ĐI N L NH C B N 3Ệ Ạ Ơ Ả
1. Gi i thi u v đi u hòa không khíớ ệ ề ề
Definition: Air conditioning is the simultaneous control of the temperature, humidity, motion,
and purity of the atmosphere in confined space.
Đi u hòa không khí là k thu t t o ra và duy trì đi u ki n vi khí h u thích h p v i con ề ỹ ậ ạ ề ệ ậ ợ ớ
ng i và quá trình s n xu t.ườ ả ấ
NH H NG C A MÔI TR NG KHÔNG KHÍẢ ƯỞ Ủ ƯỜ
Môi tr ng không khí có nh h ng r t l n đn con ng i và quá trình s n xu t. Có ườ ả ưở ấ ớ ế ườ ả ấ
nhi u y u t nh h ng đn con ng i c th nh sau:ề ế ố ả ưở ế ườ ụ ể ư
- Nhi t đệ ộ
- Đ mộ ẩ
- T c đ gióố ộ
- N ng đ các ch t đc h iồ ộ ấ ộ ạ
- Đ nộ ồ
1.1 nh h ng t i con ng i.Ả ưở ớ ườ
1.1.1 Nhi t đ.ệ ộ
Nhi t đ là y u t gây c m giác nóng l nh đi v i con ng i. C th con ng i luôn luôn ệ ộ ế ố ả ạ ố ớ ườ ơ ể ườ
có nhi t đ là 37ệ ộ oC. Trong quá trình v n đng con ng i luôn luôn nh nhi t qậ ộ ườ ả ệ t aỏ. Đ duy trì ể
thân nhi t c th th ng xuyên trao đi nhi t v i môi tr ng xung quanh, d i 2 hình th cệ ơ ể ườ ổ ệ ớ ườ ướ ứ
- Truy n nhi tề ệ : Nhi t đc truy n t c th con ng i vào môi tr ng xung quanh ệ ượ ề ừ ơ ể ườ ườ
d i 3 hình th c: d n nhi t, đi l u và b c x . Nói chung nhi t l ng trao đi theo hình th c ướ ứ ẫ ệ ố ư ứ ạ ệ ượ ổ ứ
này ph thu c ch y u vào đ chênh nhi t đ và môi tr ng xung quanh. L ng nhi t trao ụ ộ ủ ế ộ ệ ộ ườ ượ ệ
đi này g i là nhi t hi n. Ký hi u qổ ọ ệ ệ ệ h (sensible heat)
Truy n nhi t đc th c hi n ch y u là t a nhi t và b c x t b m t da (36ề ệ ượ ự ệ ủ ế ỏ ệ ứ ạ ừ ề ặ oC) ho cặ
d n nhi t qua l p v i khi có đ chênh nhi t đ v i môi tr ng.ẫ ệ ớ ả ộ ệ ộ ớ ườ
Khi nhi t đ môi tr ng nh h n 36ệ ộ ườ ỏ ơ oC c th truy n nhi t cho môi tr ng, khi nhi t ơ ể ề ệ ườ ệ
đ cao h n 36ộ ơ oC thì nh n nhi t. Khi nhi t đ môi tr ng quá bé thì c th m t nhi u nhi t ậ ệ ệ ộ ườ ơ ể ấ ề ệ
nên có c m giá l nh và ng c l i khi nhi t đ môi tr ng l n kh năng ra môi tr ng gi m ả ạ ượ ạ ệ ộ ườ ớ ả ườ ả
nên có c m giác nóng.ả
- T a m:ỏ ẩ ngoài hình th c trên con ng i còn trao đi nhi t v i môi tr ng xung ứ ườ ổ ệ ớ ườ
quanh thông qua hình th c t a m. Hình th c này có th x y ra trong m i ph m vi nhi t đ vàứ ỏ ẩ ứ ể ả ọ ạ ệ ộ
khi nhi t đ môi tr ng càng cao thì t a m càng l n. Nhi t năng c a c th đc th i ra ệ ộ ườ ỏ ẩ ớ ệ ủ ơ ể ượ ả
ngoài cùng v i h i n c d i d ng nhi t n, nên l ng nhi t này đc g i là nhi t n. Ký ớ ơ ướ ướ ạ ệ ẩ ượ ệ ượ ọ ệ ẩ
hi u qệa (latent heat)
1
Ngay c khi nhi t đ môi tr ng cao h n 36ả ệ ộ ườ ơ oC c th con ng i v n th i đc nhi t ra ơ ể ườ ẫ ả ượ ệ
môi tr ng thông qua hình th c t a m. Đó là thoát m hôi. Ng i ta đã tính đc r ng c ườ ứ ỏ ẩ ồ ườ ượ ằ ứ
thoát m t gi t m hôi thì c th th i đc m t l ng nhi t nh t đnh. Nhi t đ càng cao, đ ộ ọ ồ ơ ể ả ượ ộ ượ ệ ấ ị ệ ộ ộ
m môi tr ng càng bé thì thoát m hôi càng nhi u vì khi đó hình th c th i nhi t b ng truy n ẩ ườ ồ ề ứ ả ệ ằ ề
nhi t b gi m.ệ ị ả
T ng nhi t l ng truy n nhi t và t a m ph i đm b o luôn luôn b ng l ng nhi t do c ổ ệ ượ ề ệ ỏ ẩ ả ả ả ằ ượ ệ ơ
th s n sinh ra.ể ả
M i quan h gi a 2 hình th c ph i luôn luôn đm b o:ố ệ ữ ứ ả ả ả
qt aỏ = qh + qa
N u vì m t lý do gì đó m t cân b ng thì s gây đau mế ộ ấ ằ ẽ ố
Nhi t đ thích h p nh t đi v i con ng i n m trong kho ng 22-27 ệ ộ ợ ấ ố ớ ườ ằ ả oC
1.3.1.2 Đ m t ng đi.ộ ẩ ươ ố
Đ m t ng đi có nh h ng quy t đnh t i kh năng bay m hôi vào trong không ộ ẩ ươ ố ả ưở ế ị ớ ả ồ
khí. Quá trình này ch có th ti n hành khi ỉ ể ế < 100%. Đ m càng th p thì kh năng thoát m ộ ẩ ấ ả ồ
hôi càng cao, c th c m th y d ch u. Khi thoát 1g m hôi thì th i 2500 J. ơ ể ả ấ ễ ị ồ ả
- Khi đ m cao:ộ ẩ Khi đ m tăng lên kh năng thoát m hôi kém, c th c m th y r t ộ ẩ ả ồ ơ ể ả ấ ấ
n ng n và m t, d gây c m cúm. Ng i ta nh n th y m t nhi t đ và t c đ gió không ặ ề ệ ễ ả ườ ậ ấ ở ộ ệ ộ ố ộ
đi khi đ m tăng lên kh năng b c m hôi ch m ho c không th bay h i đc d n đn trênổ ộ ẩ ả ố ồ ậ ặ ể ơ ượ ẫ ế
b m t da có l p m hôi nh p nháp. Ng i ta đã xây d ng đ th bi u th mi n tr ng thái đóề ặ ớ ồ ớ ườ ự ồ ị ể ị ề ạ ở
trên b m t da s xu t hi n m hôi t g i là mi n m hôi. Trên hình trình bày mi n m hôi ề ặ ẽ ấ ệ ồ ướ ọ ề ồ ề ồ
trên da. Có th th y khi đ m nh trên b m t da có m hôi t khi nhi t đ khá cao (trên ể ấ ộ ẩ ỏ ề ặ ồ ướ ệ ộ
30oC), còn khi l n trên da có m hôi ngay c khi nhi t đ r t th p (d i 20ớ ồ ả ệ ộ ấ ấ ướ oC)
- Khi đ m th p:ộ ẩ ấ Khi đ m m hôi s bay h i nhanh và nhi u làm da khô n t nộ ẩ ồ ẽ ơ ề ứ ẻ
T l gi a l ng nhi t trao đi b ng t a m l n h n nhi u so v i truy n nhi t.ỉ ệ ữ ượ ệ ổ ằ ỏ ẩ ớ ơ ề ớ ề ệ
Nói chung khi đ m th p b m t da luôn luôn khô ráo.ộ ẩ ấ ề ặ
1.1.3 T c đ l u chuy n không khí.ố ộ ư ể
T c đ không khí xung quanh có nh h ng đn c ng đ trao đi nhi t và trao đi ố ộ ả ưở ế ườ ộ ổ ệ ổ
ch t (thoát m hôi) gi a c th con ng i v i môi tr ng xung quanh. Khi t c đ l n c ng ấ ồ ữ ơ ể ườ ớ ườ ố ộ ớ ườ
2
đ trao đi tăng lên. Vì v y khi đng tr c gió ta c m th y mát và th ng da khô h n n i tĩnhộ ổ ậ ứ ướ ả ấ ườ ơ ơ
t i trong cùng đi u ki n v đ m và nhi t đ và hi n t ng m hôi nh p nháp trên da s ít ạ ề ệ ề ộ ẩ ệ ộ ệ ượ ồ ớ ẽ
h n.ơ
Khi t c đ quá l n thì c th m t nhi t, da khô. T c đ gió thích h p tùy thu c vào ố ộ ớ ơ ể ấ ệ ố ộ ợ ộ
nhi u y u t : nhi t đ gió, c ng đ lao đng, đ m, tr ng thái s c kh e c a m i ng i...ề ế ố ệ ộ ườ ộ ộ ộ ẩ ạ ứ ỏ ủ ỗ ườ
Trong k thu t đi u hòa không khí ng i ta ch quan tâm t c đ gió trong vùng làm ỹ ậ ề ườ ỉ ố ộ
vi c, t c là vùng d i 2m k t sàn nhà.ệ ứ ướ ể ừ
B ng d i đây cho t c đ gió cho phép trong vùng làm vi c ph thu c vào nhi t đ ả ướ ố ộ ệ ụ ộ ệ ộ
gió:
Nhi t đ không khí, ệ ộ oCT c đ ố ộ k, m/s
16 20
21 23
24 25
26 27
28 30
> 30
< 0,25
0,25 0,3
0,4 0,6
0,7 1,0
1,1 1,3
1,3 1,5
Rõ ràng con ng i luôn luôn ch u nh h ng c a 3 y u t h t s c quan tr ng là nhi t đ, ườ ị ả ưở ủ ế ố ế ứ ọ ệ ộ
đ m và t c đ gió. Đ đánh giá nh h ng t ng h p c a 3 y u t : t, ộ ẩ ố ộ ể ả ưở ổ ợ ủ ế ố , k đ tìm ra mi n ể ề
khí h u thích h p cho c th con ng i có nhi u cách khác nhau. ậ ợ ơ ể ườ ề
Tuy nhiên mi n ti n nghi cũng mang tính t ng đi vì còn ph thu c vào c ng đ lao ề ệ ươ ố ụ ộ ườ ộ
đng, thói quen, tình tr ng s c kh e c a m i ng i. Trong tr ng h p lao đng nh ho c tĩnhộ ạ ứ ỏ ủ ỗ ườ ườ ợ ộ ẹ ặ
t i thì có th đánh giá thông qua nhi t đ hi u qu t ng đng:ạ ể ệ ộ ệ ả ươ ươ
thq = 0,5 (tk + tư) – 1,94.(k)0,5
Nhi t đ hi u qu thích h p đc xác đnh nh sau:ệ ộ ệ ả ợ ượ ị ư
- Mùa hè: 19 – 24 oC
- Mùa đông: 17,2 – 21,7 oC
Ngoài ra ng i ta còn xây d ng mi n ti n nghi trên đ th . Khi tr ng thái không khí r i vào ườ ự ề ệ ồ ị ạ ơ
mi n đó thì đc coi là thích h p đi v i con ng i.ề ượ ợ ố ớ ườ
3
4
1.1.4 N ng đ các ch t đc h i.ồ ộ ấ ộ ạ
Khi trong không khí có các ch t đc h i chi m m t t l l n thì nó s có nh h ng ấ ộ ạ ế ộ ỷ ệ ớ ẽ ả ưở
đn s c kh e con ng i. M c đ tái h i c a m i m t ch t tùy thu c vào n ng đ c a nó ế ứ ỏ ườ ứ ộ ạ ủ ỗ ộ ấ ộ ồ ộ ủ
trong không khí, th i gian ti p xúc c a con ng i, tình tr ng s c kh e …ờ ế ủ ườ ạ ứ ỏ
Các ch t bao g m các ch t ch y u sau:ấ ồ ấ ủ ế
- B iụ: B i nh h ng đn h hô h p. Tác h i c a b i ph thu c vào lo i b i và kích ụ ả ưở ế ệ ấ ạ ủ ụ ụ ộ ạ ụ
th c c a nó. Kích th c càng nh thì càng có h i vì nó t n t i trong không khí lâu và kh ướ ủ ướ ỏ ạ ồ ạ ả
năng thâm nh p vào c th cao, khó x lý s ch. H t b i l n kh năng kh d dàng h n nên ít ậ ơ ể ử ạ ạ ụ ớ ả ử ễ ơ
nh h ng tói con ng i trên th c t .ả ưở ườ ự ế
5