Đề án Thạc sĩ: Xây dựng chương trình giáo dục của Bảo tàng Hồ Chí Minh

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, các thiết chế văn hóa như bảo tàng ngày càng khẳng định vai trò là "lớp học mở", nơi người học được trải nghiệm và khám phá. Việc xây dựng các chương trình giáo dục (CTGD) chuyên biệt, khoa học, gắn với nội dung trưng bày của bảo tàng là cấp thiết, đặc biệt phù hợp với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 khuyến khích học qua trải nghiệm và phát triển năng lực. Bảo tàng Hồ Chí Minh (BTHCM) đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục di sản văn hóa về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, các hoạt động giáo dục bảo tàng hiện tại còn thiếu một CTGD bài bản dành riêng cho học sinh tiểu học, dẫn đến hạn chế trong việc phát huy tối đa giá trị di sản văn hóa. Đề án này ra đời nhằm xây dựng chương trình giáo dục chuyên biệt cho đối tượng này, góp phần nâng cao hiệu quả và tính hấp dẫn của hoạt động tại BTHCM, đồng thời đóng góp vào lĩnh vực quản lý văn hóa.

Chuyên gia quản lý văn hóa, cán bộ chuyên trách giáo dục tại bảo tàng, giáo viên tiểu học, và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực bảo tàng học và giáo dục di sản văn hóa.

Đề án này giải quyết thực trạng thiếu hụt một chương trình giáo dục (CTGD) chuyên biệt, bài bản và khoa học dành cho học sinh tiểu học tại Bảo tàng Hồ Chí Minh (BTHCM). Tình trạng này đã hạn chế khả năng của bảo tàng trong việc phát huy hiệu quả giá trị di sản văn hóa và thúc đẩy phát triển năng lực thông qua giáo dục trải nghiệm, vốn là yêu cầu trọng tâm của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Nghiên cứu chỉ ra rằng các hoạt động giáo dục bảo tàng hiện có thường mang tính tự phát, thiếu cấu trúc học liệu và phương pháp phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi, làm giảm hiệu quả giáo dục. Để giải quyết vấn đề này, đề án sử dụng cách tiếp cận liên ngành từ Quản lý văn hóa, Bảo tàng học, Giáo dục học, Tâm lý học và Xã hội học. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm khảo sát thực địa, phân tích số liệu, phỏng vấn chuyên gia và thu thập phản hồi từ giáo viên, học sinh, phụ huynh để đánh giá thực trạng và xác định nhu cầu. Mục tiêu là xây dựng chương trình giáo dục chuyên biệt, tích hợp, linh hoạt với các hoạt động như xem phim tư liệu, trải nghiệm làm dép cao su Bác Hồ, và các trò chơi khám phá, tập trung vào giáo dục trải nghiệm và tính tương tác. Đề án cũng đề xuất xây dựng học liệu đồng bộ, quy trình tổ chức cụ thể và các giải pháp về pháp lý, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, tài chính để đảm bảo triển khai hiệu quả và bền vững. Giá trị ứng dụng của nghiên cứu là cung cấp một CTGD hoàn chỉnh, nâng cao hiệu quả và tính hấp dẫn của hoạt động giáo dục bảo tàng tại BTHCM, góp phần bồi dưỡng tình cảm và nhận thức lịch sử cho thế hệ trẻ. Chương trình không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận di sản văn hóa cho học sinh tiểu học mà còn thúc đẩy mô hình “bảo tàng đến học đường” và đóng góp vào sự phát triển chung của hệ thống bảo tàng Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, làm cơ sở tham khảo cho các bảo tàng khác.