NHỮNG HÌNH THỨC TRANG PHỤC, MÀU
SẮC
MŨ, KHĂN, VÁY, ÁO, KHỐ THỜI HÙNG
VƯƠNG
6. ĐỒ TRANG SỨC THỜI HÙNG VƯƠNG QUA
CHẤT LIỆU
ĐÁ, ĐỒNG, VÀNG, NGỌC, MÃ NÃO, THỦY
TINH
Thời Hùng vương phát triển trong giai đoạn mấy thế
kỉ đã có những bước tiến trong sản xuất kinh tế và tạo
được sự phồn thịnh của nền văn minh nông nghiệp
lúa nước. Xã hội người Việt cổ đã có nhiều nhu cầu
cao, một số nghề thủ công đã phát triển như nghể
đúc, nghề dệt, nghề chài lưới, gốm sứ… Nghề làm
trang sức đã được hình thành như một sự phân công
của xã hội và tách khỏi nông nghiệp. Từ các di chỉ
khảo cổ đã thống kê được ở phía bắc Việt Nam có tới
12 làng nghề làm đồ trang sức, phần lớn tập trung ở
vùng đồng bằng cao thuộc Phú Thọ ngày nay như:
dọc theo sông Hồng huyện Tam Thanh, sông Đà
đoạn thượng ở xã Đồng Luân, Ô Rô ở xã La Phù, Gò
Chon ở xã Đậu Dương, Gò Chè, Gò Chùa ở xã
Hương Nôn, Thọ Sơn ở xã Thọ Vân, Gò Cháy ở xã
Sơn Thủy, Đồng Ba ở xã Quang Húc, Hồng Đà ở xã
Hồng Đà. Những làng này có quy mô gần như một
làng hiện đại ngày nay, thường ở ven bờ sông để
thuận tiện cho giao thông vận chuyển. Những dấu
tích còn tồn tại đến ngày nay cho thấy nơi đây là
những công xưởng thực sự chế tác đồ trang sức, các
loại vòng tay. Công xưởng Hồng Đà năm ở vị trí hợp
lưu của sông Hồng chảy từ Lào Cai và sông Đà chảy
từ Lai Châu ra, vì vậy có tên ghép là Hồng Đà. Từ
công xưởng chế tác này tỏa đi khắp các làng bản xa
xôi vùng đồi núi. Ở Hồng Đà còn có thể tìm nhặt
được nhiều phôi, phác vật đang chết tác dở dang,
vòng đeo tay và những nguyên liệu đá trong quá trình
chế tác.
Nội dung ẩn:
Vùng Sơn La nằm ven sông Đà còn có xưởng chế tác
đá ngọc Thọc Kim, ở xã Chiềng Lại, huyện Yên
Châu. Cách chế tác ở xưởng Thọc Kim tương tự ở
xưởng Hồng Đà.
Khu vực làng nghề Bãi Tự ở vùng đất Việt cổ thuộc
huyện Luy Lâu xưa hiện nay là làng Tiêu Thượng, xã
Tương Giang, huyện Tiên Du tỉnh Bắc Ninh. Đây là
địa bàn cư trú của người Việt cổ, họ có một khu công
xưởng rộng lớn khoảng một vạn mét vuông, ở đó có
thể tìm thấy nhiều chế tác trang sức đá ngọc, khuyên
tai, hạt chuỗi dở dang. Nơi đây còn sản xuất cả những
công cụ như rìu đá, đục đá v.v…[1].
Đồ trang sức được phát hiện trong các di chỉ khảo cổ
cư trú, mô địa thời Hùng vương và các di chỉ chế tác,
trong đó có những di chỉ công xưởng rộng, trình độ
kĩ thuật cao như di tích Tràng Kênh (Hải Phòng), Bãi
Tự Nhiên (Hà Bắc), di tích Cồn Cấu, Gò Mả Hờ, Bái
Tê (Thanh Hóa)… Những khuyên tai được sản xuất
trong các di chỉ - xưởng sản xuất ở vùng này rất đa
dạng, riêng loại khuyên tai hình vành khăn tương tự
như trong di tích ở Đại Lãnh thấy khá nhiều trong
giai đoạn văn hóa Gò Mun có niên đại cách ngày nay
khoảng 3000 năm (Phong Châu – Vĩnh Phú đã phát
hiện hơn 100 chiếc). Những khuyên tai này đều làm
bằng đá ngọc, dáng nhỏ, đường kính vòng ngoài từ 2
đến 3cm theo Hà Văn Tấn – 1995, trong các di tích
muộn, giai đoạn văn hóa Đông Sơn có niên đại
khoảng 6, 7 thế kỉ TCN, bên cạnh những khuyên tai
bằng đá ngọc hình vành khăn còn phát hiện hơn
khoảng 40 chiếc trong 11 di tích văn hóa Đông Sơn
là khuyên tai bằng thủy tinh.
Khi đưa phân tích khuyên tai bằng thủy tinh Đông
Sơn, đáng chú ý là kết quả phân tích có phần gần gũi