Lê Đại Hành (980-1005)
Lê Hoàn – Đại hành Hoàng đế (Tân Sửu 941-Ất Tị 1005)
Lê Hoàn là một viên tướng trẻ tài nǎng, đi theo Nam Việt Vương Đinh Liễn. Dù chỉ
là lính thường nhưng trí dũng khác thường, tính tình phóng khoáng nên anh đư
ợc cha
con Đinh Bộ Lĩnh yêu mến. Tiếp đó Đinh Liễn đư
ợc vua cha giao cho đặc trách công
việc ngoại giao, liên tiếp đi sứ Trung Quốc để tranh thủ cảm tình với nhà Tống, ông
đưa Lê Hoàn tiến cử lên vua cha, và quả nhiên viên tướng trẻ này đã được Tiên
Hoàng ái mộ. Đinh Tiên Hoàng lên ngôi năm 43 tuổi, Lê Hoàn lúc này mới có 26
tuổi, vẫn còn quá trẻ. Nhưng Tiên Hoàng vẫn quyết định giao cho chàng trai một
chức vụ quan trọng: làm quan thập đạo tướng quân, coi sóc mười đạo binh của cả
nước. Người thanh niên, chưa đầy ba mươi tuổi, đã trở thành một đại nguyên soái
của quốc gia đang thời kỳ trứng nước.
Bản thân Lê Hoàn cũng rất phấn khởi khi nhận nhiệm vụ này. Nhiệm vụ trọng đại,
nhưng ông tự xét mình có thể cáng đáng được. Cả một quá trình tôi luyện tuy không
dài lắm - chưa quá mười lăm năm, ông cũng đã tích lũy được ít nhiều kinh nghiệm,
hiểu biết việc quân cơ. Các ông Đinh Điền, Nguyễn Bặc vẫn ph
ải ngầm tín phục ông,
còn các tướng lĩnh giỏi giang như Phạm Cự Lượng, Trần Công Lương đã dành cho
ông rất nhiều thiện cảm. Đông đảo binh sĩ ở các cơ, các đội thường tự hào được ông
chỉ huy, dìu dắt, giúp cho họ lập được nhiều chiến công. Quần chúng xa gần, nghe
tiếng ông, đều rất khâm phục, mặc dù họ chưa hiểu về ông nhiều lắm.
Và ngay cả ông cũng không tự biết gốc gác gia đình của mình. Ông chỉ biết có bà mẹ
cô đơn, vất vả nuôi con trong hoàn cảnh túng thiếu nghèo nàn, cho đến khi ông được
sáu tuổi, thì bà đã lìa bỏ cõi trần, Lê Hoàn được một người quen ở làng Mía, tên là
Lê Đột nuôi làm con nuôi. Lê Đột cũng là một người khá giả trong làng. Ông đã
được bà Đặng Thị, mẹ đẻ của Lê Hoàn gởi con trước khi bà mất: Lê Hoàn lúc đó dù
còn bé bỏng, cũng nhận ra được là Lê Đột có cảm tình với mình. Một phần do lòng
nhân ái, cám cảnh số phận hai mẹ con nhà nghèo, một phần vì thấy cậu bé mặt mũi
khôi ngô, dễ thương, có vẻ lanh lợi. Chuyện kể rằng có một hôm cậu bé L
ê Hoàn xay
lúa xong thì nằm phục lên trên cối đá mà ngủ vào giữa đêm khuya. Lê Đột thức giấc
vì thấy có ánh sáng tỏa ra dưới nhà bếp của mình, liền đi vào xem thì cảm thấy như
có con rồng vàng đang che phủ lên người cậu bé. Ông thầm nghĩ cậu bé này có tư
ớng
lạ, sau này chắc sẽ làm nên sự nghiệp. Ông lặng l
ẽ giấu kín, không cho ai biết chuyện
này, mà chỉ để tâm quí mến cậu bé hơn. Ông cho Lê Hoàn đi học. Cậu học rất thông
minh, mau hiểu biết. Ngoài thời gian đi học cậu đi chăn trâu cắt cỏ, và được những
trẻ mục đồng yêu mến. Ông càng tin rằng đứa con nuôi này nhất định sẽ có ngày
thành đạt.
Làm con nuôi Lê Đột, Lê Hoàn nhiều lúc cũng có những băn khoăn về nguồn gốc
của mình. Cha cậu là ai, ở đâu, bây giờ còn sống hay đã mất, là điều cậu không sao
biết được. Cậu chỉ biết có mẹ. Mẹ cậu là bà Đặng Thị Sen người ở Kẻ Sập, sau này
sách vở ghi tên là Khả Lập. Những ngày còn được mẹ nâng niu chăm sóc, Lê Hoàn
còn bé quá, nên cũng không biết hỏi đến cha chú họ hàng, mãi sau này ở với Lê Đột,
cũng không bao giờ được Lê Đột nhắc tới. Cậu chỉ nghe một số người trong làng nói
rằng lúc mẹ đi cấy ở cánh đồng Tích Nội (đồng Trẩy), có một đóa hoa sen cứ dạt vào
trước mặt bà. Bà khoát đi cố đẩy nó ra xa, nhưng nó lại dạt vào như cũ. Bà liền lấy
bóc ra ăn. Không ngờ sau đó thụ thai đến 13 tháng mới sinh ra Lê Hoàn. Â'y là tất cả
những gì mà Lê Hoàn biết được về cha mẹ mình. Thế rồi thời gian đã làm cho Lê
Hoàn không quan tâm đến khả năng tìm hiểu lai lịch của người cha bí mật của mình.
Cũng không phải quan tâm gì đến chuyện họ hàng làng nước. Đời ông đã hoàn toàn
dành cho sự nghiệp chiến đấu và toàn tâm phụng sự vua Đinh. Con người h
ơn ông 16
tuổi này, đã có chiến công tung hoành ngang dọc, dẹp dược nội loạn, thu giang san
về một mối, thực xứng đáng là một bậc anh hùng. Trong cuộc đánh dẹp các sứ quân,
Lê Hoàn tỏ ra là người có tài nên đư
ợc Đinh Bộ Lĩnh giao cho trông coi 2000 binh sĩ.
Đến khi dẹp yên các sứ quân thống nhất đất nước, lập nên cơ nghiệp nhà Đinh. Lê
Hoàn được phong chức Thập đạo tướng quân, Điện tiền đô chỉ huy sứ của triều đình
Hoa Lư. Lúc này Lê Hoàn vừa tròn 30 tuổi.
Do tài năng và phẩm chất của mình, lại đang mang chức vụ là Thập đạo tướng quân,
Lê Hoàn được mọi người giao trách nhiệm làm nhiếp chính cho ông vua nhỏ Đinh
Toàn, mới có 6 tuổi, với danh hiệu là Vệ Vương. Bà mẹ của Đinh Toàn là Dương Th
làm Hoàng thái hậu, cùng coi việc triều chính.
Làm nhiếp chính cho một ông vua nhỏ nên Lê Hoàn phải tự mình định đoạt, giải
quyết tất cả mọi vấn đề của đất nước. Ông tự xưng là phó vương, và cũng được các
triều thần đồng ý. Chỉ có các ông Nguyễn Bặc, Đinh Điền, Phạm Hạp là không tán
thành. Họ cho rằng Lê Hoàn đang có âm mưu cướp ngôi, nên cần phải hành động
chống lại. Họ đem quân bản bộ của mình, tấn công Hoa Lư. Nhưng Lê Hoàn đã kịp
thời chống lại, đốt cháy các chuyến thuyền. Tất cả ba người đều bị bắt sống, đem về
hành tội.
Nghe tin Đinh Tiên Hoàng mất, Ngô Nhật Khánh dẫn quân Chiêm Thành đem hơn
một nghìn chiến thuyền sang đánh nước ta. Lê Hoàn điều binh chống lại, thuyền
chiến đến hai bên cửa bể Đại ác (tức Đại An, Nam Định) và Tiểu Khang (cửa Càn,
Yên Mô, Ninh Bình) bị mưa bão, đều lật chìm. Ngô Nhật Khánh và quân Chiêm đều
chết đuối, chỉ có thuyền vua Chiêm chạy thoát về nước.
Bấy nhiêu thắng lợi càng nâng cao uy tín của Lê Hoàn. Triều đình và dân chúng đều
thấy rằng ông thực sự là con người lãnh đạo đất nước. Nhưng Lê Hoàn vẫn chưa hề
nghĩ đến việc mình sẽ rắp ranh ngôi báu. Trong tình hình triều chính vô cùng rối ren
Lê Hoàn thấy mình phải cố gắng hết sức để ổn định vương triều nh
à Đinh. Ông thành
thực phò tá ông vua nhỏ Đinh Toàn, giữ đúng phép tắc của một người bầy tôi trước
vị vua nhỏ tuổi. Và bên cạnh Đinh Toàn còn có bà Dương Hậu. Bà không chính thức
đóng vai trò nhiếp chính, nhưng vẫn phải lo chăm sóc cho con, bày vẽ cho con từ
cách đi đứng, cách ngồi trên ngai vàng và ứng xử trò chuyện với trăm quan. Những
lúc triều đình có việc, bà cũng phải lắng nghe, phải chờ đợi ý kiến Lê Hoàn và truy
ền
đạt lại với con, để hiểu ý phó vương cho rõ. Trước đây, hồi Đinh Tiên Hoàng còn
sống, thỉnh thoảng bà cũng có gặp Lê Hoàn vài phút thoáng qua còn bây giờ thì gần
như lúc nào, bà cũng phải trò chuyện, hỏi han vị thập đạo tướng quân, lúc con b
à lâm
triều, cũng như lúc ra vào cung nội.
Dương Hậu hãy còn trẻ lắm. Không rõ tên thật của bà là gì (sau này nhiều tài liệu
viết bà là Dương Vân Nga, lâu ngày thành quen, chứ thực ra sử sách không ghi chính
thức). Bà thuộc dòng dõi của Dương Diên Nghệ, là con gái của Dương Tam Kha, về
làm vợ Đinh Tiên Hoàng, cùng với 4 bà khác đều được phong là Hoàng hậu. Những
buổi gặp gỡ thân tình với vị thập đạo tướng quân oai phong, đường bệ, luôn
luôn làm
cho Dương Hậu xao xuyến một niềm riêng. Con người tài năng và anh hùng như thế,
sao lại không thể là một chỗ dựa cho mình. Đứa con ta hiện nay đang được người
chăm sóc, và bản thân ta cũng thấy người đối xử một cách khác thường. Những lời
tâu thái hậu trịnh trọng, nhưng lại rất dịu dàng, hình như trong đó chứa đựng một
chút gì kín đáo. Nhưng nếu... thì có gây ra những điều dị nghị gì không... Dương H
ậu
băn khoăn, nhưng bà cũng không dám nghĩ xa hơn nữa. Phải cố nén lòng, và hãy