Tích hợp phòng, chống rửa tiền đối với tài sản số trong chương trình đào tạo luật ở Việt Nam

Sự phát triển nhanh chóng của tài sản số và hạ tầng chuỗi khối đã thay đổi cách thức tạo lập, lưu trữ và chuyển dịch giá trị, đặt ra thách thức cho các cơ chế giám sát tài chính truyền thống do tốc độ giao dịch cao, tính ẩn danh và phi tập trung. Bối cảnh này làm gia tăng rủi ro rửa tiền và đòi hỏi các khuôn khổ chống rửa tiền (AML) vững chắc. Tại Việt Nam, việc tích hợp nội dung AML liên quan đến tài sản số vào chương trình đào tạo luật là đặc biệt quan trọng. Đào tạo pháp luật hiện hành cần chuyển từ truyền đạt quy phạm sang phát triển năng lực thực hành, giúp các chuyên gia pháp lý tương lai giải thích quy định, thiết kế kiểm soát dựa trên rủi ro và đảm bảo trách nhiệm giải trình trong xử lý dữ liệu. Nghiên cứu này nhằm mục đích thu hẹp khoảng cách giữa các chuẩn mực quốc tế và thực tiễn triển khai trong giáo dục pháp luật.

Giảng viên và nhà quản lý đào tạo pháp luật, chuyên gia pháp lý và tài chính trong lĩnh vực tài sản số, nhà hoạch định chính sách liên quan đến tài sản số và phòng chống rửa tiền.

Bài báo này phân tích tính cần thiết và khả năng tích hợp nội dung phòng, chống rửa tiền (PCRT) đối với tài sản số vào chương trình đào tạo luật tại Việt Nam, trong bối cảnh rủi ro rửa tiền gia tăng và yêu cầu tuân thủ chuẩn mực quốc tế. Nghiên cứu dựa trên các nghĩa vụ cốt lõi từ Luật PCRT 2022 của Việt Nam và các văn bản hướng dẫn, kết hợp với chuẩn mực quốc tế như FATF, MiCA, Quy định Travel Rule của EU (2023/1113) và Notice PSN02 của MAS Singapore. Phương pháp nghiên cứu định tính, so sánh được thực hiện trên cơ sở chuẩn đầu ra giáo dục đại học, tập trung vào việc hệ thống hóa nghĩa vụ PCRT đối với tài sản số trong pháp luật Việt Nam và đối sánh với chuẩn mực quốc tế. Kết quả cho thấy có thể thiết kế một học phần hoặc cụm học phần về PCRT đối với tài sản số theo mô hình ba trụ cột: pháp luật Việt Nam, chuẩn mực quốc tế và thực hành tình huống, tích hợp ma trận chuẩn đầu ra ba cấp độ năng lực kèm minh chứng và rubric chấm điểm. Giá trị ứng dụng của nghiên cứu là cung cấp một khuôn khổ giúp sinh viên không chỉ hiểu quy phạm mà còn biết cách thiết kế các kiểm soát có thể kiểm chứng, đặc biệt khi tổ chức nội dung theo chuỗi nghiệp vụ gắn với quy tắc chuyển tiền và cơ chế báo cáo. Khung tích hợp này, khi được cập nhật định kỳ theo mốc hiệu lực của các văn bản pháp luật, có tiềm năng thu hẹp đáng kể khoảng cách giữa chuẩn mực quốc tế và thực tiễn thực thi tại Việt Nam trong giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hóa, góp phần nâng cao năng lực pháp lý cho các chuyên gia trong lĩnh vực tài sản số.