DESIGN VÀ ĐỜI SỐNG
Design có mặt mọi nơi. Từ này treo lơ lửng trong không trung, vì thế có thể
nói nó hiện diện trong mọi hơi thở của chúng ta. Giống như văn học và nghệ
thuật, Design ngày trở thành một chủ đề thường gặp trong các đề mục văn
hoá và những tên tuổi nổi tiếng như Charles Eames (1907-1978) Walter
Gropius (1883-1969), Charles R.Mackintosh (1868-1928), Ettore Sottsass
(1917) v.v..
Ngày nay, Design được công nhận như là một lĩnh vực của lịch sử văn hoá.
Những triển lãm Design lớn, cũng như các triển lãm nghệ thuật khác ngày
càng thu hút số lượng khách tham quan.
Trong công nghiệp, Design là yếu tố quyết định kiểu dáng của sản phẩm.
Không những thế, Design còn có tầm quan trọng trong chính sách thương
mại, đóng vai trò quyết định sự lớn mạnh của Công ty. Trong thời đại công
nghệ cao, chỗ đứng của sản phẩm trong thị trường không chỉ còn là chất
lượng và giá cả. Vì v
ậy sự khác biệt duy nhất của sản phẩm trong cạnh tranh
được nhờ vào hoạt động Design. Sự thâm nhập của Design vào sản xuất là
việc làm tích cực, kích thích và cải tiến sản xuất.
Một là, Design tổ chức môi trường thẩm mỹ nơi ở, nơi lao động. ở nơi lao
động có thẩm mỹ, thói quen tự giác của người lao động được thay đổi và
nâng cao, trở thành lao động tự nguyện. Tự nguyện lao động giúp người lao
động thắng nổi những cơn dầy vò thường xuất hiện, đổi được hình thức lao
động bắt buộc thành lao động sáng tạo. Hướng tới vẻ đẹp nơi sản xuất đồng
nghĩa với trọng tâm công việc là làm ra các sản phẩm có chất lượng toàn
vẹn.
Hai là, Design được coi như người bạn đường của công nghiệp, tạo cho sản
phẩm một vẻ đẹp giống như một tác phẩm nghệ thuật, được cảm nhận khi
nhìn, khi sử dụng. Khi cải thiện hình dáng một sản phẩm để có sự hoà hợp
của vẻ ngoài với cấu trúc bên trong, nhà Design vẫn phải xác định nhi
ều mặt
thuộc kỹ thuật, xác định độ ồn của máy nổ, sự nhẫn nại của máy tiện, vẻ
hăm hở của máy khoan, nhưng không phải để tìm ra những sai số của kỹ
thuật mà để tạo nên một cỗ máy có vẻ đẹp như một sinh thể. Chính vì thế,
với việc đi tìm vẻ đẹp cho một sản phẩm, Design được coi như một hoạt
động hữu hiệu để cải tiến sản xuất và nâng cao chất lượng hàng hoá. Design
là một hoạt động nghệ thuật kiểu mới bao gồm các kiến thức khoa học, công
nghệ, kinh tế, nghệ thuật. Design hình thành trên cơ sở những thành tựu của
khoa học kỹ thuật hiện đại và trên cơ sở của những tương quan mới, để giải
quyết những vấn đề có liên quan đến sự tổng hợp kỹ thuật và mỹ thuật, ở
trình độ đã đạt tới mức độ cao và khả năng sản xuất lớn.
Design tạo các hình thức giao tiếp mới, thông qua vật phẩm mới nhờ ứng
dụng, tổ chức sản xuất có khoa học, nhờ tiêu chuẩn hoá và quy cách hoá,
nh
ờ sự tăng trội tính đa dạng của vật phẩm theo thời gian so với tính đa dạng
của hàng hoá trong không gian và cuối cùng, Design nhằm đạt tới sự tương
ứng của sản phẩm với các yêu cầu của người mua và người tiêu dùng. Và
thông qua hình dáng của mình, sản phẩm đã trở thành vật tải thông tin về
công dụng về ý nghĩa xã hội. Từ điểm này, mà người ta dễ nhận ra, Design
chính là cái cầu nối giữa sản xuất và thương mại, Design là bộ phận thống
nhất của Marketing. Chính Design là “cách nhìn” về thiết kế mỹ thuật theo
quan điểm người tiêu dùng, nó đem lại cho hàng hoá các tính chất
Marketing. Tại hội nghị quốc tế (Lon don 1966) có ý kiến đã cho rằng
Design thống nhất với các lợi ích hoặc hữu dụng mà người tiêu dùng thu
nhận được khi mua sản phẩm. Và ở Mỹ do chỗ Design được hiểu hơn người
khác về mối tương quan giữa con người và sản phẩm, nên nhiều tập đoàn
công nghiệp đã mời các Designer tham gia vào việc kế hoạch hoá sản phẩm,
vào việc nghiên cứu thị trường, vào công việc tổng kết kế hoạch hoá và quy
hoạch hoá của hãng. Theo cách hiểu đầy đủ của vấn đề này, thì phần lớn
công việc đối với sản phẩm đều dựa trên quan niệm là sản phẩm là bộ phận
của phức hợp Marketing toàn vẹn (bao gồm cả hình dáng và bao bì). Thiết
kế Design không phải là thiết kế kỹ thuật đơn thuần nhằm mục đích hoàn
thiện hoặc vận hành thuần tuý hệ thống kỹ thuật và cũng không phải là công
tác thiết kế mỹ thuật biểu thị niềm hưng phấn của hoạ sĩ, nó là việc làm mà
thông qua việc làm ấy sản xuất được nối liền với thị trường. Thường người
thiết kế sản phẩm phải có giác quan thứ sáu về người mua hàng đại chúng,
không thiết kế sản phẩm từ yêu cầu biểu thị cá nhân mình. Mà chính nhu c
ầu
của người tiêu thụ trở thành nhu cầu sáng tác chân thực của Design. Tuy
nhiên, việc tạo hình dáng sản phẩm vẫn phải theo quy luật phát triển thẩm
mỹ. Đó là mục đích. Còn xét về thực tế thì thẩm mỹ có cả trong hành động
mua bán. Mua bán giờ đây không chỉ là hành động kinh tế đơn thuần m
à còn
có cả hành động thẩm mỹ.
Sự có mặt của Design đã giúp cho sản xuất thu lượm nhiều điều tốt đẹp. V
ào
những năm giữa thế kỷ 19 Michael Thonet thử nghiệm với quy trình uốn
cong gỗ, theo hình tròn, hình chữ S dưới sức ép của hơi nước. Những chiếc
ghế mà ông tạo ra phù hợp một cách lý tưởng với quy trình sản xuất trong
các nhà máy, đồng thời có thể tháo lắp và vận chuyển. Số lượng ghế tung ra
thị trường ngày một nhiều, đỉnh cao là nhà máy ở Frankenberg mỗi ngày s
ản
xuất được 4000 sản phẩm. Kiểu dáng của chiếc ghế do Thonet sáng chế
mang ký hiệu số 14 có sức sống lâu dài từ cuối thập niên 50 đến 70 của thế
kỷ 19, ngày nay vẫn được trưng bày tại các triển lãm quốc tế và các sản
phẩm vẫn được sản xuất cho các nhà sưu tập và cho các bảo tàng.
Còn ở ý, do có thành công trong ngành sản xuất thép, và cùng với nó, ra đời
nền sản xuất vật dụng như Ô tô, máy chữ, xe máy. Xe máy Vespa Scooter v
à
Fiat 500 của ý rất nổi tiếng, khiến đã có một thời, cả dân Mỹ và châu Âu đ
ều
muốn có giầy và váy của ý, đi xe Vespa Scooter hay xe Lambretas và uống
cà phê Espresso.
Bên cạnh sự tồn tại một sản phẩm nổi tiếng, còn có sự tồn tại và nổi tiếng
của một tên tuổi. Raymond Loewy được coi là một nhà tạo dáng người Mỹ
tinh tuý. ý tưởng của ông đã tạo nên một hình ảnh của “Lối sống Mỹ” và
khiến ông đã trở thành một Designer thành công nhất trong thế kỷ 20,
Loewy có niềm say mê với công nghệ hiện đại, ông muốn làm tương thích
người tiêu dùng với công nghệ, thông qua vẻ đẹp của hình dáng. Ông cũng
muốn là Designer tiên phong đặt tác phẩm của mình trong thị trường hiện
đại và giới thiệu sản phẩm của mình ra quảng đại quần chúng thông qua các
chiến dịch quảng cáo rầm rộ. Ông đã làm lại nhiều sản phẩm, tạo cho chúng
một bề ngoài hấp dẫn và mới hơn, đẹp hơn để tăng doanh số và lợi nhuận.
Phương châm của ông là “không bao giờ bằng lòng”. Trong các thập kỷ bẩy
và tám mươi, khi người tiêu dùng càng trở nên khó tính, thì khẩu hiệu
“không bao giờ bằng lòng”, “hàng xấu bán không chạy” càng đúng đắn hơn
bao giờ hết. Với các thiết kế nổi tiếng, như Máy copy hãng Gestener, đầu
máy xe lửa SI của hãng xe lửa Pennsylvania, thùng đựng sođa Cocacola,
logo hãng Sheell, logo Spa, bao bì và qu
khô Canada, xe bus Greyhound, ông đã được người Nga mời tạo dáng ôtô
Moskwitch, được mời với vai trò nhà tư vấn đối với việc phát triển khái