Chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền
(1941-1945)
1. Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo
cách mạng Ngày 28-1-1941, sau 30 năm tìm đường
cứu nước và hoạt động yêu nước ở nước ngoài,
Nguyễn Ái Quốc đã trở về Tổ quốc. Pắc Bó (Hà
Quảng - Cao Bằng) là nơi đầu tiên được Người
chọn đặt cơ quan lãnh đạo cách mạng.
1. Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo
cách mạng
Ngày 28-1-1941, sau 30 năm tìm đường cứu nước và
hoạt động yêu nước ở nước ngoài, Nguyễn Ái Quốc
đã trở về Tổ quốc. Pắc Bó (Hà Quảng - Cao Bằng) là
nơi đầu tiên được Người chọn đặt cơ quan lãnh đạo
cách mạng.
Về đến Tổ quốc, Nguyễn Ái Quốc bắt tay ngay vào
việc xây dựng cơ sở cách mạng, tổ chức quần chúng,
chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương lần thứ tám của
Đảng. Hội nghị họp trong tháng 5-1941 t
ại Pắc Bó do
Người chủ trì, tiếp tục chủ trương của Hội nghị
Trung ương lần thứ sáu, nhưng nêu cao hơn nữa
nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và chủ
trương giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ
từng nước Việt Nam, Lào,Campuchia, ở mỗi nước
thành lập một mặt trận đoàn kết dân tộc. Ở Việt Nam
là Việt Nam độc lập đồng minh (gọi tắt là Việt
Minh), thành lập ngày 19-5-1941, bao gồm các tổ
chức quần chúng, lấy tên là Hội cứu quốc, nhằm liên
hiệp hết thảy các giới đồng bào yêu nước, không
phân biệt giàu nghèo, già trẻ, gái trai, không phân
biệt tôn giáo và xu hướng chính trị, đặng cùng nhau
mưu cầu cuộc dân tộc giải phóng.
Chuẩn bị tiến tới cuộc khởi nghĩa vũ trang khi thời c
ơ
đến lúc này được coi là nhiệm vụ trung tâm của toàn
Đảng, toàn dân ta.
Cuối năm 1940, sau khởi nghĩa Bắc Sơn thất bại,
theo chủ trương của Đảng, một bộ phận lực lượng vũ
trang chuyển sang xây dựng các đội du kích, sau
thống nhất thành đội Cứu quốc quân hoạt động ở căn
cứ Bắc Sơn-Võ Nhai. Cứu quốc quân phát động
chiến tranh du kích trong 8 tháng (từ tháng 7-1941
đến tháng 2-1942) sau đó phân tán thành nhiều bộ
phận để chấn chỉnh lực lượng và tiến hành công tác
vũ trang tuyên truyền, xây dựng cơ sở chính trị trong
quần chúng ở các tỉnh Tuyên Quang, Thái Nguyên,
Lạng Sơn.
Thời gian này, Cao Bằng được coi là nơi thí điểm
cuộc vận động xây dựng các Hội cứu quốc trong Mặt
trận Việt Minh. Đến năm 1942, khắp chín châu của
Cao Bằng có Hội cứu quốc, trong đó có ba châu
"hoàn toàn", nghĩa là mọi người đều gia nhập tổ chức
Việt Minh, xã nào cũng có Uỷ ban Việt Minh. Uỷ
ban Việt Minh tỉnh Cao Bằng và Uỷ ban Việt Minh
lâm thời liên tỉnh Cao-Bắc-Lạng được thành lập.
Sang năm 1943, Uỷ ban Việt Minh lâm thời liên tỉnh
lập ra 19 ban xung phong "Nam tiến" để liên lạc với
căn cứ địa Bắc Sơn-Võ Nhai và phát triển lực lượng
cách mạng xuống các tỉnh miền xuôi.
Trong khi chú trọng xây dựng lực lượng chính trị
trong quần chúng cơ bản ở nông thôn và thành thị,
Đảng vẫn không xem nhẹ việc tập hợp rộng rãi các
tầng lớp nhân dân khác, như học sinh, sinh viên, trí
thức, tư sản dân tộc vào Mặt trận cứu nước. Năm
1943, Đảng đưa ra bản Đề cương văn hoá Việt Nam,
vận động thành lập Hội văn hoá cứu quốc Việt Nam
(cuối năm 1944) và Đảng Dân chủ Việt Nam đứng
trong Mặt trận Việt Minh (tháng 6-1944). Đảng còn
chủ trương vận động binh lính người Việt trong quân
đội Pháp, tranh thủ cả những ngoại kiều ở Đông
Dương có tinh thần chống phát xít.
Giữa năm 1944, tình hình thế giới và nước ta chuyển
biến mau lẹ có lợi cho cách mạng. Căn cứ vào đó,
ngày 7-5-1944 Tổng bộ Việt Minh ra chỉ thị cho các
cấp sửa soạn khởi nghĩa và kêu gọi nhân dân “Sắm
vũ khí đuổi thù chung”. Tháng 10-1944, Hồ Chí
Minh gửi thư cho đồng bào toàn quốc nêu rõ: "phe
xâm lược gần đến ngày bị tiêu diệt ... Cơ hội cho 1
dân tộc ta chỉ ở trong một năm hoặc năm rưỡi nữa.
Thời gian rất gấp, ta phải làm nhanh".
Thực hiện chỉ thị của Trung ương Đảng và được Hồ
Chí Minh giao trọng trách, ngày 22-12-1944 Võ
Nguyên Giáp thành lập "Đội Việt Nam Tuyên truyền
gi
ải phóng quân" gồm 34 chiến sĩ trong một khu rừng
thuộc thâu Nguyên Bình - Cao Bằng. Sau đó, Đội
xuất quân và giành chiến thắng liền trong hai trận,
tiêu diệt gọn hai đồn Phai Khắt và Nà Ngần (Cao