111
GIÁO DỤC VĂN HÓA VÀ NGHỆ THUẬT TRUYỀN THỐNG
(TRƯỜNG HỢP TRƯỜNG CAO ĐẲNG VĂN HÓA NGHỆ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH)
ThS. Nguyễn Thị Ngọc Bích
16
I. Đặt vấn đề
Văn hóa nghệ thuật là một lĩnh vực trong đời sống xã hội, ở bất cứ thời kỳ xã hội nào
thì phát triển kinh tế xã hội cũng luôn luôn song hành với phát triển văn hóa nói chung nghệ
thuật nói riêng. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh “Mỗi dân tộc cần phải chăm lo đặc tính của dân
tộc mình trong nghệ thuật”(
17
). Hay trong bài phát biểu của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng
tại Hội nghị văn hóa toàn quốc năm 2022 “Văn hóa là hồn cốt của dân tộc, nói lên bản sắc
của dân tộc. Văn hóa còn thì dân tộc còn, mất văn hóa là mất dân tộc”(
18
)
Văn hóa là gì?
Theo định nghĩa của UNESCO “Văn hóa phản ảnh và thể hiện một cách tổng quát,
sống động mọi mặt của cuộc sống (mỗi cá nhân và các cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ,
cũng như đang diễn ra trong hiện tại. Qua hàng bao thế kỷ, nó đã cấu thành nên một hệ thống
các giá trị, truyền thống, thẩm mỹ và lối sống mà dựa trên đó từng dân tộc tự khẳng định bản
sắc riêng của mình”.
Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng,“Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài
người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn
giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc, ở và các phương
thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp
của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm
thích ứng với những nhu cầu của cuộc sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”.
Từ những nhận định trên đã khẳng định văn hóa cũng bao gồm các loại hình nghệ thuật
truyền thống. Đó chính là cái làm nên sức mạnh dân tộc hơn bốn nghìn năm dựng nước và
giữ nước. Các loại hình nghệ thuật truyền thống như tuồng, chèo, cải lương,… được xem là
hồn cốt dân tộc, lưu giữ những giá trị tinh thần, giá trị thẩm mỹ, giá trị nhân văn tốt đẹp của
một dân tộc qua nhiều thế hệ, qua nhiều thế kỷ. Chính vì vậy, việc bảo tồn và phát huy văn
hóa nói chung và nghệ thuật truyền thống nói riêng là đường lối tất yếu của Đảng.
II. Thực hiện chủ trương của Đảng về giáo dục văn hóa và nghệ thuật của Trường Cao
đẳng Văn hóa Nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
16
. Trường Cao đẳng Văn hoá Nghệ thuật TP. Hồ Chí Minh.
17
Bác hồ với văn nghệ sĩ, NXB Tác phẩm mới, Hà Nội, 1985, trang 298
18
https://quochoi.vn/hoatdongcuaquochoi/cackyhopquochoi/quochoikhoaXIII/Pages/danh-sach-ky-
hop.aspx?ItemID=82820&CategoryId=0
112
2.1. Quá trình hình thành và phát triển Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật
Thành phố Hồ Chí Minh
Được thành lập từ tháng 12 năm 1975 với tên Trường Nghiệp vụ Văn hóa thông tin
Thành phố Hồ Chí Minh; năm 1981 nâng cấp lên thành Trường Trung học Văn hóa nghệ
thuật Thành phố Hồ Chí Minh; ngày 21 tháng 8 năm 1996 Thủ tướng chính phủ quyết định
nâng cấp trường Trung học Văn hóa Nghệ thuật thành Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật
Thành phố Hồ Chí Minh. Hằng năm ngày 26 tháng 12 được chọn làm ngày hội truyền thống
của nhà trường. Trường đã trải qua 49 năm hoạt động, để đáp ứng nhu cầu thực tiễn, trường
không ngừng mở rộng quy mô, phát triển ngành đào tạo, đa dạng hóa hình thức đào tạo, có
nhiều sự thay đổi linh động nhằm thích ứng với xu hướng phát triển nhân lực, bảo tồn và phát
huy văn hóa nghệ thuật dân tộc.
Chất lượng đào tạo luôn là mối quan tâm hàng đầu của Nhà trường, với phương châm
“Nâng chất để nâng cấp” chính là để đảm bảo mỗi bước phát triển của trường phải là một sự
phát triển thực chất. Theo đó, công tác kiểm định chất lượng giáo dục nghề nghiệp được xác
định là một những công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, góp phần khẳng định
uy tín, thương hiệu của Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Ngày
10/3/2022, nhà trường trang trọng tổ chức lễ công bố Trường đạt tiêu chuẩn kiểm định chất
lượng cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Để đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực chuyên ngành
văn hóa nghệ thuật, Nhà trường đã và đang hướng tới nâng cấp từ trường cao đẳng lên thành
trường đại học chuyên đào tạo lĩnh vực văn hóa nghệ thuật với tầm nhìn trở thành trường đạt
chuẩn cấp quốc gia và quốc tế về đào tạo nguồn nhân lực lĩnh vực văn hoá nghệ thuật, mang
những giá trị cốt lõi: Nhân văn (Humanity), Năng động (Competency), Sáng tạo (Creativity),
Tỏa sáng (Alight)
2.2. Tình hình đào tạo văn hóa nghệ thuật ở trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật
Thành phố Hồ Chí Minh
Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, có 2 nhóm ngành:
nhóm ngành văn hóa gồm: khoa Du lịch, khoa Văn hóa; nhóm ngành nghệ thuật gồm có: khoa
Âm nhạc, khoa Sân khấu, khoa Mỹ thuật. Trường luôn được khẳng định, nhiều thế hệ sinh
viên sau khi tốt nghiệp đã chứng tỏ năng lực của mình và gặt hái nhiều thành công trên lĩnh
vực văn hóa nghệ thuật như: âm nhạc, sân khấu, thiết kế thời trang, du lịch, văn hóa… đáp
ứng nhu cầu xã hội. Với phương châm “Học đi đôi với hành”, "Lý thuyết gắn liền với thực
tiễn” là nguyên lý giáo dục hàng đầu được Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Thành phố
Hồ Chí Minh áp dụng triệt để trong công tác đào tạo của nhà trường.
Có thể nói trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật thành phố Hồ Chí Minh đã và đang
đi đúng theo phương châm đào tạo của nhà trường đã đề ra “Học đi đôi với hành”, “Lý thuyết
gắn liền với thực tiễn”, nên đã cung cấp cho xã hội nguồn nhân lực bảo đảm về “chất lượng”,
như:
Khoa Âm nhạc: đã trở thành một thương hiệu đào tạo có uy tín khi áp dụng thành công phương
pháp“học đi đôi với hành”. Có rất nhiều sinh viên của Khoa đạt được những giải thưởng cao
trong các cuộc thi như sao mai điểm hẹn, tiếng hát truyền hình thành phố Hồ Chí Minh…,
113
như: ca sĩ Đông đào (giải Nhất Tiếng hát truyền hình thành phố Hồ Chí Minh năm 1991); ca
sĩ Đông Quân (giải Ba Tiếng hát truyền hình thành phố Hồ Chí Minh 2003)… hay sinh viên
sau khi tốt nghiệp đã khẳng định được khả năng trên thị trường âm nhạc chuyên nghiệp như,
Ngô Kiến Huy, Nguyễn Thu Thủy, Hạnh Nguyên, Dương Ngọc Thái, Xuân Định (Top 5 cuộc
thi Thần tượng Việt Nam Idol năm 2023)
Khoa Sân khấu: đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng trong lĩnh vực nghệ thuật.
Các sinh viên sau khi tốt nghiệp cũng đạt được nhiều thành công trên con đường nghệ thuật
mà họ đã lựa chọn như Hoàng Trinh, Hương Giang, Mai Hoa, Vân Anh... năm 2017 sinh viên
Hồng Thanh đã trở thành Quán quân mùa thứ 3 của Cười xuyên Việt,
Khoa Mỹ thuật: đặt trọng tâm vào việc kết hợp giữa giảng dạy và thực tiễn xã hội. Việc kết
hợp giữa lý thuyết và thực hành trong đào tạo đã tạo nên thương hiệu cho Khoa, các sinh viên
gây được tiếng vang lớn như Nguyễn Trọng Hoàng, Châu Chấn Hưng đạt giải thưởng lớn
(Grand Prix) tại cuộc thi Việt Nam Collection năm 2007, 2008; hay sinh viên Trần Thị Thùy
Trang đạt giải tài trợ ngành Nhiếp ảnh c năm 2010; sinh viên Hồ Đăng Lễ giải Nhì cuộc thi
Tranh cổ động về các ngày lễ lớn trong năm (2015 Đồng Tháp), Hoàng Trang giải nhất cuộc
thi sinh viên giỏi nghề năm 2024 ngành Thiết kế thời trang.
Các khối ngành thuộc nhóm Văn hóa như ngành Việt Nam học, Quản lý văn hóa, dựa
trên quan điểm đào tạo có trách nhiệm, không xa rời thực hành, thực tiễn giúp sinh viên tự
tin bước vào nghề. Trong những năm qua trường đã đạt tỉ lệ đáng mừng khi nhiều sinh viên
tốt nghiệp đã tìm được công việc ở các công ty như Saigontourist, Vietravel… và trong số
các sinh viên tốt nghiệp đã có người trở thành giám đốc cơ quan nhà nước, như ông Phan
Nguyễn Như Khuê – Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hồ Chí Minh; bà Nguyễn
Thị Lập Quốc – Nguyên Giám đốc Sở Du lịch thành phố Hồ Chí Minh, ông Trần Quý Bình
– Phó giám đốc Nhà hát kịch Thành phố
Đảng luôn đánh giá cao vai trò, vị trí tầm quan trọng của văn hóa nghệ thuật trong đời
sống xã hội. Đảng đã chú trọng phát triển nghệ thuật dân tộc nói chung, nghệ thuật truyền
thống nói riêng nhằm giữ gìn, bảo tồn, đào tạo đội ngũ kế thừa hoạt động trong lĩnh vực văn
hóa nghệ thuật. Để thúc đẩy các ngành nghệ thuật truyền thống phát triển, thủ tướng chính
phủ đã phê duyệt đề án “Đào tạo tài năng trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật giai đoạn 2016-
2025, tầm nhìn đến năm 2030” (
19
) xác định tăng cường đào tạo học sinh, sinh viên văn hóa
nghệ thuật.
PGS.TS. Huỳnh Quốc Thắng, nguyên Hiệu trưởng trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ
thuật Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định: giáo dục nghệ thuật nói riêng, giáo dục thẩm mỹ
nói chung với tư cách một bộ phận của “giáo dục toàn diện” được nhấn mạnh và đặt ra như
một trong những định hướng quan trọng của chiến lược giáo dục quốc gia.
Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật thành phố Hồ Chí Minh, là trường công lập
chuyên đào tạo các ngành thuộc lĩnh vực văn hóa nghệ thuật cho Thành phố Hồ Chí Minh nói
riêng và cả nước nói chung, góp phần thực hiện quan điểm, đường lối của Đảng và nhà nước
về văn hóa “Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh
nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc vì mục tiêu
19
Quyết định số 1341/QĐ-TTg, ngày 8/7/2016 về Đề án “Đào tạo tài năng trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật giai đoạn
2016-2025, tầm nhìn đến năm 2030”
114
dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” (
20
). Do đó, Nhà trường nỗ lực thực hiện
và hoàn thiện vai trò của một trường công lập chuyên đào tạo lĩnh vực văn hóa nghệ thuật,
luôn hướng tới giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống nhất là trong
thời kỳ hội nhập quốc tế, thời đại công nghệ 4.0 đòi hỏi nhà trường kịp thời nắm bắt xu hướng
thời đại như không làm mai một nền văn hóa nghệ thuật nước nhà. Ban Giám hiệu, giảng
viên, viên chức nhà trường tích cực trao truyền các giá trị văn hóa nghệ thuật dân tộc đến với
sinh viên qua các hoạt động văn hóa nghệ thuật như các chương trình giao lưu hợp tác văn
hóa, các buổi talkshow, workshop, trình diễn thời trang…
Ngày 2 tháng 8 năm 2023 Nhà trường đã trở thành thành viên của câu lạc bộ Khối đào
tạo giáo viên nghệ thuật
Phó Hiệu trưởng/Nghệ sĩ Mai Thanh Sơn tại buổi lễ ký kết (Nguồn:
https://vhnthcm.edu.vn/)
- Năm 2023 Nhà trường đã ký kết hợp tác với Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen.
Bà Hồ Ngọc Minh, Phó Hiệu trưởng phụ trách ký kết hợp tác cùng Ông Phạm Thanh Lộc –
Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông sen (Nguồn: https://vhnthcm.edu.vn/)
20
Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 9/6/2014 Hội nghị lần thứ 9 BCHTW Đảng khoá XI.
115
Ngày 14 tháng 11 năm 2023 trường phối hợp với Nhà hát kịch thành phố Hồ Chí Minh
dàn dựng chương trình nghệ thuật truyền thống cách mạng, giới thiệu tác phẩm kịch múa
“Huyền thoại Rừng Sác”. Thông qua các tác phẩm, nhằm tuyên truyền niềm tự hào về truyền
thống anh hùng của cha ông trong quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc trên địa bàn Thành
phố, từ đó thể hiện tình cảm, bồi đắp nền tảng đạo đức văn hóa, làm cho tư tưởng đạo đức
thấm sâu vào tâm hồn mỗi người
Tái hiện hình ảnh các chiến sĩ đặc công Rừng Sác trong trận đánh kho Xăng Nhà Bè
huyền thoại (Nguồn: https://vhnthcm.edu.vn/)
Thực hiện đường lối chủ trương của Đảng và mục tiêu giáo dục đào tạo của nhà trường.
Khoa Mỹ thuật bên cạnh những sáng tạo nghệ thuật phá cách theo thời đại, cũng không ngừng
phát huy giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống vào các tác phẩm nghệ thuật, như thầy trò
ngành Thiết kế thời trang đã thực hiện đêm diễn “TRẦM” fashion show bài báo cáo tốt nghiệp
sinh viên ngành Thiết kế thời trang. Show thời trang được đánh giá là đêm diễn của những
giá trị đậm nét văn hóa nghệ thuật Việt Nam (
21
)
“TRẦM” fashion show là sự kết hợp giữa truyền thống và hơi thở của hiện đại trong
lĩnh vực thời trang. 6 Bộ sưu tập lần lượt bao gồm: Tứ Linh, Chiến Thần, Nét mộc, Âm vang
Việt, Uyển Mộng, Bạch Lam Xuyến kim. Mỗi bộ đều mang phong cách riêng như Tứ Linh
lấy ý tưởng từ bốn con vật truyền thuyết, Âm vang Việt mang đậm nét của nghệ thuật hát
bội,… Bên cạnh đó, một nét đặc sắc của “TRẦM” fashion show không thể không nhắc đến
chính là màn múa chào mừng “Nhật Nguyệt Bát Thiên Vương” và Trích đoạn hát bội “Tạ Ôn
Đình chém đầu Khương Linh Tá” của các nghệ sĩ Nhà hát bội thành phố Hồ Chí Minh. Phần
21
https://saigonthethao.vn/xe-the-thao/tram-fashion-show-dem-dien-cua-nhung-gia-tri-van-hoa-
nghe-thuat.html
