intTypePromotion=1

Khám phá và sáng tạo – Nhìn từ triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc lần thứ 24

Chia sẻ: Nguyen Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:12

0
98
lượt xem
10
download

Khám phá và sáng tạo – Nhìn từ triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc lần thứ 24

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Cuộc thi và triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc lần thứ 24 thể hiện khá đầy đủ sự lớn mạnh của nghệ thuật nhiếp ảnh nước nhà. Cái tạo nên ấn tượng cho người xem không chỉ là số lượng ảnh trưng bày lớn, cỡ ảnh phóng to, diện phản ánh rộng... Mà thực chất bao trùm lên đó là chất lượng các tác phẩm nhiếp ảnh sống động ấm áp hơi thở cuộc sống. Cái sức mạnh chỉ có nhiếp ảnh đem lại đã gây ấn tượng lớn cho người xem....

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Khám phá và sáng tạo – Nhìn từ triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc lần thứ 24

  1. Khám phá và sáng tạo – Nhìn từ triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc lần thứ 24 Cuộc thi và triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc lần thứ 24 thể hiện khá đầy đủ sự lớn mạnh của nghệ thuật nhiếp ảnh nước nhà. Cái tạo nên ấn tượng cho người xem không chỉ là số lượng ảnh trưng bày lớn, cỡ ảnh phóng to, diện phản ánh rộng... Mà thực chất bao trùm lên đó là chất lượng các tác phẩm nhiếp ảnh sống động ấm áp hơi thở cuộc sống. Cái sức mạnh chỉ có nhiếp ảnh đem lại đã gây ấn tượng lớn cho người xem. Có nhiều yếu tố để tạo nên một tác phẩm ảnh nghệ thuật giá trị, từ cuộc triển lãm ảnh này ta thấy rất rõ vai trò của sự khám phá và sức sáng tạo của tác giả là hai yếu tố rất quan trọn quyết định sự thành công của tác phẩm, nó như thanh đường ray đưa con tàu tới đích. Với nhiếp ảnh, thế nào là sáng tạo, thế nào là khám phá; Nếu chúng ta không có sự thống nhất về khái niệm, khi bàn luận sẽ vấp phải sự dị biệt, dẫn tới mạng lưới ảo do mỗi cá nhân tạo nên. Rồi từ các góc nhìn khác nhau, các thái cực khác nhau mà tranh luận tì rốt cuộc
  2. chẳng bao giờ gặp nhau, đương nhiên sẽ phân cực và chẳng bao giờ tới đích. Để tìm ra tiếng nói chung, chúng ta cần thống nhất một số điểm cơ bản sau: 1. Ảnh chụp trực tiếp: Cùng với khả năng ghi hình chính xác, mang tính tài liệu, nhiếp ảnh còn có khả năng tạo hình mang tính thẩm mỹ cao, nhà nhiếp ảnh chụp được những bức ảnh vừa có tính tài liệu, xã hội sâu sắc, vừa có tính thẩm mỹ cao, là anh ta đã khám phá ra một hình tượng thẩm mỹ nhiếp ảnh, thực chất đã sáng tạo ra một tác phẩm ảnh nghệ thuật. 2. Ảnh kỹ thuật, kỹ xảo Là loại hình phái sinh của anh chụp, lấy ảnh chụp làm chất liệu cấu trúc nội dung, làm phương tiện thể hiện ý đồ của tác giả, kết hợp với các yếu tố tạo hình khác sáng tạo ra những hình tượng mới lạ, chứa
  3. đựng một ý tưởng thẩm mỹ nào đó. Khi chúng ta cơ bản nhất trí với nhau như vậy thì bất cứ loại hình nào của nghệ thuật nhiếp ảnh cũng đều có sự khám phá và sáng tạo, cũng đều có khả năng phản ánh hiện thực. Nói một cách khác, khám phá và sáng tạo mới làm nên nghệ thuật nhiếp ảnh. Khám phá và sáng tạo trong nghệ thuật nhiếp ảnh cũng như trong nhiều ngành nghệ thuật khác, trước hết biểu hiện ở chỗ tác giả cần nắm bắt bản chất của sự vật, sự việc, con người, từ đó tìm ra cái điển hình, cái mới, cái bị che khuất, cái bình thường trong cái không bình thường, cái không bình thường trong cái bình thường đang tồn tại, đang vận động trong xã hội và trong tự nhiên. Đó là sự phát hiện các vấn đề của xã hội, các biểu hiện của con người, các hiện tượng của thiên nhiên đang nảy sinh. Khám phá và sáng tạo trong không chỉ ở phạm trù nội dung tư tưởng tác phẩm mà còn thể hiện ở hình thức biểu cảm, diễn đạt của ảnh như việc xác định đặc điểm đối tượng, góc chụp độc đáo, ánh sáng và bóng tối, thời điểm bấm máy điển hình, đường nét nhịp điệu hài hòa, mảng
  4. màu uyển chuyển cân đối.v.v... Mỗi một thể loại ảnh, cũng như mỗi một đối tượng thể hiện đều sử dụng các yếu tố tạo hình nhiếp ảnh trên. Nhưng do đặc điểm của từng đối tượng và ý đồ sáng tạo của tác giả mà từng phương tiện tạo hình nhiếp ảnh được trọng dụng và được coi là hàng đầu. Ví dụ ảnh tĩnh như phong cảnh thì ánh sáng, đường nét, nhịp điều, mảng khối được coi là hàng đầu. Còn ảnh động như sự kiện, sự việc, các hoạt động của con người.v.v... thì phải tính đến khoảnh khắc bấm máy. Nhiều sự kiện hoặc sự việc xẩy ra có một lần thì khoảnh khắc vàng mà nhiếp ảnh chụp được sẽ trở thành vô giá. Ở loại hình nhiếp ảnh kỹ thuật, kỹ xảo, khám phá và sáng tạo cũng rất rộng mở. Đây là nơi lắng đọng của tư duy, của những ý tưởng sâu sắc, của những tưởng tượng bay bổng, của sự phối hình tinh sảo. Cho dù loại hình nhiếp ảnh này có nhiều khuynh hướng và hình thức khác nhau như: ảnh siêu thực, ảnh hình thức, ảnh chủ quan, ảnh hoạ, ảnh ý tưởng.v.v... nhưng rốt cuộc nó vẫn là các hình thức của nhiếp ảnh và luôn luôn là sản phẩm tinh thần của con người. Các nhà nhiếp ảnh sáng tạo ra chúng đều muốn truyền đến người xem một nội dung xã
  5. hội, một ý tưởng thẩm mỹ cá nhân, hoặc một trạng thái tinh thần nào đó. Vì vậy hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp chúng đều có thể phản ánh một hiện thực nào đó của con người, xã hội và thiên nhiên. Trở lại triển lãm ảnh lần thứ 24 này ta thấy các nhà nhiếp ảnh đều hướng ống kính vào cuộc sống thường ngày của nhân dân suốt từ Bắc chí Nam. Đề tài “Nhịp sống mới” vừa là gợi ý cụ thể, vừa là định hướng tập trung. Nhưng ai đó lại đòi hỏi trong triển lãm ảnh có đủ ngành nghề, đủ địa phương, đủ các nhân vật tiêu biểu, điển hình.v.v... thì đây là một đòi hỏi không thực tế. Yêu cầu ấy đặt ra với các cuộc triển lãm ảnh báo chí hoặc các cuộc triển lãm và trưng bày thành tựu kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của một giai đoạn lịch sử nào đó còn có thể hiểu được. Chúng ta nhắc đến điều này là muốn mọi người lưu ý tới tính đặc thù của nghệ thuật. Nghệ thuật nhiếp ảnh cũng vậy nó không làm thay công việc của tổng cục thống kê hay công việc của báo chí. Nó phản ánh hiện thực cuộc sống bằng sự cảm nhận cái đẹp và sự đối lập với cái đẹp trong cuộc sống, bằng sự phát hiện khám phá và sáng tạo ra những khía cạnh đẹp của hiện thực, những gì tinh tuý là bản chất của cuộc đời, của con người.
  6. Nếu nhìn nhận bàng quan, lướt qua phòng trưng bày ảnh thì người ta dễ rơi vào tình trạng vô cảm, không thấy gì là mới lạ, là khám phá sáng tạo! Đã có người xem ảnh đi như vị du lịch rồi nói và viết những lời có cánh như: Nông nghiệp lại là cầy cấy gặt hái, lại ruộng bậc thang, chài lưới; công nghiệp lại là hàn điện, cát sắt, lắp ráp, cẩu hàng; y tế lại là khám thai, đỡ đẻ, mổ xẻ, tháo băng; Giáo dục thì cô giảng trò nghe, đến trường, tan lớp!... Chúng ta đều biết, cuộc sống của con người là một quá trình tiến hóa lặp đi lặp lại, nối tiếp nhau, không có cái nào sinh ra lại tách rời cái cũ. Hình thái sống của loài người, sự biểu lộ tình cảm của con người, yêu ghét, vui buồn, phương thức lao động của con người từ thế hệ trước tới thế hệ sau là sự tiến hóa vòng xoáy trôn ốc mang tính quy luật. Vậy nếu chỉ điểm danh, lướt qua thì không thể nào thấy điều gì mới mẻ trong ảnh cả. Chỉ khi ta bình tĩnh ngắm nhìn và suy nghĩ về những bức ảnh mới xuất hiện, rồi ngược dòng thời gian, tỷ mỷ so lại với những bức ảnh trước đó của các tác giả khác cùng phản ánh những đề tài, những đối tượng tương tự, ta mới thấy được đâu là sự dậm chân tại chỗ, đâu là sự tìm tòi
  7. khám phá của những người đi sau. Mặt khác, những ai đã từng cầm máy ảnh, hãy lục trong vốn liếng của mình, hãy khách quan một chút để xem mình đã có những ảnh như thế và hay hơn thế chưa? Để tác phẩm của người được đánh giá trong mối tương quan rộng và dẹp như vậy ta sẽ có lời phán xét khách quan, với cái tình của kẻ chiêm ngưỡng ta sẽ thấy sự tìm tòi khám phá của người đi sau các bậc tiền nhân và là người đang đồng hành với ta. Hãy thử xem xét một vài tác phẩm trong triển lãm ảnh này. Bức ảnh “Mùa lúa mới” của Hoàng Thế Phúc tỉnh Đồng Nai có nhiều nét khác những ảnh gặt lúa, thu hoạch lúa trước đây. Đó không phải là những người nông dân lom khom cầm liềm cắt lúa, các bó lúa xếp hàng thẳng băng. Cũng không phải hai ba máy gặt chạy xo le đều tăm tắp trên cánh đồng... Mà ở đây chỉ là một người nông dân và một máy gặt nhỏ cầm tay đang cắt hàng lúa cuối cùng trên vạt lúa chín vàng của nhà mình. Trong ảnh ta thấy người và máy có độ nhỏ vừa phải được đặt vào khoảng giữa của bề ngang nhưng lại rơi vào phía trên (1/3 từ mép trên) của ảnh. Các bó lúa ở hai bên người gặt lẽ ra sẽ thấy được xếp thẳng
  8. hàng tự nhiên theo vết cắt của máy gặt, nhưng do tác giả dùng ống kính góc rộng, các đường thẳng theo mắt ta nhìn lại được uốn cong như cánh cung chẽ ra hai bên gợi một cảm giác lạ, thú vị. Bố cục táo bạo, như vậy đã hút mắt người xem tập trung vào người gặt lúa, nhân vật chính trong ảnh. Bức ảnh không mô tả nội tâm nhân vật, không đặc tả chi tiết nào đó của nhân vật, mà phần mô tả đậm nét hơn chính là lúa, lúa bật lên ngồn ngộn trong ảnh. Nhưng điểm nhấn lại là người nông dân và chiếc máy gặt, đó là vị trí chính, vị trí trung tâm của các đường cong hội tụ, là điểm dừng của mắt người xem ảnh. Đây là cách nhấn mạnh vị thế của người lao động và kết quả lao động của họ. Nó giản đơn như hàng trăm bức ảnh gặt lúa khác, nhưng nó lại gây ấn tượng mạnh, lại thuyết phục người xem ở sự khám phá của cái nhìn, sự sáng tạo của bố cục và màu sắc trong ảnh. Bức ảnh “Quà của biển” tác giả Phạm Hữu Tiến, Vĩnh Long gây một bất ngờ cho người xem. Trong ảnh cũng chỉ là mấy bà con lựa cá bên sọt cá của mình. Trên đầu họ là những chiếc nón trắng, trông nửa thực nửa hư và lạ thay cái màu trắng vẩy cả cứ ám ảnh người xem? Đây là
  9. một bức ảnh thuộc loại hình kỹ thuật kỹ xảo. Nó giữ gần như nguyên vẹn bố cục ban đầu của hình gốc và bổ sung vào đó là các mảng màu thô ráp, lấp lánh ánh bạc – màu vẩy cá! Hình ảnh vừa lạ lại vừa quen. Lạ ở chỗ chất liệu tạo hình không còn mịn màng bóng láng như gương của “nước ảnh” thông thường nữa mà nó thô ráp như tranh bột màu! Quen ở chỗ nó vẫn là ảnh, đặc biệt là bố cục tự nhiên của ảnh cơ bản vẫn còn đó. Sự hài hòa giữa bố cục và màu sức - mầu vẩy cá – gam màu chính trong ảnh vừa hợp với nội dung vừa gợi cho người xem những cảm xúc thực về biển. Trong ảnh kỹ thuật kỹ xảo ta có thể chia nó làm hai loại, loại giản đơn và loại phức hợp. Loại ảnh kỹ thuật kỹ xảo giản đơn là loại ảnh giữ gần như nguyên vẹn bố cục ban đầu, tác giả chỉ bỏ bớt đi chút ít chi tiết không quan trọng, màu sắc có thể thay đổi, độ đậm nhạt, sáng tối có thể điều chỉnh tất cả nhằm để nhấn mạnh chủ thể bức ảnh. Loại ảnh kỹ thuật kỹ xảo phức hợp bao gồm những ảnh chắp ghép, thay đổi nội dung ảnh gốc tạo ra nội dung mới, bố cục mới, màu sắc mới... Nó còn có cái tên ảnh ghép, ảnh trừu tượng, ảnh siêu thực, ảnh
  10. họa, ảnh ý tưởng... Trong triển lãm này, loại ảnh phức hợp chưa xuất hiện nhiều, xu hướng sáng tác này chưa phát triển mạnh ở nước ta. Có thể nói hai bức ảnh được phân tích ở trên là hai ví dụ khá tiêu biểu cho hai loại hình nhiếp ảnh của cuộc thi. Có ý kiến cho rằng loại hình nhiếp ảnh kỹ thuật kỹ xảo sẽ làm mất đi khả năng phản ánh hiện thực của nhiếp ảnh. Mười năm trước người ta còn lên án “Con mụ phù thủy Photoshop, nhưng giờ đây mụ phù thuỷ đó chỉ là công cụ của nhà nhiếp ảnh có khả năng phán ánh hiện thực, có khả năng truyền cảm thẩm mỹ chân chính cho người xem. Việc thừa nhận sự tồn tại, phát triển của hai loại hình nhiếp ảnh này ở nước ta có một ý nghĩa thực tiễn đối với công tác lý luận phê bình và sáng tác ảnh, chúng ta có thể rút ra một số luận điểm sau: 1. Máy ảnh, dù là máy ảnh cơ hay máy ảnh kỹ thuật số, phim ghi
  11. hình hay thẻ ghi hình, máy in phóng ảnh dù lạ hệ thủ công, tự động cơ, hay kỹ thuật số mãi mãi chỉ là công cụ là phương tiện tạo hình nhiếp ảnh. Nó mang tính kỹ thuật thuần tuý, phục vụ cho tất cả các nhu cầu nhiếp ảnh trong đời sống rộng lớn của con người. 2. Ảnh nghệ thuật dù là được chụp trực tiếp bằng máy ảnh cơ, máy ảnh tự động, hoặc máy ảnh kỹ thuật số, cũng như được in phóng theo hệ thủ công, tự động cơ, hoặc kỹ thuật số có sử dụng các chương trình vi tính đều là sản phẩm tinh thần của nhà nhiếp ảnh, đều có khả năng phản ánh hiện thực theo đặc điểm và cách thức riêng của mình. 3. Mở rộng loại hình nhiếp ảnh nghệ thuật thực chất là tôn trọng tự do sáng tác, khuyến khích các nhà nhiếp ảnh khai thác tối đa khả năng tiềm tàng của nhiếp ảnh phục vụ tốt hơn đời sống tinh thần của nhân dân. 4. Khuyến khích sự đa dạng phong phú của nhiếp ảnh nghệ thuật chính là xây dựng cơ sở cho việc hội nhập văn hóa ảnh, tạo ra một mặt bằng bình đẳng giữa nghệ thuật nhiếp ảnh nước ta và nghệ thuật nhiếp ảnh quốc tế.
  12. 5. Định hướng đúng cho công tác lý luận phê bình và sáng tác ảnh trong thời kỳ mới là biểu hiện của sự đổi mới tư duy trong sáng tạo nghệ thuật nhiếp ảnh dưới ánh sáng của đường lối văn hóa văn nghệ của Đảng. Chúng ta không câu lệ vào phương tiện tạo hình, vào phương pháp sáng tác, mục đích của ta là có nhiều những tác phẩm nhiếp ảnh giá trị về nội dung và hình thức, làm giàu cho kho tàng nghệ thuật nước nhà, đấy là điều được khẳng định từ triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc lần thứ 24.
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2