Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4

Ạ

CÁCH M NG 4.0

ờ ớ

ệ

L i gi

i thi u

ộ ộ ạ ệ ế ớ

ệ ệ ứ

ố

ị

ễ ườ ư ứ ạ ả ườ ừ i t ng tr i qua”.  i Đ c, Ch  t ch Di n đàn Kinh t

ẳ ế ớ  Th  gi ầ i Davos, ng ứ ạ

ế ớ ủ ệ ấ  l n nh t th  gi

ễ ớ

ầ ộ ố

ự ả

ự ự ề ậ

ứ i năm 2016 ­ Di n đàn Davos mùa Hè l n th  10 đã đ ạ i Thiên Tân, Trung Qu c có ch  đ   ự ủ ộ ữ ế ừ ơ ệ ả  và đ i di n truy n thông đ n t ạ ộ ệ ầ i m t cu c cách m ng công ngh , công nghi p làm “Chúng ta đang ti n t ế ề   ổ ơ ả ố ố i s ng, phong cách làm vi c và cách th c giao ti p. Xét v thay đ i c  b n l ớ ấ ỳ   ể ự ị ứ ộ ạ ph m vi, m c đ  và tính ph c t p, s  d ch chuy n này không gi ng v i b t k ủ ề đi u gì mà con ng   Đó là kh ng đ nh c a GS. Klaus Schwab, ứ ế ủ ị ườ i đã đ a ra khái ng   ủ ề  ộ ệ ni m Cu c cách m ng công nghi p (CMCN) l n th  4 và đó cũng là ch  đ ế ế  ễ ế ớ ễ i năm 2016. Di n đàn kinh t chính c a di n đàn kinh t  th ạ ầ ượ gi   c khai m c ngày ứ ủ ề "Cu c CMCN l n th  4 và   27/6/2016 t ọ   ị nh ng tác đ ng"  có s  tham d  c a kho ng 1.700 chính tr  gia, doanh nhân, h c ấ   ố ạ  h n 90 qu c gia và khu v c.V y th c ch t gi ứ cu c Cách m ng Công nghi p l n th  4 là gì?

ộ ầ ượ ướ ơ ướ

ấ c và h i n ể ạ

c đ  c ả ệ ứ

ấ ộ

ứ ạ

ệ ừ ữ ự ợ ỹ ệ ể ơ  ấ   i hóa s n xu t. Cu c CMCN l n th  2 s  d ng đi n năng đ  t o ra s n xu t  và công ngh  thông   ầ   c vào cu c CMCN l n ậ ố  ờ

ả ộ ả ể ự ộ  đ ng hóa s n xu t. Gi ượ ự c xu t hi n t ữ ộ ế ỷ ướ  gi a th  k  tr ự ậ ậ ố ớ ọ ỹ ứ Cu c CMCN l n th  Nh t s  d ng năng l ử ụ ớ ộ gi ầ ạ đ i trà. Cu c CMCN l n th  3 s  d ng các thi ạ tin đ  t ứ th  4, đ ượ đã đ đi ranh gi ấ ử ụ ng n ệ ứ ầ ế ị ệ ử ử ụ t b  đi n t ướ ờ  đây, nhân lo i đang b ộ c xây d ng trên cu c CMCN th  3, đó là cu c cách m ng k  thu t s ấ ấ c, là s  h p nh t các công ngh  làm m i gi a các các lĩnh v c v t lý, k  thu t s  và sinh h c.

ế ư ế ầ ộ t làm th  nào đ  cu c CMCN l n th  4 có th  m

ề ế ớ

ế ệ ứ ồ ự ả

ẫ Chúng ta v n ch a bi ộ ư ố ợ ể ứ ạ t c  các t ớ ự ộ  khu v c công và t ế ấ ả ư ớ  t i gi

ể ở  ỏ   ra, nh ng có m t đi u rõ ràng là: vi c  ng bi n v i cuôc cách m ng này đòi h i ổ ứ ệ  ch c, cá ph i có s  ph i h p toàn di n và đ ng b  liên quan đ n t   ọ ọ ế ớ ừ nhân, chính th  trên th  gi   i khoa h c h c và i, t toàn xã h i.ộ

ộ ầ ể ứ ừ Đ  có cái nhìn toàn di n h n v  Cu c CMCN l n th  4, t

ệ ề ộ ệ ơ ự ủ ữ ạ

ộ ộ ủ ệ

i nh ng tác đ ng c a nó đ i v i chính ph , doanh nghi p, ng ư ứ ườ ạ ế ượ ộ c và chính sách c a m t s  n

ộ ạ ạ

ế ị

ố ầ ố ả ệ ầ ệ ệ ộ ị    quá trình đ nh ơ ộ   hình, khái ni m, các đ ng l c c a cu c cách m ng, nh ng thách th c và c  h i, ủ ố ớ ữ ớ i dân, cũng t   ộ ố ướ ủ C cụ   ướ c tr nh  chi n l c cu c cách m ng này,  ậ “Cu c  cách  m ng  công ổ Thông  tin  KH&CN  Qu c  gia   biên  so n  T ng lu n     ứ . Ph n cu i tài li u đ  c p m t s  khuy n ngh  chính sách ộ ố ề ậ ố   ạ ủ t Nam trong b i c nh c a cu c cách m ng này. nghi p l n th  4” cho Vi

ọ ớ ệ ộ ả Xin trân tr ng gi i thi u cùng đ c gi .

1

ố ụ                                                   C c Thông tin KH&CN Qu c gia

Ệ Ầ Ộ Ứ Ạ I. CU C CÁCH M NG CÔNG NGHI P L N TH  4

ị 1.1. Quá trình đ nh hình

ố ư Trong khoa h c, cũng gi ng nh  trong kinh t

ủ

ấ ệ

ự ự ớ

ế ế ệ ở  bình di n trình đ  c a l c l ươ ụ ư ệ  li u, ph ẫ ờ ạ ệ

ậ ờ ạ ế

ả ở ớ ở ỗ

ấ ộ  khác nhau không ph i  ấ ằ ữ ướ ộ

ỉ

ộ

ủ c ti n hành.Trong b n thân các t ệ ộ ả ữ ư ể ấ

ấ ị ọ ệ   , n u xem xét khái ni m ''Khuôn m u''ẫ  (Paradigm) c a Thomas Kun  ộ ủ ự ượ   ng ư ''công c , t ả ậ ệ   ng ti n, v t li u, năng s n xu t theo các tiêu chí nh   ệ ộ ờ ượ ộ l ng và đ ng l c...”   , thì vi c ra đ i m t khuôn m u m i trong lĩnh v c này ế ớ ớ ự ể ồ cũng có th  đ ng nghĩa v i s  xu t hi n m t Th i đ i kinh t  m i. C.Mác đã   ỗ ữ ấ   ả ''Nh ng th i đ i kinh t  ch  chúng s n xu t nh n xét:  ả ư ệ ữ ộ   ra cái gì, mà là   ch  chúng s n xu t b ng cách nào v i nh ng t  li u lao đ ng ư ệ ộ   ể ự nào. Các t  li u lao đ ng không nh ng là các th c đo s  phát tri n lao đ ng ộ ữ ườ ệ ủ   c a con ng i, mà còn là m t ch  tiêu c a nh ng quan h  xã h i, trong đó lao ế ư ệ ữ ư ệ ộ ượ  li u lao  li u lao đ ng, thì nh ng t đ ng đ   ờ ạ   ộ ặ ạ ấ ơ ộ i c u thành nh ng d u hi u đ c tr ng tiêu bi u cho m t th i đ i đ ng c  khí l ộ ấ ả s n xu t xã h i nh t đ nh''.

ặ ữ

ả ữ ả ư ạ

ấ ữ ỉ ộ ự ể ế ở

ử ế ớ ạ

ộ t căn b n gi a các cu c cách m ng công nghi p.  ổ  đây dùng đ  ch  m t s  thay đ i mang tính đ t bi n và tri ố ị ớ ể ạ ộ i khi các công ngh ổ ế ớ ớ ạ   ệ B i v y, có th  nói, nh ng d u hi u đó đ c tr ng cho nh ng giai đo n ệ “Cu cộ   ệ ể   t đ . ệ  ắ   ộ ự i m i đ  t o ra m t s  thay đ i sâu s c

ế ấ ộ ể ở ậ ự ệ ph n ánh s  khác bi cách m ng”ạ   ễ ộ ề Nhi u cu c cách m ng đã di n ra trong su t l ch s  th  gi ươ ứ ậ ng pháp nh n th c th  gi m i và ph ế ệ ố trong các h  th ng kinh t và k t c u xã h i.

ả ứ ượ ng n

ầ ấ ượ ử ụ ứ i hoá s n xu t. Cu c CMCN l n th  Nh t đ

ộ ộ ắ ấ  t ả ế

ố

ộ ự ổ ủ ế ỷ ừ  kho ng năm 1784 s  d ng năng l ấ ườ ượ ệ ế

ỳ ở ộ ộ ỷ ử

ả ứ ầ

ầ ấ ơ ề ấ ệ ậ

ỗ ứ

ờ ạ ộ ậ ự ộ ồ ỹ

ớ ạ ẩ

ế

ệ ề ả ấ ạ

t b c c a n n công nghi p và n n kinh t ấ ơ ế ự ủ ế ắ ộ ướ   ộ ầ c Cu c CMCN l n th  Nh t ắ ầ   ể ơ ớ ơ ướ c b t đ u c đ  c  gi và h i n ơ ơ ướ   ự ệ ằ ng s t và phát minh ra đ ng c  h i n c. b ng vi c xây d ng các tuy n đ ả ủ   c công b  vào kho ng năm 1775, đã châm Phát minh này c a James Watt, đ ừ    Anh đ n châu Âu và ngòi cho s  bùng n  c a công nghi p th  k  19 lan r ng t ị ớ Hoa K . Cu c CMCN đ u tiên đã m  ra m t k  nguyên m i trong l ch s  nhân   ỷ ế ệ  ộ ạ lo i ­ k  nguyên s n xu t c  khí. Cu c CMCN l n th  Nh t đã thay th  h ỹ ế  ủ ố ố th ng k  thu t cũ có tính truy n th ng c a th i đ i nông nghi p (kéo dài 17 th ứ   ủ ế ứ ướ ơ ắ ạ ỷ ủ c, s c k ), ch  y u d a vào g , s c m nh c  b p (lao đ ng th  công), s c n ậ ằ ự ộ ộ ệ ố ứ ớ ớ   gió và s c kéo đ ng v t b ng m t h  th ng k  thu t m i v i ngu n đ ng l c là ắ ượ ồ ậ ệ ơ ướ   c và ngu n nguyên, nhiên v t li u và năng l máy h i n ng m i là s t và than ể ế ự ượ ẽ ạ ấ ượ ả ng s n xu t đ c thúc đ y phát tri n m nh m , t o nên đá. Nó khi n l c l   ề ề ượ ậ ủ ể ế   . Đây là giai tình th  phát tri n v ơ ở  ộ ừ ề ả ệ đo n quá đ  t  n n s n xu t nông nghi p sang n n s n xu t c  khí trên c  s ủ ướ ề ề ọ   c quá đ  này là s  chi n th ng c a các khoa h c. Ti n đ  kinh t chính c a b

2

ủ ề ọ

ấ ư ả ự ệ ạ ọ ờ ộ ệ ạ ớ ề   ề  b n ch  nghĩa, còn ti n đ  khoa h c là vi c t o ra n n ế

ệ ả quan h  s n xu t t ọ khoa h c m i, có tính th c nghi m nh  cu c cách m ng trong khoa h c vào th ỷ k  XVII.

ổ ế ế ừ ộ kho ng năm 1870 đ n khi Th  Chi n I n  ra, s

ượ ầ ệ ế ộ ả ề ả

ả ệ ể ủ ứ  t Cu c CMCN l n th  2 ể ạ ự

ạ ứ

ữ ượ ị ằ ơ ở ữ ạ

ấ ả

ể ự ế ố

ể ộ ụ

ạ ự ộ ọ ế ộ ọ

ơ ở ỹ ấ ạ ấ ạ  đ ng hoá c c b  trong s n xu t, t o ra các ngành m i trên c  s ầ ộ ở ả ạ ẩ

ỷ ề ắ ượ ậ ệ

ậ ị

ướ ế

ậ ề ư ưở  t ợ ủ ế ề ắ ờ ổ ạ ế ề ầ ữ ộ ở ng kinh t ủ i c a ch  nghĩa xã h i

ế ớ ử  ầ   ấ ớ ụ ng đi n đ  t o nên n n s n xu t quy mô l n. Cu c CMCN l n d ng năng l ấ   ọ ễ ậ ả ứ i, hóa h c, s n xu t th  Hai di n ra khi có s  phát tri n c a ngành đi n, v n t ầ ệ ả ộ ấ ặ   t) là s n xu t và tiêu dùng hàng lo t. Cu c CMCN l n th  2 đã thép, và (đ c bi ệ ở  ắ ể ề ề ề ớ ữ ạ ể t o nên nh ng ti n đ  m i và c  s  v ng ch c đ  phát tri n n n công nghi p  ể   ẩ ộ ơ ứ c chu n b  b ng quá trình phát tri n m c cao h n n a. Cu c cách m ng này đ ấ ạ ơ ơ ở ủ ề ả ự ượ ủ ng s n xu t trên c  s  c a n n s n xu t đ i c  khí và 100 năm c a các l c l   ủ   ằ ế ị ậ ọ ủ b ng s  phát tri n c a khoa h c trên c  s  k  thu t. Y u t  quy t đ nh c a ơ ơ ở ệ ả ộ   cu c cách m ng này là chuy n sang s n xu t trên c  s  đi n ­ c  khí và sang ơ ở  ớ ả giai đo n t ộ   ặ ệ khoa h c thu n tuý, bi n khoa h c thành m t ngành lao đ ng đ c bi t. Cu c ờ   ấ ở ự c thúc đ y b i s  ra đ i cách này đã m  ra k  nguyên s n xu t hàng lo t, đ ơ ớ   ủ ộ i c a đi n và dây chuy n l p ráp. Công nghi p hóa th m chí còn lan r ng h n t ướ   c đã Nh t B n sau th i Minh Tr  Duy Tân, và thâm nh p sâu vào n c Nga, n ộ   ộ  ­ xã h i, cu c phát tri n bùng n  vào đ u Th  Chi n I. V  t cách m ng này t o ra nh ng ti n đ  th ng l    quy mô th  gi ệ ả ể ạ i.

ấ ệ ầ ộ ờ

Cu c CMCN l n th  3 ệ ử ụ

ườ ả ạ đ ng hoá s n xu t. Cu c cách m ng này th

ở ự ấ

ứ  xu t hi n vào kho ng t ớ ự ừ ả  1969, v i s  ra đ i và lan   ể  ệ ệ ử ỏ ủ t a c a công ngh  thông tin (CNTT), s  d ng đi n t  và công ngh  thông tin đ ạ   ộ ấ ộ ượ ọ ự ộ c g i là cu c cách m ng t ng đ ể ủ ượ ố ở ạ   c xúc tác b i s  phát tri n c a ch t bán máy tính hay cách m ng s  b i vì nó đ ậ   ậ ẫ d n, siêu máy tính, máy tính cá nhân (th p niên 1970 và 1980) và Internet (th p niên 1990).

ờ ộ ẩ ầ

ộ ượ ứ Cu c CMCN l n th  3 đ ớ

ứ ấ ủ ỉ ơ ứ ườ ằ i b ng máy móc c  khí, ho c t

ầ

ầ ớ

ạ ườ ự ẫ ả ộ ệ ơ ả ầ ế ế ị t b  máy móc t i (c  lao đ ng chân tay l n trí óc) b ng các thi

ấ ị ả ấ ạ   ệ ạ ứ c thúc đ y nh  Cách m ng KH&CN hi n đ i. ế ộ   ướ ầ ầ c đây ch  thay th  m t So v i các cu c CMCN l n th  Nh t và l n th  2 tr ặ ự  ộ ầ ph n ch c năng lao đ ng chân tay c a con ng ụ ộ ộ   ấ ủ ự ộ ộ ộ t c  b n nh t c a cu c  đ ng hoá c c b , thì khác bi đ ng hoá m t ph n, hay t ủ   ứ ế ạ ệ Cách m ng KH&CN hi n đ i là s  thay th  ph n l n và h u h t ch c năng c a ự ộ   ằ  đ ng con ng hoá hoàn toàn trong quá trình s n xu t nh t đ nh.

ộ ượ ơ ở ừ ạ ạ C  s  năng l ng c a cu c cách m ng này, t

ượ  năng l ữ ớ

ủ ạ ự ớ ấ ượ ẳ ạ c h n l

ắ ườ ạ ắ ườ ễ ổ ượ ợ ọ ợ ổ c g i là t ng h p nhi ng đ

ự   ng h t nhân d a ả   trên nguyên t c phân rã h t nhân (Nuclear fission) v i nh ng ch t th i gây ô ế i, đó nhi m môi tr   ng, đ n d a trên nguyên t c hoàn toàn m i và ng ệ ạ   t h ch là t ng h p h t nhân (Nuclear fusion), th 3

ồ

ệ ạ ợ

ượ ả ạ ườ ữ ể ả ủ ươ ng   c a   t ẩ ng, nên không gây ra nh ng th m ho  môi tr ng   lai,   do ạ t h ch không kèm theo các s n ph m phân h ch gây ng ki u Chec­

ạ (Thermonuclear   fusion).   Đây   chính   là   ngu n   năng   l ổ ươ ng pháp t ng h p nhi ph ườ ễ ô nhi m môi tr ư nô­b n (Liên Xô) cho nhân lo i.

ấ ề ộ

ả ả ự ủ ấ ể

ứ ủ ế ườ

ề ả ị ơ ơ

ệ ấ ơ ở

ả i trong s n xu t trên c ệ ử ệ ệ ệ ậ ệ ả ệ

ọ ườ ượ ệ ệ ớ ớ ậ ầ   ả ấ ả t c  các lĩnh v c c a n n s n xu t xã h i, CMCN l n Thâm nh p vào t ướ   ự ượ ả ng th  3 đã b o đ m cho l c l ng s n xu t phát tri n nhanh chóng theo hai h ơ  ứ ổ ấ ủ ch  y u: 1) Thay đ i ch c năng và v  trí c a con ng ở ị ơ ể ừ ề ả    và c  ­ vi s  d ch chuy n t  n n t ng đi n ­ c  khí sang n n t ng c  ­ đi n t ư ể ệ ử   , 2) Chuy n sang s n xu t trên c  s  các ngành công ngh  cao ­ nh  công đi n t ệ ngh  thông tin, công ngh  nano, công ngh  v t li u, công ngh  sinh h c, công   ụ ệ ngh  năng l ng m i, công ngh  Vũ tr ... có tính thân thi n v i môi tr ng.

ố ộ ế ệ ế c đây góp ph n ti

ạ ệ ứ ướ ộ N u các cu c CMCN tr ề

ộ ế ươ ầ ệ ố ầ ồ ự ươ

ư ữ ộ

ự ữ ị ấ ệ ố ự ề ấ ả

ạ ớ ọ

ộ ơ ườ ể

ấ i, nh t là  ủ các n ạ ộ ộ   t ki m lao đ ng s ng thì cu c t ki n các tài nguyên thiên nhiên và các   CMCN l n th  3 đã t o đi u ki n ti ấ   ệ ả ơ ng ti n s n xu t ng đ i ít h n các ph ngu n l c xã h i, cho phépc hi phí t ả ế ố ượ ộ ể ạ   ng hàng hoá tiêu dùng. K t qu , đã kéo theo s  thay đ  t o ra cùng m t kh i l ấ ố ươ ổ ơ ấ ủ ề ả ng quan gi a các đ i c  c u c a n n s n xu t xã h i cũng nh  nh ng m i t   ụ   ự ủ ả khu v c I (nông ­ lâm ­ th y s n), II (công nghi p và xây d ng) và III (d ch v ) ộ   ổ ậ ự ượ ủ ả ộ c a n n s n xu t xã h i. Làm thay đ i t n g c các l c l ng s n xu t, cu c ự ờ ố ộ ạ ệ   i m i lĩnh v c đ i s ng xã h i loài Cách m ng KH&CN hi n đ i đã tác đ ng t ủ ướ ư ả ở ng   c t  b n ch  nghĩa phát tri n vì đây chính là n i phát sinh c a cu c cách m ng này.

ộ ầ Cu c CMCN l n th  4 T i ngày nay,

ớ ượ ộ

ứ ộ ấ ủ ế ỷ ướ  gi a th  k  tr

ữ ớ

ố ọ ứ   (The Fourth Industrial Revolution)  ề ả ạ   ầ c hình thành trên n n t ng c a CMCN l n th  3, đó là cu c cách m ng đang đ ặ   ạ ệ ừ ữ ắ ầ ố c. Cu c cách m ng này có đ c s , đã b t đ u xu t hi n t ự ậ   ệ ự ế ợ ư tr ng là s  k t h p các công ngh  giúp xóa nhòa ranh gi i gi a các lĩnh v c v t lý, s  hóa và sinh h c.

ở ạ ầ ủ ứ Chúng ta đang

ế ỷ ắ ầ ộ ầ ự ượ

ể ư ở

ể ố ặ ỏ ự ộ ạ ệ ơ ớ

ổ ế ở ệ ố ạ ứ ạ ở

ầ ợ ơ ơ

ề ế ộ    giai đo n đ u c a Cu c CMCN l n th  4, đã b t đ u vào ờ c xây d ng d a trên cu c cách th i đi m chuy n giao sang th  k  này và đ   ạ ả   ở m ng s , đ c tr ng b i Internet ngày càng ph  bi n và di đ ng, b i các c m ệ  ẻ ơ ế bi n nh  và m nh h n v i giá thành r  h n, b i trí tu  nhân t o. Các công ngh ề ầ ố ớ  nên ngày s  v i ph n c ng máy tính, ph n m m và h  th ng m ng đang tr   ộ   ổ ế ậ ề ượ ứ ạ c tích h p nhi u h n và vì v y đang làm bi n đ i xã h i càng ph c t p h n, đ ầ  toàn c u. và n n kinh t

4

ượ ử

ướ ng n ạ ấ

ơ ớ i hóa, năng l c, năng ề ả c. (2) Đ ng c  đi n và dây chuy n s n xu t hàng lo t. (3) Máy ả ự ộ ơ ướ ng h i n ự ộ ế Hình 1. 4 cu c CMCN trong l ch s : (1) C  gi ộ ượ l tính và t ị ơ ệ ệ ố  đ ng hóa. (4) Các h  th ng liên k t th c ­  o.

5

ướ ộ ố M t s  chuyên gia g i đây là CMCN th  h  4.0. Đó là xu h

ự ọ ả ệ ố

ậ ễ ả

ế ớ

ắ ế ố ộ ế ị ả c k t n i Internet và liên k t v i nhau qua m t h  hình dung toàn b  quy trình s n xu t r i đ a ra quy t đ nh có v

ấ ồ ư ệ ủ ữ

ễ ậ ổ

ứ ố ủ ị “Cu c CMCN l n th  4”

ạ ạ ộ ớ

ệ ướ ữ ế ệ ế ợ   ng k t h p ế   ệ ố ế ố ạ ữ gi a các h  th ng th c và  o, Internet k t n i v n v t (IoT) và các h  th ng k t ộ ọ ố n i Internet (IoS). Nói m t cách ng n g n thì vi n c nh các nhà máy thông minh   ộ ệ  ượ trong đó các máy móc đ ẻ  ể ự ố th ng có th  t ươ   ẽ ng s  không còn xa xôi n a. Và đây chính là lúc công vi c c a chúng ta trong t ế  ẽ lai s  thay đ i. GS Klaus Schwab, sáng l p viên kiêm Ch  t ch Di n đàn kinh t  trong đó ông mô tả  ắ ộ ế ớ ầ th  gi i, đã cho ra m t cu n sách  ệ ủ ầ   ộ ể ữ t c a cu c cách m ng này so v i ba cu c cách m ng h u nh ng đi m khác bi ộ ế ế ự h t d a trên nh ng ti n b  công ngh  tr c đó.

ỉ ầ ứ

ộ ệ ố ồ ề ờ ớ

ộ ế ố ữ ơ ự

ượ ệ ớ ng tái t o t

ạ ớ ệ ầ

ộ ề ộ   Cu c CMCN l n th  4 không ch  là v  các máy móc, h  th ng thông minh ượ   c k t n i, mà còn có ph m vi r ng l n h n nhi u. Đ ng th i là các làn ỗ   ủ  mã hóa chu i ử   ượ ng t . ự ươ   ng tác ứ  ầ

ự ự ậ ộ ớ ạ và đ ừ ơ sóng c a nh ng đ t phá xa h n trong các lĩnh v c khác nhau t ừ  các năng l i công ngh  nano, t gen cho t i tính toán l ủ ợ ứ ộ Cu c CMCN l n th  4 là s  dung h p c a các công ngh  này và s  t ủ ố c a chúng trên các lĩnh v c v t lý, s  và sinh h c, làm cho Cu c CMCN l n th ạ ư ề ơ ả  v  c  b n khác v i các cu c cách m ng tr t ọ ướ c đó.

ộ ạ

c v i 17% dân s  c a th  gi

ả ậ

ế ư ườ ẫ ớ ơ ườ ế ỷ

ỷ ượ ướ ớ ự ổ ệ ớ ổ ệ   Trong cu c cách m ng này, các công ngh  m i n i và s  đ i m i trên di n ướ ộ ượ ầ ữ ơ ế ộ ớ ơ ộ   c khu ch tán nhanh h n và r ng rãi h n so v i nh ng l n tr r ng đ c. Cu c ế ớ ứ ướ ớ ượ ầ ứ ố ủ   c tính i, t c  CMCN l n th  hai ch a đ n đ ầ ộ ứ ớ ế ư ầ ệ   kho ng g n 1,3 t i v n ch a ti p c n v i đi n. Cu c CMCN l n th  ba  ng ầ ớ ố ế ớ ử ư ẫ   i, ph n l n đang  ng i, 4 t c v i h n n a dân s  th  gi v n ch a đ n đ ế ậ ế ể ố c đang phát tri n, thi u ti p c n Internet. s ng trong các n

ứ ệ ệ ề ầ 1.2. Khái ni m v  CMCN l n th  4 ­ Công nghi p 4.0

ế ễ ứ ầ Ngày 20/01/2016, Di n đàn Kinh t

ứ ụ ớ

ố ự ự ủ ố

ủ ố ố ổ ỹ

ủ

ứ ầ ộ

ượ ễ ạ ế ớ i (WEF) l n th  46 đã chính    Th  gi ủ ề “Cu cộ   ủ ạ ạ i thành ph  Davos­Klosters c a Th y Sĩ, v i ch  đ   th c khai m c t ơ ứ ầ CMCN l n th  4” , thu hút s  tham d  c a 40 nguyên th  qu c gia và h n 2.500   ủ  ừ ơ quan khách t  h n 100 qu c gia, trong đó có Phó T ng th ng M  Joe Biden, Th ủ  ướ ng Anh David Cameron, Bill Gates, CEO c a Microsoft Satya Nadella, Ch t ệ   ủ ị t ch c a Alibaba Jack Ma,... Khái ni m Cu c CMCN l n th  4 hay Công nghi p 4.0 đã đ ệ i di n đàn này. c làm rõ t

ế ễ

ứ Theo GS. Klaus Schwab, Ch  t ch Di n đàn Kinh t ứ ủ ị ộ ậ

ộ

ầ ạ ộ ụ

ộ ệ ệ ố ỗ ị ứ ượ ủ ổ ứ  ch c trong chu i giá tr ” ế ớ  Th  gi   i, Industry 4.0 ộ ữ ế (ti ng Đ c là Industrie 4.0) hay Cu c CMCN l n th  4, là m t thu t ng  bao   ế ạ   ổ ữ ệ ệ ệ ự ộ ạ ồ  đ ng hóa hi n đ i, trao đ i d  li u và ch  t o. g m m t lo t các công ngh  t ầ ữ ậ ị “m t c m thu t ng  cho các công   Cu c CMCN l n th  4 đ c đ nh nghĩa là   ậ   ớ ệ ngh  và khái ni m c a t  đi cùng v i các h  th ng v t

6

ế ố ạ ủ ả ậ ị ụ

lý trong không gian  o, Internet k t n i v n v t (IoT) và Internet c a các d ch v (IoS).

ầ ứ ấ ủ ề ả

ươ

i  u hóa quy trình, ph ớ ạ

ẽ ệ ậ ệ ộ ớ ữ ệ ọ

ườ ả ệ ố ự B n ch t c a CMCN l n th  4 là d a trên n n t ng công ngh  s  và tích   ứ ả   ể ố ư ệ ợ ấ ả t c  các công ngh  thông minh đ  t h p t ng th c s n ấ ấ ệ ấ xu t; nh n m nh nh ng công ngh  đang và s  có tác đ ng l n nh t là công   ệ ự ộ   ệ ngh  in 3D, công ngh  sinh h c, công ngh  v t li u m i, công ngh  t  đ ng hóa, ng i máy,...

ắ ữ "Industrie 4.0" b t ngu n t

ủ ứ ế ượ ả ậ Thu t ng   ủ ồ ừ ộ ự  m t d  án trong Chi n l ế

ộ ầ ệ ậ ọ ợ

ợ ấ ầ ượ ử ụ ế ớ ề ạ ầ c s  d ng l n đ u vào năm 2011 t ệ

ở ọ ấ ủ

ứ ườ ượ ề ậ ế ả

ộ ế ượ ượ ổ c t ầ ệ ủ ứ ượ

ứ ề ệ

ủ ủ

ộ ậ ề ắ ợ

ủ ứ ệ ợ ự ạ

ố ớ ủ ệ ố

ấ ạ

ấ ươ ưở i Đ c.  ả “công nghi p IP”, "s n xu t thông minh" ng là m t: s n xu t t hay “s n xu t s ".  ng lai mang th  gi ư t, nh ng ý t

ạ ầ ạ c công   ấ   ệ ngh  cao c a Chính ph  Đ c, trong đó khuy n khích vi c tin h c hoá s n xu t. ộ   ữ Thu t ng  này đ i H i ch  Hannover ­ H i ự ệ ớ ệ i v  công ngh  và công nghi p, là s  ki n l n nh t và ch  hàng đ u th  gi   ứ    ch c th ng niên b i Deutsche Messe AG quan tr ng nh t c a ngành, đ ạ   ầ ệ (CHLB Đ c). Khái ni m này l n đ u tiên đ c đ  c p trong b n K  ho ch   c Chính ph  Đ c thông qua vào năm c công ngh  cao đ hành đ ng chi n l ướ ự  ủ 2012. Trong tháng 10/2012, Nhóm công tác c a Đ c v  Công nghi p 4.0 d i s ch   trì   c a   Siegfried   Dais   (Robert   Bosch   GmbH)   và   Henning   Kagermann   ấ   (Acatech) đã trình bày m t t p h p các nguyên t c Công nghi p 4.0 đ  xu t ộ   i H i ch  Hannover, báo th c hi n đ i v i Chính ph  Đ c. Ngày 08/4/2013 t ượ ệ   c trình bày. Đó là tên cáo cu i cùng c a Nhóm công tác Công nghi p 4.0 đã đ ọ ứ Ở ộ ố ướ ổ ả c khác, nó  m t s  n g i làn sóng thay đ i s n xu t đang di n ra t   ấ ố Dù tên  ượ ọ ả ệ đ c g i là  ế ớ ả   ệ ọ i  o g i có khác bi ự (m ng) và th c (máy móc) xích l ễ ấ ả ộ i g n nhau.

ộ ướ Cu c CMCN th  4 hay Công nghi p 4.0, là xu h i c a t

ứ ổ ữ ệ ng hi n t ồ

ệ ả ậ ấ ệ ạ ạ ậ ệ ạ ủ ự ộ   ệ  đ ng ệ ố   hóa và trao đ i d  li u trong công ngh  s n xu t. Nó bao g m các h  th ng ế ố ạ m ng v t lý, m ng Internet k t n i v n v t và đi n toán đám mây.

ề ệ ệ ậ ợ ệ ạ i cho vi c t o ra các ạ Công nghi p 4.0 t o đi u ki n thu n l

ậ ạ

ả

ậ ự

ộ ả i v t lý. V i IoT, các h  th ng v t lý không gian  o này t i theo th i gian th c, và thông qua IoS thì ng ụ ỗ ệ ố ờ ị ệ ử ụ ượ ị "nhà máy  thông minh" hay “nhà máy s ”.ố  Trong các nhà máy thông minh này, các h  th ng ệ ố   ả ẽ ả ủ   ậ v t lý không gian  o s  giám sát các quá trình v t lý, t o ra m t b n sao  o c a ớ ế ớ ậ ớ   ng tác v i th  gi ẽ  ườ ớ nhau và v i con ng i dùng s đ ươ ườ c tham gia vào chu i giá tr  thông qua vi c s  d ng các d ch v  này.

7

ệ ơ ng t

Hình 2. Công x ả ưở ờ ườ ữ ệ   ể

ự ả ả ố ệ ệ ấ ươ th ng th c ­  o xóa m  ranh gi hi u qu  s n xu t và cho phép t o ra s n ph m riêng bi ng lai, hay Công nghi p 4.0 (CN4.0), n i các h ớ i và máy móc, nâng cao đáng k i gi a con ng ạ ẩ ả ạ t cho đ i chúng.

ả ặ ư ủ ệ ố ự ả

ầ ệ ầ ố

ủ

ớ i thi u vào năm 2006. Trong đó, các   ế ẩ g n đ y c m bi n báo cho máy móc bi t chúng c n đ

ầ ả ẽ ư ế

ế ộ ệ ố ạ ề ự ị ệ ớ ế ị

ấ Đ c tr ng c a Công nghi p 4.0 là các h  th ng s n xu t th c ­  o (Cyber­ ề   ượ c TS. Jame Truchat, Giám đ c đi u Physical Systems ­ CPS) l n đ u tiên đ “s nả   ệ hành c a National Instruments, gi ầ ượ ử  ắ ph m thông minh” c x    tr  trong m t h  th ng mô­đun phân lý nh  th  nào; các quy trình s  có quy n t ặ   ấ c p. Các thi t b  nhúng thông minh làm vi c v i nhau qua m ng không dây ho c thông qua “đám mây”.

ơ ả ữ ể ặ ố Nhà máy s /nhà máy thông minh: Nh ng đ c đi m c  b n

ờ ễ ấ ằ ậ ấ

ộ ả ự ạ

ạ ộ ệ ệ ượ ệ ắ ề   Theo dòng th i gian, d  nh n th y r ng ho t đ ng s n xu t luôn g n li n ơ   ượ ng h i ự   ng đi n; Công nghi p 3.0 ­ d a vào

ệ ệ ệ ử ệ ớ v i các cu c cách m ng công nghi p: Công nghi p 1.0 ­ d a trên năng l ướ n công ngh  đi n t ự c; Công nghi p 2.0 ­ d a trên năng l  và CNTT.

ờ ệ Cu i th i kì Công nghi p 3.0, các nhà máy đã s  d ng m t s  l

ề ả ử ụ ấ ự ộ

ả ộ ố ượ ớ  đ ng cùng v i các h ượ c m t s ớ   ng l n ệ  ộ ố i  u quá trình s n xu t và đã thu đ

ố ế ị t b  thông minh trong các dây chuy n s n xu t t các thi ấ ể ố ư ả ề ầ ố th ng ph n m m qu n lý đ  t ấ ị thành công nh t đ nh.

ng thông minh (smart field devices) ch  y u s

ạ

Tuy nhiên, các thi ệ ố ạ ả ế ị ườ t b  tr ụ ộ ộ ế ớ ệ ố ư ư ế ạ ủ ế ử  ể   ề ẻ ể ụ  đ  giao ti p v i các tr m đi u khi n, d ng các h  th ng m ng c c b  riêng l ạ   mà ch a có kh  năng nh  là m t nút m ng trong h  th ng m ng liên k t toàn

8

ế ị ề

ạ

ư  ch c thông tin nhà máy đ ệ ố ấ c phân c p ch t ch

ủ ế ặ ả ứ ễ ề

ệ ố ầ ề ị

ạ ặ

ườ ấ ng nhà máy MES & NC/PLC và

ấ ư ể ộ t b  đi u khi n thông minh nh  PLC, robot, CNC, máy tính   b  nhà máy. Các thi ạ   ể ượ ặ ụ c coi nh  các nút m ng trong h  th ng m ng chuyên d ng m c dù có th  đ ẽ  ượ ứ ệ ổ nhà máy, tuy nhiên do vi c t ợ ự nên s  tích h p h  th ng ch  y u di n ra theo chi u ngang ch  không ph i theo   ồ ự ệ ố ấ ọ Ở    các t ng trên, chúng ta th y h  th ng ho ch đ nh ngu n l c doanh chi u d c.  ể   ệ ố ượ ắ ệ c l p đ t trên các h  th ng ki m nghi p ERP (enterprise resource planning), đ ấ ấ ở ầ ưở   ng) là  t ng th p nh t (c p tr soát phân x ế ả ệ ố h  th ng c m bi n và ch p hành.

ủ ề ệ ế ạ Hình 3. Các liên k t m ng trong nhà máy thông minh c a n n Công nghi p 4.0

ế ệ

ệ ấ ơ ấ ự ộ ả Cho đ n lúc này, các quá trình s n xu t công nghi p ngày càng t ế

ủ ệ ờ ế

ề ả ụ ộ ư ệ

ệ

ệ ố ả ấ ­  o… vào ho t đ ng s n xu t công nghi p đã làm m  đi ranh gi i th c và th  gi i  o, đ

ờ ả ự ề ả

ố

ứ ữ ự ế ớ ươ   ng thích ớ ề   ạ  đ ng hóa truy n v i công ngh  thông tin hi n đ i, ti n xa h n n n s n xu t t ộ ủ   ệ ữ ệ ố th ng c a th i kì Công nghi p 3.0. Vi c áp d ng r ng rãi nh ng ti n b  c a ề ệ   công ngh  thông tin và truy n thông ICT, nh  IoT, đi n toán đám mây, công ả ấ ạ ộ ệ ự ế ả ớ   i ngh  th c t ữ ề   ượ ọ ế ớ ả ự ế ớ c g i là h  th ng s n xu t th c ­  o/đi u gi a th  gi ậ ể khi n ­ v t lý CPPS (cyber­physical production system). Đây là n n t ng cho   ự ạ   ệ vi c xây d ng các nhà máy thông minh, nhà máy s  ngày nay. CPPS là m ng ư ạ   ế ướ  ch c nh  m ng l i giao ti p tr c tuy n gi a các máy móc v i nhau, đ ượ ổ c t

9

ị ớ ộ ả ấ ẽ ạ

ớ ơ ạ ầ ế ạ ầ ỉ ầ ệ ử

ầ ể ứ ở ầ ố

ạ

ữ ề ng hàng hi n t

ặ ấ

ệ ấ ệ ố ặ ỗ ả ộ ố ư c ph i h p v i m c tiêu tăng hi u su t và t

ố ợ ấ ể ả

ề ể ả ị

ả ế ệ ố ế ế ế ạ ớ

ề ả ủ ạ

ỉ ạ ơ   xã h i. Đ n gi n ch  c n c p đ a ch  m ng, chúng s  t o liên k t IT v i các ế   , sau đó giao ti p v i nhau thông qua h  t ng m ng. Có thành ph n c  ­ đi n t ờ ẽ ộ  đây là th i đi m kh i đ u cho cu c CMCN l n th  4. Trong nhà máy s , các l   ế ế ị ớ ụ   ằ thi t b  máy móc thông minh giao ti p v i nhau b ng h  th ng m ng và liên t c ổ   ề ự ố ệ ạ ẻ ề ượ i, v  nh ng thay đ i i, v  s  c  ho c l chia s  thông tin v  l ờ ạ ả   ứ ơ ầ ặ trong đ n đ t hàng ho c m c đ  nhu c u. Quá trình s n xu t và th i h n s n ả   ờ ụ ấ ượ ớ i  u hóa th i gian s n xu t đ ấ   ẩ ấ ấ ượ xu t, công su t và ch t l ng s n ph m trong các khâu phát tri n, s n xu t, ấ ế ti p th  và thu mua. Các c m bi n, ch p hành và đi u khi n cho phép các máy   ườ   i. móc liên k t đ n nhà máy, các h  th ng m ng khác và giao ti p v i con ng ố  Các m ng thông minh này là n n t ng c a các nhà máy thông minh, nhà máy s ngày nay.

ố ạ ạ ầ Đ i v i nhà máy s , ngoài h  t ng m ng máy móc thông minh còn có s

ạ ế ị ư ạ

ạ ệ ạ ạ

ế ế ả ạ

ệ ử ạ ộ

ế ủ ữ

ể ế ố ữ ệ

ế ố ườ ự  ố ớ ộ   ố ớ ạ ầ t b  di đ ng ghép n i v i h  t ng các m ng thông minh khác, nh : m ng thi ướ   i đi n thông minh, m ng logicstic thông minh, m ng ngôi thông minh, m ng l ươ   ạ ng nhà thông minh hay m ng tòa nhà thông minh, và liên k t đ n c  m ng th ạ ấ ả   , m ng xã h i (the business web and the social web). T t c  các m i đi n t ộ   ượ ự ệ ạ m ng này là xu th  c a Công nghi p 4.0, d a trên nh ng phát tri n v t tr i ọ ủ c a CNTT­TT và khoa h c máy tính: IoT, IoS, Internet k t n i d  li u (Internet   of data), Internet k t n i ng i dân (Internet of people).

ự ễ ế ế ừ ố Nhà máy s /nhà máy thông minh: T  lý thuy t đ n th c ti n

ể ừ ắ ẫ khi Siemens cho ra m t hình m u Nhà máy Đi n t

ạ

ả ố Siemens Thành Đô (SEWC) t

ự ệ ể ằ ệ ử K  t  Amberg Siemens ọ ứ ượ ố i Đ c và tháng 9/2013, năm 2014 h  đã khánh thành đ c s  hóa hoàn toàn t ạ ệ ử ấ i Trung Qu c, thì thêm Nhà máy S n xu t Đi n t ố có th  nói r ng Nhà máy s  đã là hi n th c.

ứ ệ ử t t Nhà máy Đi n t Amberg Siemens (tên vi

ấ ơ ả ế ắ ế ỗ

ả ể

ơ ạ ả

Amberg. Quá trình s n xu t hoàn toàn t ấ ự ộ ể ủ ấ ả

ấ ượ ề ạ ỉ ả ề c không ch  th i gian ti n b c mà còn tăng  đ

c ch t  l ể ượ ờ ấ ạ ệ ử ả ượ  Amberg đ i Nhà máy Đi n t

ệ ố ể ậ t b  đi u khi n Simatic. Theo th ng kê, h  th ng v n chuy n hoàn toàn t

ượ ế ệ ả ấ

ậ ả ẩ

ớ ơ ấ ấ ưở ệ ặ ả ỗ ổ ượ   t ti ng Đ c là EWA) đ c ả ẩ ậ   thành l p năm 1989. Nhà máy là n i s n xu t chu i các s n ph m trong đó có ể ừ ụ ỹ  ộ ề  khi áp d ng k B  đi u khi n logic kh  trình Simatic (Siemens PLCs). K  t ấ ạ ượ ả ẩ ậ ố c s n xu t t   i Nhà thu t s  hoàn toàn, đã có h n 1.000 ch ng lo i s n ph m đ ệ ử ế ị ờ ự ộ t b  máy máy Đi n t    đ ng nh  các thi ề ậ ế   móc đi u khi n và các dây chuy n s n xu t t t  đ ng thông minh, do v y ti ả   ượ ệ ng s n ki m  đ ẩ ở   c ki m soát b i ph m. Quá trình s n xu t t ố ự  ể ế ị ề thi ả ư ừ ả ộ  nhà kho đ n máy s n xu t trong vòng c đ a t đ ng đ m b o nguyên li u đ   ượ   ỗ 15 phút; Nhà máy v n hành 3 ca m i ngày, v i h n 3.000.000 s n ph m đ c ố   ng m i năm; m c dù di n tích s n xu t không đ i (10.000m²) và s  lao xu t x

10

ả ượ

ầ ấ ổ ệ ư ả ẩ ỗ

ấ ỗ ế ớ ư ả ẩ ượ ố ầ ộ ng g p 8 l n; Nhà máy đ ng h u nh  không đ i, nh ng nhà máy đã tăng s n l   ả   ả s n xu t kho ng 15 tri u s n ph m Simatic m i năm và m i ngày có kho ng ả 60.000 s n ph m đ c phân ph i cho khách hàng trên toàn th  gi i.

ớ ạ ị ả ỗ T i EWA, máy móc và máy tính đã x  lý t

ể ả ử ẩ

ủ ế ấ

ả ộ ề ắ ắ ố ớ

ả ẩ ấ

ủ ỹ ượ ộ ấ ượ ẩ   i 75% chu i giá tr  s n ph m, ở ộ ấ   ườ i ch  y u lo phát tri n s n ph m và kh i đ ng quá trình s n xu t. còn con ng ể   ượ ự ộ ả ả Quá trình s n xu t này đ  đ ng hóa thông qua kho ng 1.000 b  đi u khi n c t ắ ầ ừ ể ể   i khâu phân ph i và ch c ch n là có  lúc b t đ u cho t Simatic đ  ki m soát, t ậ ờ ớ ờ ự s  tham gia c a k  thu t IT. Nh  đó mà các s n ph m ra đ i v i năng su t và   ạ ớ i 99,9988%. ch t l t tr i, đ t t ng v

ứ

ế ự ộ ế ơ

ớ  đ ng gi a máy v i máy, n i th  gi ả ế ớ ả ấ ữ ể ợ ng Đ c Angela Merkel đã đ n thăm EWA. Bà đã   ế  ể ự

i  o và th c k t n i v i nhau qua IT đ  tích h p vào quá trình s n xu t, đ  t ả ấ ạ ả ẩ ủ ướ Ngày 23/02/2015, Th  t ứ ế ch ng ki n quá trình giao ti p t ự ượ ế ố ớ ớ gi i th c đ ộ đ ng hóa hoàn toàn quá trình s n xu t t o ra s n ph m.

ố ộ ề ứ

ở Siemens (SEWC)

ị ố ẳ ầ

ộ ả ẵ ố ự ượ

ệ ơ

ứ ụ ứ ọ ậ

ộ ề

ệ ố ạ i, theo dõi, phân tích và t

ậ ố ế ị ệ ử t b  đi n t ạ c ghi l ậ ố ỗ

ấ ượ  đ ng hóa và ki m soát ch t l ậ ố i SEWC, t ả ỹ c ghi l

ệ ỗ

ữ ệ ấ ượ ả ộ ả ả

ả ỗ ợ ắ ự ủ

ệ ạ ệ ằ i Thành Đô nh m đáp  ng nhu c u th  hi u c a khách hàng t

ữ ệ ả ị ườ ự ế

ầ ạ ư ả ấ ầ

ứ M t minh ch ng th  2 cho thành công v  nhà máy s /nhà máy thông minh   ệ ử  Thành Đô (Trung Qu c). Đây là Nhà là Nhà máy Đi n t   ở ướ máy s  hóa hoàn toàn đ u tiên   n c ngoài do Siemens xây d ng kh ng đ nh   ạ   Siemens đã s n sàng cho cu c cách m ng Công nghi p 4.0. Đ c coi là b n sao ể  ủ c a Amberg ­ Đ c, hàng năm, nhà máy SEWC có h n 5000 khách tham quan đ ấ ứ   ả ỹ ể đ  quan sát, h c t p cách  ng d ng k  thu t s  vào quá trình s n xu t,  ng ả ể ụ  và cách qu n lý doanh d ng các b  đi u khi n SIMATIC, các thi   ấ ượ ả ố   nghi p s . T i SEWC, quá trình s n xu t đ i ả   ỹ ệ ươ ằ ư ng ti n k  thu t s . M i năm, nhà máy s n u hóa hoàn toàn b ng các ph ệ ấ ầ ẩ ả xu t g n ba tri u s n ph m SIMATIC PLC, SIMATIC HMI và máy tính công   ấ ả  ể ứ ộ ự ộ ớ ệ ạ nghi p. V i m c đ  t t c ng cao t ề ầ ạ ằ ấ ượ ả i b ng k  thu t s , ph n m m qu n lý vòng các quy trình s n xu t đ   ậ ầ ậ ề ẩ ờ ả đ i s n ph m PLM (Product Lifecycle Management). Ph n m m c p nh t liên   ả   ể ượ ử ụ ữ ệ ẫ ụ t c kho ng 13 tri u m u d  li u m i ngày. D  li u này đ c s  d ng đ  qu n ữ ệ   ầ ẩ ả ấ ng s n ph m đ u ra. D  li u lý toàn b  quá trình s n xu t và đ m b o ch t l ả ẩ ể ả   này cũng h  tr  đ c l c cho vi c phát tri n s n ph m c a kho ng 50 nhân viên ạ   ị ế ủ ứ R&D làm vi c t i ả ấ ạ i SEWC t o ra dòng ch y tr c ti p vào ng châu Á. D  li u s n xu t t th  tr   ủ   ề quá trình s n xu t thông qua ph n m m PLM, nh  NX product development c a Siemens hay Teamcenter.

ạ ộ Nh  phát minh và s  d ng linh ho t đ ng c  h i n

ế ớ ủ ầ ộ i”, đi đ u trong cu c CMCN l n th

ng c a th  gi ấ ươ ể ạ

ử ụ ưở ứ ả ầ ờ ế ỷ ỹ ượ ế ầ ộ ố ờ ở mình tr  thành “công x ấ nh t. Sau đó, ph ướ c M  v n ế   ố ơ ơ ướ c, Anh Qu c đã bi n ứ  ầ ư   ng th c s n xu t hàng lo t mà tiêu bi u là Ford ra đ i đã đ a ạ   t lên ngôi đ u trong cu c cách m ng l n 2. Đ n cu i th  k  20 ­

11

ỳ ệ ả c m nh danh “th n k  Nh t B n”, th i k  này ch ng ki n b

ầ ệ ờ ỳ ờ

ứ ả ệ ệ ớ ự ự

ế ể ẽ ệ ướ ấ ị

ế ớ ầ ệ ế ờ ỳ ượ ướ   ậ c th i k  đ ấ   ẩ ọ ủ ả nh y v t c a các doanh nghi p ô tô và đi n máy nh  xây d ng s n ph m ch t ế ượ   ượ ng  cao “Made  in Japan”.  Hi n nay, v i  quy t tâm th c  hi n chi n l l c ử ứ Industry 4.0 cho n n s n xu t, n   c Đ c có th  s  ghi tên mình vào l ch s  công nghi p th  gi ề ả ứ i l n th  4.

ứ ự ộ ầ 1.3. Các đ ng l c cho CMCN l n th  4

ộ ự ữ ự ớ

ủ ạ ẩ

ư

ự ệ

ớ

ế ớ ệ ữ ế ọ ộ ệ ủ   Nh ng đ ng l c chính c a cu c cách m ng công nghi p m i này là s  thay ầ ườ ả   i dùng (s n ph m theo yêu c u và giao hàng theo ệ ớ ớ ự ộ ụ ủ    c a các công ngh  m i nh  IoT, robot ấ   ườ i), in  n 3D và đi n toán đám mây, cùng s  xu t ế ữ   ạ ứ i đang ch ng ki n hàng lo t nh ng ự ẫ   ướ ng và đ ng l c d n

ứ ầ ộ ộ ổ ỳ ọ đ i trong k  v ng c a ng ờ th i gian Internet), cùng v i s  h i t ộ ấ ớ c ng tác (cùng làm v i ng ệ hi n các mô hình kinh doanh m i. Th  gi ộ ộ đ t phá khoa h c và ti n b  công ngh , đây là nh ng xu h ắ d t Cu c CMCN l n th  4.

ệ ẩ

ứ ư Vô s  t ữ ư ạ ọ

ệ ớ ườ ơ ề ở

ấ ầ ề ứ c d a trên nghiên c u do Di n đàn Kinh t Th  gi

ầ   ẽ  ch c đã s  d ng các công ngh  khác nhau s  thúc đ y CMCN l n ễ   ng nh  là vô h n, di n ệ    nhi u n i khác nhau. Các công ngh  quan ự   ế ớ i th c ầ ộ ố ộ ồ ọ ệ ươ ố ổ ứ ử ụ ộ th  T . Nh ng đ t phá khoa h c và công ngh  m i d ặ ra trên r t nhi u m t khác nhau và  ượ ự tr ng c n xem xét đ ệ ủ hi n và các công vi c c a m t s  H i đ ng Ch ễ ế ị ự ng trình Ngh  s  Toàn c u.

ệ ớ ề ể ặ T t c  nh ng phát tri n m i và các công ngh  m i đ u có đ c đi m chung:

ấ ả ữ ậ ụ ớ ỏ ủ ố ứ ạ ể chúng t n d ng s c m nh lan t a c a s  hóa và CNTT.

ủ ế ớ ể ượ ệ ậ Các xu th  l n c a công ngh  có th  đ

ỹ ậ ố ẽ ớ ả

ớ ế ự ữ ệ ể ặ i ích cho nhau d a vào nh ng khám phá và ti n b ọ ạ ợ i l

ữ   c chia thành 3 nhóm: v t lý/h u ề hình, k  thu t s  và sinh h c. C  ba đ u liên quan ch t ch  v i nhau và v i các   ộ  công ngh  khác đ  đem l ủ ừ c a t ng nhóm.

ữ ậ (1) V t lý/h u hình

ủ ệ ướ ệ ễ ề ể ớ B n đ i di n chính c a xu h ậ   ng l n v  phát tri n công ngh  d  nh n

ấ ạ ố ấ th y nh t là:

ệ ự ự ủ ế ạ ộ ổ Xe t lái:

ấ ồ ữ

ổ ế ọ ệ ổ    S  xu t hi n c a ô tô đã bi n đ i xã h i hi n đ i. Nó thay đ i ườ   ệ ố i ớ    nên ph  bi n, chúng đã t o ra các l p

ề ệ ớ ỗ ở ơ n i chúng ta s ng, đ  chúng ta mua, cách chúng ta làm vi c, và nh ng ng ở ạ chúng ta g i là b n bè. Khi ô­tô đã tr công vi c hoàn toàn m i và làm các ngành ngh  khác tr  thành l ạ ờ i th i.

ủ ở ỉ Chúng ta hi n đang

ườ ừ ể

ế  nh ng chi c xe do ng ố ớ ư ủ ự ộ ộ ệ trong giao thông: t ộ đ ng lâu dài c a xe t ự  ệ ươ ổ ộ ự ng t  trên đ nh c a m t s  thay đ i công ngh  t ự ữ ề    lái. Tác i đi u khi n sang các xe t ắ   ề ự  lái đ i v i xã h i là khó d  đoán. Nh ng m t đi u ch c

12

ở ấ ứ ơ ộ ố ổ ế ệ ẽ ở b t c  n i nào công ngh  này tr  nên ph  bi n, thì cu c s ng s  khác

ớ ướ ắ ch n là  so v i tr c.

ử ữ ộ ượ ế ừ ớ Nh ng xe ô tô này x  lý m t l

ữ ệ ả ng l n d  li u c m bi n t ồ ượ ằ c g n trên xe đ

ướ ườ ế ố các radar, máy   ể  ắ ả ứ ạ   ng đi qua các tình hu ng giao thông ph c t p và thay ả ng các tuy n đ

ấ ỳ ự ườ ủ ầ ơ ả nh, máy đo kho ng cách b ng siêu âm, GPS và b n đ  đ ề đi u h ổ đ i nhanh chóng h n mà không c n b t k  s  tham gia nào c a con ng i.

ơ ự ề Xe h i t lái đang chi m  u th  nh ng hi n nay còn có nhi u ki u ph

ế ư ả ườ ồ lái khác bao g m xe t

ớ

ế ượ ệ ự ươ ả ộ ươ   ể ng i lái, máy bay và tàu   ả  ệ ạ ớ ố ệ   c c i thi n v i t c đ  nhanh ng ti n t

ư ế ệ ế ị ệ ự t b  bay không ng i, thi ti n t ủ ả ể ủ th y. Cùng v i quá trình phát tri n c a c m bi n và trí tu  nhân t o (AI), kh ủ năng c a các ph  hành này cũng đ chóng.

ọ ượ ế ạ

ậ Hay đ ằ

ừ ấ

ế ạ ạ ệ ầ ế

ượ ớ ậ ệ ờ

ệ ề ừ ẫ ệ ạ   ồ ệ ộ Công ngh  in 3D: c g i là ch  t o c ng, in 3D bao g m vi c t o ộ ố ượ ộ ẽ ớ ừ ộ ả    m t b n v  hay m t mô ng v t lý b ng cách in theo các l p t ra m t đ i t ớ ướ   c. Công ngh  này khác hoàn toàn so v i ch  t o tr , l y đi các hình 3D có tr ố   ừ ừ ệ ậ c hình d ng mong mu n.  phôi ban đ u cho đ n khi thu đ v t li u th a t ắ ầ ượ ạ ộ ả   ạ Ng i, công ngh  in 3D b t đ u v i v t li u r i và sau đó t o ra m t s n c l ậ ố ỹ ẩ ở ạ  m u k  thu t s . ph m d ng ba chi u t

ẩ ế ế c thi

ộ

ộ ễ ự

ộ ạ ự

ể ế t k  trên máy tính và  ớ ư ế ầ ở ừ ữ

ứ ạ ể ờ

ứ ủ ầ

ể ạ ậ ụ ợ ụ ả ụ ể “in”  ra c  d ng c  tr

ử ệ ự ự ề ả ự ướ ủ

ộ ả “in ch p”ụ   ể ượ Ngày nay, m t s n ph m có th  đ ỏ ậ ệ ạ ể ằ ậ   qua m t máy in 3D, t o nên hình hài v t th  b ng các l p v  v t li u chuyên ỉ ớ ế ế ượ ố ệ ụ   d ng. D  dàng th c hi n m t thi c s  hóa nh  th  này ch  v i vài thao t k  đ ể ườ ể   i ki m soát và tác click chu t. Máy in 3D có th  cho ch y t  do không c n ng ả ễ  ơ ế ế ưở ng ch ng quá ph c t p tr  nên đ n gi n và d t k  t có th  bi n nh ng thi ỗ ố ữ ệ ề   x  lý cho các nhà máy truy n th ng. Vào th i đi m hi n nay, nh ng c  máy kì ậ ữ ứ ư ọ   di u này có th  t o ra g n nh  m i th . Nh ng  ng d ng c a kĩ thu t in 3D ườ    thính và i ta đã có th   th c s  kì vĩ. Th m chí, ng ữ ế ậ ộ nhi u b  ph n tinh vi c a chi c máy bay ph n l c vũ trang d   i nh ng hình ạ d ng khác nhau.

ộ ẻ ế ứ ấ ủ ừ ứ ẽ ả M c giá r nh t c a m t chi c máy in 3D s  gi m t

ả ờ

ộ ố ẽ ấ ả ấ ả ớ

ầ ụ ượ ệ

ấ ở c in 3D  ỏ ữ ầ ộ

ể ụ ệ ư ướ ạ ụ m c 18.000 USD ệ   hi n nay xu ng còn 400 USD trong vòng 10 năm. Trong cùng kho ng th i gian, ố   t c đ  in s  tăng g p 100 l n. T t c  các công ty s n xu t giày l n đã dùng    nh ng sân bay xa công ngh  3D đ  in giày. Ph  tùng máy bay đã đ ộ ượ   ế xôi. Tr m vũ tr  hi n đã có m t chi c máy in giúp xóa b  nhu c u m t l ng ớ l n ph  tùng nh  tr c kia.

ượ ử ụ

ấ  Ngày nay, các robot đang đ ế ự ừ ệ ọ Khoa h c robot cao c p: t c  các lĩnh v c t nông nghi p chính xác cho đ n chăm sóc ng

ự ợ t ự ườ ữ ệ ể ở ấ ả S  phát tri n nhanh công ngh  robot làm cho s  h p tác gi a ng ơ   ề c s  d ng nhi u h n ườ ệ   i b nh.   i và máy móc

13

ơ ở ở ệ ự ệ thành s m tr

ớ

ữ ạ ơ ấ ứ ả c l y c m h ng t

ế ượ ọ ế ộ  thành hi n th c. H n n a, do các ti n b  công ngh  khác,   ứ   ế ế ấ t k  c u trúc và ch c ở ộ   ọ  các c u trúc sinh h c ph c t p (m  r ng ủ ự c c a t

ượ ắ ớ tr ở robot đang tr ứ ạ ủ năng c a nó đ ủ c a quá trình mô ph ng sinh h c, trong đó mô hình và các chi n l nhiên đ nên thích nghi và linh ho t h n, v i thi ượ ấ ừ ỏ ướ ạ c l c b t ch i).

ớ ạ ế

ơ Siêu t ể ự ộ  đ ng hóa c ng v i trí tu  nhân t o (AI) s  khi n vi c t ạ ỹ

ẽ ệ ữ ấ

ủ ử ả ố

ự ộ ủ ự

ế ị ế ạ

ạ ộ ụ ữ ứ ế ậ ả ẽ ệ ự ộ ộ  đ ng hóa   ỉ ướ ườ ở  ớ ậ c đây ch  có con ng i s phát tri n m nh h n, th m chí v i nh ng k  năng tr ệ ử ữ ệ ớ ể ố ế ạ ữ   t nh t trong vi c x  lý d  li u l n, có th  bao h u. AI s  phát huy th  m nh t ớ ạ ẫ ữ ệ ồ   i h n c a máy tính cho g m vi c x  lý ngôn ng  và hình  nh, v n v n là gi ự ể ế  đ ng hóa c c cao có th  cho phép s  tham gia c a robot và các đ n nay. Siêu t   ả ư ứ   ỗ c  máy có trí thông minh nhân t o phân tích k t qu , đ a ra các quy t đ nh ph c ấ ạ t p và  ng d ng nh ng k t lu n vào ho t đ ng s n xu t.

ậ ệ V t li u m i:

ộ ệ ễ ưở ớ  V i thu c tính mà ch  cách đây vài năm v n còn đ ượ ữ ư

ớ ậ ơ c đ a ra th  tr ễ ớ ể

ạ

ự ế ạ ầ ố

ụ ạ ề ượ ữ ượ ẫ ỉ c coi là   ể   ề ổ ị ườ ng. V  t ng th , vi n t ng, nh ng v t li u m i  đang đ ứ   ứ ề ệ ế ẹ ơ chúng nh  h n, b n h n, có th  tái ch  và d  thích  ng. Hi n nay có các  ng ụ ạ ặ ự ự ụ ồ ậ ệ    ph c h i ho c t d ng cho các v t li u thông minh t  làm s ch, các kim lo i có ứ ả   i hình d ng ban đ u, g m s  và pha lê bi n áp l c thành kh  năng khôi ph c l ậ ệ ng và nhi u v t li u khác n a. năng l

ậ ố ỹ (2) K  thu t s

ụ

ộ ụ ừ T  Cu c cách m ng công nghi p l n th  T , s  h i t ứ ạ ậ ố ể ỹ

ự ấ ậ ệ ữ ạ ố

ệ ế ố ườ ậ   ứ ư ự ộ ụ ữ ứ ệ ầ  gi a  ng d ng v t ấ ả ả ơ ệ    đ n gi n nh t, có th  coi lý và  ng d ng k  thu t s  là s  xu t hi n IoT. Mô t ẩ ể ụ ị ị ả IoT là m i quan h  gi a v n v t (các s n ph m, d ch v , đ a đi m,…) và con   ề ả i thông qua các công ngh  k t n i và các n n t ng khác nhau. ng

ả ự ế ớ C m bi n và các gi

ạ ả ế ẻ ơ

ầ ế ể ơ

ụ ệ ả ấ

ư ư ệ

ạ t b  đ

ặ ượ ế ớ t b  trên toàn th  gi c k t n i internet. S  l ỷ ế ng thi ơ ế ị ượ ế ố ớ ướ i, ề t b . Đi u này s c tính vài t

ế ị  thi ứ ả ằ ổ

ế

ẽ ấ ế ơ ở ạ ầ ả ộ ế ừ ả ứ ế ố ả ả   ạ i pháp k t n i th  gi i th c vào m ng không gian  o ộ ỏ ơ ớ ố  h n và đang phát tri n v i t c đ  đáng kinh ng c. Các c m bi n nh  h n, r   ố   ượ ắ c l p đ t trong nhà, qu n áo, ph  ki n, các thành ph , thông minh h n đang đ ướ ạ ng cũng nh  các quy trình s n xu t. Ngày nay, i giao thông và năng l m ng l   ả   ỷ i nh  đi n tho i thông minh, máy tính b ng có hàng t  thi ế ị ượ ự ế ẽ ố ượ   c d  ki n s  tăng đáng và máy tính đ ẽ  ỷ ộ ể k  trong vài năm t  đ n h n m t nghìn t ỗ ứ   thay đ i hoàn toàn cách th c mà chúng ta qu n lý chu i cung  ng b ng cách cho ứ ấ   ế ộ ạ ộ ố ư i  u hóa tài s n và các ho t đ ng đ n m t m c r t phép chúng ta giám sát và t ổ ấ ả ế t c  các ngành công chi ti   t. Trong quá trình này, IoT s  tác đ ng làm bi n đ i t ỏ ệ nghi p, t s n xu t đ n c  s  h  t ng đ n chăm sóc s c kh e.

14

ộ

ộ ờ ố ạ ả ả ề ế ể ệ   ể ạ Theo các chuyên gia, IoT có th  t o ra m t cu c cách m ng công nghi p ạ   i và đ i s ng nhân lo i ph i chuy n mình ế ế ớ  th  gi

ớ m i, khi n c  n n kinh t theo.

ộ ạ ệ ớ ắ ở ướ ượ ớ

Cu c cách m ng công nghi p m i g n v i IoT đ ế ứ ạ ớ ộ

ủ

ư ệ ộ

ế ớ ở ầ ệ ạ ở ạ i Đ c vào năm 2010 v i K  ho ch hành đ ng cho chi n l t ế đ n năm 2020, sau đó lan sang các n ầ ư ệ Italia, Pháp, Anh. Hi n vi c  đ u t ớ m ng công nghi p m i đã tr  thành làn sóng ầ   ng đ u tiên c kh i x ệ ế ượ c công ngh  cao   ư  ướ c thành viên c a Liên minh châu Âu nh ề ả    cho IoT nh  là n n t ng cho cu c cách ắ  h u kh p th  gi i.

ộ ố ạ ư ườ

ớ c   ­   th ượ

ề ề ưở ợ c h

ề ả ữ ệ ấ ả ế

ữ ệ ề ề ể

ể ử ụ ấ ế ượ ạ ươ ướ ễ Không   gi ng   nh   các   cu c   cách   m ng   tr   ng   di n   ra   theo   xu ờ ướ ẽ ạ ơ ộ h ng phát minh m i làm m  đi phát minh cũ, IoT đ c tin là s  t o c  h i cho   ượ ấ ả ệ   t c  các ngành ngh  đ u đ t ng l i. IoT gia tăng cũng có nghĩa là vi c ế   t c  các i d  li u và giao ti p qua Internet tăng lên. Chính vì th  mà t truy n t ế   công ty, ngành ngh  đ u có th  s  d ng các d  li u đó đ  phân tích và quy t ị c c nh tranh giành l y thành công cho mình trong t đ nh chi n l ng lai.

ế ứ Theo Công ty nghiên c u Rand Europe (Anh), đ n năm 2020, IoT s  đem l

ồ ề ẽ ả ừ cho các ngành trên th  gi i vào kho ng t

ỷ ủ ả ươ ươ ớ ỷ

ế ớ ứ ấ ủ ổ  USD ­ t ộ ữ ế

ự ế

ề ố ề ầ ư ớ ổ cho h  sinh thái IoT v i t ng s  ti n đ u t

ườ ướ ỷ ạ   i doanh thu ti m năng kh ng l    1,4 ng đ  ­ 14,4 nghìn t nghìn t   ng v i m c GDP c a c  Liên minh ế  ớ châu Âu. Không nh ng th , m t báo cáo m i nh t c a hãng phân tích kinh t ế ơ   c Business Insider Intelligence còn d  báo, đ n năm 2020 nhi u ngành kinh t ả ẽ b n s  tăng c    cho các ả i pháp IoT  gi ệ ầ ư ng đ u t ừ c ch ng 6 nghìn t USD.

ấ ẽ ệ ế ạ

ả ả ế ầ ư ệ ẽ

ẽ ố

ệ c k t n i. Ngành công nghi p qu c phòng s  chi 8,7 t ẽ ườ

ẽ

ế ị ộ ế ố i   lái   và   s   có   126   nghìn   robot   quân   s   đ ng   ti n   không   ng ấ ệ ệ ng. S n xu t nông nghi p s  cài đ t 75 tri u thi ồ ế ượ ặ ở  trong đ t đ  theo dõi n ng đ  axít, nhi t b  c m bi n đ c đ t

ự ơ ở ạ ầ ụ

ầ ư ệ ố ỷ Trong đó, các nhà s n xu t công nghi p ch  t o s  tăng 35% đ u t  cho ơ ệ ử ụ   vi c s  d ng các c m bi n thông minh. Ngành giao thông s  có h n 220 tri u xe ỷ ơ ượ    USD cho các h i đ ệ ấ   ự ượ ươ ph c   xu t ả ủ ế ưở ặ t b  IoT, ch  y u là các x   ế ị ả ệ ộ ấ ể   t đ  và các thi ẽ  ấ ỉ ố ch  s  khác đ  giúp nông dân tăng năng su t mùa v . Lĩnh v c c  s  h  t ng s tăng đ u t USD cho các h  th ng IoT. ể  133 t

ầ ư ệ

ự ư ề ẻ ị

ữ

ớ ướ ủ ỷ ườ ng đ u t ế i, ngân hàng, y t ề c tính có 24 t thi

ự Ngoài ra, còn nhi u lĩnh v c khác cũng tăng c  h  sinh thái IoT   ụ ậ ả , d ch v  v n t   ,… Nói chung, trong vài nh  lĩnh v c bán l ự ắ ầ ẽ năm n a, IoT s  bao trùm h u kh p các ngành ngh  trong ba khu v c chính:   ế ị ượ   ườ ệ i tiêu dùng, v i  Chính ph , doanh nghi p và ng c t b  đ ệ ế ố k t n i Internet và tham gia vào h  sinh thái IoT.

ẽ ạ ớ ưở ể V i đà này, IoT s  t o ra s  tăng tr

ề ng đáng k  cho n n kinh t ỹ ầ ư ế ỹ ự ủ ự ư ấ  v n Accenture (M ), n u M  đ u t ế  trên toàn   ơ   ề  nhi u h n ầ c u. Theo d  báo c a hãng t

15

ạ ể ở ộ i k t n i thì có th  đ

ỷ ầ ơ

i 7,1 nghìn t ầ ư ự vào các d  án khác. Trong khi đó, Đ c có th  đ t doanh thu 700 t

ứ ớ ỷ

ể ạ ự ế 50% vào công ngh  IoT đ  m  r ng m ng l ợ ớ i t l ệ vi c đ u t i 1,7%; Anh có th  đ t l USD và nâng m c GDP lên t ố nâng GDP lên 1,8%; Trung Qu c có th  đ t 1,8 nghìn t ầ ư ươ  t 1,3% vào năm 2030 n u đ u t ệ ể ượ ưở   ướ ế ố ng c h ớ    USD, góp ph n nâng GDP cao h n 2,3% vào năm 2030 so v i ỷ  ứ ể ạ ể ạ ợ ậ   i nhu n 531 t  USD và ỷ    USD và nâng GDP lên ư ỹ  vào IoT nh  M . ng t

ẩ ổ ả ươ ứ

ế ằ ề ưở ươ ệ ề

ả ủ ạ ạ ộ   ầ ư ệ ạ ng th c ho t đ ng Vi c đ y m nh đ u t ế “IoT s  có  nh h ể   ệ ẽ ề ủ  b ng vi c chuy n c a n n kinh t .  ệ   ệ ổ ấ  và t o đi u ki n cho vi c đ i r t nhi u doanh nghi p vào th ả ệ hình thành các mô hình kinh doanh m i, c i thi n hi u qu  và s n sinh ra các   lo i hình doanh thu m i” vào IoT cũng thay đ i c  ph ớ ớ ề ả i n n kinh t ng l n t ạ ệ ử ạ ng m i đi n t ệ ả ớ ớ ­ Jim Tully ­ chuyên gia phân tích c a Gartner nói.

ủ ữ ệ ớ

ạ ệ ề ẽ ệ ệ ư ặ

ạ Vai trò c a d  li u l n và phân tích: công ngh  thông tin và truy n thông ự    ng và tính linh ho t trong các ngành công

ả ệ ả ạ ợ ữ ệ ớ hi n đ i nh  siêu máy máy tính, d  li u l n ho c đi n toán đám mây s  giúp d ấ ượ ấ đoán kh  năng tăng năng su t, ch t l ế ấ nghi p s n xu t và do đó có l i th  trong c nh tranh.

ằ ủ ự

ổ ẽ ổ ế ế

ờ ờ ớ ề ữ ư ứ ệ ề

ấ ướ ầ ữ

ỉ ị ể ụ ấ ệ

ứ ụ ế ụ ứ ộ ố ổ ị

ự ươ ộ ủ ự ộ ng tác xã h i c a các công dân trên toàn th  gi

ế ớ ệ ố ế ợ ế ố

ộ

ệ ố ự ộ ể ượ ả ờ  h t. Nh  siêu t

ờ ế ỗ ệ ỹ ế ớ ự ế ớ ậ ế ố   Các chuyên gia cho r ng siêu k t n i thông qua s  ph  bi n c a IoT và ề ệ   đi n toán đám mây s  cho phép vi c truy n thông tin và giao ti p ph  quát, toàn ầ   c u và g n nh  t c th i. Nó là ti n đ  ra đ i nh ng mô hình kinh doanh m i và ề ở   c đây là đi u không m  ra nh ng cách th c cung c p hàng hóa, d ch v  mà tr ệ   ệ ử ụ ưở ng. Ví d ,  ng d ng taxi Uber ch  có th  xu t hi n khi vi c s  d ng đi n t ụ ư ạ tho i   di   đ ng   có   k t   n i   internet   đã   bùng   n .   Các   d ch   v   nh   Facebook,   ố   ộ WhatsApp, Pinterest, Snapchat Twitter và Instagram đã đóng m t vai trò then ch t  đ ng hóa trong s  t   i. Siêu t ể   ớ c k t h p v i siêu k t n i, cho phép h  th ng máy tính ki m cũng có th  đ ơ i”ườ  h n bao   soát và qu n lý các quá trình v t lý và ph n  ng m t cách  ra đ i, cho phép robot và gi   ữ ẳ  gi a công   các c  máy thông minh tăng kh  năng k t n i đ   i t ngh ­k  thu t, th  gi ả ứ ậ ậ ạ "h  th ng m ng v t lý"   đ ng hóa,  ế ố ể "v ả i con ng “con ng ờ ự ượ t qua v c th m" ườ i. nhiên và th  gi

(3) Sinh h cọ

ớ ổ ữ ự ề

ạ

ệ ả ả ơ ộ

ệ ấ ơ ữ ễ ử ệ ạ ớ ỉ

ệ ệ ớ ỉ ả c gi

ộ i. Hi n nay, m t gen có th  đ ộ ể ượ ủ ớ ứ ờ ớ ạ ậ   ọ Nh ng đ i m i trong lĩnh v c sinh h c nói chung và di truy n nói riêng th t ầ ự   s  đáng kinh ng c. Trong nh ng năm g n đây, chúng ta đã và đang thành công   trong vi c gi m chi phí và d  dàng h n trong vi c gi i trình b  gen và m i đây ả   là vi c kích ho t hay ch nh s a gen. Ph i m t h n 10 năm, v i chi phí 2,7 t  USD ườ ự ể   đ  hoàn thành D  án H  gen ng i mã ớ   i m t ngàn USD. V i s c m nh c a máy tính,  v i chi phí không t trong vài gi

16

ả i; thay vào

ử ạ ử ng pháp th , sai và th  l ặ ươ ị ọ ử ọ ệ ứ ế ệ các nhà khoa h c không còn ph i dùng ph đó h  th  nghi m cách th c mà các bi n d  gen gây ra các b nh lý đ c thù.

ế ướ ọ ổ

ả ế ữ ấ

ơ ể ằ ọ ổ ệ ặ ữ ẽ ế ộ ợ ơ

ề ạ ộ ệ ứ ề ộ ọ ỉ

ấ ọ ẽ ợ ẽ B c ti p theo s  là sinh h c t ng h p. Công ngh  này s  giúp chúng ta có   ứ   ử ạ i ADN. Đ t nh ng v n đ  đ o đ c kh  năng tùy bi n c  th  b ng cách s a l ẽ  ữ ể qua m t bên, sinh h c t ng h p s  phát tri n h n n a, nh ng ti n b  này s ả   ề không ch  tác đ ng sâu và ngay t c thì v  y h c mà còn v  nông nghi p và s n ệ xu t nhiên li u sinh h c.

ữ ệ ả ẩ ấ Nh ng s n ph m xu t hi n vào năm 2025

ễ ế

ả ố ỹ ủ ẩ

ả ệ ọ

ổ

ứ ư ộ ộ ả ị

. Các s n ph m này đ ị ự ở ộ ồ ầ ủ ễ

ừ ố

ề ệ ế ớ Theo báo cáo c a Di n đàn Kinh t  Th  gi   i công b  tháng 9 năm 2015 đã ế ớ   ậ ố ươ ệ ẽ ị ị xác đ nh 21 s n ph m công ngh  s  đ nh hình t ng lai k  thu t s  và th  gi i ấ ẽ ườ ọ ẩ ữ ế ố   siêu k t n i. Đó là nh ng s n ph m mà m i ng i kì v ng s  xu t hi n trong ạ ệ   ắ ủ ữ ồ ừ ắ  nh ng thay đ i sâu s c c a Cu c cách m ng công nghi p 10 năm b t ngu n t ộ ượ ế   ả ượ ẩ c ti n th  t c xác đ nh thông qua m t cu c kh o sát đ ế ế ớ   i, trong đó có  th  gi hành b i h i đ ng ngh  s  toàn c u c a Di n đàn Kinh t ự ề ơ h n 800 giám đ c đi u hành và chuyên gia t    các lĩnh v c thông tin và công ngh  truy n thông tham gia.

ẩ ả ượ ắ ế ố ượ ế ầ ả Sau đây là 21 s n ph m đ c s p x p theo s  l ng ý ki n gi m d n:

ế ố ớ ố ặ ầ * 10% dân s  m c qu n áo k t n i v i internet.

ể ư ữ ữ ệ ớ ạ ố * 90% dân s  có th  l u tr d  li u không gi ễ i h n và mi n phí (có kèm

ả qu ng cáo).

ỷ ả ế ố ớ ế * 1 nghìn t c m bi n k t n i v i internet.

ượ ầ * D c sĩ robot đ u tiên ở ỹ  M .

ế ố ớ ắ * 10% m t kính k t n i v i internet.

ườ ệ * 80% ng ệ ố i dân hi n di n s  trên internet.

ế ầ ượ ả ệ ấ * Chi c ô­tô đ u tiên đ ằ c s n xu t hoàn toàn b ng công ngh  in 3D.

ồ ữ ệ ớ ế ề ủ ầ ố ằ * Chính ph  đ u tiên thay th  đi u tra dân s  b ng các ngu n d  li u l n.

ệ ế ạ ấ ộ ườ ầ ượ ươ * Chi c đi n tho i di đ ng c y ghép vào ng i đ u tiên đ c th ạ   ng m i

hóa.

ả ượ ả ấ ằ ệ ẩ * 5% s n ph m tiêu dùng đ c s n xu t b ng công ngh  in 3D.

ạ ố ệ * 90% dân s  dùng đi n tho i thông minh.

ố ườ ậ * 90% dân s  th ng xuyên truy c p internet.

ạ ườ ở ỹ ườ * 10% xe ch y trên đ ng M  là xe không ng i lái.

17

ệ ầ ấ ằ * C y ghép đ u tiên gan làm b ng công ngh  in 3D.

ệ ể ở ượ ự ệ ệ ạ ằ * 30% vi c ki m toán công ty đ c th c hi n b ng trí tu  nhân t o.

ủ ế ầ ầ ộ * L n đ u tiên chính ph  thu thu  qua m t blockchain.

ơ ượ ở ế ế ị * H n 50% l ậ ng truy c p internet nhà liên quan đ n các thi t b  dân

d ng.ụ

ữ ị ự ệ   c th c hi n

ầ ệ ươ ươ ề ẻ ơ ớ ẽ ượ ế * Trên toàn c u nh ng chuy n đi du l ch hay công tác s  đ ệ ng ti n chia s  cũng nhi u h n so v i các ph qua các ph ng ti n cá nhân.

ớ ơ ố ầ ườ * Thành ph  đ u tiên v i h n 50.000 ng i không có đèn giao thông.

ổ ả ượ ư ữ ầ ẩ * 10% t ng s n ph m n i đ a toàn c u đ c l u tr

ộ

ộ ị ạ ộ ấ ứ ướ ượ ư ữ ộ    trên blockchain (m t ự giao th c an toàn trong đó m t m ng các máy tính cùng nhau xác th c m t giao   ậ ị d ch tr c l u tr  và ch p thu n). c khi đ

ệ ầ ạ ượ ử ụ ộ ộ ồ ả * Máy trí tu  nhân t o đ u tiên đ c s  d ng cho m t h i đ ng qu n tr ị

công ty.

ơ ộ ứ 1.4. C  h i và thách th c

ỏ ộ ứ ẽ ượ

ấ ả

ồ ấ ề ế ố ớ ặ ể ượ ầ Cu c CMCN l n th  4 này đ ạ ậ ượ ệ ng, doanh nghi p khi v n v t  đ ế ị t b  trong công x ế

ệ ế

ặ ủ ự ộ ườ c v n hành t

ồ

i, hay dây chuy n s n xu t s  đ ớ ượ ế ố ớ ợ ứ ẽ ượ t cũng s  đ

ệ ả ậ ệ ề ụ ể ấ

ệ ắ ộ ỉ ướ ầ ộ ớ

ể ố ng t ấ ng thông tin trao đ i s  tăng lên g p hàng trăm t

ượ ờ ả ổ ẽ ổ ớ ự t ra kh i quy mô công c đánh giá s  v ụ ể ế ố ở ưở   c k t n i b i internet. C  th , không x ượ ưở ữ   c k t n i v i nhau thông ng đ nh ng t t c  máy móc thi ậ ữ  ờ ượ ắ ả c l p đ t đ  thu th p d qua internet, r t nhi u c m bi n cũng đ ng th i đ ầ ự  ớ ể li u. Cách làm này giúp máy móc có th  “giao ti p” v i nhau mà không c n s ộ   ấ ẽ ượ ậ ề ả  đ ng m t có m t c a con ng ấ ng t n kho. Ngoài ra, các doanh nghi p s n xu t chi cách thích h p  ng v i l   ể   ế c k t n i v i doanh nghi p l p ráp, doanh nghi p v n chuy n, ti ố ử c a hàng phân ph i và tiêu th  đ  thành m t th  th ng nh t. Đi u này cũng có   ả   ấ ạ i tăng năng su t và gi m nghĩa là cu c cách m ng l n này không ch  h ớ ộ   i hàng nghìn lao đ ng. Khi l ồ ầ l n, đ ng th i n y sinh ra 3 s  thay đ i l n.

ấ ứ ớ ố ượ Th  nh t là

ấ ế ờ ạ ả ả ẩ ầ ủ

ả ấ

ề ả ấ ờ ấ ơ ứ ớ ớ

ưở ế ợ ọ ư ệ ầ ể ả ấ ờ ạ ả ế

ế   ớ ẽ ầ ộ ả ng l n s  d n k t  th i đ i s n xu t m t s n ph m v i s  l ề ớ   ậ i thúc. Thay vào đó là kh  năng ti p nh n nhu c u c a khách hàng và truy n t ấ ẽ ự  ự ng s n xu t ngay trong th i gian th c. Các dây chuy n s n xu t s  t công x ế ộ   đ ng k t h p v i nhau đ  s n xu t đ n chi c m i m c giá th p nh  hi n nay. ẩ ạ ả ủ   Đây g i là th i đ i s n xu t hàng lo t s n ph m đ n chi c theo nhu c u c a ướ ự khách hàng. Đi tiên phong trong lĩnh v c này là n ơ ứ c Đ c.

ứ ổ ự ệ ổ Th  hai là

s  thay đ i trong khái ni m thay đ i thi ị ủ ệ ế ế ớ ủ ả ấ ộ ư nh  ô tô, xe máy… Hi n nay, giá tr  gia tăng c a ngành s n xu t ph  thu c ch ẩ   t k  m i c a s n ph m ủ  ụ ả

18

ạ ẩ ệ ư

ư ệ ố ả ươ

ặ ẽ ệ ố ậ ự ả

ỉ ậ ề ậ ầ ẩ

ư ữ ế ế ị ử ụ

ậ ớ

ể ầ ủ ể ữ ầ ậ ờ ả ả ề ắ ạ ả ầ ủ ộ ậ ệ ế ầ   y u vào vi c gia công v t li u nh  kim lo i thành s n ph m, đ a vào đó ph n ế ố   ề ề ng lai h  th ng k t n i m m ho c h  th ng đi u khi n. Tuy nhiên trong t ấ ẽ  ở ở internet s  thu th p nhu c u c a khách hàng, d a trên c  s  đó nhà s n xu t s ệ ch  c p nh t ph n m m đ  lên đ i s n ph m nh  nh ng chi c đi n tho i thông   ấ   ẩ ệ t b  s  d ng trong s n xu t minh hi n nay. Không nh ng s n ph m, mà thi ả   ể ậ ỉ ầ cũng ch  c n c p nh t ph n m m đ  thêm tính năng m i mà không c n ph i ỹ ế ầ ế ớ t hay b  ph n. N m đ u xu th  này đang là các công ty c a M . thay m i chi ti

ộ ế ớ ẽ ứ th  gi

ấ ứ Th  ba, ệ ộ ậ ổ ả ệ

ầ ệ ế i s  ch ng ki n m t cu c l ọ ế ế thành   ủ ộ ệ ấ ả

ệ ệ

ẩ ỗ ợ ữ ệ ậ ớ

ả ẽ ắ ự ư

ệ ả ứ ẩ

ế ờ ạ ủ ộ

ớ ầ ụ ủ ạ t đ  ngo n m c c a các doanh   ở “tay sai” cho  nghi p CNTT, khi h  bi n các doanh nghi p s n xu t tr ể   mình. Hi n nay, h u h t các doanh nghi p s n xu t đang ch  đ ng phát tri n ả ủ   s n ph m cho riêng mình, và vai trò c a các doanh nghi p công ngh  thông tin ỉ   ch  là h  tr . Tuy nhiên, v i kh  năng thu th p và phân tích d  li u các doanh ượ ệ ầ ủ ệ  đ a ra c nhu c u c a khách hàng và t nghi p công ngh  thông tin s  n m đ   ấ ả   ọ ẽ ươ ượ ả ng  ng. Sau đó h  s  thuê doanh nghi p s n xu t làm s n đ c s n ph m t ấ   ề ả ả ộ “cu c đ o chính” ẩ  trong n n s n xu t ph m giúp mình. Vì th  th i đ i c a m t  đang t i g n.

ư ạ ố ộ ướ ộ Gi ng nh  các cu c cách m ng tr

ứ ầ ấ ượ ệ ả ề   ầ ứ c đó, Cu c CMCN l n th  4 có ti m ộ ố   ng cu c s ng cho

ế ớ ườ năng nâng cao m c thu nh p toàn c u và c i thi n ch t l ng i dân trên toàn th  gi ậ i.

ườ ườ ệ ấ ừ ộ ẽ ạ ề

ị i nhi u nh t t ẩ ả ế ứ i ích h t s c to l n. Ng ạ ụ ớ ớ

ọ ặ ầ ư ượ ưở c h ứ ư ườ

ạ ẩ ệ ừ ề ộ ả ự c th c hi n t

ệ

ở i tr

ươ ể ng đ

ướ ư

ớ ơ ộ

ữ ờ ể ợ ớ ứ ộ i tiêu dùng   Cu c CMCN l n th  4 s  t o ra các l ộ   ợ  cu c cách m ng công ngh  này. Cu c ng l d ng nh  đ ạ ầ    đã t o ra các s n ph m và d ch v  m i v i chi phí không đáng CMCN l n th  t ự   ể ụ ụ i tiêu dùng. G i taxi, đ t vé máy bay, mua m t s n ph m, th c k  ph c v  ng ể ượ ệ    xa. hi n thanh toán, nghe nh c hay xem phim đ u có th  đ ụ ạ ộ   ứ Internet, đi n tho i thông minh và hàng ngàn các  ng d ng đang làm cho cu c ễ ớ   ủ ố ả ỉ ơ ấ ơ ơ ườ  nên d  dàng h n và năng su t h n. Ch  đ n gi n v i s ng c a con ng ả ướ ể ọ ế ị ư ộ ộ   t web và thông m t thi t b  nh  m t máy tính b ng, chúng ta có th  đ c sách, l ớ ở ữ ủ   ươ ử ả ạ ng v i 5.000 máy tính đ  bàn c a tin liên l c, s  h u kh  năng x  lý t ư   ư ằ ầ ữ ớ  thông tin g n nh  b ng không (ngày nay l u c, v i chi phí l u tr 30 năm tr ơ tr  1GB có chi phí trung bình ít h n 0,03 USD m t năm, so v i h n 10.000 USD   th i đi m cách đây 20 năm).

ế ự ệ ổ Trong t

ng lai, sáng t o công ngh  cũng s  d n đ n s  thay đ i di u k ớ ệ ề ệ ẽ ẫ ả ữ ấ ợ ươ  phía cung, v i nh ng l

ậ ả ố

ạ ẽ ả ả ơ ầ ươ ỳ  ạ   i ích lâu dài v  hi u qu  và năng su t. Chi phí giao ậ   i và thông tin liên l c s  gi m xu ng, h u c n và các chu i cung ấ   t

ị ườ ề ừ t thông v n t ầ ẽ ở ứ ệ ng toàn c u s  tr  nên hi u qu  h n, và các chi phí th ẩ ở ộ ẽ ả ữ c  nh ng đi u đó s  giúp m  r ng th  tr ỗ ạ ẽ ả ng m i s  gi m, t ế ưở . ng và thúc đ y tăng tr ng kinh t

19

ồ ờ ế

ể ạ ự ấ ẳ ớ ơ

ả ế

ộ ng lao đ ng. Khi t ộ ườ

ậ ợ ố

ệ ậ

ậ ể ệ ế ầ ườ ư ỉ  Đ ng th i, nh  các nhà kinh t  Erik Brynjolfsson và Andrew McAfee đã ch ạ ộ ặ ở  ệ ra, cu c cách m ng này có th  mang l i s  b t bình đ ng l n h n, đ c bi t là  ỡ ị ườ ự ộ ườ kh  năng phá v  th  tr i trong  đ ng hóa thay th  con ng   ọ   ầ ế ộ ề ẽ ị ư ừ ề , ng toàn b  n n kinh t i lao đ ng s  b  d  th a và đi u đó làm tr m tr ng ớ ứ ớ ồ ữ ợ ả ơ   i nhu n so v i s c lao i nhu n so v i đ ng v n và l h n kho ng cách gi a l ộ ơ ề ổ ặ đ ng. M t khác, xét v  t ng th , các công vi c an toàn và thu nh p cao h n có   ể ẽ th  s  gia tăng sau khi công ngh  thay th  d n con ng i.

ể ườ ng tr

ả ử ướ ượ c đ ể ẽ

ả ả ờ ể ẽ ễ ị ắ ắ

ậ ố ọ

ứ ề ấ

ng cao",

ẽ ỹ ầ ữ ẽ ả ị Vào th i đi m này, chúng ta không th  l c k ch b n nào có   ấ ằ ị ộ ự ế ợ   kh  năng s  di n ra, và l ch s  cho th y r ng đó có th  s  là m t s  k t h p ộ ề ươ ủ ng lai là tài c a c  hai k ch b n. Tuy nhiên, m t đi u ch c ch n là trong t   ủ ả   ế ố ố ấ ẽ ả  quan tr ng b c nh t, c t lõi c a s n năng, ch  không ph i là v n, s  là y u t ộ ệ ị ườ   ng vi c làm ngày càng phân hóa xu t. Đi u này s  làm phát sinh m t th  tr ấ   và  "k  năng cao/l ỹ   vi nễ   ươ ấ ươ theo hai nhóm:  "k  năng th p/l ng th p" ộ ẫ ả c nh này s  góp ph n làm gia tăng nh ng mâu thu n trong xã h i.

ố ẳ Ngoài m i quan tâm kinh t

ớ ề ấ ắ

ữ ố

ổ ạ ề

ườ ớ

ữ ả ộ

ấ  ­ đi u này gi ố i thích t ố ở ệ ặ ầ ớ ướ ả ậ

ạ  các n ầ ộ

ế ấ ả ả ế ự ấ ộ ớ   ố , s  b t bình đ ng là m i quan tâm xã h i l n ấ ủ   ộ ợ ớ ườ ưở ứ ầ i l n nh t c a ng l i h ữ ấ ậ ệ ướ   ng là các nhà cung c p v n trí tu  và v t ch t ­ nh ng nhà ề  ệ ả i thích chênh l ch tăng lên v ộ   i ph  thu c vào v n và v i lao đ ng. Do đó công ạ   ậ i, i sao thu nh p đã ch ng l ậ   c có thu nh p cao: nhu ộ ườ   i lao đ ng ít ớ   ệ ng vi c làm v i

ỹ ầ ư ở ố ỗ nh t g n li n v i Cu c CMCN l n th  4. Nh ng ng ớ ự ổ s  đ i m i có xu h ầ ư sáng t o, các c  đông và nhà đ u t ộ ụ ữ ữ ự s  giàu có gi a nh ng ng ữ ngh  là m t trong nh ng lý do chính gi ố ớ ho c th m chí gi m, đ i v i ph n l n dân s   ố ớ ề ầ c u lao đ ng có tay ngh  cao đã tăng trong khi nhu c u đ i v i ng ị ườ ạ ượ c đào t o và k  năng th p đã gi m. K t qu  là m t th  tr đ ữ ấ ầ  hai đ u cao và th p, nh ng tr ng r ng  nhu c u cao ộ ở  khúc gi a.

ấ ả ề ườ i sao r t nhi u ng

ậ ị

ầ ả

ấ ổ

ườ ế ắ

ư ộ ỉ ở ạ ớ ộ

ư ị ỏ ơ ấ ọ   ộ ạ ề i lao đ ng đang th t v ng i thích t Đi u này giúp gi ệ  ọ ẽ ế ụ ủ ợ ằ ọ ự ế ủ và s  r ng thu nh p th c t  c a h  và c a con cái h  s  ti p t c b  đình tr ế ớ   ớ ạ ả ặ ị ắ i i sao t ng l p trung l u trên th  gi i thích t ho c b  c t gi m. Nó cũng giúp gi ề ế ả ế  ấ đang   ngày   càng  ph   bi n  c m   giác  b t   mãn  và   b t   công.   M t  n n  kinh   t ự ế ậ   ấ ả (winner­takes­all economy) ch  m  ra s  ti p c n i chi n th ng có t t c "  "ng ế ạ ấ ổ ứ ẫ ớ ư ầ h n ch  cho t ng l p trung l u là m t công th c d n t   i tình tr ng b t  n dân ớ ủ ch  và l p trung l u b  b  r i.

ẩ ự ấ ậ S  b t bình cũng có th  đ

ộ ệ ỹ ủ ể ủ ở ự ẻ

ể ượ ự ủ ố ế ớ ử ụ ệ

ề ả ộ ọ ỏ

ự ể ế ẽ ậ ố ơ ộ ộ ể ế ố ươ ữ ng, nh ng t

ữ c thúc đ y b i s  thâm nh p c a các công ề   ệ ngh  k  thu t s  và các đ ng l c c a vi c chia s  thông tin tiêu bi u c a truy n ề   i hi n nay s  d ng các n n t ng truy n thông xã h i. H n 30% dân s  th  gi ẻ ế ớ   thông xã h i đ  k t n i, h c h i và chia s  thông tin. Trong m t th  gi i lý ế ấ ơ ộ ưở t và liên k t liên ng tác này s  cung c p c  h i cho s  hi u bi t   ỳ ọ   ề ể ạ văn hóa. Tuy nhiên, chúng cũng có th  t o ra và tuyên truy n nh ng k  v ng

20

ự ế ữ ộ

ưở ự ữ ề

ứ ệ ự ặ ộ   ư ạ  nh  nh ng gì t o nên thành công cho m t cá nhân ho c m t không th c t ữ   ả ơ ộ ư ở nhóm, cũng nh  m  ra các c  h i cho s  lan truy n nh ng ý t ng và c  nh ng ý th c h  c c đoan.

ộ ả ấ ệ ể ả ố ặ

ữ ụ

ứ ả ị ườ ệ ầ ứ

ứ ấ ớ ậ ứ ẩ ờ ế ả ỉ h t. Các nhà máy trong t

ươ ứ ơ ơ ủ ữ

ặ ớ   ớ ố S n xu t công nghi p phát tri n v i t c đ  chóng m t ph i đ i m t v i ả   ữ ấ ả nh ng thách th c r t l n. Nh ng nhà s n xu t ph i liên t c nâng cao hi u qu , ổ ủ ế ự ng, và đáp  ng nhu c u cho đáp  ng ngay l p t c đ n s  thay đ i c a th  tr   ạ   ả ng lai ph i linh ho t tùy ch nh s n ph m h n bao gi ự  ằ ơ h n và thông minh h n. Chìa khóa là ch  nh ng thách th c này n m trong t ộ đ ng hóa.

ữ

ả ẩ ẳ

ạ ờ ư ề ẽ ạ

ố ệ ấ ế ố ẩ

ệ ờ ạ ự ph i có s  chu n b  tr ạ IoT s  làm tăng nguy c  xâm ph m đ i t ườ ệ ế quan đ n trách nhi m c a con ng ườ ươ ng ti n không ng dây hay các ph ầ   ứ ấ ị ạ Th i đ i IoT cũng t o ra nh ng thách th c nh t đ nh mà các qu c gia c n ử ụ ị ướ ư ệ c. Ch ng h n nh  vi c gia tăng s  d ng h  sinh thái   ữ ơ   , an ninh m ng và nh ng v n đ  liên ả ử ụ ủ i trong s  d ng các s n ph m k t n i không   i lái.

ọ ơ ấ ề ậ ộ

ề ả ế ậ ẽ ở ế ữ

ắ ả ị

ồ ẹ ế ố ẽ ổ ả ữ ấ

ầ ấ ượ ứ ầ ấ ổ   Các v n đ  b o m t s  tr  nên quan tr ng h n r t nhi u. Đ  tin c y và  n ả ờ   ữ ấ ầ t cho giao ti p gi a nh ng máy móc (M2M), bao g m c  th i ủ ầ    r t ng n và  n đ nh. Ngoài ra c n ph i duy trì tính toàn v n c a quá  s  gây   ậ   c ch a trong các t p

ề ị đ nh là r t c n thi ễ ấ gian tr ấ ỳ ủ ả trình s n xu t, c n ph i tránh b t k  r i ro nào v  CNTT, nh ng y u t ế ả ả ậ h u qu  s n xu t, c n b o v  bí quy t công nghi p  ể tin đi u khi n cho các thi ệ ả ế ị ự ộ t b  t ề ệ (đ ệ .  đ ng hóa công nghi p)

Ộ Ữ Ủ Ạ Ệ   Ộ II. NH NG TÁC Đ NG C A CU C CÁCH M NG CÔNG NGHI P

Ứ Ầ L N TH  4

ọ ộ ạ ầ ặ ờ ố

ứ ủ

ế ữ ấ

ệ ổ ề ữ

ố ớ ạ ố ự ươ

ữ ủ ỳ ọ ớ ả ệ

ớ

ổ ố ớ ộ

ớ ữ ệ ữ ố ớ ườ ư ụ ồ ườ ớ i v i ng ấ ợ ấ i, v n đ

ả ẽ ớ ẽ ộ   i m i m t đ i s ng, Cu c CMCN l n th  4 s  có tác đ ng m nh m  t ổ ứ ộ ế    ch c, cá nhân, an ninh… kinh t , xã h i, chính ph , doanh nghi p/kinh doanh, t ả ệ ố ớ ưở   ng, vi c làm và b n ch t công  là nh ng thay đ i v  tăng tr Đ i v i kinh t ề ỉ ạ ớ ộ ủ ệ   i ch  đ o và đi u hành trong vi c. Đ i v i chính ph , đó là nh ng tác đ ng t ườ ố ề ờ i   dân.   Đ i   v i   doanh   th i   đ i   s ,   s   t ng   tác   gi a   chính   quy n   và   ng ẩ   ữ ệ ườ nghi p/kinh doanh là k  v ng c a ng i tiêu dùng, d  li u/thông tin s n ph m, ị ạ ộ ợ   h p tác đ i m i và các mô hình ho t đ ng m i, các d ch v  và mô hình kinh ộ ẳ ự ấ i cho doanh. Đ i v i xã h i là s  b t bình đ ng gi a các c ng đ ng, và b t l   ề  ớ ầ t ng l p trung l u. Đ i v i cá nhân là quan h  gi a ng ạ ứ đ o đ c, qu n lý thông tin cá nhân…

ố ớ ộ ủ 2.1. Tác đ ng đ i v i chính ph

ố ế ớ ậ

ế ụ ườ

Khi th  gi ệ ủ ể t b  s  ngày càng cho phép ng ạ ộ ố ợ ế ờ ồ ơ i g n nhau h n thì   ơ ớ   ầ i ủ

ạ ầ ọ i v t lý, s  và sinh h c đang ti p t c xích l ậ ế ế ị ẽ công ngh  và thi i dân ti p c n g n h n t chính ph  đ  nêu ý ki n, cùng ph i h p ho t đ ng. Đ ng th i, các chính ph 21

ạ ề ự ườ ệ ể

ữ ộ

ệ ố ề ổ ủ ẽ

ự ố ự ệ ả ổ

ở ữ ứ ườ ạ ầ ặ ớ ủ ệ ủ ả

ố ạ ấ ổ i và phân b  quy n l c d

ạ ủ ố   ng s  lãnh đ o c a mình đ i cũng s  h u s c m nh v  công ngh  đ  tăng c ể   ả ớ i dân d a trên nh ng h  th ng giám sát r ng rãi và kh  năng đi u v i ng ể ả   ể khi n h  t ng s . Tuy nhiên, xét v  t ng th , các chính ph  s  ngày càng ph i ủ ọ ố ớ ự  ứ ế ậ ố đ i m t v i áp l c ph i thay đ i cách th c ti p c n hi n nay c a h  đ i v i s ủ   ế ị ư tham gia c a công chúng và quy trình đ a ra quy t đ nh khi vai trò trung tâm c a ồ   ệ ướ ự ọ ự c s  xu t hi n c a các ngu n h  trong vi c th c thi chính sách suy gi m tr ề ự ướ ự ỗ ợ ắ ự   ớ ự ạ c nh tranh m i, s  phân ph i l i s  h  tr  đ c l c ệ ủ c a công ngh .

ả ổ ch c xã h i có th

ế ị

ự ồ ạ ủ ọ ữ ế ớ ớ ộ

Xét cho cùng, kh  năng các c  quan chính ph  và t ứ ể ắ ị ứ ứ ơ ượ i c a h . N u ch ng minh đ ệ ế ạ ế ổ ộ ọ

ả ố ể ả ế ộ ủ ể  ả ứ c kh  năng có   ả ể ạ   ơ ấ i v i nh ng thay đ i đ t phá, c i thi n c  c u đ  đ t ủ   ượ ợ c l i th  c nh tranh c a ặ   ọ ẽ ệ i, n u không th  c i thi n, h  s  ph i đ i m t

ẽ thích  ng s  quy t đ nh s  t n t th  b t k p m t th  gi ệ ạ ả ể m c minh b ch và hi u qu  đ  cho phép h  duy trì đ ọ ẽ ồ ạ ượ ạ c l i. Ng mình, h  s  t n t ề ấ ề ớ v i ngày càng nhi u v n đ .

ặ ề ệ ố Đi u này đ c bi

ượ ệ ể ộ

ế ị ạ ứ ể ờ ị

ư ế ặ ầ ổ ị

ệ ố

ẽ ừ ấ ệ ố ề ệ   t đúng trong h  th ng đi u hành. Các h  th ng chính sách ớ c phát tri n cùng v i cu c CMCN công và quy trình ra quy t đ nh hi n nay đ   ộ ấ   ứ ầ l n th  2 khi các nhà ho ch đ nh chính sách có th i gian đ  nghiên c u m t v n ứ ợ   ề ụ ể t ho c khuôn kh  quy đ nh phù h p. đ  c  th  và đ a ra cách  ng phó c n thi ặ   ơ ượ ậ ộ c v n hành tr n tru và có h  th ng, theo mô hình ch t Toàn b  quá trình này đ ố  cao xu ng th p. ch  t

ộ ứ ả Tuy nhiên, m t cách th c nh  v y hi n nay không còn kh  thi. Tr

ổ ộ

m t m c đ  ch a t ng có ti n l

ư ậ ộ ị ử ấ ậ ầ ớ ề ố ư ả ố ướ ố   ệ c t c ứ ủ ộ ộ   đ  thay đ i nhanh chóng và tác đ ng sâu r ng c a cu c CMCN l n th  4, các ở ộ ề ệ  nhà l p pháp và đi u hành đang b  th  thách  ứ và ph n l n trong s  đó ch a cho th y kh  năng  ng phó t ầ ứ ộ ư ừ t.

ọ ậ ệ ườ i ng

ề ợ V y làm th  nào h  có th  v a b o v  quy n l ạ ế ụ

ể ự ể ừ ả ỗ ợ ộ ả ể “năng đ ng”ộ i là: H  có th  xây d ng m t quy trình qu n lý

ạ ướ ự ứ nhân đang ngày càng có  ng phó linh ho t tr

ủ ệ ầ

ạ ộ ả ườ ừ

ồ ả ế

ớ ể ự ự ể ơ ủ ậ

ồ ể ẽ ớ ổ ề ự ợ ủ ệ ế i tiêu dùng và công   ệ   ạ ừ i v a ti p t c h  tr  cho sáng t o và phát tri n công ngh ? chúng nói chung l  gi ngố   ọ ả ờ Câu tr  l ư ệ ự ư   c s  phát nh  vi c khu v c t ề ề ể ủ   tri n c a ph n m m và ho t đ ng c a các doanh nghi p nói chung. Đi u này có ớ ậ ng m i và nghĩa là các nhà l p pháp ph i không ng ng thích nghi v i môi tr   ọ  ờ ả bi n đ i nhanh chóng, đ ng th i ph i trau d i b n thân đ  th c s  hi u rõ h ầ   ượ ậ c v y, các chính ph  và c  quan l p pháp c n đang đi u hành cái gì. Đ  làm đ ặ có s  h p tác ch t ch  v i các doanh nghi p và công dân c a mình.

ộ ẽ ả ưở ề Cu c CMCN l n th  4 cũng s   nh h

ắ ớ ấ ng sâu s c t ả ớ ả ả ấ ả ị ố ế ứ ầ ộ , tác đ ng t i c  b n ch t và kh  năng x y ra xung đ t. L ch s ố   i v n đ  an ninh qu c ử  ộ gia và qu c t

22

ế ử ủ ự ệ ề ị ạ  là l ch s  c a s  sáng t o v  công ngh , và ngày

ả ố ế chi n tranh và an ninh qu c t ạ ệ . nay cũng không ph i ngo i l

ố ớ ộ ệ 2.2. Tác đ ng đ i v i doanh nghi p/kinh doanh

ộ ầ ứ ưở

ộ ự ế ỳ ọ ủ i   tiêu  dùng,  d

Cu c CMCN l n th  4 s   nh h ổ ổ ả ẩ ợ ớ

ụ ấ

ườ ạ ộ ụ ờ ả ẩ

ớ ậ ủ ơ ộ ộ ạ ộ ỹ ệ ị ụ ệ ộ   ệ ẽ ả ng đ n doanh nghi p/kinh doanh. M t ữ  ố ọ s   lĩnh v c  tác  đ ng  quan tr ng  n i lên:  k   v ng c a  ng ệ   li u/thông tin s n ph m, h p tác đ i m i và các mô hình ho t đ ng m i, các ị d ch v  và mô hình kinh doanh, đ  tin c y và năng su t liên t c, an toàn công   ỗ   ngh  thông tin, an toàn trong ho t đ ng c a c  khí, vòng đ i s n ph m, chu i giá tr  công nghi p, giáo d c và k  năng lao đ ng cho công nhân.

ượ ạ

ng đ ớ ườ ố ủ ổ ủ ề ơ ả ự ộ M t ch  đ  c  b n th ậ ố ộ ủ ự ổ ỡ

ệ ể ả ố ớ ự ờ

ậ ậ ế ố ượ ấ ố ụ c thông báo t ng liên k t t

ấ t nh t. Th t v y, xuyên su t t ề ả ằ ộ ấ t nh t và đ ằ ệ ệ

ứ ệ ế ộ ớ ầ   c các nhà lãnh đ o doanh nghi p toàn c u   bàn lu n là s  tăng t c c a đ i m i và t c đ  c a s  đ  v  là khó hi u hay khó ệ   ự d  đoán và các đ ng l c này liên t c gây b t ng , ngay c  đ i v i các hi n ố ấ ả  ượ t t c ứ   các ngành công nghi p, b ng ch ng rõ ràng r ng các công ngh  là n n t ng cho ộ cu c CMCN th  4 đang có tác đ ng l n đ n các doanh nghi p.

ề ờ ủ

ữ ứ ươ ấ ự ứ

ớ ệ ệ ị

ầ ủ ườ ự ữ ữ ạ i nh

ể ố ề ả ủ ạ ỹ ạ ầ ứ ể

ệ

ữ t đ  nh ng ng ấ ượ ườ ươ i đ ộ ả ố ớ ờ ế ằ ệ ố ậ ố ể ậ ổ ố ả  h t b ng cách c i thi n ch t l

ề ệ   V  phía cung, nhi u ngành công nghi p đang th y s  ra đ i c a các công ệ   ệ ớ ạ ng th c hoàn toàn m i đáp  ng các nhu c u hi n ngh  m i t o ra nh ng ph ỗ ỡ ạ i và phá v  đáng k  các chu i giá tr  công nghi p hi n có. S  phá h y cũng t   ờ  ệ ừ ấ  nh ng đ i th  c nh tranh sáng t o, nhanh nh y, nh ng ng xu t hi n t ế ế   ớ ậ ti p c n v i các n n t ng k  thu t s  toàn c u cho nghiên c u, tri n khai, ti p ơ   ị ng nhi m nhanh h n th , bán hàng và phân ph i, có th  l ị  bao gi ng, t c đ , hay giá c  đ i v i giá tr cung c p.ấ

ầ ữ ư ả ạ

ổ ớ ủ ẫ

ườ ượ ự ự

ườ ộ ớ ọ Nh ng thay đ i l n v  phía c u cũng đang x y ra, nh  minh b ch ngày ủ   i tiêu dùng, và các hình m u m i v  hành vi c a ạ   ự c xây d ng d a trên s  truy c p vào các m ng ị   t k , ti p th  và ớ ề ậ ế ế ế ữ ệ bu c các công ty thích nghi v i cách h  thi

ẩ ả ấ ị ề ự càng tăng, s  tham gia c a ng (ngày càng đ i tiêu dùng  ng ộ di đ ng và d  li u)  ụ cung c p các s n ph m và d ch v .

ộ ự ướ ệ ạ ề ả M t xu h

ả ỡ ấ ể ủ ể

ẳ ệ ư ữ ng chính là s  phát tri n c a các n n t ng công ngh  t o kh ế ợ ạ ề

ấ ệ ễ ề ả

ệ ậ ả

ạ ứ ữ

ụ ạ ấ ị ố ớ

ườ ủ ự ổ ả  ầ ệ   năng, cho phép k t h p c  cung và c u đ  phá v  c u trúc ngành công nghi p ế  ề ả hi n có, ch ng h n nh  nh ng n n t ng mà chúng ta th y trong n n kinh t "chia s "ẻ   ho c  ặ "theo yêu c u".ầ   Nh ng n n t ng công ngh , d  dàng s  d ng ữ ử ụ   ạ   ữ ệ ườ ợ ớ i, tài s n, và d  li u ­ do đó t o v i các đi n tho i thông minh, t p h p con ng ớ ụ   ra nh ng cách th c tiêu th  hàng hóa và d ch v  hoàn toàn m i trong quá trình ể  ệ ả này. Ngoài ra, chúng h  th p các rào c n đ i v i các doanh nghi p và cá nhân đ ườ ạ   i lao t o ra s  giàu có, làm thay đ i môi tr ng cá nhân và chuyên môn c a ng

23

ề ệ ị

ề ả ắ ớ ừ ệ ừ ư ế ỗ ị ộ đ ng. Các doanh nghi p n n t ng m i này đang nhanh chóng nhân ra nhi u d ch ế ụ ớ ừ ặ  th  giãn đ n du l ch. v  m i, t ế  vi c nhà đ n đ  xe, t t là đ n mua s m, t gi

ộ ộ ố ệ ứ ố ớ

ổ ẩ

ứ ườ ch c. Cho dù là ng

ở ề ủ

ằ t c  đ u nh m làm th ẩ , t ữ ậ ơ

ị ả ụ ứ ể ượ  đây có th  đ ụ c tăng c

ữ ệ

ứ

ụ ự ữ ệ ả

ộ ệ ặ ứ ợ

ỏ ủ ổ ớ ự ấ ả ớ ủ ễ ố

ứ ổ ứ ẽ ả ượ ữ   Cu c CMCN th  4 có b n tác đ ng chính đ i v i doanh nghi p: 1) nh ng ớ ợ ả ủ ỳ ọ   k  v ng c a khách hàng, 2) nâng cao s n ph m, 3) đ i m i h p tác và 4) các ệ ứ ổ i tiêu dùng hay doanh nghi p, thì khách hàng hình th c t   ế  ế ấ ả ề đang ngày càng tr  thành trung tâm c a n n kinh t ấ   ả ệ ả nào c i thi n cách th c ph c v  khách hàng. H n n a, các s n ph m v t ch t ị ủ   ố ườ ụ ờ ớ ng v i kh  năng s  làm tăng giá tr  c a và d ch v  gi ạ ơ ả ề ệ ớ   chúng. Các công ngh  m i làm cho tài s n b n và linh ho t h n, còn d  li u và ế ớ   ượ ổ c duy trì. Trong khi đó, m t th  gi phân tích đang thay đ i cách th c chúng đ i ấ ữ ệ ị ủ   nh ng tr i nghi m c a khách hàng, các d ch v  d a trên d  li u và hi u su t tài ệ ả   t là s n thông qua phân tích đòi h i ph i có các hình th c h p tác m i, đ c bi ệ ủ   ớ ố ộ v i t c đ  đang di n ra c a đ i m i và phá h y. Và cu i cùng, s  xu t hi n c a ầ ề ả các n n t ng toàn c u và các mô hình kinh doanh m i khác có nghĩa là tài năng,   văn hóa và hình th c t ch c s  ph i đ c xem xét l ớ ạ i.

ỏ ừ ố ổ Nhìn chung, s  thay đ i không tránh kh i t

ổ ự ớ ự ầ

ứ ả

ấ ả ủ ứ

ổ ủ ừ ụ ả (CMCN l nầ   ơ  s  hóa đ n gi n  ự ế ợ ủ ứ   ệ (CMCN l n th  4) th  3)ứ  sang đ i m i d a trên s  k t h p c a các công ngh   ạ ộ ể   i cách th c kinh doanh. Tuy nhiên, đi m đang bu c các công ty ph i xem xét l ầ   ấ ề ạ ư ố m u ch t là nh  nhau: các nhà lãnh đ o kinh doanh và đi u hành c p cao c n ề   ả ị ọ ườ ể ng thay đ i c a h , thách th c các gi ph i hi u môi tr  đ nh c a nhóm đi u ớ ủ ọ ổ hành c a h , đ i m i không ng ng và liên t c.

ẩ ằ ươ ườ Các chuyên gia cho r ng, trong t

ộ ớ ạ ẽ ư ả ng lai không xa, s n ph m, con ng ể ạ

ấ ẽ ỉ

ẩ

ư ả ẩ ạ ờ ợ

ả ấ

ệ

ẫ ấ

ậ ố ớ ả ị ể ấ i và ế máy móc s  giao ti p v i nhau nh  trên m ng xã h i. Đ  duy trì tính c nh tranh,   ổ ả   ế ế ả ả t k  tùy ch nh và có kh  năng thay đ i s n các nhà máy s  ph i cung c p các thi ộ ử ụ ể ố ệ ph m nhanh chóng; s  d ng IoT và các công ngh  khác đ  s  hóa toàn b  qui   ướ ả   ắ ị ườ ấ i s n trình, rút ng n th i gian đ a s n ph m ra th  tr ng; h p nh t m ng l ờ ả ể  ả ự ẩ i pháp qu n lý vòng đ i s n ph m (PLM) d a trên Internet đ xu t dùng gi ự ộ ạ ệ ể  đ ng làm vi c bên nhân viên có th  làm vi c thông qua m ng; dùng robot bán t   ữ  ấ ượ ườ ể ạ ng; phân tích d i đ  tăng năng su t và v n đ m b o ch t l c nh con ng ụ ỹ ậ ượ ề ệ li u thu th p đ ả c v  khách hàng đ  cung c p các d ch v  k  thu t s  m i.

Nh  v y, các công ty có c  h i đ a s n xu t v  l i n

ư ậ ệ ừ ơ ộ ư ả ấ c mình, giành l ượ ố

các n ưở c có giá nhân công th p, nh  Trung Qu c (v n đ ệ ạ i” ạ   i ệ   ố c m nh   i sao Công nghi p 4.0 đang

ượ ủ ướ công vi c t danh là “công x ủ đ c chính ph  các n ấ ề ạ ướ ư ế ớ ). Đó là lý do t ươ ng Tây quan tâm. ướ ng c a th  gi c ph

ể Anh k  v ng vi c s  hóa các nhà máy có th  khôi ph c l

ế ỳ ọ ệ ệ ố ọ ứ ặ Đ c đ c bi ệ t chú tr ng đ n Công nghi p 4.0 vì ngành s n xu t là x ụ ạ ả ấ i s n xu t. Riêng   ố   ươ ấ ả ng s ng

24

ạ ứ ầ ư

ẩ ủ

ệ ấ

ệ ạ

ị ủ

ế ỷ

ế ế ướ ề ủ  cho công c này. Các công ty Đ c đang đ y m nh đ u t  n c a n n kinh t   ầ ớ   ứ ộ ầ ệ ể ả ngh  đ  đón đ u Cu c CMCN l n th  4. Kh o sát c a Strategy& và PwC v i ụ ở ạ ứ ồ i Đ c h i tháng 10/2014 cho th y, công 235 công ty công nghi p có tr    s  t ố ố ệ ế ớ   ơ ầ ư  ho ch đ nh cho 5 năm t ngh  Công nghi p 4.0 chi m h n 50% s  v n đ u t i. ể ứ ệ ệ ầ ư ổ ố    cho công ngh  Công nghi p 4.0 c a Đ c có th  lên Nghĩa là t ng v n đ u t ỗ ế ế   ướ ừ c châu Âu khác cũng ti p  2015­2020. N u các n đ n 40 t  EUR m i năm, t ỗ ỷ ể ầ ư ổ ướ  EUR m i năm.  cho CN4.0 có th  lên đ n 140 t b ố c, t ng v n đ u t

ậ ợ Thu n l ệ ở i cho kh i nghi p

ộ ầ ứ ố ố ộ ặ ầ ư

ợ M t đ c đi m khác c a Cu c CMCN l n th  4 là s  v n đ u t ậ ể

ỏ ể ớ ở ầ

ị ượ ỏ ồ ỷ

ị ườ ế ỷ

ng cũng ch  là 22 t ị

ư ỗ ụ ề ả ế ờ ớ ừ i l n t  WhatsApp là ví d  v  kh  năng thu l

ươ ủ ầ    ban đ u ư ợ ề ủ   ụ ườ có   th   không   l n,   nh ng   l ng   h p   c a i   nhu n   thu   v   cao.   Thí   d   tr ế   ớ ư ỏ ầ ư ố WhatsApp, kh i đ u v i nhóm nh  nhà đ u t , v n b  ra cũng nh  nh ng đ n ấ ớ    USD cho nay đ c đ nh giá r t l n. Tháng 2/2014, Facebook đã đ ng ý chi 22 t ỳ   công ty có 55 nhân viên này. Trong khi đó, hãng hàng không Hoa K  United ỉ    USD tính đ n tháng 12/2015, Continental có giá th  tr ệ ệ ớ   i 82.300 nhân viên. Giá tr  doanh nghi p lên đ n 400 tri u USD cho nh ng có t ư ở m i nhân viên nh      các mô hình ấ ố kinh doanh v n th p trong t ng lai.

ộ ệ ể

ạ ị ừ ụ ậ ế ậ ố ơ

ể ệ

ầ ể ứ ộ ộ ơ ư ậ ơ

ệ ắ ộ ơ ậ ớ ẳ ạ ợ i l

ấ ấ ỹ

ụ ở ạ t bó Bombsheller có tr  s  t ậ ộ ậ

ầ

ậ ạ ế ộ

ượ ộ

ạ ộ ỉ ấ ậ

ứ

ừ ả

ứ ề ằ ớ

ng mua  ớ ủ ươ ủ   M t ví d  khác là Airbnb và Uber. Vi c phát tri n ngày m t r ng c a ớ ừ    đó Internet v n v t cho phép các công ty này ti p c n t t h n v i t ng đ n v , t ớ   ả ủ ọ ự ờ có th  theo dõi và đánh giá hi u qu  c a h  trong th i gian th c. Nh  v y, v i ố   ệ ễ ở Cu c CMCN l n th  4, các doanh nghi p có th  kh i nghi p d  dàng h n, v n ạ   ơ ờ i nhu n l n trong th i gian ng n h n. Ch ng h n, ít h n trong khi mang l ả i Seattle, Washington (M ) do hãng s n xu t t   ả ơ   ấ ấ t bó theo đ n Pablos Holman, m t l p trình viên sáng l p, là nhà máy s n xu t t ế ế  ẫ ặ ượ ế ớ c nhà thi i. M u mã đ đ t hàng l p trình hoàn toàn đ u tiên trên th  gi t k ự ố ượ ờ ư c phân ph i trong đ a lên m ng bán tr c tuy n trong vòng m t gi    và hàng đ ử ụ   ỉ ớ c vài tháng nay, Bombsheller s  d ng vòng m t ngày. Ch  m i ho t đ ng đ ệ ả ặ ộ ỏ ấ   t bó, vì v y không mong gì công ngh  s n xu t nh  ch  làm m t m t hàng t ư ể ư ổ ớ ượ ớ   t qua các tên tu i l n nh  Zara hay H&M. Nh ng nó có th  đáp  ng yêu s m v ở ầ ở ấ ượ ặ    v i ch t l  Seattle và giao trong vòng c u đ t hàng riêng t  Ý, may  ứ ộ ườ ầ m t ngày v i m c giá trong t m v i c a nhi u ng   i. Đây là b ng ch ng cho ờ ệ ấ ng lai xa v i. th y Công nghi p 4.0 không còn là t

ệ ệ ự ấ ả

ỏ ớ ổ ủ ể

ạ ả

t h n.   ạ ể ớ Ngành công nghi p d t may và các nhà s n xu t trong các lĩnh v c khác có   ể  ặ ứ ẽ   ộ ấ ờ ế    h t hàng ể ọ th  h c h i cách làm c a Bombsheller ho c các công ty m i n i khác đ  có th ố ơ "Các công ty s n xu t hàng lo t và bán cùng m t th  s ạ c nh tranh t không th  nào c nh tranh v i Bombsheller, vì chúng tôi không bao gi

25

ả ệ ề ấ ặ ơ theo

và vi c  s n xu t theo  đ n  đ t hàng không h  phát sinh thêm chi  phí", Holman.

ơ ươ ắ ặ ạ

ờ ự ệ

ơ ư ấ ả ấ ả t c  công ty s n xu t

ữ ưở ị ả ệ ng c a Công nghi p 4.0. Chi n l

i đ u s  ch u  nh h ủ ọ ẽ ả ổ ng lai, nh  robot, các đ n đ t hàng theo màu s c, hình d ng và Trong t ề ẽ ượ ỡ   c th c hi n ngày càng nhi u h n. Nó hoàn toàn khác cách kích c  riêng s  đ ầ ứ ả ấ ở  ẳ ệ th c s n xu t hi n nay. Ch ng bao lâu n a, h u nh  t ế ớ ề ẽ ế ượ   ủ ọ ơ m i n i trên th  gi c ạ ộ ứ và cách th c ho t đ ng c a h  s  ph i thay đ i.

ố ớ ộ ườ 2.3. Tác đ ng đ i v i ng i dân

ỉ ổ ộ ố ứ

ả ắ

ữ ẽ ớ ả ắ ữ ổ ả ồ ự t c  nh ng v n đ  liên quan t i b n s c đó, bao g m: S  riêng t

ứ

ấ ươ ứ ồ ỹ ệ

ố

ủ ẫ ớ ộ

ở ẽ ậ ắ

ưở ượ ủ ầ ẽ   Cu i cùng, cu c CMCN l n th  4 s  thay đ i không ch  nh ng gì chúng ta ườ ủ   làm mà c  ngay chính con ng i chúng ta. Nó s  làm thay đ i b n s c c a ề ấ ả ư   chúng ta và t , ờ ề ự ở ữ ứ ng th c tiêu dùng, th i gian chúng ta dành cho công ý th c v  s  s  h u, ph   ặ   ể ự ả ệ i trí, và cách th c chúng ta phát tri n s  nghi p, trau d i k  năng, g p vi c và gi ệ ố ỏ   ổ ứ ườ ỡ ọ i và c ng c  các m i quan h . Nó đã và đang làm thay đ i s c kh e g  m i ng ể ẫ ớ ự ấ ị ủ i s  gia tăng dân c a chúng ta và d n t i m t cái tôi nh t đ nh, và có th  d n t   ặ   ượ ơ ố c g n bó ch t  nó đ s  nhanh h n chúng ta nghĩ. Danh sách đó là vô t n b i l ẽ ch  trí t ng t ng c a chúng ta.

ậ ấ ế

ỏ ệ ự ộ ộ ố ả Đi u đó s  đ t ra câu h i li u s  h i nh p t ả ườ

ố

ủ ủ ệ ủ ườ ư ậ ợ

ữ ậ ả ộ

ẫ ờ ỉ

ạ ệ ọ ả ộ ố ộ ộ ộ ạ ệ ề ẽ ặ t y u c a công ngh  trong   ẳ   ể ộ ố i, ch ng cu c s ng có th  làm suy gi m m t s  b n năng tinh túy c a con ng ệ   ớ ả ự ợ ươ ư ạ ng c m và s  h p tác. M i quan h  c a chúng ta v i đi n h n nh  lòng th ự ế ố ụ ớ   ộ ườ ộ tho i di đ ng là m t tr ng xuyên liên t c v i ng h p nh  v y. S  k t n i th ộ ỏ ạ ể đi n tho i di đ ng có th  cô l p chúng ta kh i m t trong nh ng tài s n quan   ơ   ừ ể ấ ủ tr ng nh t c a cu c s ng, đó là th i gian đ  ng ng ngh , suy ng m hay đ n gi n là tham gia vào m t cu c h i tho i có ý nghĩa.

ớ M t trong nh ng thách th c mang tính cá nhân l n nh t mà các công ngh

ạ ấ ẽ ễ ề

ế ữ ự i là s  riêng t ộ ả ế ố ớ ứ ự ng t . T

ệ ố ệ ễ ộ

ể ệ ử ươ ọ ạ ấ ữ ạ ạ ằ i con ng

ự ườ i là gì b ng cách h  th p nh ng gi ự ậ ứ ộ

ớ ề ạ ứ ẩ ạ ệ  ứ ộ ư   . Thông tin v  cá nhân s  d  dàng đ  tra c u và thông tin mang l   tìm ki m vì chúng ta bu c ph i k t n i v i các h  th ng đi n t , các ạ cu c cách m ng di n ra trong lĩnh v c công ngh  sinh h c và trí thông minh   ị ớ ạ   i h n nhân t o giúp đ nh nghĩa l ọ ứ ệ ạ ề ổ hi n t   i v  tu i th , s c kh e, nh n th c và năng l c. Chúng bu c chúng ta ữ ạ ả ị ph i đ nh hình l ỏ i nh ng ranh gi i v  đ o đ c và ph m h nh.

ườ ầ ị i,ạ  t t c  đ u quy v  con ng

ườ ủ ị

ề ấ ả t c  chúng ta, trong đó, v  trí c a ng ễ ề ự ể ấ ả ề ụ ụ ng lai ph c v  cho t ọ ượ ộ ườ ứ ầ c b

ủ ạ ồ Nói tóm l ộ ươ nên m t t ả ế trên h t và h  đ ừ ấ ạ i và t đ o nh t, cu c CMCN l n th  4 có th  robot hóa con ng  đó t ế ố ố ẹ ữ  t tâm h n và trái tim c a chúng ta. Tuy nhiên, bên c nh nh ng y u t i và giá tr . Chúng ta c n hình thành   i dân là     c tăng thêm quy n l c. Trong vi n c nh bi quan và phi nhân ỏ  ướ ấ   t đ p nh t

26

ả ườ ấ ủ ạ

ộ ự ộ

ộ ậ ể ự ậ ệ ứ ả i, đó là s  sáng t o, lòng c m thông và kh  năng   ứ ề  ườ ớ i t ủ ấ   t

ậ ả ằ ẽ ả ứ ề ả ự ả trong b n ch t c a con ng ể ư ả i m t s  nh n th c v qu n lý, cu c CMCN này cũng có th  đ a con ng ệ ạ đ o đ c mang tính t p th , d a trên m t v n m nh chung. Trách nhi m c a t ả c  chúng ta là đ m b o r ng đi u th  hai s  x y ra.

ố ớ ệ ự ự ượ ộ ộ 2.4. Tác đ ng đ i v i vi c làm và phân c c l c l ng lao đ ng

ế ỉ Nh  các nhà kinh t

ặ

ế

ế ỡ ị ườ , ng

ậ

ặ ậ

ế ầ ườ ộ   ư  Erik Brynjolfsson và Andrew McAfee đã ch  ra, cu c ệ ơ ể ạ ớ ạ ự ấ t là gây ra nguy   cách m ng này cũng có th  t o ra s  b t công l n h n, đ c bi ộ  ườ ộ ơ ự ộ i trong toàn b ng lao đ ng. Khi t c  phá v  th  tr  đ ng hóa thay th  con ng ơ   ọ ầ ề ộ ườ ề ẽ ị ư ừ i lao  đ ng s  b  d  th a và đi u  đó làm tr m tr ng h n n n kinh t ớ ứ ậ ộ ợ ố ớ ồ ữ ợ ả i nhu n so v i s c lao đ ng. kho ng cách gi a l   i nhu n so v i đ ng v n và l ể ể ẽ  ơ ệ ề ổ M t khác, xét v  t ng th , các công vi c an toàn và thu nh p cao h n có th  s ệ gia tăng sau khi công ngh  thay th  d n con ng i.

ớ ượ

ế ư Cho t ị ư i nay, chúng ta ch a th  d  đoán đ ử ẽ ả ễ

ả ng lai, năng l c, ch  không ph i ngu n v n, s  tr

ả ự ế ợ ủ ả ồ ố ộ ự ể ự ả ườ ự ấ ấ ươ ủ ẽ ạ ề ả

ệ ấ ỹ ẽ ễ ỹ

c kh  năng nào s  x y ra,   ả   ng là s  k t h p c a c  hai vi n c nh ẽ ở  ứ ề ố ố    c t lõi c a n n s n xu t. Đi u đó s  t o nên m t s  gia tăng   ng vi c làm và ngày càng phân hóa theo hai nhóm: Nhóm k  năng ả ả ươ ng th p và nhóm k  năng cao/tr  l   ng cao. Vi n c nh này s  góp ộ ấ ầ ữ ẫ nh ng l ch s  đã cho th y k t qu  th đó. Tuy nhiên, trong t thành nhân t ị ườ trong th  tr ả ươ th p/tr  l ph n làm gia tăng nh ng mâu thu n trong xã h i.

ổ ộ ữ ệ ườ

Dù các cu c cách m ng công ngh  th ệ

ệ ệ ố ệ

ấ ể ữ ở ệ ạ

ầ

ẽ ể ệ ể ệ ư

ớ ư ế ả ự

ộ ộ

ắ ẽ ộ ỹ ng lao đ ng k  năng th p (

ộ

ố ứ ự ơ

ưở ể ị ả ể ưở ươ ả ấ

ả ọ

i b   nh h ở ẽ ự ỹ

ấ ng lao đ ng có k  năng trung bình. B i l ạ ẽ ớ ể ế ệ ộ ộ

ộ ế ố ệ ứ ạ ề ấ   ạ ng th i bùng nh ng lo ng i v  th t ư ấ ả ọ ứ ủ   t c  m i vi c, nh ng các nhà nghiên c u c a Ngân nghi p khi máy móc làm t ằ ự ộ   ổ ả  đ ng hàng UBS tin r ng vi c gi m t ng s  vi c làm là không th . B i siêu t ặ ạ   ế ố hóa và siêu k t n i có th  nâng cao năng su t nh ng công vi c hi n t i ho c t o ữ ệ ề   ra nhu c u v  nh ng công vi c hoàn toàn m i. Có th  hi n nay chúng ta khó ệ ứ   ươ ng lai s  nh  th  nào, nh ng các nhà nghiên c u hình dung công vi c trong t ự ộ ạ   ắ ế ố ằ ủ  đ ng hóa c c cao và kh  năng siêu k t n i trong ng n h n c a UBS tin r ng t ầ ự   ố ớ ự ượ ộ ắ ng lao đ ng. Theo đó, m t ph n l c ch c ch n s  có tác đ ng đ i v i l c l ề ắ   ẳ ấ ch ng h n các công nhân trong dây chuy n l p ạ ượ l ề ở ự ộ ặ ị ả ơ ả ráp) v n đã b   nh h    đ ng hóa c  b n trong cu c CMCN ng n ng n  b i t ờ ủ "cobots" ­ robot h pợ   ữ ầ ng h n n a. S  ra đ i c a  l n th  3, nay có th  b   nh h ẽ ạ   ệ ỹ ng tác, s  giúp các công vi c k  năng th p đ t tác có kh  năng di chuy n và t ể   ấ ưở ườ ị ả ữ ặ ng n ng nh t có th  là năng su t nh y v t. Tuy nhiên, nh ng ng ự ộ   ự ượ ể ủ  đ ng  s  phát tri n c a siêu t l c l ấ   ả hóa và siêu k t n i, c ng v i trí tu  nhân t o s  tác đ ng đáng k  đ n b n ch t ủ c a các công vi c tri th c.

27

ầ ế ẽ ả

ưở ỗ ợ ự ộ T  đ ng hóa ban đ u s   nh h ụ

ả

ị ườ ư ấ ầ i, h u h t truy v n khách hàng đ  v n" c tr  l ng. Trong ngành t

ệ ể ả ắ ệ ng đ n công vi c văn phòng, bán hàng,   ự  ự ộ ị  đ ng hóa, báo cáo t d ch v  khách hàng, và các ngành h  tr . Quá trình robot t ầ   ể ợ ể ả ẽ ở ộ đ ng và tr  lý  o s  tr  nên ph  bi n. Trong ngành b o hi m có th  không c n ả ờ ự ộ ượ ệ ủ ự  đ ng... i t s  can thi p c a con ng   Trong tài chính, "robot t    pháp, máy ề tính có th  nhanh chóng ổ ế ườ ế ư ấ  đã có trên th  tr “đ c”ọ  hàng tri u email và c t gi m chi phí đi u tra.

ộ ầ ầ ế ứ ẽ ạ

ơ ệ ề ữ ạ ộ

ử ề ệ ầ ệ ạ ơ

ệ ầ ộ ộ ộ lao đ ng chân tay

ộ ề ị ấ ạ

ệ ầ ứ ạ ồ ộ

ề

ơ ố ệ ơ ủ ế ộ ằ   H u h t các chuyên gia đ u cho r ng, cu c CMCN l n th  4 s  t o ra ề  ấ nhi u vi c làm h n là nh ng vi c làm m t đi do có cu c cách m ng này. V ấ ố  ấ ứ ị ề l ch s  cho th y, cu c CMCN l n th  Nh t đã t o ra nhi u vi c làm h n s ạ   ị ấ ứ vi c làm b  m t đi ( ); cu c CMCN l n th  2 ­ cu c cách m ng ơ ủ ơ ố ệ ữ   xe h i c a nh ng năm 1890 đã t o ra nhi u vi c làm h n s  vi c làm b  m t đi ế ộ ự (thay th  xe ng a th  hàng   ); và cu c CMCN l n th  3 ­ cu c cách m ng silicon ữ ủ ị  ệ ạ c a nh ng năm 1960 và 1970 cũng đã t o ra nhi u vi c làm h n s  vi c làm b ư ấ ch  y u là trong công tác văn th  hành chính và lao đ ng đ n gi n m t đi ( ả ).

ữ ứ ề ệ ầ ộ ơ

ệ   Vì sao cu c CMCN l n th  4 s  t o ra nhi u vi c làm h n là nh ng vi c ấ ư ạ ộ ẽ ạ làm m t đi do có cu c cách m ng này? Các chuyên gia đ a ra các lý do sau:

ộ ổ ứ

ế  h t. N u nh ơ ủ

ướ ướ ố ấ ố ớ ơ ả ế ộ ế ớ

ề ộ

ệ ầ ạ ộ

ụ ự ậ ờ ỗ ị i th i. Do v y, nhân l c cho NC&PT và các d ch v  liên quan s

ư  ờ ế ệ ấ   t c đ  thay đ i công ngh  nhanh h n bao gi Th  nh t, ộ ả   c đây Ph i m t 10 năm cho Thomas Newcomen c i ti n đ ng c  c a mình tr   i vào năm 1712 và nó tác đ ng vào các ngành công c khi công b  v i th  gi tr ệ ả ế   ệ ụ nghi p lao đ ng chân tay trong nhi u ch c năm sau đó. Ngày nay, vi c c i ti n ậ ể ế có th  đ n trong 10 tháng, 10 tu n và th m chí 10 ngày ­ m t đi n tho i iPhone   ẽ  sau 3 năm đã l gia tăng.

ổ ố ườ ụ T c đ  thay đ i trong giáo d c cũng đang gia tăng. Ng

i ta  ọ ướ ỹ ủ

ứ ẽ ở ờ ỗ ộ ằ   c tính r ng ầ ậ ủ   ế g n 50% ki n th c môn h c trong năm đ u tiên c a 4 năm h c k  thu t c a ộ m t sinh viên s  tr  nên l ọ i th i khi ra tr ầ ườ ng.

ộ ậ ố ờ ạ ủ ổ ớ ứ Th  hai,

ệ ộ

ạ ữ ệ ớ ệ

ự ế ả ệ i lái; máy in 3D; công ngh  nano; th c t ườ   o, ph t b  bay không ng

ườ ậ ố ị ỹ ọ ớ i danh sách này có th

ệ ớ ữ ớ

ỹ  th i đ i c a cu c cách m ng k  thu t s  đang bùng n  v i hàng   ệ  ệ ớ   i lái; ươ   ng ể  ề c n i dài và làn sóng công ngh  m i ra đ i s  t o ra nh ng làn sóng kinh   ớ ệ ớ ạ ạ lo t công ngh  m i: Trí tu  nhân t o; D  li u l n; Internet di đ ng; Công ngh ệ đi n toán đám mây; robot trong công nghi p và gia đình; IoT; xe không ng ế ị thi ờ pháp đi u tr  k  thu t s  và máy h c. Trong th i gian t ờ ẽ ạ ẽ ượ s  đ doanh m i và vi c làm m i.

ệ ể ậ i có th  truy c p vào nh ng c

ườ  hàng tri u ng ậ ữ ổ

ỉ ượ ệ ạ ự ữ ơ  ứ ế ớ ắ Th  ba, i trên kh p th  gi ớ ệ ạ ẽ ử ở ữ ệ ấ ớ s  d  li u r t l n và vì v y nh ng th  nghi m và đ i m i sáng t o s  không   ơ ộ   ể ở ọ ơ ứ  m i n i và c  h i i các trung tâm nghiên c u, mà có th   ch  đ c th c hi n t

28

ở ở ữ ệ ộ ể ượ ự ể ở

ẩ ớ ở

ạ ở ỹ ệ ả  M , 300.000 đăng ký thi i lái đã đ

ỏ ẳ ệ ỉ ổ ệ   c th c hi n b i các cá kh i nghi p r ng m . Nh ng thay đ i đáng k  có th  đ ủ ả ủ ọ   nhân tài năng trong nhà, văn phòng c a h  và nhà máy. Kh  năng c a các nhóm ậ ợ ị ư ừ ụ ớ i ch a t ng có. nh  kh i nghi p v i các s n ph m và d ch v  m i là thu n l   ự   ượ ườ ế ị Ch ng h n  c th c t b  bay không ng hi n ch  trong tháng 2/2016.

ả ầ ư ấ ớ ượ ự ỉ r t l n, lên t i hàng t  USD, đang đ

,ứ ư  các kho n đ u t ở ớ ỹ ể ứ ể

ế ầ

ề ầ

ộ ệ ỷ  USD đã đ ố ộ ầ ệ ở

ứ ủ ấ ớ ỉ ệ   Th  t c th c hi n ữ   ở b i các công ty   châu Âu, châu Á và M  đ  nghiên c u và phát tri n nh ng ệ ả ẽ   ộ ố công ngh  trên. Không thi u v n cho cu c CMCN l n này, và m t h  qu  s  là ượ   ạ ả c gi m m nh trong nhu c u v  lao đ ng. Trong năm 2015, 17,8 t ầ ư đ u t    cho kh i nghi p theo yêu c u (on­ demand start­ups), con s  này năm ầ 2014 là 6,5 t  USD (g p 10 l n so v i m c c a năm 2013).

ắ ề ứ ầ ộ Tuy nhiên, có đi u ch c ch n là cu c CMCN l n th  4 đe d a lao đ ng k

ấ ộ ố ư

ệ ộ

ệ ệ ổ ứ ứ ươ ư ộ ế ậ

ch c và chúng không yêu c u m t m c l ắ ầ ộ ố ị ệ ặ ầ ỏ ỹ  ộ ọ ắ ự ộ   năng th p và m t s  công vi c nh  hành chính, văn phòng. Robot t  đ ng và trí ệ ể ự ạ   tu  nhân t o có th  th c hi n lao đ ng chân tay cũng nh  các công vi c có liên ợ ấ   quan đ n thu t toán và t ng, tr  c p ệ ứ chăm sóc s c kh e, và không b  b nh ho c m c m t s  sai l m trong làm vi c.

ộ ứ ướ

ẽ ủ ế ự ộ ạ ọ  75% t

ườ

ệ ộ ỹ ứ ủ

ơ ế ữ ệ ấ ệ   ớ ằ i 47% công vi c c tính r ng có t ớ i, ch  y u là các    đ ng trong vòng 20 năm t ỏ   ng ngày mà không đòi h i The Bank of England)  ệ    Anh có nguy c  bi n m t, nh t là nh ng vi c

ư ả ủ M t nghiên c u c a Đ i h c Oxford  ỷ ệ ngày hôm nay s  có t  l ậ công vi c có thu nh p trung bình và văn phòng th ậ trình đ  k  thu t. Theo nghiên c u c a Ngân hàng Anh ( ấ ở ệ năm 2015, 15 tri u vi c làm  ấ hành chính, văn th  và s n xu t.

ủ ượ ng lai c a vi c làm” Trong báo cáo  “T c Di n đàn Kinh t

ườ ượ ề ễ ộ i lao đ ng đ

(2016) đ ỷ  ng ơ ệ ệ ươ ố ề ậ ế ớ i công b , đ  c p 15 n n kinh t i thành 20 nhóm công vi c. Các tác gi

ị ườ ạ ộ ổ

ố ẽ ệ

ế  ệ ế ớ   c nhóm  v i 1,86 t ị ấ   ệ ả ự  d  đoán h n 7,1 tri u vi c làm b  m t ậ   ng lao đ ng trong giai đo n 2015­2020, 2/3 trong s  đó t p ở    các nhóm công vi c văn phòng và hành chính. Tuy nhiên, cũng s  có thêm ố ộ ố ỏ ơ ệ ệ ệ ớ Th  gi ạ l khi thay đ i th  tr trung  ổ t ng s  2 tri u vi c làm m i trong m t s  nhóm công vi c nh  h n.

ứ ộ ầ ươ ế ả ủ 2.5. Cu c CMCN l n th  4 và t ữ ng lai c a nh ng b n c ng

ự ờ ạ ế ừ ộ ể S  chuy n ti p t

ễ ư ả ờ ạ ữ ể

ề ề ớ

ữ ắ ư ế ế ấ ệ ơ ướ ng s t đ a công ngh  h i n

ẻ ườ ớ ể ớ ộ

ờ ế ờ ạ ế  m t th i đ i sang th i đ i ti p theo x y ra khi nh ng xu   ở  ấ ừ ế ớ th  l n di n ra cùng lúc. Nh  chúng ta đã t ng th y, khi th i đ i tàu bi n m ờ ộ   r ng chân tr i và nh ng nhà buôn tìm th y nhi u n n văn hóa m i, hay khi ườ ữ c đ n v i vùng h o lánh, và khi nh ng tuy n đ   ơ   ệ ữ i nhanh h n nh ng nhiên li u m i cho phép xe c  và tàu bay di chuy n con ng bao gi h t.

29

ượ ủ Gi đây chúng ta đang đ

ờ ề ế ự ế c ch ng ki n s  ti n hóa c a công ngh  đ ề ấ ộ

ớ ố ế ườ ệ ượ   c ượ ự  c s ớ   ấ i, cho dù đó là vùng đ t m i,

ề ứ ệ ớ ớ ứ lan truy n v i t c đ  ánh sáng thông qua internet. Đi u này cho ta th y đ ẩ ủ ữ khát khao tìm đ n nh ng đi u bí  n c a con ng ạ công ngh  m i hay cách th c liên l c m i.

ố ả

ộ ữ ả ộ

ớ ượ ẽ ả ể ậ ọ ọ ế ưở ng th  nào t ụ i và h  ph i làm sao đ  t n d ng đ

Các thành ph  c ng đã đóng vai trò quan tr ng trong các cu c CMCN ế ướ i nh ng thành tr   c đây. Cu c CMCN ti p theo này s  có  nh h ả   ế ớ ố ả c thành qu ph  c ng trên toàn th  gi ủ c a nó?

ể ở ự ị ử ế ng phát tri n

ữ ơ ầ ị ườ

ộ ng là nh ng n i g n n ự ể

ể c. Nh ng thành ph  c ng v n th ươ ươ ổ ườ ế ấ ớ ữ ố ả ữ ng   nhân   lên   nh ng   con   tàu   g   ng m i m i. London ph t lên nh

ế ỉ ữ

ế ỉ ừ ả

ớ ề ặ ắ ộ

ề ừ ố ượ ư ầ ử ụ c đ a vào s  d ng nhi u t

ấ ẫ ự ể ố ứ ả ầ ớ ệ ườ Trong l ch s , ti n b  công ngh  th    nh ng khu v c đ a lý ướ ữ ợ ườ   ẫ phù h p, th ng ủ ở ằ ỗ ở    tâm   đi m   c a   s   thay   đ i.   Th n m   ữ ờ  ạ ng th Amsterdam đ  tìm nh ng tuy n đ ố ế ỉ ơ ướ ủ c c a thành ph  vào th  k  18 th  k  19, còn New York nh ng nhà máy h i n   ổ   ế ớ ấ ả ữ i trong th  k  20. Các c ng n i và Rotterdam t ng là nh ng c ng l n nh t th  gi ế  ệ ầ ấ lên do các cu c CMCN c n r t nhi u nguyên li u thô: qu ng than và s t vào th ế ỉ  ỉ k  18, trong khi đó d u thô và khí ga đ  cu i th  k th  19. Ngày nay các c ng l n nh t v n d a vào d u thô đ  s ng.

ộ ạ ướ ữ ế

ầ ộ ủ

ườ ố ệ ạ ề ố ộ ễ   c đó v  t c đ  di n Cu c cách m ng ti p theo này khác v i nh ng l n tr ổ ủ   ra c a nó, s  hi n di n c a nó trong xã h i và tác đ ng làm thay đ i cách mà ạ con ng ớ ộ ệ i, làm vi c và liên l c. ự ệ i s ng, đi l

ự ờ ạ ế ớ ổ ắ ủ ạ ộ i th i đ i m i là s  thay đ i b t bu c c a lo i năng l

ồ ượ ử ụ ớ ệ ấ ị ặ

Cùng ti n t ạ c s  d ng. Ngu n nguyên li u hóa th ch đang g p 3 khó khăn nh t đ nh nh ệ ớ ẽ ệ ầ ạ

t d n, công ngh  m i s  làm nh ng ngu n năng l ế ề ụ ữ ậ ẽ ồ ộ ự ổ ượ   ng ư  ượ   ng ự

đ sau: chúng đang c n ki ẻ ơ tái sinh r  h n và cam k t v  m c tiêu thay đ i khí h u s  là đ ng l c cho s thay đ i.ổ

ệ ế ử

ệ ủ

ắ ỏ ị ườ c ra th  tr

ắ ả ấ ầ ườ ừ ộ

ư

i, và đi u căn b n c a s ỏ ườ ầ ế

ệ ệ ặ   Cách suy nghĩ logic hi n này đang mang màu s c tuy n tính. Th  thách đ t ộ ằ ỏ ư ố ớ    duy r ng hàng ra đ i v i doanh nghi p, chính ph  và xã h i là ph i phá b  t ờ ị ừ ướ ấ   ng, và m t d n giá tr  theo th i gian. hóa đ t đ  nh t khi nó v a b ư ề ế   ng, nh ng cách suy nghĩ , đi u này hoàn toàn bình th T  m t cách nhìn kinh t ả ủ ự  ề ấ ủ ậ ớ ả này đã đ a chúng ta đi tr t v i b n ch t c a con ng ọ ể ủ ự ố   s ng. Chúng ta đã quên đi s  phát tri n c a vòng tu n hoàn h c h i: bi n kinh ị ệ nghi m thành trí tu  và trí tu  thành giá tr .

ể ắ Các c ng v n th

ườ ượ ng đ ế ề ẩ ỗ ậ ự ự ế ố ở

ả ổ ủ ư ậ ữ ắ

ộ ố ề ấ ả ộ đang có m t gi ề m t xích b n v ng thì không nên gi ả ữ có nh ng gi ẫ ệ   c xem là m t xích trong chu i v n chuy n. Hi n ằ ả    thuy t ti m  n cho r ng: n u các c ng th c s  mu n tr  thành ầ   ữ  cách suy nghĩ c  h  nh  v y, mà còn c n ử   ụ ề ấ i pháp khép kín. Hãy cùng l y m t s  ví d  v  v n đ  này. X  lý

30

ậ ể ể ượ ế

ạ ườ ế ể ắ ườ ng xuyên thông qua các đ

ể ề

ổ ườ ậ

ạ ụ ể ắ

ả ộ ầ ố ể ẽ ữ ử ừ ế ế ằ ộ

ệ ộ ứ ề ậ ộ ế c ti p c n m t cách khép kín chuy n ti p. Các tàu liên   tàu c p b n có th  đ ề   ả ớ ế ạ ng truy n l c v i b n c ng có th  b t liên l c th ộ  ệ ồ ạ ộ c ng đ ng. Đ i di n tàu, c ng, trung tâm ki m soát, qu n lý tàu thuy n, b ể ế ỗ ợ ậ   ph n h  tr  c p b n và ng i lái có th  vào chung m t t n s  liên l c ngay khi ế   tàu v a vào đ n vùng ki m soát. Nh ng nguyên t c trên có th  áp d ng cho các chuy n hàng. B ng cách này, vi c x  lý m t chuy n hàng s  thông qua nhanh   ơ h n do thông tin truy n đi cùng m t lúc ch  không thông qua trung gian.

ệ Trong s n xu t nguyên li u trong công nghi p, thay vì nguyên t c

ầ ấ ế ả ả ệ ộ ự ợ ề ả ấ

ầ ộ ố ế

ầ ộ

ự ế ạ ầ

ể ề ạ ồ ạ ộ ệ ế ồ

ắ “s nả   ố ớ   ạ , c n có m t s  h p tác dây chuy n s n xu t. Còn đ i v i ơ ự ế  bi n mình thành n i tìm ki m thông   ễ  ế ả ấ   ề t   trong   dây   chuy n   s n   xu t ọ ạ ố ớ i quan tr ng đ i v i các   ề   ườ ở ạ ấ i r t th ng xuyên. Đi u ố ậ ệ ữ ữ ế ấ xu t đ n th i lo i” ề ệ công ngh  ph n m m, m t s  công ty đã t tin giúp cho các công ty khác có th  tìm ki m thông tin c n tìm m t cách d dàng.   S   minh   b ch   này   là   m t   đi u   c n   thi ề nguyên v t li u trong công nghi p. T i sao đi u này l ế ả i quay tr  l c ng vì nh ng chuy n tàu đ n r i đi r i l ự ụ ế ả này bi n nh ng b n c ng thành tr c chính cho s  thông su t khép kín.

ổ ậ ể

ả ạ ầ V y chúng ta ph i làm sao đ  thay đ i sang cách suy nghĩ m i này? ố ữ i c n nh ng nhân t

ấ ạ  đã t o nên n n t ớ ả ấ

ế ớ ờ

ữ ị ườ ụ ờ ạ ữ ữ

ớ ệ ượ ọ Ngh chị ớ   ứ  ầ  CMCN l n th ủ    nhiên c a mình ế ư ượ   c khai phá, tìm ki m nh ng áp d ng m i và ề ẩ ớ   ấ ố ị ng m i. Nh ng giá tr  còn nhi u  n s  nh t trong th i đ i m i ữ   ướ c, sinh h c, và nh ng ng, rác th i, n

nguyên li u tái sinh: năng l ờ ạ ử ụ ả ẩ ộ ả ủ ề ư ả ừ  b n t lý thay, chúng ta l ự ữ Nh t: nh ng doanh nhân. Doanh nhân v i b n ch t làm giàu t ữ là tìm đ n nh ng vùng tr i ch a đ nh ng th  tr ằ ở này n m  ể cách đ  gia tăng th i h n s  d ng c a m t s n ph m.

ụ ẽ ả ị

ủ ự

ậ Khi áp d ng suy nghĩ khép kín, rác th i cũng s  mang giá tr , trong khi x ể ấ ả ấ ố  nhiên c a Trái đ t và tài s n xu ng c p có th  xem nh ề ị ườ ấ ng cho n n kinh t ả  ư  ế

ớ ả ẽ th i s  làm xói mòn t ề ấ ữ là nh ng m t mát. Đã có nhi u doanh nhân nh n th y th  tr m i này.

ầ ự ạ ổ Nh ng b n c ng đang d n thay đ i theo nh ng d  án này s  mang l

ữ ế ề ộ ề ữ ơ b n v ng h n. M t vài thành ph i ích cho m t n n kinh t

ẽ ộ ầ ổ

ủ ụ ữ ể ắ

ế ệ   ế ả ữ i vi c ố  ế ợ làm và mang đ n l ớ   ư ả c ng nh  Amsterdam và Rotterdam đang kích thích cho vòng tu n hoàn đ i m i ả ấ ữ   ườ ơ i mang kh  năng c a mình ra đ  kh c ph c nh ng y, nh ng n i mà con ng ứ khó khăn và bi n chúng thành thách th c kinh doanh.

ồ ữ ượ ể ấ ậ ớ

Nh ng c ng đ ng  y đã nh n ra r ng đ  có đ ệ c cách suy nghĩ m i, h ộ ể ế ộ ầ ự

ườ ứ ầ ọ  ằ ữ   ầ c n có tinh th n doanh nghi p. Cách suy nghĩ s  là đ ng l c đ  bi n nh ng doanh nhân thành ng ẽ i hùng cho CMCN l n th  4.

Ệ Ủ C VÀ CHÍNH SÁCH CÔNG NGHI P C A M T S Ộ Ố

Ế ƯỚ ƯỢ Ộ ƯỚ Ệ Ầ Ứ Ạ III. CHI N L C TR N C CU C CÁCH M NG CÔNG NGHI P L N TH  4

31

3.1. Mỹ

ỹ ơ ề ữ ắ ầ ư Chính quy n M  đã m t l n n a b t đ u  u tiên h n cho các k  thu t c

ự ỹ ể ạ

ố ổ ư

ế ộ ầ ộ ổ ấ ở ỹ ế

ộ ổ ứ ư ế ố  ch c t

ạ ướ ơ ự ẩ  và thúc đ y h n n a s

ậ ợ ể ạ ệ ớ ổ ể ạ ồ

ườ ng đ i h c hàng đ u (

ầ ủ ệ

ậ ơ  ệ   ệ khí, đang tìm cách theo đu i m t chính sách công nghi p tích c c đ  t o vi c ả    M . Năm 2011, T ng th ng Obama đã đ a ra làm và khuy n khích s n xu t  ế ạ Advanced   Manufacturing   Partnership   ­   sáng   ki n   Đ i   tác   ch   t o   tiên   ti n   ( ứ   ệ ủ ủ AMP), m t t  nhân t p h p các đ i di n c a c a khu v c nghiên c u, ữ ự  ầ ư ị ệ ng đ u t doanh nghi p, chính tr  gia đ  v ch ra h ủ ệ ỉ ạ phát tri n c a các công ngh  m i n i. Ban Ch  đ o AMP g m đ i di n các   ầ MIT, UC Berkeley, Stanford, CMU, Michigan và GIT)  ạ ọ tr ỹ Caterpillar, Corning, Dow   ủ và các CEO c a các doanh nghi p hàng đ u c a M  ( Chemical,   Ford,   Honeywell,   Intel,   Johnson   &   Johnson,   Northrop   Grumman,   Procter & Gamble và United Technologies).

ế ế

ồ ậ ệ ệ Vào tháng 7/2012, AMP đ  trình m t báo cáo chi ti ộ ị ứ ạ ố

ớ

ự ả

ế ạ ệ ầ ư ộ t 16 khuy n ngh , trong   ổ   ệ ướ i Qu c gia các Vi n nghiên c u đ i đó bao g m vi c thành l p m t M ng l ế ạ National Network of Manufacturing Innovation Institutes ­ NNMII).  m i ch  t o ( ư "đ uầ   ứ ệ ạ ộ ư , ho t đ ng nh   Các vi n nghiên c u này theo hình th c đ i tác công ­ t ạ ả ệ ấ ắ , nh m c i thi n kh  năng c nh tranh toàn ố m i khu v c cho ch  t o xu t s c”   ấ ở ỹ ơ ở ả ỹ ầ ủ c u c a các doanh nghi p M  và đ u t  M . ứ ố ằ  trong các c  s  s n xu t

ợ ả ề Ngoài ra, chính quy n Obama đang tăng tài tr

ế

ỷ ố ệ ề ả ẩ USD. Vi n Qu c gia v  Tiêu chu n và Công ngh  (NIST), là c

ị ể ề ẩ ổ

ấ

ượ ệ ả ế ỗ ợ ỹ ấ ụ ứ

ượ ậ

ế ạ ị ủ ế ố ườ ủ ệ ề ạ

ự ấ    cho R&D trong s n xu t. ượ ấ c tăng 19%   Trong ngân sách năm 2013, kinh phí dành cho s n xu t tiên ti n đ ơ  ệ ể ạ đ  đ t 2,2 t ệ ệ   c phân b  100 tri u USD đ  cung quan ch u trách nhi m v  tiêu chu n, đã đ ậ ướ ấ   c p h  tr  k  thu t cho ngành công nghi p s n xu t trong n c thông qua các ổ ơ ở   cung c p các c  s  nghiên c u và bí quy t. NIST cũng ph  trách C ng thông tin ế Advanced Manufacturing Portal) đ ế   c thành l p theo khuy n ch  t o tiên ti n ( ể ạ ạ   ữ ngh  c a AMP, đ  t o đi u ki n k t n i m ng gi a Chính ph , các tr ng đ i ế ư ọ  nhân trong lĩnh v c này. h c và các sáng ki n t

ệ ể ỗ ợ Đ  h  tr

ằ ậ

ị ệ ề ẩ

ả ằ ỉ ng tác gi a hàng t  thi

ể ủ ế ố ướ ứ ể ậ ằ ổ

ạ ộ ứ ệ ả t b  IoT dùng cho doanh nghi p và đ m b o m i th  cùng ho t đ ng t

ả ọ ả ế ị ườ ệ ố

ệ ố ồ

ị ườ ề ỏ

ọ ệ ạ ọ ườ ủ ng đ i h c và các t

cho Công nghi p 4.0, tháng  3/2014, Liên  minh Internet  Công   ẩ   ượ nghi p (ệ Industrial Internet Consortium ­ IIC) đ c thành l p. IIC nh m thúc đ y ơ ư ự s  phát tri n c a Internet công nghi p, n i đ a ra các đ nh nghĩa chu n v  các   ả ế ị ử ụ   ữ ươ ầ yêu c u k t n i và nh m đ m b o tính t t b  s  d ng ả    ch c nh m phát tri n IoT, IIC t p trung vào m ng ng IoT. Là t trong xu h ố ở  ế ị t  thi ỗ   ọ i ng. Ngoài ra, IIC giúp c i ti n các h  th ng máy móc l m i phân khúc th  tr ạ   ể ờ th i có th  tham gia vào h  th ng IoT. Thành viên bao g m các công ty sáng t o ạ ệ ớ ng theo chi u d c, các nhà công ngh  l n và nh , các nhà lãnh đ o th  tr   ộ ượ   ổ ứ ứ c  ch c chính ph . Đây là hi p h i đ nghiên c u, các tr 32

ở ậ ự ầ

ự ườ ề ệ ệ ế i quy t vi c thi u các tiêu chu n, đ c bi t là tr

ề ờ ủ ợ ử ụ ể ả ứ ế ố ế ư ệ ẩ ộ ả ở ệ Intel,  thành   l p   b i   các   công   ty   công   ngh   hàng   đ u   trong   nhi u   lĩnh   v c   ( ằ   General Electric, Cisco Systems, IBM, AT&T…). S  ra đ i c a IIC cũng nh m ặ gi   ng h p s  d ng nhi u giao th c k t n i nh  hi n nay, là m t c n tr  cho IoT phát tri n.

ệ ố Nghiên c u các h  th ng th c­ o ( ự ả Cyber­Physical Systems) cũng đ c xác

ứ ự ư ủ ứ ọ ố ỹ ượ ỹ ị đ nh là lĩnh v c  u tiên nghiên c u chính c a Qu  Khoa h c Qu c gia M .

ỹ ỏ ạ ụ ả

ả

ườ

ệ ớ ổ ệ ượ ộ

ự ể ở ộ ấ ỷ

ậ ệ ế ế ấ ả ọ

ấ  và để  ộ "th i nam châm cho s n xu t" ở ằ T i M , nh m m c đích tr  thành m t  ố ỗ ợ ộ ỗ ự ằ ấ ượ ấ ạ   ng cao b ng cách h  tr  m t n  l c qu c gia t o ra các ngành s n xu t ch t l ủ ạ ọ ằ ậ   ng đ i h c và Chính ph  cùng nh m t p trung các ngành công nghi p, các tr ộ ữ ầ ư    vào các công ngh  m i n i, đ đ u t c coi là nh ng đ ng l c cho cu c CMCN ứ ầ  USD đ  m  r ng NC&PT l n th  4. Ngân sách liên bang 2014 cung c p 2,9 t   ườ   ệ ề i v  quy trình s n xu t tiên ti n, v t li u công nghi p tiên ti n và khoa h c ng máy.

ỹ ọ ằ ả cho r ng M  đang b

ộ ố ọ M t s  h c gi ệ

ấ ầ

ệ ư ộ ạ c vào giai đo n g i là   ữ ậ ệ ử ụ ề ạ ữ ố

ộ ầ ủ ệ ố ệ ườ ề ở

ừ ệ ầ

ổ ng quá trình này, b i vì trong t ng s  vi c làm mà n n kinh t ỏ ủ ả ế ế ầ ấ

ự ụ ồ ế ỹ ụ ị ướ “tái công   ể    (Reindustrialization), có nghĩa là “m t l n n a t p trung phát tri n nghi p hóa” công nghi p”ệ , nh ng nh n m nh t m quan tr ng c a vi c s  d ng công ngh ệ  ọ ỹ ẽ ậ   ạ ể hi n đ i đ  tác đ ng vào nh ng ngành công nghi p truy n th ng. M  s  t p ế ỹ  trung tăng c  M ạ   t o ra v a qua, có ph n đóng góp không nh  c a ngành công nghi p, trong đó ệ ẫ d n đ u là ngành công nghi p ch  bi n và s n xu t ô tô. Trong khi đó, đóng góp   ự ủ c a ngành d ch v  và xây d ng cho s  ph c h i kinh t ế ấ ạ  M  là r t h n ch .

ệ ự ủ Th c ra vai trò c a công ngh  và thi

ấ ờ ả ế ị ộ ướ ọ

ế ế ố ướ ề ờ ả ữ

ề ấ ỹ ẻ ớ

ế ố ư ả ở ộ ộ

ướ ớ

ng đ i nh , đi u này là khác so v i 10 năm tr ề ướ ộ ề ơ ở ở ỹ ể ấ ế   t b  ngày càng tăng trong các quy t ị c đây  quan tr ng tr   đ nh di d i s n xu t. V  v n đ  chi phí lao đ ng, y u t ộ   ấ c có chi phí lao đ ng khi n cho các công ty M  di d i s n xu t sang nh ng n ệ ờ ổ ẻ   r , nh ng ngày nay có v  đã khác, nh  đ i m i công ngh  trong các nhà máy   giúp gi m chi phí lao đ ng, nên y u t  chi phí lao đ ng đã tr  thành m t thành ỏ ầ ươ   c. Th m chí, giá lao ph n t ộ đ ng ậ ư c phát tri n nh  Anh và Pháp. ố  M  đã th p h n nhi u n

ỹ ề ự ở ộ ấ ệ S  tái kh i đ ng c a n n công nghi p M  có nhi u lý do. Th  nh t là nh

ứ ỷ ọ

ề ể

ẩ ố ị ườ ả ộ ủ ề ấ ả ướ ạ c c ng c  kh  năng c nh tranh nh  vào m t th  tr ng năng l

ố

ạ ộ ể ạ

ế ệ ậ ỳ ả ủ ệ ở

ạ ở ươ ờ  ẩ ủ   vào chính sách kích thích xu t kh u c a Chính quy n Obama. T  tr ng đóng góp ỹ ệ ấ ủ   c đã tăng đáng k . Ngành công nghi p M  thì c a xu t kh u vào GDP c  n ượ ờ ượ ủ   ng có tính đ ế ạ c nh tranh cao. Nguyên nhân cu i cùng, cũng là nguyên nhân chính y u, đó là   ạ   quá trình chuy n ho t đ ng s n xu t v  M , t c là h n ch  vi c t p trung t o ạ ộ   ậ ệ  các phân nhánh c a nh ng t p đoàn công nghi p Hoa K  ho t đ ng vi c làm  ẻ ộ ấ ả ng lao đ ng giá r . s n xu t và th ấ ề ỹ ứ ữ ị ườ  các th  tr ng m i

33

ỹ ờ t qua th i công nghi p hóa đ  b

ượ ủ ề ệ ư ế đây, kh ng ho ng kinh t ể ướ  và v n đ  vi c làm đã đ a M  v

ả ụ ể ở ạ ệ ấ ệ ố ả ủ ạ   c vào giai đo n ỹ ượ   t ộ   i tái công nghi p hóa trong b i c nh c a cu c

ứ ư ậ Nh  v y, M  đã v ờ ụ ồ ị d ch v . R i gi ị ạ qua giai đo n d ch v  đ  tr  l ầ CMCN l n th  4.

3.2. Đ cứ

ệ Đ c đang theo đu i chi n l c

ủ ơ

ứ ầ ử ụ ề ố

ượ ứ ầ ộ ế ượ “Industrie 4.0” (Công nghi p 4.0). Industrie ổ ệ ươ ng lai c a ngành công nghi p, n i các nhà máy thông 4.0 là t m nhìn cho t ệ minh s  d ng công ngh  thông tin và truy n thông s  hóa quy trình, đây cũng đ c coi là cu c CMCN l n th  4.

ấ ệ ị

ả ự ả ấ

ứ ạ ứ ấ ả

ả ứ ạ ệ ả ệ

ậ ự ộ ỹ

ệ ả ộ

ế ớ ầ ế   Đ c có ngành công nghi p s n xu t hàng đ u th  gi i và chi m v  trí ờ ầ   trong lĩnh v c s n xu t thi ế ị “lãnh đ o toàn c u”   t b , nh  chuyên môn trong ế ể ấ nghiên c u, phát tri n và s n xu t, các công ngh  s n xu t tiên ti n và qu n lý   ệ ự   ế ị t b , năng l c quá trình công nghi p ph c t p. Ngành công nghi p máy móc thi ể ứ   ự ấ ớ ệ ố  đ ng có năng l c r t l n đ  Đ c CNTT và các h  th ng nhúng và k  thu t t ấ   ạ ư đóng   vai   trò   nh   là   m t   nhà   lãnh   đ o   trong   ngành   công   nghi p   s n   xu t: Industrie 4.0.

ị ế

ề ự ệ

ế ậ ề ặ ổ ổ t l p m t N n t ng t

ệ ệ

ủ ộ

ượ ọ ) đ

ư

ả ằ ọ ả ệ ớ ổ v n khoa h c, Ban th  ký. Industrie 4.0 Platform là m t b i vi c đ m b o r ng ti m năng đ i m i Industrie 4.0 đ

ệ ộ ư ấ ớ ng t ấ ả ệ ệ Nhóm công tác v  ề “Công nghi p 4.0”   đã trình bày các khuy n ngh  cho   ủ ứ ệ ế ậ Chính ph  liên bang Đ c v  cách thi t l p và th c hi n “Công nghi p 4.0”.   ề ả ứ ộ ứ   Trong đó, v  m t t  ch c Công nghi p 4.0  ch c, thi ứ ề ặ ộ ổ  ch c đ c trách v  Công nghi p 4.0, (The Industrie 4.0 Platform), đó là m t t   ồ ừ ỉ ạ các thành viên t    chính ph  liên bang, các công ty, bao g m m t Ban ch  đ o ( ệ ỗ ợ  ệ ề ạ đ i di n các hi p h i ngh  nghi p, các chuyên gia, nhà khoa h c c h  tr ộ ướ   ộ ồ ở c b i H i đ ng t ượ   ướ ọ c quan tr ng h nâng cao trong t ề t c  các ngành công nghi p.

34

ổ ứ ủ ề ả N n t ng t ứ ệ  ch c Công nghi p 4.0 c a Đ c

ị ế ể ệ ủ

ầ

ả ự ệ ế ượ ớ ậ ả

ầ ờ

ồ ơ ở ả ớ

i pháp sáng t o cho các c  s  s n xu t m i và th  tr ượ ạ ạ ệ ự ế

ộ ị ườ ề ầ ệ ơ ộ t l p m t th  tr

ấ ấ ộ ị ể ẫ ả ở ơ

ứ ấ ướ ả Báo cáo c a Nhóm công tác Công nghi p 4.0 khuy n ngh , khi tri n khai ộ ệ ệ ơ ả   c kép. Công ngh  c  b n Industrie 4.0, c n th c hi n thông qua m t chi n l ấ   ầ ủ ỹ ợ ẽ ầ ệ ạ i và kinh nghi m s  c n ph i phù h p v i yêu c u c a k  thu t s n xu t hi n t ứ   ộ ể và tri n khai nhanh chóng trên ph m vi r ng rãi. Đ ng th i, cũng c n nghiên c u ị ườ   ấ ả ể và phát tri n các gi ng ứ ẽ ở ớ c th c hi n thành công, Đ c s  tr  thành m t nhà cung m i. N u đi u này đ   ầ   ế ậ ữ ấ ng đi đ u c p hàng đ u cho Industrie 4.0. H n n a, vi c thi ệ  ả ẽ s  làm cho Đ c tr  thành m t đ a đi m s n xu t h p d n h n và giúp b o v ngành s n xu t trong n c.

ể ẫ ự ư ầ ộ ỉ

Báo cáo  cũng ch  ra các lĩnh v c   u  tiên  hành  đ ng  đ  d n  đ u Công ệ ự nghi p 4.0. Đó là các lĩnh v c:

ế ế ẩ ở ẩ 1. Tiêu chu n hóa và tiêu chu n m  cho ki n trúc tham chi u

ệ ố ả 2. Qu n lý h  th ng t ổ ợ  h p

ơ ở ạ ầ ệ ấ ộ 3. Cung c p c  s  h  t ng băng thông r ng toàn di n cho ngành công

nghi pệ

ế ố ọ 4. An toàn và an ninh là các y u t ủ   ự  quan tr ng cho s  thành công c a

Industrie 4.0

35

ổ ứ ệ ế ế ờ ạ ệ ệ 5. T  ch c công vi c và thi t k  công vi c trong th i đ i công nghi p k ỹ

thu t sậ ố

ế ụ ạ ể 6. Đào t o và ti p t c phát tri n chuyên môn cho Industrie 4.0

ệ ồ ự ả 7. Hi u qu  ngu n l c

ộ

ứ ậ ướ ự ệ ỹ

ặ ụ ộ ộ   Sau khi phát đ ng cu c CMCN 4.0, Đ c đang tìm cách thu hút lao đ ng ằ   ệ t trong lĩnh v c k  thu t ­ công ngh  cao và CNTT, nh m c ngoài, đ c bi n hoàn thành m c tiêu.

ộ ậ ệ ủ

ầ ứ ưở ủ

ề ấ ợ ấ

ụ ả

ượ ệ ơ ủ ề ả ố

ấ ả

ứ ầ ẩ ơ ầ ế ớ ủ ẵ ộ

ủ ể

ở ứ ướ ữ ớ ộ   ệ ị Thomas Mosch ­ Tr ng b  ph n chính tr  và doanh nghi p c a Hi p h i ề ứ   ế t, toàn c u hóa đang làm Đ c CNTT và Truy n thông c a CHLB Đ c cho bi ả ẩ ả ệ ế ạ ầ i th  c nh tranh v  giá trong vi c s n xu t các s n ph m công d n m t l   ệ  ị ậ ệ i pháp công ngh ng các gói d ch v  và gi nghi p, do v y Đ c c n tăng hàm l ẽ  cao trong các s n ph m công nghi p c  khí truy n th ng c a mình và qua đó s ả   ư ậ ử ơ ượ c giá cao h n.. Đ n c  nh  T p đoàn Bosch ­ nhà s n xu t các s n bán đ ứ ơ ẩ   i c a Đ c, đã mua m t công ty CNTT đang s n có ph m c  khí hàng đ u th  gi 1.000 nhân viên đ  tăng thêm nhân l c nghiên c u cho đ n v  s n có c a mình.   Các công ty l n khác ứ ự  Đ c cũng đang có nh ng b ơ ươ c đi t ị ẵ ự . ng t

ứ ụ ụ ệ ằ

Đ c đã tăng ngân sách cho NC&PT nh m ph c v  Công nghi p 4.0 và coi ấ ươ ủ ọ ớ ố ng trình R&D c p qu c gia trong vòng 10 năm t đây là tr ng tâm c a ch i.

ệ ướ

ự ươ ỗ ợ ộ Ngoài   ra   B   Kinh   t ươ ng trình t

ế   và   công   ngh   CHLB   Đ c   còn   có   không   d ằ  nh m h  tr  các doanh nghi p non tr ư ể ự ặ ướ ự ả ươ i   10   ự    trong lĩnh v c   i s  qu n lý ứ ệ ươ ng t ẻ  đ t d ng trình t

ộ ng t ch ệ CNTT – công ngh  cao, ch a k  các ch ủ c a B  Văn hóa.

ộ ứ ướ

ạ ệ ệ ượ

ộ ả ả

ủ ứ ầ ủ

ệ ả ộ ố ứ ạ

ổ ứ ả ệ

ệ ủ ỹ ế ỷ ấ ế ố ượ

ề ơ ả ệ ố ả ẫ

ấ ấ ỳ ự ứ ệ ầ M

ự ẫ ố

ươ ậ ự ệ

ầ ỗ ợ ộ ứ ủ ế ệ

ộ

ợ ằ ườ ượ ề ằ ạ ớ   c đây, Internet      Theo các chuyên gia Đ c, khác v i ba cu c CMCN tr ứ   ạ c cho là đ i di n CMCN 4.0, mà các đ i di n chính ph , các nhà nghiên c u đ ệ   ứ ệ  cách th c Internet c i thi n và hi p h i các ngành công nghi p c a Đ c mô t ậ ấ ậ ả   quy trình qu n lý các chu trình k  thu t, s n xu t, h u c n c a các ngành công ữ ả   ộ nghi p và cu c s ng trong th  k  21. Cu c cách m ng này cung  ng nh ng gi i ệ ố   ớ ệ ố ớ pháp m i trong t  ch c s n xu t công nghi p: v i h  th ng máy móc, h  th ng ạ ể ạ   c k t n i thông qua m ng Internet, chúng ta có th  t o kho bãi và hàng hóa đ ố   ự ề ể  đi u ph i ra h  th ng s n xu t thông minh, v  c  b n ki m soát l n nhau và t ề ừ ỹ  ọ ỏ ủ mà không c n b t k  s  can thi p th  công nào. Đ c đang h c h i nhi u t ng trình German Silicon Valley ­ qu c gia d n  đ u trong lĩnh v c này. Ch   ướ ự  ớ Accelerator (H  tr  doanh nghi p m i thành l p trong lĩnh v c CNTT), d i s ệ   ả qu n lý c a B  Kinh t  và công ngh  CHLB Đ c, cho phép 10 doanh nghi p ớ ậ m i thành l p sang San Francisco, bang California, M , trong vòng m t năm.   ơ  ươ Ch ỹ c tài tr  b ng ti n ngân sách, nh m t o c ng niên này, đ ng trình th

36

ệ ưở

ư ừ ỹ ố ừ ậ ừ ồ ỹ ệ cũng nh  t ể ng kinh doanh đ  tìm ngu n v n t ọ ỏ ề  M  và h c h i v  công ngh  và k  thu t t các  các

qu c t ị ộ h i cho các doanh nghi p trình bày ý t ỹ ầ ư ố ế qu  đ u t ả công ty b n đ a.

ả Gi i pháp thu hút nhân tài

ượ

ấ ế ằ

ưở ả ậ ư i lu t s  hay dân văn phòng b ng hình t  b   nh h

ẽ ị ả ọ ư ạ ọ ọ ỹ

ấ ề ự ế ế ụ ọ ậ ự ướ c gì các phim Hollywood thay th  hình t “Tôi  ừ ớ xu t thân t  gi ứ niên Đ c, có l ch n các ngành h c k  thu t  lu t hay kinh t ” ng các siêu anh hùng   ỹ ư ượ ng các k  s . Thanh   ừ    trào l u phim  nh Hollywood, ngày càng ít ng t ề ọ   ậ ở ậ  b c đ i h c. R t nhi u trong s  h  ch n h c ế  ­ ông Thomas Mosch phàn nàn v  th c t ố ọ  thi u h t nhân l c.

ố ổ ề ế ứ ng t Nhìn t ng quát, n n kinh t

ấ ứ ưở ẫ  Đ c v n tăng tr ự ỉ ệ ấ t, t  l ộ ọ

ệ ụ ầ ậ ệ

ộ

ệ ộ ự

ị ờ ế ấ

ể ồ ộ ữ ệ    th t nghi p ế ấ ượ   ư ng th p, nh ng Đ c đang thi u h t tr m tr ng nhân l c có trình đ  và ch t l ự ỹ ị ậ ặ   t trong lĩnh v c k  thu t ­ công ngh  cao và CNTT. Đó là nh n đ nh cao, đ c bi ố ổ ủ ệ c a ông Harald Summa, T ng Giám đ c Hi p h i Ngành công nghi p Internet   ủ ế ứ ử ướ ứ   c Đ c phát tri n ch  y u d a vào b  não con Đ c. Theo ông, trong l ch s , n ườ ể ả   ự ứ ề i. V n đ  bây gi ng i ấ ắ ừ ướ ỉ ạ ế ấ quy t v n n n này ch  còn cách thu hút nh ng b  não xu t s c t là Đ c đang thi u ngu n nhân l c tài năng, và đ  gi c ngoài. n

ạ ể ế

ố ứ ư ộ ậ

ố ớ ự ế Th c t ầ ặ

ậ

ộ

ế ặ ố t

ừ ữ

ị

ứ ư ố ọ ơ

ế ạ  ­ ông Sebastian Blumenthal cho bi

ướ ệ ệ ị    đó đã t o ra chuy n đ ng nhanh trong các quy t sách chính tr . ớ ộ   “Đ c đã d n n i r ng chính sách nh p c  cho công dân ngoài kh i Liên minh ậ ệ   t là đ i v i các chuyên viên CNTT. Th m chí chúng tôi đã ban châu Âu, đ c bi ướ   ­   ông   Sebastian  ả ừ ơ ố c”   h n   sáu   tháng   tr b   các   văn   b n   lu t   liên   quan   t ủ ị ề ứ   ố ớ ủ ể ị Blumenthal, ngh  sĩ kiêm ch  t ch ti u ban truy n thông m i c a Qu c h i Đ c, ộ ở  ớ ố ế ạ ộ t trong cu c g p v i đoàn nhà báo qu c t cho bi i văn phòng qu c h i  ệ ạ   ầ ỹ ế  Nam M  và Đông Âu đã đ n làm vi c t Berlin. “Nh ng chuyên viên đ u tiên t i ọ ẽ ượ ở ố ọ ả   i đa 12 tháng, c  Đ c, mang theo c  gia đình h . Theo quy đ nh thì h  s  đ  t ọ ướ ẵ ế c s n sàng xem nh ng sau đó n u h  và công ty thuê h  mu n, c  quan nhà n   ệ   ệ ấ xét c p visa làm vi c dài h n” t thêm. Hi n ố ườ ướ i n có 7 tri u ng c ngoài s ng và làm vi c trên n ứ c Đ c.

3.3. Trung Qu cố

ế ư Năm   2015,   Chính   ph   Trung   Qu c   đã   đ a   ra   chi n   l

ụ ủ ớ

ố ử ụ ườ ệ

ấ ả ụ ụ ự ệ ộ

ố ả ệ ẻ ả ấ ộ

ệ ố

ệ ề

ố ậ ố ể ả ưỡ ặ ể ỏ ỡ ụ ầ ứ ư ộ ộ ố ệ   ượ c   công   nghi p ế ổ   ộ “Made in China 2025”, v i m c tiêu bi n Trung Qu c thành m t ng i kh ng ế   ớ ằ ồ ề ả  v  s n xu t trong vòng 10 năm t i b ng cách s  d ng các công ngh  tiên ti n l ể ả ạ ế ư nh  robot, c m bi n và trí tu  nhân t o. M c đích là đ  gi m s  ph  thu c vào   ộ   ặ lao đ ng r  trong s n xu t, đ c bi t là trong b i c nh giá nhân công lao đ ng ỹ  ậ ủ c a Trung Qu c đang tăng, và t p trung vào các h  th ng t ể thu t s  đ  c i thi n đi u khi n quy trình. M c dù đó là m t m c tiêu đáng   ng ự ộ  đ ng hóa và k ộ  Cu c CMCN l n th  4. ng m , nh ng Made in China 2025 có th  b  l

37

ỉ ạ ưở ẽ ữ Ch  khi hi n đ i hóa nhà x s  gi

ố ệ ấ ố ư

ệ ư ố ố

ả ộ

ắ ổ ớ

ụ ụ ả

ạ ộ ể ể ạ ớ “công ngh  c p s  nhân” ng v i   cho ế ạ ệ ử ụ ố ộ ườ Trung Qu c nh  là m t c ng qu c ch  t o, nh ng vi c s  d ng các công ấ ệ ấ ị ớ ạ ạ ệ i h n. Công ngh  c p s  nhân trên i đang b  gi ngh  theo c p s  nhân này l ế ồ ơ ớ ế ớ ề toàn th  gi , bao g m c  vai i đang đóng m t vai trò l n h n trong n n kinh t ớ ị ườ ớ ạ ẫ ng m i. Công trò d n d t đ i m i và t o ra mô hình kinh doanh m i và th  tr ể ạ ố ấ ạ ệ nghi p 4.0 khi áp d ng vào các m c tiêu s n xu t t i Trung Qu c có th  t o ra lo i ho t đ ng này không? Có th  có và có th  không.

ố ướ Trung Qu c đã ch m trong ngành Công nghi p 4.0. Ng

ỉ ố ự ườ ệ i ta  ệ

ậ ệ ề ệ ắ ầ ố

ệ ệ

ề ể ắ ị ứ ầ ả

ở ứ ể ườ ậ ẩ ấ  Đ c đ  nh p kh u công ngh  robot và tăng c

ề ấ ạ ầ ả

ứ ố

ằ   c tính r ng ổ   ể ch  có 10% doanh nghi p Trung Qu c đã b t đ u th c hi n vi c chuy n đ i   sang IoT, trong khi nhi u công ty Trung Qu c không tham gia vào ngành công ồ ố ẽ "ng i ngoài"   nghi p Công ngh  4.0. Đi u này không có nghĩa là Trung Qu c s   ố ộ ố ộ   cu c CMCN l n th  4. Đ  b t k p, m t s  nhà s n xu t Trung Qu c đã mua các ợ ệ ng tích h p phân tích công ty    ế   ế ệ ả ữ ệ d  li u vào quá trình s n xu t. Trong b ng x p h ng các đi u ki n c n thi t ứ ế ề   , Trung Qu c đ ng th  14 trong cho IoT phát tri n r ng kh p trong n n kinh t ố s  20 n ắ ể ộ c phân tích. ướ ượ c đ

ề ữ

ể ố ạ

ộ ở ủ ướ ố ầ ụ ụ ạ ọ ổ

ứ ẩ ư ộ duy sáng t o, năng đ ng kinh doanh.

ố

ổ ể ả ạ ả ữ ớ ổ

ượ ệ ỗ ự ủ ả   Ngay c  khi nh ng n  l c c a Made in China 2025 có ti m năng đ  thúc ẩ ầ   ấ ả ớ ổ  ng i mà Trung Qu c c n đ y đ i m i quy trình s n xu t, thì còn có m t tr ắ   ố ả ượ ng Trung Qu c Lý Kh c t qua: tài năng và giáo d c. Theo Th  t ph i v ự   ệ ả ả ườ  ch c giáo d c đ i h c Trung Qu c c n ph i c i thi n năng l c C ng, các t ữ   ự ạ ạ ủ ọ ể "S  c nh tranh gi a c a h  đ  thúc đ y t ạ   ông Lý Kh cắ   ớ ự các qu c gia ngày nay th c ra là c nh tranh đ i m i sáng t o", ụ   ệ ế ườ C ng nói, và ông cho bi t nh ng c i cách đ  c i thi n đ i m i trong giáo d c ự đang đ c th c hi n.

ạ ế ẩ K  ho ch

ạ ượ ố ằ i, giúp n c này đ t đ

ớ c này trong vòng 10 năm t ế ng kinh t t

ế ừ ứ ị ướ ệ ể ệ ả   ệ “Made in China 2025”  nh m thúc đ y ngành công nghi p s n ộ ướ   c t c đ  tăng    m c trung bình đ n cao. Trong Made in China 2025, Trung ể   c này

ạ ấ ướ xu t n ưở tr ụ ư ố Qu c đã xác đ nh 9 nhi m v   u tiên đ  phát tri n ngành công nghi p n ồ trong giai đo n 2015 ­ 2025 g m:

ạ ộ ệ ệ ả ạ ổ ớ 1. C i thi n ho t đ ng đ i m i sáng t o công nghi p;

ế ợ ệ ệ ớ 2. K t h p công ngh  thông tin v i công nghi p;

ườ ề ả ệ 3.   Tăng c ng n n t ng công nghi p;

ể ế ươ ệ ủ ố 4.   Khuy n khích phát tri n các th ng hi u c a riêng Trung Qu c;

ệ ể 5.   Phát tri n công nghi p xanh;

ạ ướ ộ ể ọ 6.   T o ra các b c đ t phá trong 10 ngành tr ng đi m;

38

ơ ấ ự ệ ẩ 7.   Thúc đ y tái c  c u lĩnh v c công nghi p;

ể ệ ị ướ ụ ị ị 8.   Phát tri n ngành công nghi p đ nh h ng d ch v  và các ngành d ch v ụ

ớ ệ liên quan t i công nghi p;

ố ế ấ 9. Qu c t ả  hóa s n xu t.

ủ ể ả ố ọ ị ướ ộ Chính ph  Trung Qu c xác đ nh 10 ngành tr ng đi m ph i có b c đ t phá,

bao g m:ồ

ệ ớ 1. Công ngh  thông tin m i;

ố ự ộ ụ ể 2. Các công c  ki m soát s  và t đ ng hóa;

ế ị 3. Trang thi ụ t b  hàng không vũ tr ;

ế ị ơ ạ ươ ề ệ 4. Trang thi t b  c  khí đ i d ng và tàu thuy n công ngh  cao;

ắ 5. Trang thi ế ị ườ t b  đ ng s t;

ươ ế ệ ượ ượ ớ 6. Các ph ệ ng ti n ti t ki m năng l ử ụ ng và s  d ng năng l ng m i;

ế ị ệ 7. Trang thi t b  đi n;

ớ ậ ệ 8. Các v t li u m i;

ượ ẩ ọ ế ị ế 9. D c ph m sinh h c và các thi t b  y t ;

10. Máy nông nghi p.ệ

ệ ể ụ ư ế ượ ẽ ậ c s  t p trung vào 5 d

ổ ể ớ

Đ  hoàn thành 9 nhi m v   u tiên trên, Chi n l ự ọ ệ

ể ự ệ

ạ ự c, Trung Qu c s ế ế ượ ả ạ

ỗ ợ ự ng h  tr  tài chính. Trong t

ệ ằ ườ ấ ả t c  các d  án đ ệ ự ể ỳ

ố ừ ộ ướ ọ ệ ớ ệ c công nghi p l n tr m t n

ướ ạ ự  ậ   án tr ng đi m, trong đó có d  án thành l p các trung tâm đ i m i sáng t o công nghi p (15 trung tâm vào năm 2020 và 40 trung tâm vào năm 2025) và d  án thúc   ố ẽ  ẩ đ y ngành công nghi p thông minh. Đ  th c hi n Chi n l ể ư   ng c i cách th  ch  và tăng đ a ra hàng lo t các chính sách nh m tăng c ượ ườ   c c nêu trong Made in China   2025,  phát tri n ngành  công  nghi p thông  minh là  c c  k   quan tr ng.  Công ở  nghi p thông minh s  giúp bi n Trung Qu c t thành n ế ẽ ệ c công nghi p m nh.

ư

ữ ể

ự ể   ộ ụ Riêng trong lĩnh v c máy công c , m t trong nh ng  u tiên là phát tri n ấ ệ ố ề  và "máy  ế . Trong khi  u tiên trong lĩnh v c CNTT bao g m IoT và

ế ị ả tri n ể "thi ể ố đi u khi n s  tiên ti n" ồ ủ ứ ự ộ ụ ề ể ệ ả ự , "h  th ng đi u khi n thông minh" t b  s n xu t thông minh" ồ ư  đ ng hóa". ề ng d ng c a nó, bao g m c  "đi u khi n công nghi p và t

ố ọ T  năm 2010, Trung Qu c đã chú tr ng IoT. T  năm 2010, Trung Qu c t

ừ ộ ủ ị ườ

ầ ư ượ ứ ể ệ ứ ượ ố ổ  ừ ố ầ   ng niên. Trung tâm IoT đ u tiên c a Trung Qu c đã ệ 117 tri u USD đ  nghiên c u công ngh c đ u t c thành l p năm 2010, đ

ẩ ch c H i ngh  IoT th ậ đ IoT và các tiêu chu n hóa.

39

ở ỉ ạ ổ

Trung Qu c cũng đã thành l p m t   ơ ộ "Khu  đ i m i sáng t o IoT" ớ ườ ố ự ụ ể ố

ậ  300 công ty tuy n d ng h n 70.000 ng ệ ế ệ ộ t nh   ầ   i. Trung Qu c đã đ u  t ng c ng 800 tri u USD trong các ngành công nghi p IoT tính đ n năm 2015. Giang Tô quy t ư ổ t

ố ướ Trung Qu c và các n n kinh t

ữ ế ệ ậ ề ớ ệ ớ ự   c đang th c hi n các ả

m i n i là nh ng n ể ạ ầ ủ ế ả ộ ế ớ ổ chính sách công nghi p m i và đã tri n khai các k  ho ch ngành l n do h u qu ủ c a cu c kh ng ho ng kinh t toàn c u.

ườ ầ ư ể Tăng c ng đ u t ứ  cho nghiên c u và phát tri n

ạ ạ ể

ằ

ế ủ ướ ố ướ ở ẫ ở ố ổ ng đ i m i" ầ c d n đ u th  gi i v

thành n ế ế ố

ệ ộ ể ầ ầ ổ ớ ị

ớ ự ệ ổ ớ ạ ạ “K  ho ch trung h n và dài h n phát tri n KH&CN cho giai đo n 2006­ ộ "Xã h iộ   ư ệ 2020” c a Trung Qu c nh m vào vi c đ a Trung Qu c tr  thành m t  ế ớ ề  ớ   vào năm 2020 và tr ị đ nh h ự   ạ KH&CN vào năm 2050. K  ho ch này cam k t Trung Qu c phát tri n năng l c ắ ể "Đ i m i công ngh  n i sinh" t đón đ u vào v  trí hàng đ u trong các    đ  đi t ạ ngành công nghi p m i d a trên KH&CN và đ i m i sáng t o vào năm 2050.

ầ ư ả ủ ố B ng 1. Đ u t cho NC&PT c a Trung Qu c so v i m t s  n ớ ộ ố ướ c

ầ ư (t ỷ ệ  l % đ u t cho NC&PT tính theo GDP ­ GERD/GDP)

2014

4,29 3,47 3,74 4,03 4,15

Hàn Qu cố Israel 3,96 4,10 4,25 4,11 4,21

ậ ả Nh t B n 3,25 3,38 3,34 3,58 3,47

ầ 3,73 3,64 3,42 3,17 3,31

ụ 3,22 3,22 3,28 3,16 3,30

2,94 2,97 3,02 3,05 3,06

2,72 2,8 2,88 2,84 2,85

2,74 2,76 2,70 2,74

2,05 2,15 2,24 2,46 2,28

2,30 2,33 2,33 2,37 2,36

1,84 1,88 1,92 1,94 1,93

2,18 2,19 2,23 2,26 2,23

1,76 1,84 1,98 2,05 2,08

Ph n Lan ể Th y Đi n Đan M chạ Đ cứ Hoa Kỳ Bỉ OECD (trung bình) EU (trung bình c a ủ Pháp Trung Qu cố Singapo Anh 2,01 1,69 2,15 1,69 2,00 1,63 1,70 2,00 1,63

Canada 1,84 1,78 1,71 1,61 1,62

Italia 1,22 1,21 1,27 1,29 1,26

40

ồ B  Đào Nha 1,53 1,38 1,46 1,29 1,37

Tây Ban Nha 1,35 1,27 1,32 1,22 1,24

Nga 1,13 1,12 1,09 1,19 1,12

Malaixia 1,13 1,06

Thái Lan 0,39 0,5

ệ Vi t Nam 0,19 0,37

Inđônêxia 0,08

Ngu n:ồ

1) Global Innovation Index 2012, 2013, 2014, 2015 ­ WIPO;

2) Current Status on Science and Technology in ASEAN Countries, Center for   Research   and   Development   Strategy,   Japan   Science   and   Technology   Agency,   9/2015;

3) Main Science and Technology Indicators, Data extracted on 15 Jun 2016,

OECD.Stat 2015;

4) World Bank: ttp://data.worldbank.org/indicator/GB.XPD.RSDV.GD.ZS.

ố ế ư ẽ ầ

ộ

ứ ươ ạ  trình đ  đ t 2,5% GDP vào năm 2020 (t ươ ng đ

ố ệ ủ ớ ầ

ơ ế ưở ỷ ệ  l ng v i m c trung bình c a EU28, theo s ộ  s  ti n b  công ngh ộ ờ ạ

ng kinh t ẩ ế ạ

ộ ố

ớ ố

ượ ứ ề ẫ là ng

ế ớ ể   ứ   cho   nghiên   c u   và   phát   tri n Theo   K   ho ch,   Trung   Qu c   s   đ u   t ể ạ  này năm 2013 đã là   (NC&PT) theo l ủ ố  2%, và năm 2014 là 2,05%, t ừ ự ế ệ  li u th ng kê c a OECD, 6/2016); nâng ph n đóng góp t ụ ế ự ồ   vào tăng tr  lên h n 60%; đ ng th i h n ch  s  ph  thu c vào công ư ụ ặ ậ ệ   ngh  nh p kh u không quá 30%. K  ho ch này cũng đ t m c tiêu đ a Trung ầ ể ở ằ   ế ớ ề ố ượ ố i v  s  l ng b ng Qu c đ  tr  thành m t trong 5 qu c gia hàng đ u th  gi ổ ứ ế ớ   ệ ố ở ữ ế ấ i ­ sáng ch  c p cho công dân Trung Qu c (theo T  ch c S  h u trí tu  Th  gi ố ổ ấ   ề ế ướ ố c có t ng s  đăng ký sáng ch  nhi u nh t WIPO, năm 2013, Trung Qu c là n ủ ườ ố ơ ế ớ ơ i 704.936 i Trung Qu c lên t i (825.136 đ n), trong đó s  đ n c a ng th  gi   ỉ  ệ ọ ố ề ố ượ ạ ỷ ệ ế ớ ấ ng công b  khoa h c (hi n ch  84,5%) và v  s  l i), đ t t  l (cao nh t th  gi ấ   ố ườ ả ỳ đ ng sau Hoa K ), mà tác gi c trích d n nhi u nh t i Trung Qu c, đ trên th  gi i.

ạ ế ế ứ

ể ố

ộ t l p   ượ ồ ọ

ườ ượ

ệ ệ ả ng và b o v  môi tr ế ệ ế ế ng, xe năng l ỷ ọ ể ệ

ạ ủ ầ    ­ Xã h i 5 năm l n th  12 c a Trung Trong K  ho ch Phát tri n Kinh t ế   ệ ế ậ “7 ngành công nghi p chi n ố Qu c (2011­2015), Trung Qu c cũng đã thi ấ ế ị ớ ả ớ ổ  (g m: công ngh  sinh h c, năng l ượ c m i n i” l   t b  cao ng m i, s n xu t thi ậ ệ   ấ ạ ượ ả ồ ng s ch, v t li u c p, b o t n năng l ủ ớ  tr ng đóng góp c a các m i, và công ngh  thông tin th  h  k  ti p), đ  tăng t   ạ   ngành này trong GDP đ t 8% năm 2015 và 15% vào năm 2020. Các nhà ho ch

41

ướ ố

ố ế c này hy v ng các ngành này s  tr  thành x ự ậ ớ ọ

ọ  Trung Qu c trong nh ng th p niên t ố ẽ

ệ ể ơ ữ ự ế ỷ  Nhân dân t

ộ ố ư

ế ế ể ượ ể ệ ủ   ẽ ở ươ ị ng s ng c a đ nh chính sách n ọ ề   i và h  đã l a ch n các lĩnh n n kinh t ầ   ự v c mà các công ty Trung Qu c d  ki n s  thành công trên quy mô toàn c u.  cho phát tri n các ngành này. Chính ph  đã dành h n 4 nghìn t   ắ   Trung Qu c cũng đã có m t s  chính sách  u đãi v  thu , tài chính, mua s m đ ủ ố t k  đ  phát tri n 7 ngành công nghi p chi n l ế ề ớ ổ ế ượ c m i n i này. c thi

ự ố ớ

ố ạ ầ ệ ủ ạ ầ ế ượ ớ ổ ượ

ẽ c m i n i đ ễ ế ệ ớ ạ

ầ ư ế ạ vào NC&PT

ữ ệ ớ ệ

ệ ỹ ể ự ố ọ   Đ i v i lĩnh v c CNTT­TT, h  t ng c a h  t ng, Trung Qu c đã l a ch n ệ ặ ộ   là m t trong s  các ngành công nghi p chi n l c đ c bi t quan ộ ẩ ạ   tâm và s  thúc đ y t o ra các m ng thông tin th  h  m i, vi n thông di đ ng và ậ   ế ố ạ ủ "Internet k t n i v n v t" Internet. Chính ph  có k  ho ch đ u t (Internet of things), đi n toán đám mây (cloud computing), d  li u l n (Big Data)   ậ ố và phát tri n các công ngh  k  thu t s .

ố ế ủ

ự ệ c ngoài vào phát tri n các ngành công nghi p chi n l

ỏ

ể ứ ộ ạ ướ ự ướ ệ ư ị ế ớ

ớ ế ả ộ ể ố

ố ủ Ngoài ra, Chính ph  Trung Qu c cũng khuy n khích s  tham gia c a các   ớ   ế ượ c m i doanh nghi p n ộ ọ ổ n i này, nh ng s  tham gia đ n m c đ  nào là m t câu h i quan tr ng và nó liên   ủ ạ   ố ổ ế ng đ i m i sáng t o n i sinh c a Trung Qu c. V i k  ho ch quan đ n đ nh h ấ ạ   ố i  "Made in China" (S n xu t t trên, Trung Qu c cũng mong mu n chuy n đ i t ố Trung Qu c) thành “Designed in China” (Thi ổ ừ ế ế ạ t k  t i Trung Qu c).

ộ ố ướ 3.4. M t s  n c khác

ố ầ ấ ả Ấ

ế ậ qua th p k

ế ụ ưở ấ ừ ệ ằ ả ồ

ể ấ

ả ị ủ ặ ố

ố ớ ề ệ ư ậ ượ ể ộ

ố ộ ầ n Đ  đã thông qua chính sách s n xu t qu c gia l n đ u tiên vào năm   ỷ  ẩ ể ạ ệ ng kinh t 2011 đ  t o ra công ăn vi c làm và thúc đ y tăng tr  16% GDP hi n nay lên ti p theo. M c đích nh m tăng ngu n v n s n xu t t   ấ   25% vào năm 2022. Các chính sách m i đ  xu t phát tri n các khu s n xu t ể   ị qu c gia, ho c các công viên siêu công nghi p. Chính ph  đã xác đ nh 7 đ a đi m ớ ự trên kh p  n Đ  cho các công viên nh  v y, đ   c phát tri n v i s  tham gia ủ ư c a t ắ Ấ  nhân theo mô hình Trung Qu c.

ố

ằ

ề ủ ả ẩ ể ừ ộ   n Đ . K  t

ư ị ự ế   ủ ướ ng Narendra Modi đã công b  chi n ế ộ   i  n Đ ) nh m khuy n khích các công ty ế ọ ở Ấ    đó, sáng ki n trên đã ế   ng trình ngh  s  trong các chuy n công du

ướ Tháng 9/2014, chính quy n c a Th  t ấ ạ Ấ c “Make in India” (Hãy s n xu t t ủ ả ấ ả c ngoài s n xu t s n ph m c a h   ụ ượ ươ c ông Modi đ a vào ch c ngoài. ượ l ướ n liên t c đ n

ư ự ộ Trong   năm   2011,   n   Đ   đã   đ a   ra   d   án

ệ ố ầ ạ ớ ạ ), d

Ấ ố ổ ệ ậ ể ế ề ộ

ợ ủ ạ ự ộ “Cyber­Physical   Systems   iướ   Innovation Hub” (Đ u m i đ i m i sáng t o các h  th ng v t lý ­ m ng ự ả   s  b o tr  c a B  Công ngh  thông tin và Truy n thông, đ  ti n hành nghiên ứ c u m t lo t các lĩnh v c, trong đó có robot.

42

ư ộ ố ướ ệ

ế ằ ự ầ

M t s  n ữ ề ụ ạ ể ở ố ấ u tiên

ệ ớ ả   c OECD đã đ a ra các sáng ki n chính sách công nghi p và s n   xu t trong nh ng năm g n đây. M c tiêu là nh m vào các lĩnh v c và các ngành ư ế ớ    nhi u qu c gia, Đan M ch và Anh đã tri n khai các sáng ki n l n trong chính sách công nghi p m i.

ư ự ư ệ

ố ế ế ạ ề ạ ạ ợ i th  c nh tranh qu c t

ớ ể ệ ả ườ ệ Đan M ch đã đ a tám  u tiên trong các lĩnh v c mà các doanh nghi p Đan  và ti m năng. Hi n nay Đan M ch đang ạ ng kh  năng c nh tranh trong t k  chính sách công nghi p m i đ  tăng c

ự ạ M ch có l ế ế thi các lĩnh v c này.

ậ ư ế ượ Anh đ a ra Chi n l

ắ ệ ố

ượ ệ ố

ạ ự ị ằ ế ậ c xác đ nh và các chi n l ệ

ồ ủ ượ c chính ph  và ngành công nghi p tài tr  đáng k  bao g m: Vi n Công ngh

ẩ ụ ớ

ế ệ ỷ  USD PPP (1 t

ệ ệ

ế ủ ệ

ệ  USD PPP (2 t ạ ỷ  GBP) và t ệ ớ ệ ụ ứ ứ ề

ớ ổ ự ấ ị

ỗ ợ ụ ươ ấ ỹ ệ ả ng, ví d : thông qua Ch

ệ ậ

ạ ấ ớ ổ ơ ể i các trung tâm đ i m i (Catapults) b  sung các c  ch  h

ổ ộ ơ ở ạ ầ ơ ả ằ ấ ẫ ắ

ươ ế ổ

ệ ớ ng m i hóa các công ngh  m i và đang n i. Ban Chi n l ầ ư ơ ệ ệ

ệ

ụ ụ ể ệ ố ướ ạ

ọ ệ   c công nghi p năm 2012. Nó t p trung vào các công ệ ỹ ớ ngh , k  năng, ti p c n tài chính, quan h  đ i tác v i các ngành và mua s m. 11   ớ   ế ượ ự ể c phát tri n trong quan h  đ i tác v i lĩnh v c đã đ ế   ầ ư ề  v  dài h n. Các sáng ki n ngành công nghi p nh m xây d ng lòng tin và đ u t ệ  ợ ệ ể đ ỷ    GBP), Trung tâm Thúc đ y Ôtô tiên Không gian vũ tr  v i 2,9 t ế ỷ ớ   i Trung tâm sáng ki n nông nghi p và ti n v i 1,5 t ệ ế Xúc ti n công ngh  nông nghi p v i 232 tri u USD (160 tri u GBP). Ngoài ra,   ệ  Chính ph  đã cam k t 870 tri u USD PPP (600 tri u GBP) cho tám công ngh   m i n i có ti m năng  ng d ng liên ngành mà Anh có k  năng nghiên c u và ủ   năng l c kinh doanh. Chính ph  cũng h  tr  công ngh  s n xu t giá tr  cao và ệ ả ệ   ượ ng trình 217 tri u các công ngh  s n xu t năng l ệ ả   UDS PPP (150 tri u GBP) t p trung vào phát tri n các công ngh  xe phát th i ế ỗ  ướ ự c c th p. M ng l ợ tr  công b ng cách cung c p m t c  s  h  t ng c  b n chuyên sâu d n d t kinh   ế ượ   ạ doanh đ n th c ệ   Công ngh  đã đ u t  h n 203 tri u UDS PPP (140 tri u GBP) qua 6 năm vào ệ ấ ự   Catapult và d  keién c p thêm 267 tri u UDS PPP (185 tri u GBP) trong ngân ể ở ộ   sách 2016 đ  m  r ng M ng l i Catapult ph c v  tri n khai các h  th ng năng ượ l ng và y h c.

ươ ế Nhi u qu c gia đã áp d ng ph

ụ ạ ặ ế ố ề ế ượ ậ ng pháp ti p c n theo đ nh h ệ ọ ướ ố

ướ ệ ế

ị ủ ở ữ ị   ng ngành ớ c ho c k  ho ch khoa h c, công ngh  và đ i m i qu c gia, trong   ế ợ   ợ ng ngành k t h p ợ  ụ

ế ổ trong chi n l ự ộ ố ườ ng h p, đã th c hi n các sáng ki n theo đ nh h m t s  tr ợ ố ụ ợ ấ ế ợ ự tài tr  tr c ti p (ví d : tr  c p, tài tr  v n ch  s  h u) và các công c  tài tr ụ ư ế gián ti p (ví d :  u đãi thu ).

ạ ủ

cho t ề ậ

ạ T i Ôxtrâylia,   i dân Ôxtrâylia" ổ ả ớ ượ  c a chính ph  Ôxtrâylia m i đ ườ ự ế i pháp th c t ả ề ả ạ ả

"K  ho ch c a chúng tôi ­ Gi ườ ủ u tiên chính sách đ i m i đ  tăng c ỹ ế ủ ớ ể ưở ệ ng ư ộ Ôxtrâylia. M t qu  tăng tr ấ ả   t c c phác th o đ  c p các   ấ ủ   ng kh  năng c nh tranh v  s n xu t c a ượ   ệ c ng 104 tri u UDS PPP (155 tri u AUD) đã đ

43

ậ ế ở

ề ể

ặ ự ả ệ ể ỗ ợ ấ ủ ọ ả ị

ấ ượ ạ ấ ổ

ả ấ

ầ ư ặ ả ể ỗ ợ ệ ạ ấ ự ị    các vùng ch u nhi u áp l c trong các lĩnh thành l p đ  h  tr  các sáng ki n  ấ ổ ừ ả ộ ỗ ự ể ỗ ợ    s n xu t công v c s n xu t c a h , trong m t n  l c đ  h  tr  chuy n đ i t ế  ế ơ nghi p n ng sang s n xu t giá tr  gia tăng cao h n. Sáng ki n này bám sát K ệ   ể c thông qua năm 2011, trong đó cung c p 198 tri u ho ch chuy n đ i thép đ ủ ề   ệ ệ USD PPP (300 tri u AUD) giúp cho các doanh nghi p s n xu t thép đ  đi u ạ ộ ki n đ  h  tr  ho t đ ng sáng t o, đ u t ho c s n xu t.

ướ Pháp đã thông qua  “N c Pháp công nghi p m i”

ớ ớ   năm 2013 v i 34 sáng ệ   ệ ố ụ ệ ụ   c d a trên các ngành (hàng không vũ tr , b nh vi n s , giáo d c ớ   ề ạ i máy, an ninh m ng,...) có ti m năng l n

ế ượ ự , xe ôtô xanh, d  li u l n, ng ị ữ ệ ớ ệ ế ki n chi n l ườ ệ ử đi n t ề v  giá tr  gia tăng và công ăn vi c làm.

ế ư ủ ầ

ể ử ư ổ ớ

ướ ự ầ

ệ ấ

ấ ạ ộ ổ   Hà Lan đã đ a ra Sáng ki n các ngành hàng đ u c a mình sau cu c t ng ế   ộ ệ tuy n c  năm 2010. Chính sách doanh nghi p và đ i m i đã đ a ra m t cách ti p ự   ự ủ ủ ậ c n khu v c qua chính sách c a chính ph  trong 9 lĩnh v c hàng đ u: n c, th c ệ ệ ả ệ ẩ   ph m, nông nghi p công ngh  cao, s n xu t công nghi p công ngh  cao, khoa ệ ậ ầ ượ ọ ờ ố h c đ i s ng, hóa ch t, năng l ng, h u c n và các ngành công nghi p sáng t o.

ổ ọ ệ ế ượ ố Trong Chi n l

ỳ ổ

ấ ớ ệ ướ ng, công ngh  thông tin và truy n thông, n

ề ự ư ự ộ ồ

ợ ấ ả ổ

ọ ấ ự ả ả

c Khoa h c, Công ngh  và Đ i m i qu c gia (UBTYS) ả   ị ủ c a mình (2011­2016), Th  Nhĩ K  xác đ nh các công ngh  ôtô, máy móc và s n ố   ệ ẩ ượ xu t, năng l c, th c ph m, qu c ụ    là các lĩnh v c  u tiên NC&PT. H i đ ng Nghiên phòng và hàng không vũ tr ầ ư  ệ ỳ ứ c u khoa h c và công ngh  Th  Nhĩ K  (TUBITAK) tr  c p các kho n đ u t ệ ẩ vào s n xu t các s n ph m công ngh  cao thông qua các d  án NC&PT liên   quan.

ố ả ả ạ ấ ủ

ệ ụ

ạ ườ Canada mong mu n tăng c ệ t, các ngành công nghi p ôtô, hàng không vũ tr ợ ấ

ỷ m i trong lĩnh v c s n xu t, t ố ủ ớ ổ ứ ng  ng v i t ng s  1,4 t

ự ả ạ ủ

ế ỷ ị

ố ầ  và Qu c phòng th

CAD trong 5 năm cho Sáng ki n chi n l ầ ườ ng xuyên, m t ph n trong s  đó đ ễ ươ ế

ượ ế ạ

ể ủ

ượ ệ ệ ấ ớ

ế ng kh  năng c nh tranh c a ngành s n xu t và   ủ  ặ  và đóng tàu. Chính ph đ c bi ế ị  ố ớ cho phép gia h n hai năm tr  c p chi phí v n c a mình đ i v i máy móc thi t b ấ ươ ầ ư ớ ố đ u t    CAD cho ế   ế ế ả gi m thu  trong giai đo n 2014­2015 đ n 2017­2018. Chính ph  cũng cam k t ế ượ   ấ ổ c cung c p  n đ nh kinh phí g n 1 t ượ   ố ụ ộ c Không gian vũ tr ự ụ ệ ng trình trình di n công ngh  hàng không vũ tr , ngoài dành tr c ti p cho Ch   ớ   ấ ỹ ả ợ ớ  m i. Qu  S n xu t ti n tiên cũng đã đ tài tr i Ontario v i c tri n khai t ầ ộ ệ ề ả   kho n ti n 200 tri u CAD trong 5 năm. Là m t ph n c a ngân sách năm 2014, ỹ ổ 750 tri u CAD đã đ   c cung c p cho các Qu  Đ i m i trong công nghi p ôtô trong 5 năm ti p theo.

ư ế ạ ớ

ự ệ ớ ổ ị ơ Brazil đ a ra K  ho ch Brasil l n h n (Plano Brasil Maior) năm 2011, trong   ệ   ủ ư đó đ a đ i m i vào v  trí trung tâm c a chính sách công nghi p và th c hi n

44

ể ữ ổ ỗ ợ ổ ớ

ị

ộ ầ ư ệ ồ ế ệ ả ớ

ế ồ ộ ụ ệ ầ

ề ổ   nh ng thay đ i đáng k  cho các khuôn kh  h  tr  đ i m i, trong đó có Ngân ố ể ế    và Phát tri n xã h i Qu c gia (BNDES), hi n  đang ch u trách hàng Kinh t ạ ề ổ . K  ho ch này bao g m gi m thu  cho nhi m v  đ i m i tài chính và đ u t   ấ   ư ộ các ngành công nghi p thâm d ng lao đ ng nh  qu n áo, giày dép, đ  n i th t ầ và ph n m m.

ậ ụ ủ ừ ế ả ớ ạ Nh t B n cũng v a làm m i K  ho ch c m công nghi p c a mình năm

ể ụ ồ ậ ả ủ ệ ệ 2014 đ  ph c h i ngành công nghi p và các vùng c a Nh t B n.

ố ấ ơ ả ầ ủ ạ

ứ ế

ế ơ ả ạ ế ượ ầ  và h nh phúc công thông qua Chi n l ạ ng kinh t

ượ ỗ ợ ệ ớ Hàn Qu c đã nâng c p K  ho ch KH&CN c  b n l n 2 c a mình (Sáng   ể   ớ ằ ế ki n 577) b ng K  ho ch c  b n KH&CN l n th  3 (2013­2017) v i quan đi m ế ề ự ị v  s  th nh v   c Năm cao và ị xác đ nh và h  tr  cho các ngành công nghi p m i.

ị ố ộ ố ế ụ m c tiêu trong các k

ế ế ỗ ợ ng vào m t s  ngành kinh t ộ

ố ệ ượ ộ ố Hàn Qu c đã đ nh h ể ế ự ồ

ươ ầ ư ụ ạ ng m i và đ u t ự , giáo d c ­ đào t o và c  s  h

ạ ể ủ

ệ ầ

ả

ế ị

ệ ể ệ ệ ấ

ế  ướ ư   ạ  các ngành  u  5 năm k  ti p nhau. Hành đ ng h  tr ho ch phát tri n kinh t ớ   ổ c th c hi n xuyên su t m t s  lĩnh v c chính sách, bao g m: đ i m i tiên đã đ ơ ở ạ  ệ ạ sáng t o và công ngh , th ụ ế ề ầ t ng. Khi n n kinh t    đã phát tri n, các ngành m c tiêu c a chính sách công ể ậ ụ ể   nghi p cũng phát tri n theo. Ban  đ u, các m c tiêu phát tri n t p trung vào ọ   ờ ượ ẹ ơ ở ạ ầ ng; tr i quan th i gian tr ng ngành công nghi p nh , c  s  h  t ng và năng l ấ ặ ệ   tâm đã d ch chuy n sang các ngành công nghi p n ng và hóa ch t, ti p theo là ế ị ệ ử ngành công nghi p công ngh  cao, đángchú ý  nh t là ngành thi   t b  đi n t  tiêu dùng.

ừ ữ ề

ệ ệ ườ

ươ ủ ng trình Đ ng c

ưở

ế ượ T  nh ng năm 1990, chi n l ọ ể ạ ế ệ ệ ệ ụ ư c x p vào danh m c  u tiên trong các ch

ủ

ế ượ ủ ồ ự ẩ ưở ủ ộ ế ơ ươ ng m i”, ộ “đ ng c  tăng tr vào công ngh  và tr ng tâm chuy n sang tăng c ạ t o. Trong giai đo n 2003­2008, Chính ph  thông qua Ch Tăng tr ế nghi p công ngh  cao đ NC&PT c a Chính ph , đ ng th i Chính ph  cũng thúc đ y ch ế t ơ   ố ậ c công ngh  Hàn Qu c t p trung nhi u h n ạ ộ ng ho t đ ng NC&PT và sáng   ộ ơ  ự   ng Th  h  Ti p theo vào tháng 9/2003. Theo đó, 10 lĩnh v c công ươ   ng trình   ng trình Kinh ớ  bao g m:ồ ờ ế  Xanh và x p 17 lĩnh v c kinh t thu c

ệ ượ ớ ­ Công ngh  xanh. Năng l ạ ng tái t o, năng l ng m i và năng l

ệ ố ướ ử ượ   ng   c tiên ti n, công ngh  đèn đi­ôt (LED), h  th ng giao

ệ ệ ố ấ carbon th p, x  lý n ậ ả thông v n t ượ ế i xanh và thành ph  xanh công ngh  cao;

ộ ụ ệ ­ H i t

công ngh  cao. Phát thanh và truy n thông, h i t ế ị ẩ ề ọ ượ ệ c ph m sinh h c và thi ộ ụ t b  y t ố    CNTT, rô b t ệ  ế , công ngh

ự ẩ thông minh, công ngh  nano, d th c ph m;

ế ị ụ ệ ộ   , giáo d c, tài chính xanh, công nghi p n i

ụ ề ị ầ ả ộ ­ Các d ch v  giá tr  gia tăng. Y t ị dung và ph n m m, h i th o và du l ch.

45

ươ ệ Chính ph  Hàn Qu c đ a ra Ch

ướ ưở ư  t o vi c làm và tăng tr ng trình các ngành Công nghi p Hàng ng vào 12 ằ ng vùng b ng cách h

ố ệ ầ ế ủ ỗ ợ ạ ằ ầ đ u nh m h  tr ẫ ệ ngành công nghi p d n đ u trong các vùng kinh t .

ờ ọ ố ế ệ ư Chính ph  Hàn Qu c hi n th i ít chú tr ng đ n các  u tiên theo ngành. K

ộ ế ể ệ ữ

ệ ế ẩ

ố ớ ơ ạ

ạ ớ ượ ữ ữ ệ

ạ ộ ỗ ợ ặ c h  tr , đ c bi ườ ưở ng cũng đ ệ

ả ứ ư ệ ớ

ỗ ợ ượ ự ệ

ệ ả

ủ ơ ở ạ ầ ườ ự ệ ẩ ế  ủ ạ ặ   ạ ế ồ ộ ố  Sáng t o bao g m m t s  sáng ki n chính sách công nghi p, đ c ho ch Kinh t ị  ệ ưở ế ượ ự c đ ng l c tăng tr t là theo chi n l ng đ  đi tiên phong trong nh ng th bi ệ   ụ ườ ng và ngành công nghi p m i. Ví d , các sáng ki n thúc đ y công nghi p tr ơ ở ạ ầ ộ   n i dung s  (nh c, phim, trò ch i và phim ho t hình) và c  s  h  t ng cho ề ự ứ ẹ   doanh nghiêp m i ho t đ ng trên web. Nh ng lĩnh v c h a h n ti m năng tăng ệ ự   t là nh ng ngành công nghi p d a trên công tr ố ế ượ ệ   c qu c gia ng và các ngành công nghi p chi n l ngh  y sinh, nano và môi tr ố ề ạ   quy mô l n nh  v  tinh và lò ph n  ng h t nhân. Các ngành truy n th ng cũng ọ   ủ ử ụ c quan tâm, khi vi c h  tr  thông qua d  án chính ph  s  d ng khoa h c, đ ấ ệ công ngh , và CNTT  nh m nâng cao  vi c qu n lý  và năng su t  trong nông   nghi p, văn hóa, môi tr ằ ng, th c ph m, chính ph , c  s  h  t ng và an toàn.

Ậ Ế K T LU N

ướ ả

ứ ộ Các cu c CMCN tr ậ “ch  trong m t đêm” ướ ả t y u c a vi c t

ộ ấ ế ủ ạ ỉ c đi t ộ ư ườ ả ấ

ư ng s n xu t. Gi ng nh  các cu c cách m ng tr ơ ả ấ ớ , CMCN l nầ   ệ ự ộ    đ ng ướ   c đây, nó ạ   ơ i

c đây không x y ra  th  4 cũng v y. Nh ng nó đang x y ra và là b ố ơ ữ hóa h n n a môi tr ẽ ạ cũng s  t o nên các s n ph m phong phú h n v i giá thành th p h n, đem l ợ l ẩ i ích cho các bên liên quan.

ệ ỹ ẽ ế ụ ế ộ

ậ ố ả ướ ơ ộ ể

ấ ứ ữ ị ỏ ạ ỏ

ộ ơ ộ ế ủ ế ậ ụ ữ ng. Nh ng công ty bi t t n d ng l

ể ổ

ẽ ặ ả ọ ệ   Công ngh  k  thu t s  đã và s  ti p t c tác đ ng đ n ngành công nghi p ể   ấ ả c c  h i có m t không hai đ  chuy n s n xu t. Các công ty s n xu t đ ng tr ể ẽ ị ạ   ặ ổ i phía sau. Nh ng công ty b  qua c  h i này có th  s  b  lo i đ i ho c b  b  l ỹ  ạ ộ ợ ị ườ ỏ i th  c a cu c cách m ng k kh i th  tr ả  ề ệ ệ ậ ố thu t s  và chuy n đ i sang mô hình doanh nghi p Công nghi p 4.0 nhi u kh năng s  g t hái qu  ng t.

ỉ ộ ả ạ Có ba lý do gi

ủ i thích t ứ

ố ạ ứ ệ ữ

ộ ư ề ướ ộ

ề ệ ể ứ

ơ

ộ ở ấ ố ọ ề ạ ự ế ữ ộ

ữ ề ả ả ấ ả ờ ạ i sao th i đ i ngày nay không ch  là Cu c CMCN   ứ ư   ộ ấ ộ ệ ế ự th  3 kéo dài mà còn ch ng ki n s  xu t hi n c a m t cu c CMCN th  4  u ộ ố ộ ự ộ ủ ệ ố   t, đó là t c đ , ph m vi và s  tác đ ng h  th ng. T c đ  c a nh ng đ t phá vi ớ   c đây, CMCN ngày nay là ch a h  có ti n l . So sánh v i các cu c CMCN tr ả ấ ố  ứ ầ ớ ố  c p s  nhân ch  không ph i c p s l n th  4 này đang phát tri n v i t c đ   ề  ố ệ ở ọ ộ ổ ế  m i qu c gia. B c ng. H n n a, nó đang làm bi n đ i m i n n công nghi p  ổ ủ ủ ộ ổ   r ng và chi u sâu c a nh ng thay đ i này t o nên s  bi n đ i c a toàn b  các ị ệ ố h  th ng s n xu t, qu n lý và qu n tr .

46

ả ệ ộ

ệ ượ ườ ế ố ớ ư Kh  năng hàng tri u ng ạ ạ ư ừ ự ế ậ ữ

ấ ng l u tr  và s  ti p c n tri th c ch a t ng có ti n l c nhân lên g p b i nh

ự ữ

ươ

ộ ậ ữ ọ ề ậ ệ ượ ử ệ ọ ớ   i k t n i v i nhau qua đi n tho i di đ ng, v i ề ệ   ứ ử ứ , s c m nh x  lý, dung l ờ  ộ ữ ậ ượ ả ớ ạ i h n. Th m chí, nh ng kh  năng đó còn đ là không gi ệ ớ ổ ộ ệ ề vào nh ng đ t phá v  công ngh  m i n i trong các lĩnh v c nh  trí tu  nhân   ệ ạ ạ   ng ti n đ c l p, in 3D, công ngh  nano, công t o, robot, m ng Internet, ph ư ngh  sinh h c, khoa h c v  v t li u, l u tr  năng l ư ệ ọ ượ ng và tin h c l ng t .

ơ ệ ừ ữ

ả ầ ườ ế ị i quanh chúng ta, t ợ ữ i nh ng tr

ề ạ ướ

ệ ử ờ ự ữ ệ ộ ớ

ậ

ườ ữ ở

ỹ ư ọ

i sinh h c. Các k  s , nhà thi ớ ế ạ

ơ ể ữ

ệ ợ ẩ ữ ậ

ế ồ ạ ạ    nh ng chi c xe h i và Trí tu  nhân t o đã luôn t n t ề   ớ  lý  o trên m ng và ph n m m i lái cho t t b  bay không ng thi ế ấ ượ   ữ ệ ị ng c ti n  n t giúp biên d ch tài li u. Trong nh ng năm qua, đã có nhi u b ố ở ấ ự ủ ứ ạ   ạ ệ  c p s  nhân c a s c m nh trong lĩnh v c trí tu  nhân t o, nh  s  gia tăng  ể  ồ ự ế ậ ầ ượ ử ụ ề ừ  ph n m m đ  và s  ti p c n ngu n d  li u r ng l n, t đi n t c s  d ng đ ề  ể ượ ử ụ ữ ớ ớ ố ạ c s  d ng đ  tiên đoán v i nh ng thu t toán đ tìm ra các lo i thu c m i t ệ ế ạ ố ủ   nh ng s  thích văn hóa c a con ng i. Trong khi đó, công ngh  ch  t o s  đang ế ế ế ế ớ ớ ươ ừ ng tác v i th  gi t ng ngày t   t k  và ki n trúc ậ ệ   ế ế ế ợ ư t k  qua máy tính v i gia công thêm, ch  t o v t li u s  đang k t h p vi c thi ọ ổ ự ộ ể   và sinh h c t ng h p đ  khám phá ra s  c ng sinh gi a các vi sinh, c  th  con ụ ả ườ   i, các s n ph m chúng ta tiêu th  và th m chí là nh ng tòa nhà chúng ta ng .ở đang

ứ ớ ự ế ợ ế ớ ẽ ế ữ

ệ ớ Trong CMCN l n th  4, chúng ta s  đ n v i s  k t h p gi a th  gi i sinh v t. Nh ng công ngh  m i này s  gây  nh h

ưở ờ ọ ề ả ồ ế ọ ọ ự   i th c, ng to     , m i ngành công nghi p, đ ng th i cũng

ầ ế ớ ữ ậ i  o và th  gi ậ ệ , m i n n kinh t ủ ệ ẽ ệ ườ ự ự ủ ề ế ớ ả th  gi ế ớ l n đ n m i lu t l ứ thách th c ý ni m c a chúng ta v  vai trò th c s  c a con ng i.

ữ ỷ ườ  ng

ế ố ổ ể ệ ứ ệ

ế ớ i trên th  gi ạ ấ ụ ạ ậ ồ i, gia  ch c, doanh nghi p, tái t o các ổ ữ i nh ng t n th t mà

ướ ộ ề ệ Nh ng công ngh  này có ti m năng k t n i hàng t ạ ộ ả tăng đáng k  hi u qu  ho t đ ng cho các t ngu n tài nguyên thiên nhiên hay th m chí là khôi ph c l các cu c CMCN tr c gây ra.

ố ề ứ ạ ủ ớ ả

ệ ủ ẽ ặ

ườ ữ ư ẵ ệ ộ

ế

ầ “CMCN l n th  4” ổ ề ể ụ ố ế ệ ớ ẽ ẫ ề ậ ữ ữ

ề ự ả

ể ẽ ẽ t. Ch ng h n khi robot và t

ệ ệ

ố c ki m soát t ả i s  r i vào c nh th t nghi p, đ c bi ớ ượ ườ ẽ ơ ế ả ạ ệ ộ ặ ả ậ ấ ả ỉ ữ ủ   Tuy nhiên, cái gì cũng đi kèm v i nh ng r i ro. GS. Klaus Schwab đã ch  ra ể ẽ  ổ  ch c, doanh nghi p có th  s nh ng m i lo ng i c a ông v  kh  năng các t ệ ố ậ   i tân hay các chính ph  s  g p khó ch a s n sàng đón nh n các công ngh  t ệ ư ả i cũng nh  qu n lý các công ngh  này m t cách toàn   trong vi c tuy n d ng ng ệ ệ  ứ di n. Trong cu n sách  , ông cũng đ  c p đ n vi c công ngh ạ ề   m i s  d n đ n nh ng thay đ i v  quy n l c, gây ra nh ng lo ng i v  an ninh ị ớ ộ   ỉ ư ề ả  s  ch  b  n i r ng cũng nh  v  kho ng cách giàu nghèo. Kho ng cách này có l ẳ ự ộ ế    đ ng hóa lên thêm n u không đ ấ ữ t là nh ng nhân công ngôi, hàng tri u ng   ề   ể i  b t   đ ng  s n   hay  b o  hi m.  Nhi u trong  ngành  v n  t i,  k   toán,  môi  gi

47

ẽ ằ ạ ợ ầ ơ ớ   i cho t ng l p giàu h n là

ườ ộ chuyên gia cho r ng cu c cách m ng này s  có l ng i nghèo.

ề ự ử ộ ị

ễ ả ớ ấ ữ ớ ị

ư ể ế

ầ

ạ ế ỷ ộ ữ ề ợ

ề   Vi n c nh này không h  khó d  đoán. Trong l ch s , các cu c CMCN đ u ề ể ả   x y ra v i b t công gia tăng kéo theo hàng lo t nh ng chuy n d ch l n v  chính ẫ ớ ự ồ ự ị i s  phân c c giàu tr  cũng nh  th  ch . CMCN Châu Âu h i th  k  19 đã d n t   ủ  ỏ ủ ồ ả ự ế nghèo và ngay sau đó là 100 năm đ y bi n đ ng, bao g m c  s  lan t a c a ch ư  ế ổ ề ậ ủ i công đoàn hay nh ng thay đ i v  lu t thu  cũng nh nghĩa dân ch , quy n l an sinh xã h i.ộ

ở ờ ệ ố ị ể Có th  nói ể  th i đi m hi n t

ủ ư ậ ổ

ệ ạ ự ự ẵ ư ộ ể ổ ươ ữ ạ ộ

ẽ ộ ẽ ơ ấ i, các h  th ng chính tr , xã h i hay kinh doanh c a chúng ta ch a th c s  s n sàng đón nh n làn sóng chuy n đ i mà   ạ ắ   ế i, nh ng trong t cu c cách m ng này s  mang l ng lai, nh ng bi n đ i sâu s c ả ề ấ ế t y u x y ra. trong c  c u xã h i s  là đi u t

ị ổ ứ ế “Nh ng thay đ i này s  sâu s c đ n m c ch a bao gi

Schwab nh n đ nh  ộ ử ạ ẽ ườ ứ ắ ướ ể ờ ậ ữ i có m t th i đi m con ng i đ ng tr

ư ế ạ ủ ạ

ệ ớ ộ

ố ể ẽ ữ ố ư  l i t ổ ươ ư ờ   ề ơ ộ   ị trong l ch s  l c cùng lúc nhi u c  h i ị ủ ẫ   l n r i ro nh  th . M i quan ng i c a tôi là các lãnh đ o chính tr  và kinh ổ ủ ặ  duy quá c  h  ho c quá ám  nh v i vi c các đ t phá doanh có th  s  gi   ườ ệ ẽ công ngh  s  thay đ i t ng lai loài ng ả ư ế i nh  th  nào".

ộ ệ ố

Các cu c xung đ t hi n nay gi a các qu c gia đang ngày càng “lai t p” v ấ ố

ấ ướ ỹ ố ượ ề c. Ranh gi

ữ ạ ự ướ ậ ớ ữ

ữ ạ ế ẳ ở ộ ề  ạ ữ ế ợ ế ố ớ ế ả    có liên b n ch t, k t h p các k  năng chi n đ u truy n th ng v i các y u t ế ớ i gi a chi n tranh và ng phi nhà n c đó v i các đ i t quan tr   ạ   ườ ế ng, th m chí là gi a b o l c và phi b o hòa bình, gi a chi n binh và dân th ạ ư ự l c (ch ng h n nh  chi n tranh m ng) đang tr  nên ngày càng mong manh.

ễ ư ệ ớ ự ộ Khi quá trình này di n ra và các công ngh  m i nh  vũ khí t

ọ ở ễ ừ

ữ ữ ạ ổ

ả ơ ươ ỗ ợ ữ ữ ế ậ ớ

ờ ạ ề ệ

ứ ả ệ ớ ạ ẳ ng th c b o v  m i, ch ng h n nh  đ

ươ ụ ể ắ ắ ơ đ ng và vũ   ỏ ẽ ở  ơ ử ụ khí sinh h c tr  nên d  dàng s  d ng h n, t ng cá nhân và các nhóm nh  s  s ố   h u kh  năng gây ra nh ng t n th ng hàng lo t không thua kém các qu c gia. ộ ề ẽ ẫ ớ   i nh ng n i s  hãi m i. Tuy v y, nh ng ti n b  v  công Nguy c  đó s  d n t ủ   ộ ả ồ ngh  cũng đ ng th i t o ra ti m năng giúp làm gi m quy mô và tác đ ng c a ư ộ  ạ ự ằ b o l c b ng cách phát tri n các ph chính xác cao h n trong ng m b n m c tiêu.

ự ộ ủ

ườ ự ể ể ứ ẵ

ộ ươ ạ ả ướ ụ ớ ệ ấ ắ ng nó t ơ ộ i m t t

ị ằ Không có công ngh  hay s  đ t phá nào n m ngoài s  ki m soát c a con ườ ầ i c n n m l y c  h i và s c m nh s n có đ  hình thành nên i. Con ng ng ữ ứ ầ CMCN l n th  4 và h ng lai ph n ánh nh ng m c tiêu và giá ủ tr  chung c a chúng ta.

ể ủ ộ ứ ẽ ả

ưở

ổ  ch c kinh doanh s  ph i ch  đ ng đ a t ữ ớ ỏ ề ọ ữ i mòn v i nh ng ý t ả ặ ẽ ọ ạ ỏ ố ớ ứ ừ ệ ờ ể Đ  phát tri n, lãnh đ o các t ủ duy c a mình thoát kh i l ư chí ch a bao gi ư ư  ọ ậ   ệ ố ng, nh ng h  th ng h  th m    vi c suy i. H  cũng s  ph i đ t câu h i v  m i th , t nghĩ t

48

ạ ế c, các mô hình kinh doanh cho đ n các quy t đ nh đ u t

ạ ế ượ i các chi n l ự ứ ể

ườ ẽ c m t chúng ta, và con ng ầ ư  ế ị ươ   ng lai đang ả ọ   i s  ph i h c cách đón

ư ế ế ớ nghĩ l ạ ộ vào đào t o nhân l c hay các ho t đ ng nghiên c u và phát tri n. T ầ ướ d n hình thành ngay tr ữ ứ ậ nh n, thích  ng v i nh ng b ắ ướ c ti n đang đ n nh  vũ bão này.

Ị Ố Ớ Ộ Ố Ế Ệ M T S  KHUY N NGH  Đ I V I VI T NAM

ầ ề ướ ơ ộ ặ c, đ c bi

ướ ệ ả ấ ắ

ậ

ấ ị

ế ệ ậ

ớ ự ẩ ớ ấ ả ạ ầ ị

ớ ể ệ ệ ứ ở   CMCN l n th  4 đang m  ra nhi u c  h i cho các n t là các ể ư ệ t Nam nâng cao năng su t và rút ng n kho ng cách n   c đang phát tri n nh  Vi ế  ộ ệ ề ộ ố ả ể phát tri n. Trong b i c nh Vi t Nam đang h i nh p sâu r ng vào n n kinh t ư  ạ ự ươ ệ ề ệ ế ớ ớ t nhi u hi p đ nh th  do quy mô l n nh i v i vi c hoàn t th  gi ng m i t ế  Á­ Âu..., vi c ti p c n thành t u cách TPP, FTA v i EU, Liên minh kinh t   ỗ ạ   ả ệ m ng s n xu t m i đ  tham gia hi u qu  chu i giá tr  toàn c u và đ y m nh ế ầ ấ ạ công nghi p hóa, hi n đ i hóa là nhu c u c p thi t.

ầ ứ ấ ủ ề ả

ươ

i  u hóa quy trình, ph ớ ạ

ẽ ệ ậ ệ ộ ớ ữ ệ ọ

ườ ả ệ ố ự B n ch t c a CMCN l n th  4 là d a trên n n t ng công ngh  s  và tích   ứ ả   ể ố ư ệ ợ ấ ả t c  các công ngh  thông minh đ  t h p t ng th c s n ấ ấ ệ ấ xu t; nh n m nh nh ng công ngh  đang và s  có tác đ ng l n nh t là công   ệ ự ộ   ệ  đ ng ngh  in 3D, công ngh  sinh h c, công ngh  v t li u m i, công ngh  t hóa, ng i máy,...

ỉ ả ấ ề ả ưở

ế ờ ố ị

ế ầ ư

ầ t Nam c n đ u t ườ ướ

ệ ả ọ ể ẩ

ộ ố

ạ ỹ ứ ế ớ ồ ổ

ể ể ủ ự ệ ệ ớ ộ   Các công ngh  m i không ch  tác đ ng v  s n xu t, mà còn  nh h ng sâu ộ ộ ệ ộ   r ng đ n đ i s ng xã h i, lao đ ng, vi c làm, an ninh, chính tr ... Các chuyên gia ể ị ư ệ ướ ủ   c a OECD khuy n ngh  các n  cho c đang phát tri n nh  Vi ệ ạ ệ ổ   ng kinh doanh năng khoa h c và công ngh , đ i m i công ngh , t o môi tr ệ ố ộ ị ườ ỏ ộ ng lao đ ng, h  th ng giáo đ ng đ  thúc đ y lan t a công ngh , c i các th  tr   ạ   ấ ề ạ ụ d c – đào t o. M t s  chuyên gia OECD nh n m nh các chính sách v  đào t o, ự ể   nâng cao k  năng và phát tri n ngu n nhân l c đ  thích  ng v i bi n đ i nhanh ớ ủ c a công ngh  và s  phát tri n c a CMCN m i.

ớ ướ ệ ế ầ ộ Chính sách công nghi p m i tr ứ c cu c CMCN l n th  4 nên tính đ n các

ế ố y u t sau đây:

ả ệ ệ ữ ố

ạ ả ớ ượ ệ ể ổ

ắ ở ệ ậ ợ ệ ự ớ ả ề

ươ ụ ạ ỹ

ề ấ ạ   C i thi n đi u ki n khung: B n ch t c nh tranh gi a các qu c gia hi n nay ổ ổ ớ   ẫ c d n d t b i doanh nghi p, và đ  đ i m i là c nh tranh đ i m i. Đ i m i đ ệ ạ ộ ắ   i: th c thi các quy t c các doanh nghi p ph i ho t đ ng trong đi u ki n thu n l ạ   ở ử ạ ng m i, k  năng chuyên môn (giáo d c và đào t o c nh tranh, m  c a th ngh )...ề

ỗ ợ ạ ộ ứ

ữ

ạ ọ ệ ề ẫ ố

ườ ạ ộ ẩ ự ị ấ ạ ừ ặ ệ ố ị ườ ế   ổ ớ ự ế H  tr  các liên k t: các ho t đ ng đ i m i d a trên các hình th c liên k t ệ ủ ể ng đ i h c, cá nhân, bên khác nhau gi a các ch  th  (các doanh nghi p, tr   ế   ả trung gian). Nhi u ch  th  trong s  này không ho t đ ng hi u qu  và d n đ n ủ  ệ ủ th  tr ủ ể ng ho c h  th ng b  th t b i, t đó thúc đ y s  can thi p c a chính ph

49

ữ ứ ệ ợ

ứ ệ ế ể ậ ố ặ    nghiên c u h p tác, chia s  ki n th c gi a các doanh nghi p ho c   ng đ i h c. Vì v y, các m i liên k t có th  có

ẻ ế ạ ọ ế ụ ệ ể ặ ị ể ỗ ợ đ  h  tr ườ ữ gi a các doanh nghi p và các tr ả ạ ph m vi đ a lý ho c ngành, chính sách x p c m có th  là hi u qu .

ủ ượ ỗ ợ ủ ồ ng ngu n: h  tr

ồ ề ệ ượ ượ c a chính ph  đ ệ công ngh  th ạ  giai đo n th

ạ ỗ ợ ơ ở ả

ủ

ướ ượ ề ố ắ ế  c a giai đo n tr i  u hóa h n h p chính sách: m t s  n

ớ ổ

ặ ổ

ầ ệ ạ ằ

ượ ụ ng nhi m v  ho c đ nh h ệ

ế ự ả ề ặ ặ ế ể ng cho công ngh  trong các lĩnh v c c n thi ỏ ứ ụ ườ ế ấ   c cung c p   H  tr ậ ng ngu n cho các công ngh  chung, do v y không   nhi u h n  ặ ạ ư ỗ ợ ủ ị ạ ượ   c c nh tranh h  l u ho c vi ph m các quy đ nh h  tr  c a nhà ngăn c n đ ố ế ậ ề ướ ể ệ c qu c t    (WTO, EU). Cách ti p c n này trái c th  hi n trong các đi u  n ạ ắ ế ử ụ   ướ ườ ọ ọ ớ i chi n th ng" "ch n ng c. S  d ng c v i tr ng tâm  ng ằ   ộ ố ướ ợ ỗ ố ư ụ c cho r ng nhi u công c  và c  g ng t ắ   ẩ ự ổ ụ ể ẫ ớ ệ ắ mua s m công có vai trò c  th  trong vi c thúc đ y s  đ i m i. Khi d n d t ể ủ ề ộ ườ ử ụ i s  d ng, các chính ph  có th  tác đ ng đ n s  truy n bá đ i m i. Sáng ng   ớ   ệ ệ ệ ề ế t hi u qu  trong vi c kích thích đ i m i c coi là đ c bi ki n v  phía c u đ ộ ị  ấ ướ ị ướ ị ng v n đ  ho c b ng cách t o ra m t th đ nh h ứ ề  ứ ự ầ ườ tr t đ  đáp  ng các thách th c v môi tr và chăm sóc s c kh e). ộ ng và xã h i (ví d : y t

ề ệ ớ

ỗ ợ ế ể ổ

ớ ậ ư ữ

ộ ả ố ỹ ị ườ ụ ế ủ ậ ự ạ ặ ớ ng, k  năng) mà chính ph  có th

ế ả ấ   ự H  tr  kinh doanh: trong nhi u lĩnh v c công ngh  các công ty m i là r t ệ   ầ c n thi t cho phát tri n đ i m i và chúng duy trì m t áp l c c nh tranh có hi u ả   ả qu  vào các công ty đã thành l p. Nh ng chúng ph i đ i m t v i nh ng rào c n ể  khác nhau (ví d : ti p c n tài chính, th  tr giúp gi i quy t.

ườ ủ ố Thu hút các công ty đa qu c gia n c ngoài và tăng c

ướ ị ỗ

ủ ệ ệ ế ế ố ấ ầ  là r t c n thi

ng vai trò c a các   ằ   ậ ầ c trong các chu i giá tr  toàn c u: các chính ph  nh n ra r ng ạ t cho ngành công nghi p hi n đ i và các   ầ ả ướ công ty trong n ố ế m i liên k t qu c t ệ dòng ch y công ngh  mang tính toàn c u.

ệ ế ả

Đánh giá là c n thi ấ ấ ạ ượ ướ ứ ả ộ ậ ầ ặ ị c ch m d t ho c đ nh h ươ   ậ ng ề   ả i (không có kh  năng làm đi u

t: nó ph i đ c l p và có hi u qu , vì v y các ch ạ ng l ệ ấ ạ ớ ủ ướ ộ trình th t b i đ này là m t th t b i l n c a chính sách công nghi p tr c đây).

ệ Hàm ý chính sách cho Vi t Nam:

ứ

ố ả ả ự ộ ệ ầ ầ Trong b i c nh CMCN l n th  4 đang di n ra trên toàn c u nên chăng  đ ng hóa và công ngh  cao ầ ễ ể ế ượ c phát tri n ngành t

chúng ta c n ph i có chi n l ộ ớ v i 5 n i dung:

ẽ ữ ệ ạ ả ấ ợ ọ * H p tác m nh m  gi a khoa h c công ngh  và s n xu t, kinh doanh.

ệ ư ự ạ ẩ ổ ớ ệ * Đ y m nh đ i m i công ngh  trong khu v c doanh nghi p t nhân.

ệ ớ ứ ụ ể ạ ộ ẽ * Tri n khai  ng d ng m nh m  và r ng rãi các công ngh  m i.

ố ế ợ ứ ể ể * H p tác qu c t ệ  trong nghiên c u phát tri n và chuy n giao công ngh .

50

ợ ổ ứ ọ *  u tiên tài tr  cho các t ch c, cá nhân có thành tích khoa h c công ngh ệ

Ư ấ ắ xu t s c.

ớ ả ệ ạ ệ Cùng v i đó là hai nhóm gi i pháp cho các doanh nghi p t i Vi t Nam:

ả ế ố ề ọ Nhóm gi i pháp k t n i theo chi u d c:

ữ ệ ầ ả

ể ệ ố ề ế ả ạ ợ ớ   i pháp CNTT m i, ề   ể  các nhà cung  ng: c m bi n, h  th ng đi u khi n, m ng truy n

­ Tích h p công ngh  thông tin: c n phát tri n nh ng gi ợ ừ ứ ụ ứ tích h p t thông, các  ng d ng kinh doanh và chăm sóc khách hàng.

ẽ ạ ứ ả ầ

ữ ậ

ộ   ữ ệ ­ Khoa h c phân tích và qu n lý d  li u: CMCN l n th  4 s  t o ra m t ử   ng l n d  li u. Thu th p, phân tích và x  lý d  li u l n s  t o ra nh ng tri ạ ợ ọ ữ ệ ỗ ợ ệ ư ớ ớ ế ạ ế ị ượ l ứ th c m i, h  tr  vi c đ a ra quy t đ nh và t o l ữ ệ ớ ẽ ạ i th  c nh tranh.

ệ ố ự ạ

ụ ơ ộ ử ụ ệ ả

ả ữ ệ ớ ẽ ở ự ở

i pháp đám ượ   c   i pháp d a trên đám mây s  tr  nên ngày ứ ầ ọ ệ Ứ ­  ng d ng đi n toán đám mây: H  th ng m ng d a trên các gi ệ ờ ể ư ữ ạ mây t o c  h i tuy t v i đ  l u tr  và s  d ng hi u qu  các d  li u l n đ ả ứ ầ ạ t o ra b i CMCN l n th  4. Các gi ố ớ càng quan tr ng đ i v i CMCN l n th  4.

ầ ả ệ ạ ộ ơ ộ ữ ạ

ả ả

ớ ể ụ ư

ạ ộ ượ ừ c t ệ ậ ể ả ả ả ụ ệ ệ ị

ứ ­ Hi u qu  ho t đ ng: CMCN l n th  4 t o ra nh ng c  h i m i đ  nâng   ữ  ệ ệ cao hi u qu  ho t đ ng. Các phân tích hi u qu , đánh giá và áp d ng các d ế   ế ệ li u thu th p đ  máy móc và c m bi n cho phép nhanh chóng đ a ra quy t ạ ộ ị   đ nh đ  c i thi n an toàn, hi u qu  ho t đ ng, quy trình làm vi c, d ch v  và ả b o trì.

ổ ứ ọ ỏ ả ở ệ ổ ứ ọ ỏ ­ T  ch c h c h i: Các doanh nghi p ph i tr  thành các t ch c h c h i.

ả ề ợ Nhóm gi i pháp tích h p theo chi u ngang:

ố ư ể ạ ượ ề ­ T i  u hóa mô hình kinh doanh: Đ  đ t đ

ể ư ứ ớ

ấ

ừ ẽ ễ ạ ậ ừ ả ứ ẽ ổ ộ m t phía s  d  t o ra các ph n  ng tiêu c c trong h  hai phía s  có tác đ ng tích c c t ề ừ ộ ượ ạ ế c l ầ   c đi u này, các công ty c n ế   ổ  ch c. N u ệ  ự ự ớ   i ế i n u ti p c n t

ứ ộ ả ỹ ph i phát tri n các k  năng m i, cho t ng cá nhân cũng nh  cho t ỉ ế ậ ch  ti p c n v n đ  t ố  ch c. Ng th ng t ườ ng i lao đ ng.

ẽ ạ ứ ộ

ỗ ầ ớ ế ặ

ỗ ứ ớ ứ ớ ắ ẽ ạ ứ

ộ ơ ở ữ ệ ơ ả ơ ở ọ ừ ạ ơ ầ ủ ấ ỗ  m i giai đo n, t

ế ầ ­ Chu i cung  ng thông minh: CMCN l n th  4 s  t o ra m t mô hình ỗ   ẽ ơ chu i cung  ng m i g n k t ch t ch  h n v i nhu c u c a khách hàng. Chu i ứ   cung  ng m i này s  t o ra m t c  s  d  li u duy nh t, làm cho chu i cung  ng ệ ạ   thông minh h n, minh b ch h n và hi u qu  h n   khi phát sinh nhu c u cho đ n khi giao hàng.

ậ ầ

ậ ầ ẽ ả ồ ướ ầ ơ ị

ứ ả ẩ ả ở  ờ ạ ố ­ H u c n thông minh: Trong th i đ i s , các quá trình h u c n s  ph i tr ỗ ạ   i chu i giá tr  toàn c u. Bao g m c  hai quá ố ả ậ ư  và phân ph i s n ph m. nên thông minh h n trong m ng l trình qu n lý cung  ng v t t

51

ứ ộ ứ ẻ

ầ ề ả ạ ạ ộ ạ ẩ ­ Qu n lý an ninh m ng: CMCN l n th  4 đã đ y cao m c đ  chia s  thông ầ ấ ớ ừ  đó t o ra m t nhu c u r t l n v  an ninh m ng. tin t

ế ớ ươ ệ ả ­ Mô hình thu  m i: Công ngh  in 3D trong t

ớ

ụ ớ ề ắ ẽ ạ ố ộ ố ế ữ ị ầ ả ị

ấ   ẽ ng lai s  cho phép s n xu t ề   i qu c gia n a. Đi u trên kh p các qu c gia và châu l c, không có còn biên gi này s  t o ra m t nhu c u m i v  các quy đ nh h i quan, thu  giá tr  gia tăng   m i.ớ

ở ữ ệ ố ở ữ ệ ẽ

ả ợ ổ ể

ả ữ ả ầ ệ ớ ớ ữ ấ ả ầ i pháp t

ợ ề ở ữ ấ ả   ệ ớ ­ H  th ng qu n lý s  h u trí tu  m i: Qu n lý s  h u trí tu  cũng s  ph i ớ ứ thay đ i đ  phù h p v i CMCN l n th  4. Nh ng mô hình kinh doanh m i và   ố ơ   t h n các mô hình h p tác m i xu t hi n yêu c u ph i có nh ng gi ệ ờ ạ ố trong v n đ  s  h u trí tu  th i đ i s .

ứ ư ề ớ

ộ ấ ế ớ ổ

ệ

ượ ệ

ầ ợ

ế ớ ễ ự ớ   ầ CMCN l n th  4 là m t v n đ  m i nh ng đang thu hút s  quan tâm l n ậ “Cu c CMCN ọ ố ộ ề ủ i. Chúng tôi hy v ng T ng lu n  c a nhi u qu c gia trên th  gi   ẽ ổ ậ ả ể ể ơ ả ứ ầ s  là tài li u tham kh o b  ích đ  đ  c  quan qu n lý, l p chính   l n th  4”   ế   ư ắ ắ ệ ứ t Nam n m b t và đ a ra đ c các chi n sách, nghiên c u và doanh nghi p Vi ứ   ộ ể ắ ị ệ ượ l t Nam đ  b t k p cu c CMCN l n th  4 c và chính sách phù h p cho Vi đang di n ra trên th  gi i.

Trung tâm Phân tích Thông tin

……………………………………………..

ệ ả Tài li u tham kh o chính

ệ ầ

ứ ư ố ả

ướ

ả

ớ

b i c nh, các xu h

ẩ   ữ ng l n và nh ng s n ph m

ạ ự ộ

ộ ạ

ể

1. Cu c cách m ng công nghi p l n th  t đi n hình, T p chí T  đ ng hóa ngày nay, 5/2016;

2. Design Principles for Industrie 4.0 Scenarios, Hermann, Pentek, Otto, 2015.

3. Only One­Tenth of Germany’s High­Tech Strategy, Bill Lydon, Industry 4.0,2014.

4. Only One­Tenth of Germany’s High­Tech Strategy, Deloitte, Industry 4.0, 2015.

5. Recommendations for implementing the strategic initiative INDUSTRIE 4.0, 4/2013;

6. The dark side of the Fourth Industrial Revolution and how to avoid it,

https://www.weforum.org, 12/2015;

7.   What   does   the   Fourth   Industrial   Revolution   mean   for   our   jobs?   https://www.weforum.org,

12/2015;

8. Science, Technology and Industry O

52