Chuyện lạ về đội thần binh của tướng Lữ Gia
Trong trận chiến với quân Nguyên năm
1284, gặp thế bất lợi Trần Nhật Duật phải
dẫn quyân lui thì bất ngờ đội thần binh
của tể tướng Lữ Gia ứng cứu, lật ngược tình thế. Trần
Nhật Duật cho là chuyện lạ, sai ngươi ghi chép và lưu
lại cho đến ngày nay.
Cuối năm Giáp Thân (1284) vua Nguyên Hốt Tất
Liệt sai con trai là Thái tử Thoát Hoan đem 50 vạn
quân sang xâm lược Đại Việt, chúng nói phao lên 80
vạn. Thế giặc rất mạnh, quân ta chống không nổi phải
tạm thời rút lui để bảo toàn lực lượng, tránh những
đòn mạnh nhất của kẻ thù đang lúc hung hăng.
Khi ấy Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật được trao
trọng trách chỉ huy một cánh quân lớn lập phòng
tuyến sông Lô đánh chặn để cản bước tiến ồ ạt của
giặc Nguyên. Tại trận chiến ở trại Thu Vật (nay thuộc
Tuyên Quang) gặp thế bất lợi Trần Nhật Duật phải
dẫn quân lui về Bạch Hạc (nay thuộc Phú Thọ). Quân
giặc đuổi theo rất gấp, tình thế vô cùng nguy cấp.
Đến vùng Phan Lương (nay thuộc Lập Thạch, Vĩnh
Phúc) thì bất ngờ có một đội quân từ trong núi Long
Động đổ ra đánh vào sườn quân Nguyên.
Quân dân Việt đồng lòng đánh đuổi quân Nguyên
Mông. (Tranh minh họa)
Thấy cánh hữu của giặc gươm giáo lộn xộn, cờ xí
nghiêng ngả, Trần Nhật Duật cho rằng quân hương
dũng của thổ hào địa phương muốn lập công đánh
giặc, ông liền quay binh lại hiệp lực. Giặc Nguyên
hốt hoảng tưởng trúng phải kế mai phục của ta, lại
không rõ binh lực của đối phương ra sao nên rất kinh
hãi, bỏ chạy hỗn loạn. Quân ta thừa thắng đuổi theo,
dồn địch xuống quá Bạch Hạc.
Sau trận đánh, Trần Nhật Duật khi thu quân cho đóng
trại nghỉ ngơi. Ông không thấy đội hương binh kia
bèn gọi một viên tuỳ tướng lại nói: “Ngươi hãy đến
dãy núi kia tìm thủ lĩnh đội hương binh về đây gặp
ta”. Viên tướng tuân lệnh thúc ngựa phi đi; khi tới
làng Bạch Lưu nằm dưới chân núi thì chứng kiến
cảnh tượng vô cùng kỳ lạ: một đàn hổ đen đông tới
mấy ngàn con lũ lượt nối đuôi nhau đi lên núi. Qúa
kinh ngạc, viên tướng nọ vội quay đầu ngựa phóng về
thuật lại toàn bộ sự việc cho chủ tướng. Trần Nhật
Duật nghe xong thất kinh bèn cho mời một số phụ lão
trong vùng đến hỏi. Có cụ già nói: “Bẩm vương gia,
đấy là thừa tướng Lữ Gia hiển linh hộ quốc chứ
không có đội thổ hào dân binh nào cả. Còn hổ cũng
không phải là hổ thực”.
Tiếp đó, ông lão kể rằng, xưa kia vào thời nhà Triệu,
khi quân Hán tiến đánh, thừa tướng Lữ Gia vốn là
người Việt, quê ở Châu Hoan (nay là Thanh Hoá) đã
bỏ kinh đô Phiên Ngung chạy về lập căn cứ ở núi
Long Động chống quân giặc. Sau đó, vì thua trận mà
mất, dân thương tiếc lập đền thờ tôn làm thần núi
Long Động, ông thường hiển linh giúp đời.
Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật cho là chuyện lạ,
sai ngươi ghi chép lại. Đến khi thắng giặc Nguyên
Mông, ông cho sửa sang, tôn tạo lại đền miếu thờ Lữ
Gia và sai người sưu tầm, viết lại thần tích, thu lượm
các truyện truyền kỳ có liên quan để lưu truyền cho
đời sau.
Lê Thái Dũng
Bảo tàng lịch sử Việt Nam.