Giải mã vụ án "Lệ Chi Viên"
Thứ Hai, 16/05/2011, 03:59 CH | Lượt xem: 223
Sử sách chép rằng, Lê Thái Tông (1423-1442) đã
thức suốt đêm với Nguyễn Thị Lộ, rồi đột ngột qua
đời. Vào thời điểm đó, vua còn rất trẻ, mới 20 tuổi.
Đây chính là vụ án Lệ Chi Viên nổi tiếng trong lịch
sử Việt Nam. Triều đình đã quy tội cho Nguyễn Thị
Lộ, Nguyễn Trãi giết vua và tru di tam tộc. Sau này,
vua Lê Thánh Tông minh oan cho Ức Trai Nguyễn
Trãi nhưng không đề cập tới việc điều tra cái chết và
nguyên nhân tử vong của vua Lê Thái Tông.
Truyền thuyết
Sách Đại Việt sử ký toàn thư nhận định về vua Lê
Thái Tông: “Vua thiên tư sáng suốt, nối vận thái
bình; bên trong ức chế quyền thần, bên ngoài đánh
dẹp Di địch. Trọng đạo sùng nho, mở khoa thi chọn
hiền sĩ; xử tù, xét án phần nhiều tha thứ khoan hồng.
Cũng là bậc vua tài giỏi biết nối giữ cơ đồ, song đam
mê tửu sắc, đến nỗi thình lình băng ở bên ngoài cũng
là tự mình chuốc lấy tai họa”.
Đền thờ vua Lê Thái Tông.
Ngày 27//7/1442 (năm Nhâm Tuất), vua Lê Thái
Tông đi tuần ở miền Đông, duyệt quan ở thành Chí
Linh, Hải Dương. Nguyễn Trãi đón vua ngự ở chùa
Côn Sơn, nơi ở của Nguyễn Trãi. Ngày 4/8 cùng
năm, vua về đến Lệ Chi Viên thuộc huyện Gia Định
(nay thuộc huyện Gia Lương, Bắc Ninh). Cùng đi với
vua có Nguyễn Thị Lộ, một người thiếp của Nguyễn
Trãi, khi ấy đã vào tuổi 40, rất được vua Lê Thái
Tông yêu quý vì sắc đẹp, văn hay, luôn được vào hầu
bên cạnh vua. Khi về đến Lệ Chi Viên, vua thức suốt
đêm với Nguyễn Thị Lộ, rồi băng hà. Các quan bí
mật đưa xác vua về, ngày 6/8 mới đến kinh sư, nửa
đêm vào đến cung mới phát tang. Và mọi người đều
nói là Nguyễn Thị Lộ giết vua.
Mổ xẻ bi kịch
Dựa vào truyền thuyết trên, các nhà sử học đã mổ xẻ,
phân tích chi tiết mọi hành động, động cơ dẫn tới cái
chết của vua Lê Thái Tông. Nhiều câu hỏi được đặt
ra: vua chết ở đâu? Ai chứng kiến? Có bắt được hung
thủ ở ngay hiện trường không?...
Nơi vua chết là ở chùa Côn sơn như lời mời của
Nguyễn Trải, hay tại nhà riêng của Nguyễn Trải - Thị
Lộ? Theo nghi lễ của bậc thiên tử khi ra khỏi cung,
vua không bao giờ ở nhà dân, cho dù đó là nhà cha
mẹ vợ mà chỉ ở hành cung là nơi đã được sửa soan
trước trong các chuyến vi hành, hoặc ở một nơi tôn
nghiêm như đình, chùa… Do vậy, thông thường khi
muốn thăm một ai, vua sẽ cho triệu người ấy đến chổ
vua ở, chứ không bao giờ vua đến nhà của họ, trừ
trường hợp đi thăm viếng để tìm hiểu dân tình làm ăn
sinh sống hoặc các vị đại công thần đau yếu sắp chết
không đi được vua mới đến nhà. Vì vậy, có thể loại
trừ giả thuyết vua chết ở bên ngoài, tức nơi ở không
do triều đình sắp đặt.
“Mọi người đều nói là Nguyễn Thị Lộ giết vua” –
nhưng trên thực tế, lại chẳng hề có người nào chứng
kiến lúc vua hấp hối, băng hà; và đồng nghĩa, cũng
chẳng có ai dám khẳng định nhìn tận mắt Nguyễn Thị
Lộ giết vua. Vậy, “mọi người ở đây” phải chăng là
ám chỉ những người có thù hằn với Nguyễn Trãi,
Nguyễn Thị Lộ? Chưa kể, cùng thời điểm đấy, trong
dân gian lan truyền rằng, bà Nguyễn Thị Lộ là một
con rắn biến thành người, dụ dỗ Nguyễn Trãi và hại
ba đời nhà ông. “Con rắn thành tinh ngầm mang thù
oán, mới đầu thai thành Thị Lộ. Nàng sinh ra dưới
sườn có vảy...”, Lịch triều hiến chương loại chí viết.
Theo nhiều sử gia, mặc dù câu chuyện được nhiều
sách cũ chép lại, nhưng tất cả chỉ nhằm giải thích
nguyên nhân tiền định về cái chết của vua Lê Thái
Tông và Nguyễn Trãi, xoa dịu lòng tiếc thương
Nguyễn Trãi và chán ghét nhà Lê nhỏ mọn đối với
công thần. Đây là thuật tuyên truyền của tầng lớp
thống trị hồi đó lợi dụng lòng mê tín của nhân dân, là
mô phỏng từ các truyền thuyết xa xưa của Trung
Quốc, nên ngày nay truyền thuyết bị bác bỏ và không
được xác chứng.
“Lộ diện” hung thủ
Trong cuốn Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ với thảm
án Lệ Chi Viên, các nhà sử học và một số nhà khoa
học đã chỉ rõ, chủ mưu của vụ thảm án Lệ Chi Viên