Hàng quà ở Hà Nội ngày
xưa
Mỗi lần nhớ lại những hàng quà ngày xưa ở Hà Nội, là tôi lại
nhớ lại cả một quãng đời thơ ấu. Nhớ lại những tiếng rao,
tiếng động phố phường, mới ngày nào còn gần gũi...
Những tiếng xe cộ lúc sớm mai trên đường phố, những tiếng
rao quà trong trưa nắng, những tiếng hát của người xẩm loà
lúc phố xá lên đèn, tất cả những âm thanh đó, những hình ảnh
đó, đã ghi khắc vào tâm hồn tôi.
Ôi, những hàng quà xưa, kỷ niệm êm đềm của một thời xa
vắng.
Gánh hàng rong
Ở Hà Nội ngày xưa, nhất là ở các phố buôn bán trong khu
phố cổ, người ta có thói quen ăn quà từ sáng đến tối, và lúc
nào cũng có hàng quà! Bọn trẻ chúng tôi - và ngay cả người
lớn - chỉ biết thưởng thức các món quà đó một cách ngon
lành, và vô tư, còn tìm hiểu tại sao lại có cái truyền thống “ăn
quà” ấy, tại sao Hà Nội lại có những món ăn ngon ấy, thì
dường như chẳng ai nghĩ tới!
Ngay cả khi lớn khôn lên, nghĩ lại, tôi cũng vẫn thấy khó lý
giải được các hiện tượng này, kể cả cái thị hiếu, nói chung,
của người Hà Nội, từ sự chọn các món ăn, cho đến sự lựa
chọn các hàng quà!
Người ta thường bảo người Hà Nội ăn uống cảnh vẻ, kén
chọn. Hồi nhỏ, mẹ tôi nói thế, và tôi nghe cũng chỉ biết vậy,
nhưng chắc hẳn điều đó phải có một phần đúng. Người ở đất
cố đô nào mà chẳng thế? Thật ra, ăn uống “kiểu cách”, “đài
các” thực sự, thì có lẽ phải nói đến người Huế, nhất là trong
các gia đình khá giả, quyền quí! Nhưng đấy là chỉ nói về
cách ăn uống và các món ăn trong các bữa cơm thôi, còn quà
thì có lẽ không đâu phong phú và “thanh lịch” như ở Hà Nội.
Cùng món phở, cùng món bún chả đấy, nhưng chỉ cần đi về
một địa phương nào đó, là đã thấy khác rồi!
Sau này, càng lớn lên tôi lại càng nghĩ rằng, nếu cứ thả cửa ra
thì người Hà Nội cũng thích ăn uống xô bồ, cũng ưa “nhậu
nhẹt” như ai thôi! Bởi một lẽ đơn giản là người Hà Nội, ngay
từ xưa vốn vẫn là dân tứ chiếng (tứ trấn: Kinh Bắc, Sơn Tây,
Hải Đông, Sơn Nam), từ các vùng quê Bắc Ninh, Sơn Tây,
Hà Đông, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam, Phủ Lý, Nam
Định, Thái Bình, v.v... kéo nhau lên Kẻ Chợ làm ăn, rồi định
cư ở đây. Có gia đình đã định cư từ lâu lắm rồi, song có lẽ ít
ai gốc gác Kẻ Chợ từ quá năm, sáu đời nay!
