BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH
VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM
Nguyễn Thu Phương
BIẾN ĐỔI LỐI SỐNG CỦA CƯ DÂN ĐÀ NẴNG
TRONG BỐI CẢNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH
Ngành: Văn hóa học
Mã số: 9229040
LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA HỌC
Hà Nội - 2024
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH
VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT QUỐC GIA VIỆT NAM
Nguyễn Thu Phương
BIẾN ĐỔI LỐI SỐNG CỦA CƯ DÂN ĐÀ NẴNG
TRONG BỐI CẢNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH
Ngành: Văn hóa học
Mã số: 9229040
LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA HỌC
Người hướng dẫn khoa học
GS.TS Từ Thị Loan
Hà Nội - 2024
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan toàn bộ nội dung và kết quả nghiên cứu luận án
Biến đổi lối sống của cư dân Đà Nẵng trong bối cảnh phát triển du lịch là
nghiên cứu độc lập cá nhân của tôi. Nghiên cứu được phân tích một cách
khách quan, trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và chưa được công bố dưới bất
kỳ hình thức nào.
Tôi xin chịu toàn bộ trách nhiệm nếu có sự thiếu trung thực về thông
tin hay kết quả sử dụng trong công trình nghiên cứu này.
Tác giả luận án
Nguyễn Thu Phương
ii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................................. i
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN ...................................................... iv
DANH MỤC BẢNG ........................................................................................................... v
DANH MỤC BIỂU ĐỒ .................................................................................................... vii
MỞ ĐẦU .............................................................................................................................. 1
Chương 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHÁI
QUÁT VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU ............................................................................. 10
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ........................................................................ 10
1.1.1. Những nghiên cứu về lối sống ......................................................................... 10
1.1.2. Những nghiên cứu về tác động kinh tế của phát triển du lịch đến lối sống .... 14
1.1.3. Những nghiên cứu về tác động xã hội của phát triển du lịch đến lối sống .... 16
1.1.4. Những nghiên cứu liên quan đến lối sống của cư dân Đà Nẵng trong bối cảnh
phát triển du lịch ....................................................................................................... 22
1.1.5. Nhận xét, đánh giá về tình hình nghiên cứu và những vấn đề luận án cần tiếp
tục nghiên cứu ........................................................................................................... 25
1.2. Cơ sở lý luận ...................................................................................................... 26
1.2.1. Các khái niệm .................................................................................................. 26
1.2.2. Các thành tố của lối sống................................................................................ 33
1.2.3. Các nhân tố tác động đến biến đổi lối sống .................................................... 33
1.2.4. Lý thuyết vận dụng trong luận án ................................................................... 41
1.3. Khái quát về địa bàn nghiên cứu ........................................................................ 46
1.3.1. Đặc điểm địa lý, tự nhiên ................................................................................ 46
1.3.2. Đặc điểm kinh tế .............................................................................................. 49
1.3.3. Đặc điểm văn hóa - xã hội - dân cư ................................................................ 50
Tiểu kết ................................................................................................................................ 55
Chương 2. LỐI SỐNG CỦA CƯ DÂN ĐÀ NẴNG TRƯỚC KHI ĐẨY MẠNH PHÁT
TRIỂN DU LỊCH ............................................................................................................... 57
2.1. Lối sống cư dân Đà Nẵng trước năm 1945 ........................................................ 57
2.1.1. Cung cách sinh hoạt ........................................................................................ 57
2.1.2. Cung cách mưu sinh ........................................................................................ 59
2.1.3. Cung cách ứng xử ........................................................................................... 61
2.1.4. Cung cách hưởng thụ, tiêu dùng văn hóa ....................................................... 62
2.2. Lối sống cư dân Đà Nẵng trước năm 1975 ........................................................ 62
2.2.1. Cung cách sinh hoạt ........................................................................................ 62
2.2.2. Cung cách mưu sinh ........................................................................................ 65
2.2.3. Cung cách ứng xử ........................................................................................... 70
2.2.4. Cung cách hưởng thụ, tiêu dùng văn hóa ....................................................... 71
2.3. Lối sống cư dân Đà Nẵng trước năm 2003 ........................................................ 72
2.3.1. Cung cách sinh hoạt ........................................................................................ 73
2.3.2. Cung cách mưu sinh ....................................................................................... 78
2.3.3. Cung cách ứng xử ........................................................................................... 80
iii
2.3.4. Cung cách hưởng thụ, tiêu dùng văn hóa ....................................................... 85
Tiểu kết ................................................................................................................................ 88
Chương 3. LỐI SỐNG CỦA CƯ DÂN ĐÀ NẴNG TRONG BỐI CẢNH PHÁT
TRIỂN DU LỊCH ............................................................................................................... 89
3.1. Khái quát về tình hình phát triển du lịch tại Đà Nẵng ....................................... 89
3.1.1. Những điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch tại Đà Nẵng ........................ 89
3.1.2. Sự phát triển du lịch tại Đà Nẵng hiện nay .................................................... 90
3.2. Quá trình tác động của du lịch đến cư dân thành phố ........................................ 92
3.2.1. Mức độ tiếp xúc của khách du lịch với cư dân thành phố .............................. 92
3.2.2. Quá trình tác động của hoạt động du lịch nội địa đến cư dân thành phố ...... 93
3.2.3. Quá trình tác động của hoạt động du lịch nước ngoài đến cư dân thành phố96
3.2.4. Quá trình phát triển du lịch nhanh cùng với quá trình đô thị hóa, toàn cầu
hóa đã thúc đẩy du khách nội địa, người nhập cư trong nước đến với Đà Nẵng ngày
càng nhiều ................................................................................................................. 97
3.3. Biến đổi lối sống của cư dân Đà Nẵng ............................................................... 98
3.3.1. Biến đổi trong cung cách sinh hoạt ................................................................ 98
3.3.2. Biến đổi trong cung cách mưu sinh............................................................... 108
3.3.3. Biến đổi trong cung cách ứng xử .................................................................. 112
3.3.4. Biến đổi trong cung cách hưởng thụ, tiêu dùng văn hóa .............................. 118
3.4. Xu hướng biến đối lối sống của cư dân Đà Nẵng trong bối cảnh phát triển du
lịch ........................................................................................................................... 123
3.4.1. Xu hướng tích cực trong biến đổi lối sống cư dân Đà Nẵng ........................ 123
3.4.2. Xu hướng tiêu cực trong biến đổi lối sống cư dân Đà Nẵng ........................ 131
Tiểu kết .............................................................................................................................. 140
Chương 4. BÀN LUẬN VỀ LỐI SỐNG CƯ DÂN ĐÀ NẴNG TRONG BỐI CẢNH
PHÁT TRIỂN DU LỊCH VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ...................................... 142
4.1. Dự báo xu hướng phát triển du lịch Đà Nẵng trong giai đoạn tới ....................... 142
4.2. Bàn luận về đặc trưng văn hóa của cư dân Đà Nẵng thể hiện qua lối sống trong
bối cảnh phát triển du lịch ....................................................................................... 144
4.3. Những vấn đề đặt ra đối với sự biến đổi lối sống cư dân Đà Nẵng trong bối
cảnh đẩy mạnh phát triển du lịch ............................................................................ 153
4.3.1. Phát triển sinh kế gắn với xây dựng, bảo vệ môi trường an ninh, an toàn ... 155
4.3.2. Xây dựng con người có nếp sống văn minh, có ý thức chấp hành luật pháp 156
4.3.3. Xây dựng hình ảnh con người Việt Nam/ con người Đà Nẵng thông qua hình
ảnh cá nhân ............................................................................................................. 157
4.3.4. Giữ gìn truyền thống, bản sắc dân tộc, sẵn sàng tiếp thu có chọn lọc và có
sức chống chọi trước văn hóa tiêu cực bên ngoài .................................................. 159
Tiểu kết .............................................................................................................................. 164
KẾT LUẬN ...................................................................................................................... 165
DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ ....................................... 172
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................................... 173
PHỤ LỤC…………………………………………………………………………190
