Hồ Chí Minh với tuyên ngôn độc lập
Chẵn 1000 năm sau Chiếu dời đô, đó là Thời đại Hồ Chí Minh gắn với Tuyên
ngôn độc lập - thời đại của sự nghiệp giải phóng đất nước ra khỏi ách đô hộ của
chủ nghĩa thực dân phương Tây; thời đại dân tộc nỗ lực thoát khỏi đói nghèo, lạc
hậu, để đến với mục tiêu độc lập, tự do, hạnh phúc trong nghĩa trọn vẹn của nó.
Chẵn 1000 năm sau Chiếu dời đô, đó là Thời đại Hồ Chí Minh gắn với
Tuyên ngôn độc lập - thời đại của sự nghiệp giải phóng đất nước ra khỏi ách
đô hộ của chủ nghĩa thực dân phương Tây; thời đại dân tộc nỗ lực thoát khỏi
đói nghèo, lạc hậu, để đến với mục tiêu độc lập, tự do, hạnh phúc trong nghĩa
trọn vẹn của nó.
Khó có tên gọi nào thích hợp hơn, sát đúng hơn tên gọi Thời đại Hồ Chí Minh
cho tất cả những biến đổi như trên, có thể nói là điều đó đã được bắt đầu từ những
gì có liên quan đến người thanh niên có tên Nguyễn Sinh Cung, rồi Nguyễn Tất
Thành.
Người thanh niên đã chọn năm 1890 - Canh Dần để ra đời; và từ 1911, ở tuổi 21
đã làm một cuộc đi dài nhất, so với bất cứ anh hùng - chí sĩ nào ở đầu thế kỷ XX.
Đó là cuộc đi sang phương Tây - qua nhiều lục địa, rồi về Paris, trung tâm của chủ
nghĩa tư bản hiện đại, và cũng là trung tâm của phong trào cách mạng vô sản thế
giới - viết Bản án chế độ thực dân Pháp, và viết những lời tiên tri trong Đông
Dương thức tỉnh vào thời điểm mở đầu những năm 20 thế kỷ XX: “Đằng sau sự
phục tùng tiêu cực, người Đông Dương dấu một cái gì đang sôi sục, đang gào thét
và sẽ bùng nổ một cách ghê gớm khi thời cơ đến. Bộ phận ưu tú có nhiệm vụ phải
thúc đẩy cho thời cơ đó mau đến. Sự tàn bạo của chủ nghĩa tư bản đã chuẩn bị đất
rồi. Chủ nghĩa xã hội chỉ còn phải làm cái việc là gieo hạt giống của công cuộc
giải phóng nữa thôi”.
Và Nguyễn Ái Quốc chính là hạt giống đó.
Người có cuộc đi dài nhất, vòng quanh thế giới, cũng là người có cuộc đi lâu
nhất, những 30 năm, từ 1911 đến 1941 mới trở về Pác Bó, viết diễn ca Lịch sử
nước ta, dài 208 câu, vào đầu năm 1942, trong đó có một dòng tiên tri, ghi ở mục
Những năm quan trọng: “Việt Nam độc lập - 1945”. Và tháng Tám - 1945, người
thiết kế vĩ đại cho thắng lợi của Cách mạng tháng Tám đã viết và đọc Tuyên ngôn
độc lập khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.
Lịch sử tiếp tục thử thách nghiệt ngã số phận dân tộc, khiến vị Chủ tịch đầu tiên
phải trở thành Tổng tư lệnh tối cao trong hai cuộc chiến kéo dài trên 30 năm. Hai
cuộc chiến với quyết tâm: “Thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước,
nhất định không chịu làm nô lệ” trong chống Pháp, đến khẳng định: “Không có gì
quý hơn Độc lập, Tự do” trong chống Mỹ. Cùng với Tuyên ngôn độc lập, hai Lời
kêu gọi của Hồ Chí Minh đã thành lời của núi sông, lời non nước.
Cả một dân tộc đã nhất tề xông lên trong khí thế chống Pháp:
Quân ta khí mạnh nuốt Ngưu Đẩu
Thề diệt xâm lăng lũ sói cầy.
(Lên núi; 1950)
đến cao trào chống Mỹ:
Lục khắp giấy tờ vẫn chửa thấy
Bỗng nghe vần thắng vút lên cao.
(Không đề; 1968)
Ở thời điểm này, vẫn còn bảy năm nữa mới đến Đại thắng mùa Xuân 1975.
Nhưng lòng tin vào chiến thắng cuối cùng đã được Hồ Chí Minh nói đến trong Di
chúc - 1969, qua hai câu thơ:
Còn non, còn nước, còn người
Thắng giặc Mỹ ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay.
Thế kỷ XX, trong tên gọi Thời đại Hồ Chí Minh đã vận hành theo những mục
tiêu mà Hồ Chí Minh đã xác định nhằm phục hưng dân tộc sau ngót 100 năm đô
hộ của chủ nghĩa thực dân phương Tây. Đó là độc lập, tự do, hạnh phúc, trên nền
tảng Việt Nam dân chủ cộng hòa. Đó là việc đánh ba loại giặc: giặc đói, giặc dốt,
giặc ngoại xâm được nêu ngay từ sau 1945, nhưng cũng là mục tiêu phải đi hết thế
kỷ mới giành được trọn. Sau độc lập, tự do, thì hạnh phúc, đó chính là cơm ăn, áo
mặc, học hành - tức là việc thoát nghèo đói, là cuộc chiến chống đói nghèo, phải
nói là cực kỳ gian khổ, bởi sự tồn tại quá lâu trong hàng nghìn năm ở Việt Nam
một phương thức sản xuất phong bế, lạc hậu, và bởi sự thống trị tàn bạo hàng trăm
năm của chủ nghĩa thực dân. Cả ba loại giặc: đói, dốt, ngoại xâm (xa và gần) khiến
cho mọi tiềm năng của lịch sử phải được huy động để chống, để đánh, để giành
chiến thắng, và đề tồn tại trong danh dự... cho đến hết thế kỷ XX - Một thế kỷ đối
diện với mọi loại kẻ thù bên ngoài, gồm các thế lực xâm lược, xa và gần; cùng với
mọi kẻ thù bên trong, đó là cái nghèo, cái đói, cái dốt.
Bước sang thế kỷ XXI, thế kỷ khởi động công cuộc Toàn cầu hóa lần thứ 3 của
nhân loại, mở ra cơ hội cho một sự định vị mới tư thế của dân tộc, trên một tầm
nhìn xuyên suốt nghìn năm. Là cơ hội để ta hướng tới một nguồn sáng bỗng chói
ngời trên hành trình lịch sử. Đó là thời điểm xuất hiện Chiếu dời đô của Lý Công
Uẩn. Và Chiếu dời đô cùng Hà Nội nghìn năm bỗng trở thành một điểm tựa vững
chãi cho dân tộc bước tiếp một hành trình mới, từ Tuyên ngôn độc lập, qua chiến
thắng hai đế quốc lớn mà ra biển lớn, để đến với mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã
hội công bằng, dân chủ, văn minh./.