Ch n th c ăn d m cho béọ ứ ặ
Tác gi : Th c sĩ, K s NGUY N TH NG C THU (Trung tâm dinh d ng TPHCM)ả ạ ỹ ư Ễ Ị Ọ ưỡ
n c ta cũng nh nhi u n c phát tri n trên th gi i, vi c chu n b b a ăn cho tr đòi h i khá nhi uỞ ướ ư ề ướ ể ế ớ ệ ẩ ị ữ ẻ ỏ ề
th i gian. vì v y s có m t c a các th c ph m dinh d ng ch bi n s n cho tr ăn d m trên thờ ậ ự ặ ủ ự ẩ ưỡ ế ế ẵ ẻ ặ ị
tr ng đã góp ph n tích c c vào công tác chăm sóc s c kh e tr em, làm gi m t l suy dinh d ngườ ầ ự ứ ỏ ẻ ả ỷ ệ ưỡ
và nâng cao s c kh e c ng đ ng. bài vi t sau đây xin gi i thi u cho các bà m m t s v n đ cứ ỏ ộ ồ ế ớ ệ ẹ ộ ố ấ ề ơ
b n liên quan đ n các lo i th c ăn d m công nghi p dành cho trả ế ạ ứ ặ ệ ẻ.
TH NÀO LÀ TH C ĂN D M CÔNG NGHI PẾ Ứ Ặ Ệ ?
Th c ăn d m công nghi p là th c ăn dành cho bé t 4 tháng tu i tr lên. Th c ăn d m có nhi u lo i, trong đó lo iứ ặ ệ ứ ừ ổ ở ứ ặ ề ạ ạ
chính là b t dinh d ng. Các d ng này có nhi u mùi v m n ng t khác nhau, đ c ch bi n s n; nghĩa là đã đ cộ ưỡ ạ ề ị ặ ọ ượ ế ế ẵ ượ
làm chín, do đó không c n n u, ch c n hòa tan v i n c chín m s có ngay m t b a ăn ngon lành cho bé. Th c ănầ ấ ỉ ầ ớ ướ ấ ẽ ộ ữ ứ
d m công nghi p th ng m n đ u, d hòa tan trong n c, giúp bé d nhai nu t, tiêu hóa t t và t o c m giác ngonặ ệ ườ ị ề ễ ướ ễ ố ố ạ ả
mi ng; Bà m d dàng ch bi n; Thu n ti n khi ph i đi làm, đi ch i xa; D dàng thay đ i mùi v cho bé vì ch ngệ ẹ ễ ế ế ậ ệ ả ơ ễ ổ ị ủ
lo i đa d ng. Nh ng u đi m đó giúp th c ăn d m công nghi p ngày càng phát tri n và tr thành lĩnh v c đ cạ ạ ữ ư ể ứ ặ ệ ể ở ự ượ
quan tâm hàng đ u trong công nghi p ch bi n th c ph m.ầ ệ ế ế ự ẩ
Th c ăn d m công nghi p thông th ng đ c ch bi n ph i h p t các lo i nguyên li u nh g o, đ u, ngũ c c,ứ ặ ệ ườ ượ ế ế ố ợ ừ ạ ệ ư ạ ậ ố
rau qu , th t, cá, tr ng, s a... và th a mãn các yêu c u sau:ả ị ứ ữ ỏ ầ
- Đ y đ dinh d ng v i 4 nhóm đ m, béo, b t đ ng, vitamin và khoáng ch t.ầ ủ ưỡ ớ ạ ộ ườ ấ
- Đ y đ năng l ng cung c p hàng ngày cho bé.ầ ủ ượ ấ
- Phù h p v i thói quen và kh u v c a bé.ợ ớ ẩ ị ủ
Ngoài ra còn có lo i th c ph m d ng h t dành cho l a tu i có th ăn l n c n (khi đã m c răng); Bánh biscuit có bạ ự ẩ ạ ạ ứ ổ ể ợ ợ ọ ổ
sung vitamin, calcium, DHA... th a mãn nhu c u thích nhai, c n c a bé khi m c nh ng chi c răng đ u tiên.ỏ ầ ắ ủ ọ ữ ế ầ
CÓ M Y LO I TH C ĂN D M? Ấ Ạ Ứ Ặ
Có 2 d ng chính: d ng b t và d ng s t (d ng paste).ạ ạ ộ ạ ệ ạ
D ng b tạ ộ
1. Lo i không c n b sung thêm. Công th c hoàn ch nh: Thành ph n dinh d ng đ y đ 4 nhóm đ m, béo, b tạ ầ ổ ứ ỉ ầ ưỡ ầ ủ ạ ộ
đ ng, vitamin và khoáng ch t; Ch c n pha v i n c chín m theo đúng h ng d n.ườ ấ ỉ ầ ớ ướ ấ ướ ẫ
2. Lo i c n b sung thêm - công th c ch a hoàn ch nh: C n pha thêm rau, đ m; Nhóm này đ c ch bi n t cácạ ầ ổ ứ ư ỉ ầ ạ ượ ế ế ừ
ngũ c c. M c đích c a nhà s n xu t là giúp bà m có th linh đ ng thay đ i kh u v cho bé b ng cách b sung rau,ố ụ ủ ả ấ ẹ ể ộ ổ ẩ ị ằ ổ
đ m theo ý mu n.ạ ố
D ng s t (paste) ạ ệ
Hi m g p, giá thành đ t, h n s d ng ng n, khó b o qu n, d h h ng...ế ặ ắ ạ ử ụ ắ ả ả ễ ư ỏ
Ngoài ra còn có cách phân lo i theo v :ạ ị
- D ng m n: Có v m n c a th t heo, bò, gà, cá, tôm, cua...ạ ặ ị ặ ủ ị
- D ng ng t: Có h ng v ng t c a h n h p trái cây nh táo, chu i, cam, vani, chocolate...ạ ọ ươ ị ọ ủ ỗ ợ ư ố
YÊU C U DINH D NGẦ ƯỠ
Dù phân lo i theo cách nào thì th c ăn d m công nghi p cũng ph i tuân theo các quy đ nh c a T ch c Y t Thạ ứ ặ ệ ả ị ủ ổ ứ ế ế
gi i và T ch c L ng nông Liên Hi p Qu c (WHO/ FAO Codex stand 74-1981) là đ y đ thành ph n c n thi tớ ổ ứ ươ ệ ố ầ ủ ầ ầ ế
và b o đ m ch t l ng.ả ả ấ ượ
Giá tr dinh d ng cao, thành ph n và đ c tính dinh d ng cân đ iị ưỡ ầ ặ ưỡ ố đ cùng v i s a m cung c p đ y đ ch tể ớ ữ ẹ ấ ầ ủ ấ
dinh d ng cho tr . Trong đó đ c bi t quan tâm đ n đ m và s t.ưỡ ẻ ặ ệ ế ạ ắ
Đ m: C n ph i b sung đ y đ đ m đ đáp ng s phát tri n nhanh c a tr (³ =15% tính trên tr ng l ng b tạ ầ ả ổ ầ ủ ạ ể ứ ự ể ủ ẻ ọ ượ ộ
khô), nh ng không cung c p v t quá kh năng bài ti t c a th n tr còn non n t.ư ấ ượ ả ế ủ ậ ẻ ớ
S t: Có nhu c u cao trong l a tu i ăn d m, n u không cung c p đ s d n đ n thi u máu do thi u s t, có th nhắ ầ ứ ổ ặ ế ấ ủ ẽ ẫ ế ế ế ắ ể ả
h ng đ n s phát tri n trí óc và th ch t sau này.ưở ế ự ể ể ấ
Trong th c ph m cho bé d i 3 tu i không b sung mu i, ch có mu i t nguyên li u.ự ẩ ướ ổ ổ ố ỉ ố ừ ệ
Có đ m đ nhi t l ng cao v i đ đ c thích h p, ậ ộ ệ ượ ớ ộ ặ ợ d tiêu hóa, h p thu và phù h p v i kh u v , thói quen ănễ ấ ợ ớ ẩ ị
u ng c a tr .ố ủ ẻ
Đ i v i th c ăn d m, bà m c n hi u rõ đ m đ nhi t l ng và đ đ c. Đây là nh ng y u t quan tr ng và cóố ớ ứ ặ ẹ ầ ể ậ ộ ệ ượ ộ ặ ữ ế ố ọ
m i liên quan ch t ch v i nhau. Thông th ng, vi c tăng hàm l ng ch t khô cũng đ ng nghĩa v i tăng đ m đố ặ ẽ ớ ườ ệ ượ ấ ồ ớ ậ ộ
nhi t l ng, làm tăng đ đ c c a b t nên tr s r t khó ăn, khó nu t. Còn n u đ đ c c a b t v a ph i thì hàmệ ượ ộ ặ ủ ộ ẻ ẽ ấ ố ế ộ ặ ủ ộ ừ ả
l ng năng l ng th p, trong khi dung tích d dày c a tr còn nh , có gi i h n nên khó đáp ng đ năng l ng.ượ ượ ấ ạ ủ ẻ ỏ ớ ạ ứ ủ ượ
L u ý: ưTh c ăn d m là th c ăn dành cho đ i t ng đ c bi t là tr em t 4 tháng tu i tr lên, do đó không th dùngứ ặ ứ ố ượ ặ ệ ẻ ừ ổ ở ể
nh ng th c ăn d m dành cho l a tu i l n h n.ữ ứ ặ ứ ổ ớ ơ
YÊU C U V SINH AN TOÀN TH C PH MẦ Ệ Ự Ẩ
Th c ph m không có vi sinh v t gây b nh; Không ch a b t kỳ ch t đ c, ch t gây h i ho c ch t có ngu n g c viự ẩ ậ ệ ứ ấ ấ ộ ấ ạ ặ ấ ồ ố
sinh v t có nguy c gây h i cho s c kh e; Không ch a ph gia th c ph m, ch t b o qu n, h ng t ng h p, màuậ ơ ạ ứ ỏ ứ ụ ự ẩ ấ ả ả ươ ổ ợ
t ng h p, không thêm mu i...ổ ợ ố
T V N CH N L AƯ Ấ Ọ Ự
Các bà m nên d a vào m t s đi m chính sau đây đ làm c s khi ch n th c ăn d m cho tr :ẹ ự ộ ố ể ể ơ ở ọ ứ ặ ẻ
- Nên ch n mua th c ph m ch bi n s n t i các siêu th , c a hàng, nh ng ti m t p hóa b o qu n s n ph m t t,ọ ự ẩ ế ế ẵ ạ ị ử ữ ệ ạ ả ả ả ẩ ố
n i đ t s n ph m khô ráo, s ch s ; Nhi t đ phòng v a ph i, không quá nóng, không có ánh sáng m t tr i chi uơ ặ ả ẩ ạ ẽ ệ ộ ừ ả ặ ờ ế
tr c ti p vào s n ph m; Các s n ph m không đ ch ng ch t lên nhau quá nhi u. L u ý không mua th c ph m ự ế ả ẩ ả ẩ ể ồ ấ ề ư ự ẩ ở
các n i bày bán chung v i các s n ph m khác lo i nh xà phòng, b t gi t, m ph m, hóa ch t. Nên ch n nh ngơ ớ ả ẩ ạ ư ộ ặ ỹ ẩ ấ ọ ữ
s n ph m có bao bì m i và còn nguyên v n, không b rách, có in các h ng d n rõ ràng; Không bám b i, m c m...ả ẩ ớ ẹ ị ướ ẫ ụ ố ẩ
- Nên ch n mua nh ng th c ph m có nhãn hi u quen thu c, uy tín đã đ c ng i tiêu dùng ch p nh n r ng rãi. Víọ ữ ự ẩ ệ ộ ượ ườ ấ ậ ộ
d trong n c có các s n ph m c a nh ng công ty nh NutiFood, Vinamilk, Bích Chi, Thiên ng...; S n ph m c aụ ướ ả ẩ ủ ữ ư Ư ả ẩ ủ
công ty ngo i có Nestle, Maeil, Novartis Thailand...ạ
- Quan tâm đ n các thông tin trên bao bì, ch n nh ng th c ph m ghi b ng ti ng Vi t v i ch đ nh “Dành cho bé l aế ọ ữ ự ẩ ằ ế ệ ớ ỉ ị ứ
tu i ăn d m”, “Giai đo n t p l t”, “Giai đo n t p ng i”, “Thích h p v i bé t 4 tháng tr lên”; Có h ng d n cáchổ ặ ạ ậ ậ ạ ậ ồ ợ ớ ừ ở ướ ẫ
s d ng c th , rõ ràng nh : M i b a ăn m y mu ng, ngày m y b a, năng l ng cung c p t ng ng v.v...ử ụ ụ ể ư ỗ ữ ấ ỗ ấ ữ ượ ấ ươ ứ
- N u bà m thích cho bé ăn lo i c n t b sung rau đ m thì nên mua các lo i b t ngũ c c. N u thích lo i đã bế ẹ ạ ầ ự ổ ạ ạ ộ ố ế ạ ổ
sung thì mua lo i có công th c hoàn ch nh.ạ ứ ỉ
- Nên mua l ng th c ph m đ dùng trong 1 tháng, tránh đ quá lâu vì có th h t h n s d ng mà không bi t. Cácượ ự ẩ ủ ể ể ế ạ ử ụ ế
s n ph m nh t thi t ph i còn trong h n s d ng. Cách xem h n s d ng c a s n ph m nh sau:ả ẩ ấ ế ả ạ ử ụ ạ ử ụ ủ ả ẩ ư
1. S n ph m có h n s d ng 3 tháng và m t s s n ph m n c ngoài: Trên bao bì ghi dòng ch : “Dùng t t nh tả ẩ ạ ử ụ ộ ố ả ẩ ướ ữ ố ấ
tr c” ngày... tháng... năm... Thí d : “Dùng t t nh t tr c 30 tháng 7 năm 2003”, nh v y s n ph m này đ c s nướ ụ ố ấ ướ ư ậ ả ẩ ượ ả
xu t vào ngày 30/4/2003 và h t h n s d ng vào ngày 30/7/2003.ấ ế ạ ử ụ
2. S n ph m có h n s d ng h n 3 tháng: ả ẩ ạ ử ụ ơ
Ch ghi h n dùng b ng tháng, năm; Cũng có s n ph m ghi đ y đ ngày tháng năm và ghi thành 2 dòng:ỉ ạ ằ ả ẩ ầ ủ
30.7.2003 ho c 2003.07.30ặ
30.7.2004 ho c 2004.07.30ặ
Dòng trên là ngày, tháng, năm (ho c năm, tháng, ngày) s n xu t; Dòng d i là ngày tháng năm (ho c năm, tháng,ặ ả ấ ướ ặ
ngày) h t h n s d ng.ế ạ ử ụ
Nên ch n lo i không ch a ph gia th c ph m, không ch a ch t b o qu n, h ng t ng h p, màu t ng h p, khôngọ ạ ứ ụ ự ẩ ứ ấ ả ả ươ ổ ợ ổ ợ
thêm mu i...ố
SO SÁNH V I TH C ĂN T CH BI NỚ Ứ Ự Ế Ế
Thu n l iậ ợ
- Mang đ n s ti n l i cho bà m , vì ch c n pha v i n c chín m là có th cho bé ăn ngay; Ti t ki m đ c th iế ự ệ ợ ẹ ỉ ầ ớ ướ ấ ể ế ệ ượ ờ
gian chu n b b a ăn cho bé; Có th mang đi xa.ẩ ị ữ ể
- Thành ph n dinh d ng, năng l ng đã đ c tính toán s n, đ m b o cung c p đ y đ các ch t dinh d ng choầ ưỡ ượ ượ ẵ ả ả ấ ầ ủ ấ ưỡ
bé n u pha đúng cách.ế
- Đ c t v n v cách th c cho bé ăn, cung c p nh ng ki n th c c b n c n thi t v b a ăn cho bé.ượ ư ấ ề ứ ấ ữ ế ứ ơ ả ầ ế ề ữ
- D dàng thay đ i kh u v cho các b a ăn c a bé do có r t nhi u ch ng lo i trên th tr ng.ễ ổ ẩ ị ữ ủ ấ ề ủ ạ ị ườ
Khó khăn
- Mùi v kém t nhiên h n th c ăn t ch bi n. M t khác giá thành th c ăn t ch bi n có th th p h n ị ự ơ ứ ự ế ế ặ ứ ự ế ế ể ấ ơ