Hành nghề luật sư trong tương lai: Gợi mở vấn đề đào tạo cử nhân luật trong kỷ nguyên số

305

HÀNHNGHỀLUẬTSƯTRONGTƯƠNGLAIVÀGỢIMỞ

VỀVẤNĐỀĐÀOTẠOBẬCCỬNHÂNLUẬT

TRONGKỶNGUYÊNSỐ

ĐặngThànhChung

Email:chung.dang@luatanninh.vn

Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025

Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025

Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025

DOI:10.59266/houjs.2025.1047

Tómtắt:BàiviếtphântíchtácđộngcủachuyểnđổisốđếnnghềluậtsưViệtNamhiện

nayvàtươnglai.Dựatrênkinhnghiệmnghềnghiệp,phântíchtàiliệuvàthựctiễn,tácgiả

chỉrarằngcôngnghệmanglạinhiềucơhộipháttriểnnhưngđồngthờitạotháchthứclớn

đốivớinghềluậtsư.Dùvậy,luậtsưvẫnkhôngthểbịAIthaythếnhờkhảnăngthấuhiểutâm

lý,cảmxúcvàđạođứcnghềnghiệp.Trongbàiviếttácgiảcóbìnhluậnvềthựctrạngđàotạo

cửnhânluậtđồngthờiđưaranămgợimởcảicáchtrongđàotạocửnhânluậtnhằmđápứng

choviệchànhnghềluậtsưtrongbốicảnhmới.Kếtluậnnghềluậtsưvẫngiữvaitròquan

trọngkhôngthểthaythế;đàotạocửnhânluậtcầngắnvớithựctiễnvàkỷnguyênsốđểtạo

ranguồnnhânlựcchấtlượngcao,đápứnghộinhậpquốctế.

Từkhóa:chuyểnđổisố,nghềluậtsư,đàotạocửnhânluật,trítuệnhântạo(AI),đạođức

nghềnghiệp

1CôngtyLuậtTNHHAnNinh

I.Đặtvấnđề

KỷnguyênsốhayCuộccáchmạng

công nghiệp 4.0 xuất hiện với sự bùng

nổcủacông nghệ,trí tuệnhân tạo(AI),

dữliệulớn(bigdata)đãdẫnđếnsựthay

đổinhanhchóngvàkhôngngừngcủacủa

mọilĩnhvựckinhtế-xãhộitrongđócó

Ngành Luật. Sự tác động mạnh mẽ của

chuyển đổi số với ngành luật không chỉ

manglạicơhộithayđổiđểpháttriểnvượt

bậcmàcònđikèmvớinhữngtháchthức

lớn. Không đứng ngoài dòng chảy đổi

mới,nghềluậtsưcũngđangtiếpcận,thích

nghivớinhữnggiátrịtíchcựcmàchuyển

đổisốmanglạitrongquátrìnhhànhnghề

thựctiễn,từđócócáinhìnsâurộnghơn

về côngtácđàotạobậccử nhânđể phù

hợp với thời đại số hóa. Trong phạm vi

bàiviếtnày,tácgiảtậptrungvàonộidung

“Hànhnghềluậtsưtrongtươnglaivàgợi

mở về vấnđề đào tạo bậc cử nhânluật

trongkỷnguyênsố”.

306

II.Cơsởlýthuyết

Theo Điều 2 Luật Luật sư 2006

(sửađổi,bổsungnăm2012),Luậtsưlà

làngườicóđủtiêuchuẩn,điềukiệnhành

nghề theo quy định của Luật này, thực

hiệndịchvụpháplýtheoyêucầucủacá

nhân,cơquan,tổchức(sauđâygọichung

làkháchhàng).Nhưvậy,đểtrởthànhLuật

sưthìcầnđápứngcácđiềukiệngồm:

CóđủtiêuchuẩnLuậtsư:Côngdân

ViệtNamtrungthànhvớiTổquốc,tuân

thủHiếnphápvàphápluật,cóphẩmchất

đạođứctốt,cóbằngcửnhânluật,đãđược

đàotạonghềluậtsư,đãquathờigiantập

sựhànhnghềluậtsư,cósứckhỏebảođảm

hànhnghềluậtsưthìcóthểtrởthànhluật

sư(Điều10LuậtLuậtsư).

Có điều kiện hành nghề Luật sư:

Điều 11 Luật Luật sư quy định: “Người

có đủ tiêu chuẩn quy định tại Điều 10

củaLuậtnàymuốnđượchànhnghềluật

sưphảicóChứngchỉhànhnghề luậtsư

vàgianhậpmộtĐoànluậtsư”.Theođó,

trướchếtcửnhânluậtcầnphảitốtnghiệp

khóađàotạonghềluậtsưtạicơsởđàotạo

nghềluậtsư,thamgiatậpsựhànhnghề

Luậtsưvàthiđỗkỳthikiểmtrakếtquả

tậpsựhànhnghềluậtsư,cuốicùnglàgia

nhậpmộtĐoànluậtsư.

Thựchiệndịchvụpháplýtheoyêu

cầucủakháchhàng:baogồmthamgiatố

tụng,tưvấnphápluật,đạidiệnngoàitố

tụngchokháchhàngvàcácdịchvụpháp

lýkhác.

Căn cứ các quy định trên thì điều

kiệntiênquyếtđểtrởthànhmộtLuậtsưlà

phảicóbằngcửnhânluật.Dođó,việcđào

tạobậccửnhânluậttạicáctrườngđạihọc

cóýnghĩavôcùngquantrọngtrongviệc

xây dựng, hìnhthànhvà pháttriểnnghề

luậtsư.Nhữngkiếnthứcchuyênmônkết

hợpvớikiếnthứcchínhtrị-kinhtế-xã

hội;kỹnăngmềm(côngnghệthôngtin,

ngoạingữ…)vàphẩmchấtđạođứctrong

quátrìnhđàotạobậccửnhânsẽlàbước

xây dựngnền móng để cử nhân luậttrở

thành Luật sư, đảmbảo chứcnăngnghề

nghiệpLuậtsư:gópphầnbảovệcônglý,

các quyền tựdo, dân chủcủa công dân,

quyền,lợiíchhợpphápcủacánhân,cơ

quan,tổchức,pháttriểnkinhtế-xãhội,

xâydựngNhànướcphápquyềnViệtNam

xã hội chủ nghĩa, xã hội dân chủ, công

bằng,vănminh.Từđócóthểkhẳngđịnh

giữacôngtácđàotạobậccửnhânluậtvà

nghềnghiệpLuậtsưsaunàycósựliênkết

vớinhau.

III.Phươngphápnghiêncứu

Nghiên cứu này áp dụng phương

pháp nghiên cứu định tính (qualitative

research), được thực hiện dựa trên kinh

nghiệmthựctiễnnghềnghiệp,phântích

tài liệu thứ cấp(chính sách,báo cáo, số

liệu tuyển sinh), quan sát tham gia và

lập luận logic của một chuyên giatrong

ngành. Phương pháp nghiên cứu chủ

yếuđượcsửdụnglà:Phươngphápphân

tíchvàtổnghợplýthuyết;Phươngpháp

nghiêncứuthựctiễnvàquansátthamgia.

Tácgiảlàluậtsưđanghànhnghềthựctế

(Công ty Luật TNHHAn Ninh) nên đã

đưavàobàiviếtnhiềuvídụ,tìnhhuống

thựctếmàchínhtácgiảvàđồngnghiệp

đang gặp phải: ứng dụng AI (ChatGPT,

Gemini),họptrựctuyếnxuyênbiêngiới,

vụròrỉdữliệuCICtháng09/2025,cạnh

tranhvớiluậtsưnướcngoài,v.v;Phương

pháp so sánh và đánh giá;Phươngpháp

chuyêngia(expertopinion)dựatrênkinh

nghiệm hơn 10 năm hành nghề và quan

sátcủachínhtácgiảvớitưcáchluậtsư,

kếthợpvớiviệctheodõisátcácdiễnbiến

chuyển đổi số trong cộng đồng luật sư

ViệtNam.

307

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo

luận

4.1.Thựctrạnghànhnghềluậtsư

hiệnnayvàyêucầutrongtươnglai

4.1.1.Thựctrạnghànhnghềluậtsư

hiệnnay

Từ khi có Sắc lệnh số 46 ngày

10/10/1945 đặt nền móng cho nghề luật

sưởnướctađếnnay,trảiquaLuậtLuậtsư

năm2006,sửađổi,bổsungnăm2012và

80nămhoạtđộngbềnbỉ,pháttriển,hiện

nay cả nước cókhoảng 20.000 luậtsư -

cungcấprấtnhiềudịchvụpháplýchoxã

hộitrêncáclĩnhvựctốtụng,tưvấnpháp

luậtvàcácdịchvụpháplýkhác.Chúng

ta không thể phủ nhận hoạt động nghề

nghiệpcủađộingũluậtsưViệtNamtrong

cáclĩnhvựcđãmanglạinhiềugiátrị,góp

phầnpháttriểnkinhtế-xãhội,bảovệlẽ

phải,sựcôngbằng,nângcaoýthứcpháp

luậtchocôngdân,quađóđãgópphầnrất

lớntrongviệchỗtrợhoạtđộngcáccơquan

Nhànước.Luậtsưbảovệquyềnlợihợp

phápcủangườidântrướccáctranhchấp

ngàycàngphứctạp;Luậtsưgiúpdoanh

nghiệp tuân thủ quy định pháp luật,hạn

chế rủi ro;và nhiềuluật sưđã thamgia

vàohoạtđộngxâydựngphápluật,phản

biệnxãhội,tưvấnchínhsáchvàcảicách

tưpháp,hợptácquốctế.Tuynhiên,hoạt

độngcủaLuậtsưvẫncònnhữngđiểmhạn

chế như: số lượng phân bố không đồng

đều,tậptrungtạicácthànhphốlớn,còn

khuvựcmiềnnúi,địaphươngcókhókhăn

vềđiềukiệnkinhtế-xãhộicórấtítLuật

sưlàmgiảmcơhộitiếpcậntưvấn,giải

quyếtpháplý;ngaytạicácthànhphốlớn

quymôhoạtđộngcủaLuậtsưcũngkhông

tậptrungmàrảiráctạinhiềutổchứchành

nghề,đaphầntưvấntấtcảcáclĩnhvực

dẫnđếngiảmmứcđộchuyênmônhóa;số

lượngLuậtsưgiàukinhnghiệmđaphần

đã lớn tuổi dẫn đến việc cập nhật công

nghệtronghànhnghềrấtkhókhăn…

4.1.2.Yêucầuvềnghềluậtsưtrong

tươnglai

Áp dụng chuyển đổi số để phát

triển,nângcaocơhộinghềnghiệp

Trong kỷ nguyên số, Luật sư phải

thayđổitưduylàmviệc,thíchnghiviệc

ứngdụngcôngnghệtronghoạtđộngnghề

nghiệp.Vớisựtiệních,nhanhchóng,các

công cụ số được áp dụng vào quy trình

làmviệccủaluậtsư,giúptiếtkiệmthời

gian,chiphí,tốiưuhóaquytrìnhlàmviệc

vànângcaohiệuquảxửlýcôngviệc.

Chỉbằngnhữngthuậttoánđơngiản

vàviệcnhậpdữliệuvàocáccôngcụAI,

điểnhìnhhiệnnaynhưChatGPT,Gemini

mà mộtphầncác côngviệccủaLuật sư

nhanhchóngđượchoànthành,từviệctổng

hợpcácquyphạmphápluậtliênquanvụ

việc,phântíchnộidungđếnphươngpháp

giải quyết và ưu, nhược điểm của từng

phươngpháp,lànguồnđểLuậtsưcóthể

thamkhảogiảiquyếtcácvấnđềphứctạp.

Luật sư cũng có thểsử dụngcông

nghệđượcápdụngtrongquảnlý,lưutrữ

thôngtinhồsơcũnggiúpgiảmđángkể

thời gian xử lý công việc; sử dụng các

mạngxãhộivàcáccôngcụtruyềnthông

đểtuyêntruyền,quảngbá,hỗtrợchonghề

nghiệpluậtsưnhằmmụcđíchtìmkiếmvà

tiếpcậnnguồnkháchhàngtrongphạmvi

rộng;thậmchícungcấpdịchvụpháplý

trênnềntảngcủacôngnghệ.

Các Luật sư hoàn toàn có thể sử

dụngphầnmềmhọptrựctuyếnnhưSkype,

ZoomMeeting,TrueConfOnline,…giúp

hỗtrợkếtnốivàmởrộngviệccungcấp

dịchvụpháp lýđến kháchhàng tạimọi

vùng miền, thậm chí xuyên biên giới,

thamgiavàonhữngdựánđaquốcgia,tạo

ramộtmôitrườngmở,linhhoạtvàmang

308

tính toàn cầu hóa cao; sử dụng đa dạng

các phương thức tư vấn trực tiếp, trực

tuyến phù hợp với yêu cầu của vụ việc,

củakháchhàng.Ngoàira,cùngvớiviệc

sửdụngcôngnghệtrongquátrìnhthếgiới

đanghộinhậpmạnhmẽ,nhữngLuậtsưcó

chứngchỉhànhnghềquốctếcóthểlàm

việcởnhiềuquốcgia,mởrộngtriểnvọng

nghềnghiệp.

TháchthứccủaLuậtsưtrongthời

đạisố

Sự phát triển của công nghệ cũng

đi kèm những thách thức lớn, Luật sư

phảinhanhchóngtiếpcậnvàthíchnghi

vớicáccôngvụkỹthuậtsố,khảnăngsử

dụngngônngữtoàncầuhóađểkhôngbị

lạchậutrongmộtthếgiớipháplýngày

càngphứctạp.

Thứnhất,Luậtsư,cáctổchứchành

nghềLuậtsư,cáctổchứcxãhội-nghề

nghiệpcủaLuậtsưcầnphảiđầutưchiphí

xâydựnghạtầngkỹthuật,chiphígiảng

dạy,đàotạonhânsự,làmộttháchthứclớn

vềtàichínhvàthờigian.

Thứhai,Luậtsưphảichấpnhậnsự

cạnhtranhcủaAItrongviệcthựchiệnthực

hiệnnhữngcôngviệcpháplýđơngiảnliên

quanđến thủtụchànhchính,tracứunội

dung,thậmchídựđoántưvấn.Cácphần

mềmthuậttoánvàAIngàycàngđượcphát

triểnvớikhảnăngxửlývấnđềvàcâuhỏi

pháplýđơngiản,nhanhchóng,cungcấp

biểumẫu,hỗtrợvàgiảiđápthắcmắccủa

kháchhàngmàkhôngcầnđếnsựgiúpđỡ

củaLuậtsư.Đặcbiệt,cácdịchvụcơbản

của AI chỉ với chi phí không đồng hoặc

thấphơnnhiềusovớiphítưvấncủaluật

sư.TừđóđòihỏiLuậtsưphảinângcaokỹ

năngtưduychiếnlượcvàgiảiquyếtcác

vấnđềtrêncơsởthựctiễnhànhnghề.

Thứba,chuyểnđổisốmanglạicơ

hội cung cấp dịch vụ trên phạm vi toàn

cầuvớiđadạnglĩnhvực:tàichính,sởhữu

trítuệ,thươngmại,mởranhữnglĩnhvực

hoàntoànmớivềcôngnghệ,dữliệu,tài

sản số hóa. Điều này cũng đặt ra thách

thức cho Luật sư không chỉ phải cạnh

tranhvớiAImàcònphảicạnhtranhvới

cácLuậtsưnướcngoàigianhậpvàothị

trườngViệt Nam. Từ đó, đặt ra yêucầu

cấpthiết:ngoàivấnđềnắmvữngkiếnthức

pháplý,luậtsưViệtNamtrongtươnglai

cònphảikhôngngừngcậpnhậtthôngtin

củathếgiới,cácquyđịnhphápluậtquốc

tế;sửdụngthànhthạongoạingữđặcbiệt

làTiếnganhpháplý;thíchnghisửdụng

cáccôngnghệcókhảnăngtươngtáctrực

tuyến, để cung cấp dịch vụ pháp lý đến

kháchhàng,bảovệquyềnlợitốiđacho

kháchhàngvàkhẳngđịnhnănglựccạnh

tranhcủamìnhtrênthịtrườngquốctế.

Thứtư,chuyểnđổisốkhiếnLuậtsư

códễdàngtiếpcậnvàlưugiữcácthông

tin,dữliệumàkháchhàngcungcấptrên

nềntảngsố,nhưngcũngphảiđốimặtvới

thựctrạngcácthôngtin,dữliệunàycóthể

bịđánhcắpbởicácđốitượngthôngqua

chínhthuậttoánAI.Điềunàyđặtrayêu

cầuchocácluậtsưphảibảovệdữliệusố

củakháchhàngvàchịutráchnhiệmpháp

lýtrongtrườnghợpthôngtinbịròrỉ,áp

dụngphápluậtgiảiquyếtcácvấnđềpháp

lýliên quan đến rò rỉ thông tin cá nhân

qua các trang mạng dữ liệu hay nghiêm

trọnghơnlàquaNgânhàng,cáctổchức

tíndụng-nhữngđơnvịsởhữukhốilượng

dữliệukhổng lồ.Như thôngtin vụviệc

củaCICtháng09/2025,mộttổchứcđược

phápluậtchophépthựchiệndịchvụthông

tintíndụngtạiViệtNam.Theothôngbáo

củaTrungtâmtíndụngViệtNam(CIC)

vềsựcốthôngtintíndụng.CụcAnninh

mạngvàphòng,chốngtộiphạmsửdụng

côngnghệcaođãchỉđạoVNCERTchủ

trì,phốihợpcùngcácdoanhnghiệpcung

309

cấpdịchvụantoànthôngtinmạnggồm

Viettel,VNPT,NCS,cùngCICvàcácđơn

vịchứcnăngcủaNgânhàngNhànướcđã

xác minh ban đầu cho thấy có dấu hiệu

tấncông,xâmnhậptừtộiphạmmạngvới

mụcđíchđánhcắpdữliệucánhân.Cóthể

thấy,việcxâmphạmthôngtincủakhách

hàngxảyrakháphổbiếntrongthựctiễn

pháplýhiệnnay,đòihỏiluậtsưphảinâng

caonhậnthứcvềvấnđềnàyvàbổsung

cáckiếnthứcpháplývàkỹnăngđểbảovệ

dữliệucánhânvàthôngtinbímậtvìđây

làmộtvấnđềkhó,nhạycảmthườngđược

thựchiệncótổchứcvàmangtínhchuyên

nghiệpcao…Đâycũnglànộidungtrách

nhiệmcủaLuậtsưtheoquyđịnhtạiĐiều

25LuậtLuật sư2vàĐiều 7.1Quy tắc7

củaBộQuytắcĐạođứcvàỨngxửnghề

nghiệpluậtsưViệtNam3.

Vai trò không thể thay thế của

Luậtsư

Mặc dù thời đại này đang chứng

kiếnsựthaythếmộtsốvịtrícôngviệcbởi

AIvàkhôngthểphủnhậnvaitròhỗtrợ

của công nghệ cho Luật sư, nhưng phải

khẳngđịnhAIkhôngthểthaythếvaitrò

của Luật sư.Về thực tế,việc giải quyết

mộtvụánkhôngbaogiờdừnglạiởnhững

thôngtinđãrõràngvàcósẵn,màcònlại

bài toán về nắm bắt tâm lýkhách hàng,

tâmlýcủađốithủvàtrêncơsởtoànbộ

bốicảnhvụán.Điềunàylàmnêngiátrị

-sựtồntạiđặcbiệtcủanghềluậtsư.Bởi

trongquátrìnhhànhnghề,AIkhôngthể

thaythếLuậtsưtrongviệcthểhiệncảm

xúc,lắngnghe,tưduyvàthấuhiểutrong

2Luậtsưkhôngđượctiếtlộthôngtinvềvụ,việc,vềkháchhàngmàmìnhbiếtđượctrongkhihànhnghề,

trừtrườnghợpđượckháchhàngđồngýbằngvănbảnhoặcphápluậtcóquyđịnhkhác

3Luậtsưcónghĩavụgiữbímậtthôngtincủakháchhàngkhithựchiệndịchvụpháplývàsaukhiđãkết

thúcdịchvụđó,trừtrườnghợpđượckháchhàngđồngýhoặctheoquyđịnhcủaphápluật

giaotiếpkhilàmviệcvớikháchhàng.

Ngoàira,đạođứcnghềnghiệpluôn

là kim chỉ nam trong sự nghiệp hành

nghềcủaLuậtsư.Trongmôitrườngkinh

doanhcạnhtranhvànhiềucámdỗ,Luật

sư là người luôn giữ vững nguyên tắc,

giữ gìngiá trị trách nhiệm nghềnghiệp,

khôngbịcuốntheonhữngcámdỗvềlợi

íchcánhân.ViệcxâydựngnghềLuậtsư

theohướnggiỏichuyênmôn,biếtápdụng

côngnghệđểphụcvụcôngviệcvàcóđạo

đứcnghềnghiệplànềntảngvữngchắcđể

nghềluậtsưpháttriểnmạnhmẽhơnnữa

trongtươnglai,khẳngđịnhvaitròkhông

thể thay thế trong sự phát triển không

ngừngcủaxãhội.

4.2. Thực trạng đào tạo bậc cử

nhânluậthiệnnayvàmộtsốgợimởvề

vấnđềđàotạotrongkỷnguyênsố

4.2.1. Thực trạng đào tạo bậc cử

nhânluậthiệnnay

Về cơ sở đàotạo luật và quy mô

đàotạo:Hiệnnaysốlượngcáccơsởđào

tạoluậtngàycàngtăngvàcóxuhướng

mởrộnghơnnữa.Theosốliệugầnđây

nhấtđượccôngbốnăm2024trongbáo

cáocủaUỷbanVănhoá,GiáodụcQuốc

hộivềđàotạoluật,sauhơn45nămhình

thành vàpháttriển,số lượng các cơ sở

đàotạoluậttạiViệtNamtănglênđáng

kể.Trêncảnướccótổngsố79cơsởđào

tạoluật.Ngàycàngnhiềucáccơsởđào

tạotưthụcđượcthànhlập,thamgiavào

đàotạo luật, với quy mô số lượng sinh

viên học hệ đại học chính quy chiếm

Hành nghề luật sư trong tương lai và gợi mở về vấn đề đào tạo bậc cử nhân luật trong kỷ nguyên số

Bài viết phân tích tác động của chuyển đổi số đến nghề luật sư, đề xuất cải cách đào tạo cử nhân luật, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi