hoa
màu sẫm).
Có nhiều cách ghép hồng: ghép mắt, ghép áp, ghép nêm và ghép xuyên thân.
Trong cả bốn cách ghép đều có một đặc điểm chung là: cành làm gốc ghép thường
được chọn từ những giống hồng có phổ thích nghi rộng, dễ sống, sinh trưởng
mạnh, nhưng hoa lại xấu như giống hồng dại, hồng tầm xuân, hồng leo, hồng sen...
Còn cành ghép lại được lấy từ những giống ta mong muốn như giống hồng quý,
hồng có hoa đẹp nhưng yêu cầu điều kiện ngoại cảnh và công chăm sóc rất khắt
khe. Cả cành ghép và gốc ghép được chọn thường là cành bánh tẻ và có kích thước
như nhau.
1. Ghép mắt:
Gốc ghép: chọn những cành đủ tiêu chuẩn làm gốc ghép, có kích thước to bằng
chiếc đũa ăn cơm và cắt thành từng đoạn dài 15 – 20 cm đem giâm cho ra rế. Sau
khoảng 2 – 3 tháng là có thể dùng để làm gốc ghép.
Mắt ghép: được lấy từ cành ghép, những cành chưa mọc nhánh hoặc mầm. Dùng
dao sắc gọt miếng vỏ hình chữ nhật hay hình tam giác gồm cả gỗ có mắt ở chính
giữa. Lấy mũi dao tách nhẹ miếng vỏ đó ra sa cho đừng để mắt dính trên phần gỗ.
Có thể cắt bớt hai bên rìa phần vỏ này để nó có hình chữ T. Nên tiến hành vào lúc
sáng sớm hoặc chiều muộn và đem ghép ngay vào gốc ghép để chỗ ghép không bị
khô nhựa.
Cách ghép: lựa chọn những chỗ ghép không có gai và hướng về phía mặt trời, lau
chùi bên ngoài vỏ cho thật sạch và khô ráo rồi dùng mũi dao thật sắc khắc hình
chữ T, tách nhẹ hai mí vỏ theo chiều dọc. Tuyệt đối không để bị xơ, không để bụi
đất, nước và nhất là mồ hôi rơi vào chỗ mở vỏ. Đặt mắt ghép có chồi hướng lên
trên và cho vào gốc ghép. Phần vỏ phải ôm sát thân gốc ghép, mắt ghép không
được dập mí và mí trên của mắt ghép phải sát với vết cắt ngang của gốc ghép để
việc tiếp nhựa được dễ dàng. Sau đó dùng nilon quấn chặt vết ghép thành nhiều
vòng (không nên buộc thành cục dễ đọng nước nơi ghép và nhớ chừa mầm mắt
ghép ra để mầm tiếp tục sống và ra lá). Sau 2 – 3 tuần ta có thể mở dây ra, nếu mắt
ghép còn xanh và tươi là ghép đã thành công còn mắt ghép khô héo là đã chết,
phải ghép lại ở chỗ kế bên.
2. Ghép nêm:
- Gốc ghép: ta tuốt hết lá, cắt bỏ phần ngọn còn non ở cành làm gốc ghép, rồi dùng
sao sắc cắt sâu hình chữ V.
- Cành ghép: dùng dao sắc vạt hình mũi tên nhọn có kích thước như hình chữ V ở
gốc ghép.
- Cách ghép: đưa mũi tên nhọn của cành ghép lọt khít vào hình chữ V của gốc
ghép. Dùng dây nilon cột chặt lại để giữ chặt. Khoảng ba tuần sau chỗ ghép nêm
sẽ liền và ta có được cây hồng mới có hoa đẹp và gốc vững chắc.
3. Ghép áp:
Trồng giống hồng có sức sống mạnh như hồng dại, hồng rừng... cạnh với giống
hồng quı có hoa đẹp, to. Ta chọn mỗi giống một cành có kích thước như nhau cho
hai cành đó kề sát nhau. Ngay đoạn chúng có thể cọ sát nhau, ta dùng dao bén cạo
sạch vỏ rồi áp chặt chúng vào nhau. Sau đó dùng dây nilon buộc chặt chỗ áp sát
đó. Cuối cùng, ta cắt bỏ phần ngọn của cây có hoa xấu để nó dồn sức nuôi cành
mới. Khoảng ba tuần sau ta cắt rời thân cây có hoa đẹp, chỉ chừa lại đoạn cành
ghép. Như vậy, ta được một cây có gốc sinh trưởng rất mạnh và lại có hoa quý và
đẹp.
4. Ghép xuyên cây:
Cũng giống như ghép áp, ta trồng hai giống hồng cạnh nhau (một giống làm gốc
ghép, một giống làm cành ghép). Ở giống hồng làm gốc ghép, chọn một chỗ định
dùng dao lưỡi mỏng, có mũi nhọn đâm thủng ngay giữa lõi gỗ. Còn giống hồng
làm cành ghép phải tuốt hết lá rồi chọn nơi định ghép, vạt bỏ một đoạn vỏ khoảng
0,5 cm xuyên qua thân cành gốc ghép. Sau đó cho chỗ vạt cỏ nằm gọn trong thân
của cành gốc ghép. Bước cuối cùng là dùng nilon buộc chặt hết chỗ ghép đó. Sau
ba tuần ta tháo dây, nếu thấy chỗ ghép liền vỏ thì cắt bỏ đoạn cành ghép rời khỏi
cây làm cành ghép, để cành ghép sinh trưởng phát triển dựa trên gốc ghép.
Lưu ý: để tỷ lệ ghép sống cao, ngoài thao tác phải nhanh, gọn và chuẩn xác, sau
khi ghép xong ta nên che nắng cho mắt ghép và tuyệt đối không được tưới nước
lên mắt ghép hoặc cành ghép (tính từ đoạn ghép), mà chỉ nên tưới dưới gốc ghép
hoặc gốc của cành ghép. Khi mắt ghép hoặc cành ghép sống thì cắt bỏ hết các
mầm nhánh của gốc ghép và phần dưới mắt ghép để tập trung dinh dưỡng nuôi
mắt ghép, cành ghép và giảm che nắng để mắt ghép hoặc cành ghép thích nghi dần
với ánh sáng. Để giúp mắt ghép hoặc cành ghép mọc nhanh ta nên hòa loãng đạm
Urê nồng độ 1 – 2 0/00 tưới cho cây và bấm chồi ngọn của gốc ghép phía trên mắt
ghép từ 1 – 2 cm để mắt ghép phát triển nhanh. Khi trồng cây ra đất nên đặt vị trí
ghép ngang với mặt đất hay cao hơn một chút để sau này cây mọc khoẻ.
