intTypePromotion=3

Luận án Tiến sĩ Luật học: Giải quyết khiếu kiện hành chính trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam

Chia sẻ: Lê Nhung | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:176

0
236
lượt xem
86
download

Luận án Tiến sĩ Luật học: Giải quyết khiếu kiện hành chính trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Luận án Tiến sĩ Luật học: Giải quyết khiếu kiện hành chính trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam đề xuất quan điểm, giải pháp để tiếp tục hoàn thiện pháp luật cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động GQKKHC nhằm tăng cường bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Luận án Tiến sĩ Luật học: Giải quyết khiếu kiện hành chính trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam

  1. VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN DANH TÚ GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN HÀNH CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC
  2. 2 HÀ NỘI – 2013
  3. VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN DANH TÚ GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN HÀNH CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM Chuyên ngành : Luật Hành chính Mã số : 62.38.20.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Chu Hồng Thanh TS. Lê Hồng Sơn
  4. 4 HÀ NỘI - 2013
  5. LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án này là công trình nghiên cứu của mình và không trùng l ặp v ới b ất cứ công trình nào của các tác gi ả khác; các s ố liệu được sử dụng trong Luận án có ngu ồn g ốc rõ ràng. Tác giả Nguyễn Danh Tú
  6. MỤC LỤC Nội dung Trang LỜI MỞ ĐẦU 1 Chương 1 - TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 9 ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước 9 1.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước 20 1.3. Nhận định về tình hình nghiên cứu 24 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 26 Chương 2 - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIẢI QUYẾT KHIẾU 27 KIỆN HÀNH CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM 2.1. Những vấn đề lý luận về giải quyết khiếu kiện hành 27 chính ở Việt Nam 2.1.1. Khái niệm về khiếu kiện hành chính và giải quyết 27 khiếu kiện hành chính 2.1.2. Đặc điểm của giải quyết khiếu kiện hành chính 30 2.1.3. Chủ thể giải quyết khiếu kiện hành chính 34 2.1.4. Đối tượng giải quyết khiếu kiện hành chính 35 2.1.5. Thẩm quyền giải quyết khiếu kiện hành chính 40 2.1.6. Về thủ tục khởi kiện và giải quyết vụ án hành chính tại Tòa 46 án 2.2. Những vấn đề lý luận về Nhà nước pháp quyền xã hội 48 chủ nghĩa liên quan đến giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt Nam 2.2.1. Khái quát và các đặc điểm của Nhà nước pháp quyền 48 xã hội chủ nghĩa liên quan đến giải quyết khiếu ki ện hành chính
  7. 2.2.2. Yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 54 đối với giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt Nam 2.2.3. Ý nghĩa của giải quyết khiếu kiện hành chính trong 58 điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 64 Chương 3 - THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU KIỆN HÀNH CHÍNH 67 TRONG ĐIỀU KIỆN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM 3.1. Khái quát về giải quyết khiếu nại, giải quyết khiếu kiện 67 hành chính ở Việt Nam trước năm 1996 3.2. Pháp luật về giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt Nam 69 giai đoạn 1996 đến nay 3.2.1. Pháp luật về giải quyết khiếu kiện hành chính giai 69 đoạn 1996 - 2011 3.2.2. Pháp luật về giải quyết khiếu kiện hành chính giai 77 đoạn 2011 đến nay 3.3. Hoạt động giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt Nam 95 giai đoạn 1996 đến nay 3.3.1. Hoạt động giải quyết khiếu kiện hành chính giai đoạn 95 1996 - 2011 3.3.2. Hoạt động giải quyết khiếu kiện hành chính giai đoạn 103 2011 đến nay TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 108 Chương 4 - QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI 110 QUYẾT KHIẾU KIỆN HÀNH CHÍNH TRONG ĐIỀU KIỆN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM 4.1. Quan điểm nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu kiện 110 hành chính trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 4.1.1. Bảo đảm quán triệt chủ trương, đường lối của Đảng 110
  8. 4.1.2. Bảo đảm yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã 110 hội chủ nghĩa, cải cách hành chính nhà nước 4.1.3. Bảo đảm yêu cầu cải cách tư pháp 111 4.1.4. Bảo đảm tốt hơn quyền khiếu kiện của công dân 111 4.1.5. Bảo đảm kế thừa các quy định của pháp luật, kinh 112 nghiệm giải quyết khiếu kiện hành chính hiện hành; tham kh ảo có chọn lọc kinh nghiệm của nước ngoài; tương thích với các điều ước quốc tế mà nước ta là thành viên 4.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết khi ếu ki ện hành 114 chính trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã h ội chủ nghĩa ở Việt Nam 4.2.1. Tiếp tục đổi mới nhận thức về giải quyết khiếu kiện 114 hành chính 4.2.2. Đổi mới mô hình tổ chức Tòa hành chính giải quyết khiếu 118 kiện hành chính 4.2.3. Tiếp tục hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính 127 4.2.4. Tiếp tục hoàn thiện pháp luật nội dung có liên quan 136 đến giải quyết khiếu kiện hành chính 4.2.5. Tăng cường năng lực xét xử của đội ngũ Thẩm phán hành 137 chính 4.2.6. Nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hành chính 143 TIỂU KẾT CHƯƠNG 4 147 KẾT LUẬN 149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 151 CỦA TÁC GIẢ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 152
  9. DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT GQKKHC Giải quyết khiếu kiện hành chính TAND Tòa án nhân dân TANDTC Tòa án nhân dân tối cao VKSND Viện kiểm sát nhân dân VKSNDTC Viện kiểm sát nhân dân tối cao PLTTGQCVAHC Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính LTTHC Luật tố tụng hành chính QĐHC Quyết định hành chính HVHC Hành vi hành chính
  10. 10 LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của Đề tài 1.1. Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đã đặt ra các yêu cầu đối với GQKKHC. Nhà nước pháp quyền khác với nhà nước khác ở mối quan hệ giữa công quyền và người dân. Trong Nhà nước phong kiến mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân là mối quan hệ một chiều thể hiện ở việc thần dân chịu trách nhiệm trước Nhà nước mà không có chiều ngược lại: chính Nhà nước cũng phải chịu trách nhiệm trước người dân. Trong Nhà nước pháp quyền, mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân là mối quan hệ qua lại hai chiều. Nhà nước hoàn toàn có thể và có nguy cơ bị công dân của mình khởi kiện ra Tòa án nếu các quyết định của cơ quan thực hiện quyền hành pháp, hành vi công vụ của công chức xâm hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Bên cạnh đó, nói đến Nhà nước pháp quyền là nói đến một Nhà nước mà ở đó, quyền con người, quyền công dân được ghi nhận trong Hiến pháp và pháp luật đồng thời được bảo đảm thực hiện và bảo vệ trên thực tế bằng các chế định pháp lý khác nhau. Khi quyền công dân trong Nhà nước pháp quyền bị xâm phạm bởi cơ quan hành chính thì một trong những ch ế đ ịnh pháp lý bảo vệ quyền công dân hiệu quả nhất chính là việc giải quyết khiếu kiện bằng con đường Tòa án. Như vậy, GQKKHC là một chế định pháp lý hướng đến mục đích cuối cùng là bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong Nhà nước pháp quyền. Chúng ta đang xây dựng Nhà n ước pháp quy ền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, vì v ậy vi ệc nghiên cứu những yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đối với GQKKHC cũng như nâng cao vai trò, hiệu quả của GQKKHC tại Tòa án là cần thiết. 1.2. Công cuộc cải cách tư pháp đã đặt ra nhiệm vụ phải nâng cao
  11. 11 hiệu quả GQKKHC, đổi mới tổ chức và hoạt động của Tòa án. Chúng ta đang xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đặt dưới sự lãnh đ ạo của Đảng. Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02 tháng 6 năm 2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã chỉ rõ: Mở rộng thẩm quyền xét xử của Tòa án đối với các khiếu kiện hành chính. Đổi mới mạnh mẽ thủ tục giải quyết các khiếu kiện hành chính t ại Tòa án; t ạo đi ều kiện thuận lợi cho người dân tham gia tố tụng, bảo đảm sự bình đẳng giữa công dân và cơ quan công quyền trước Tòa án; Xây dựng cơ chế bảo đảm mọi bản án của Tòa án có hiệu lực pháp luật phải được thi hành, các cơ quan hành chính vi phạm bị xử lý theo phán quyết của Tòa án phải nghiêm chỉnh chấp hành; Tổ chức hệ thống Tòa án theo thẩm quy ền xét xử, không ph ụ thuộc vào đơn vị hành chính. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần th ứ XI của Đảng cũng khẳng định: “Đổi mới hệ thống tổ chức Tòa án theo thẩm quyền xét xử, mở rộng thẩm quyền xét xử đối với các khiếu kiện hành chính” [11, tr. 53-54]. Như vậy, các Nghị quyết của Đảng đã đặt ra nhiệm vụ hết sức quan trọng cho công cuộc cải cách tư pháp trong đó có hoàn thi ện việc GQKKHC tại Tòa án nhằm đáp ứng các yêu cầu của ti ến trình c ải cách tư pháp. 1.3. Pháp luật cũng như thực tiễn hoạt động GQKKHC ở nước ta trong thời gian qua còn nhiều bất cập. Khi thực hiện chức năng quản lý hành chính, Nhà nước không thể tránh khỏi vấn đề xung đột lợi ích gi ữa m ột bên là cơ quan nhà nước với một bên là những người trực tiếp bị tác động bởi các QĐHC, HVHC. Trong các quyết định và hành vi đó, không hiếm nh ững QĐHC, HVHC trái pháp luật, xâm phạm hoặc tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Khi cho rằng quyền lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm từ phía công quy ền, người dân luôn có nhu c ầu cần đến một cơ quan độc lập, vô tư và khách quan để phán quy ết trên c ơ s ở pháp luật. Về phía Nhà nước, trước yêu cầu chính đáng của công dân, luôn
  12. 12 đặt ra nhiệm vụ phải xây dựng hệ thống pháp luật, tạo cơ sở đ ể gi ải quy ết những khiếu kiện đó của công dân. Tuy nhiên, pháp luật cũng nh ư th ực ti ễn giải quyết khiếu kiện của công dân đối với những QĐHC, HVHC của c ơ quan, công chức nhà nước ở nước ta vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế. Thực tiễn công tác quản lý nhà nước ở các cấp, các ngành thời gian qua cho thấy: cùng với sự phát triển không ngừng của kinh tế - xã hội và sự hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng kéo theo sự phức tạp, khó khăn cho cơ quan hành chính trong quản lý hành chính nhà nước. Một trong những biểu hiện của tình trạng này là số lượng các vụ khiếu nại, khiếu kiện hành chính của công dân không ngừng gia tăng, thậm chí có lúc, có nơi, có lĩnh vực tình trạng khiếu nại, khiếu kiện đã trở thành điểm nóng. Mặc dù hàng năm, các cơ quan chức năng đã giải quyết một số lượng lớn các đơn thư khiếu nại, khiếu kiện của công dân nhưng công tác giải quyết khiếu nại, khiếu kiện hành chính vẫn còn nhiều yếu kém. Đặc biệt, pháp luật về việc GQKKHC bằng con đường Tòa án đã có nhưng số lượng vụ việc khiếu kiện hành chính được giải quyết tại Tòa hành chính không nhiều, chất lượng giải quyết chưa cao, trong khi đó, các cơ quan giải quyết khiếu nại hành chính luôn trong tình trạng quá tải. Hiện tượng trên phản ánh một thực tế công tác GQKKHC của chúng ta cần được nghiên cứu để tiếp tục hoàn thiện. Việc nâng cao chất lượng GQKKHC nhằm bảo vệ quyền con người , quyền công dân trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa cần dựa trên kết quả của việc nghiên cứu vấn đề này ở cả ba ph ương diện: lý luận, pháp luật và thực tiễn. Xuất phát từ các lý do trên đây, nghiên cứu sinh lựa chọn đề tài Luận án Tiến sỹ: Giải quyết khiếu kiện hành chính trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam. 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2.1. Mục đích nghiên cứu Việc nghiên cứu Đề tài Luận án của tác giả nhằm đóng góp về mặt lý
  13. 13 luận khi đưa ra khái niệm về GQKKHC tại Tòa án, những yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đối với việc GQKKHC, phân tích, đánh giá thực tiễn GQKKHC trong thời gian qua. Đặt vấn đề nghiên cứu trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa, cải cách tư pháp, Luận án đề xuất quan điểm, giải pháp để tiếp tục hoàn thiện pháp luật cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động GQKKHC nhằm tăng cường bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu Trên cơ sở tiếp thu các kết quả nghiên cứu của các tác gi ả đi trước, Luận án có nhiệm vụ nghiên cứu sau đây: Thứ nhất, nghiên cứu đưa ra khái niệm về GQKKHC tại Tòa án; các yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đối với GQKKHC với tư cách là một phương pháp góp phần tăng cường bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quy ền xã h ội ch ủ nghĩa. Thứ hai, đánh giá thực trạng các quy định của pháp luật và thực trạng hoạt động GQKKHC từ năm 1995, 1996 đến nay. Từ đó rút ra những ưu điểm và hạn chế của các quy định pháp luật và hoạt động GQKKHC qua các giai đoạn. Thứ ba, đề xuất quan điểm, giải pháp nâng cao chất lượng GQKKHC tại Tòa án, đổi mới mô hình tổ chức Tòa hành chính, tổ chức theo thẩm quyền xét xử. 3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu của Luận án là lĩnh vực GQKKHC tại Tòa án thể hiện ở phương diện lý luận, pháp luật và thực tiễn hoạt động GQKKHC tại Tòa án ở Việt Nam từ năm 1995, 1996 đến nay và đặc biệt trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và cải cách tư pháp hiện
  14. 14 nay. Bên cạnh đó, Luận án có đề cập đến pháp luật GQKKHC của một số nước trên thế giới để từ đó rút ra một số kinh nghiệm trên cơ sở phù h ợp với điều kiện của nước ta. Đối tượng nghiên cứu của Luận án là việc GQKKHC tại Tòa án trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách tư pháp: những vấn đề lý luận, thực trạng những quy định pháp luật và th ực trạng giải quyết các vụ án hành chính tại Tòa án để từ đó đưa ra các ki ến nghị, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết các khiếu kiện hành chính tại Tòa án. 4. Phương pháp nghiên cứu và cách tiếp cận Trong quá trình nghiên cứu, Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây: - Việc nghiên cứu dựa trên cơ sở học thuyết Mác – Lê Nin, tư t ưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước, pháp luật nói chung và hoạt động quản lý hành chính nhà nước nói riêng, quan điểm của Đảng C ộng s ản Vi ệt Nam v ề v ấn đề xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, về cải cách hành chính và cải cách tư pháp (Chiến lược c ải cách tư pháp đến năm 2020) để tiếp cận vấn đề GQKKHC. Đây là c ơ s ở lý luận, là nguyên tắc chỉ đạo xuyên suốt trong quá trình nghiên cứu các vấn đề lý luận cũng như thực tiễn GQKKHC ở nước ta hiện nay và cũng là cơ sở để đề xuất phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động GQKKHC, hoàn thiện mô hình và thẩm quyền GQKKHC của Tòa hành chính. - Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: khi nghiên cứu các quy định của pháp LTTHC, tác giả đặt quy định đó trong sự vận đ ộng phát triển, trong bối cảnh quy định đó được ban hành để từ đó nghiên cứu, đánh giá. Ví dụ: khi nghiên cứu về thẩm quyền giải quyết các khi ếu ki ện hành chính, tác giả nhận thấy theo PLTTGQCVAHC năm 1996, Tòa án có
  15. 15 thẩm quyền giải quyết 08 loại khiếu kiện hành chính đến Pháp l ệnh s ửa đổi, bổ sung một số điều của PLTTGQCVAHC năm 1998, Tòa án có thẩm quyền giải quyết 10 loại khiếu kiện hành chính đến Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của PLTTGQCVAHC năm 2006, Tòa án có th ẩm quy ền giải quyết 22 loại khiếu kiện hành chính và đến LTTHC năm 2010, Tòa án có thẩm quyền giải quyết đối với hấu hết các loại khiếu ki ện hành chính (chỉ trừ một số lĩnh vực). Như vậy, thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện hành chính của Tòa án ngày càng được mở rộng, ngày càng được hoàn thi ện hơn. Xuất phát từ năng lực giải quyết các vụ án hành chính của Tòa án nên thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện hành chính của Tòa án được mở rộng dần qua từng giai đoạn. Nếu mở rộng ngay từ giai đoạn đầu, trong khi Tòa hành chính mới được thành lập thì sẽ gây quá tải cho Tòa án, Tòa án s ẽ khó đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được ngay. Chúng ta nghiên cứu cơ ch ế GQKKHC tại Tòa hành chính cần nhận thấy cơ chế GQKKHC t ại Tòa hành chính đã phát triển từ chưa đến có, từ ít hoàn thiện đến ngày càng hoàn thiện hơn. - Phương pháp kết hợp giữa lý luận và th ực ti ễn: khi nghiên c ứu Lu ận án, tác giả sử dụng lý luận về Nhà nước, pháp luật, dân ch ủ xã h ội ch ủ nghĩa của Chủ nghĩa Mác – Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh để nghiên cứu, phân tích các quy định của pháp luật và thực tiễn hoạt động GQKKHC tại Tòa án. Từ thực tiễn, nghiên cứu, tổng kết, khái quát hóa để rút ra nh ững đánh giá, kết luận. Kết hợp giữa lý luận và thực tiễn để nghiên cứu, đánh giá nhằm từ đó đưa ra các kiến nghị, đề xuất. - Phương pháp phân tích, tổng hợp: Luận án sử dụng phương pháp phân tích để phân tích các quy định cụ thể của pháp LTTHC, phân tích số lượng cũng như chất lượng hoạt động giải quyết các khiếu kiện hành chính tại Tòa án. Từ đó, tổng hợp, khái quát hóa để rút ra ưu điểm, nhược điểm, những mặt được và những điểm còn hạn chế, bất cập của các quy định pháp luật cũng
  16. 16 như thực trạng hoạt động GQKKHC tại Tòa án. Trên cơ sở đó tác giả đưa ra phương hướng, giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế GQKKHC tại Tòa án. - Phương pháp so sánh: tác giả nghiên cứu, so sánh quy định của pháp luật và thực trạng GQKKHC qua các giai đoạn khác nhau (từ năm 1995, 1996 đến năm 2011 và từ năm 2011 đến nay) để từ đó thấy bước phát tri ển ngày càng hoàn thiện hơn của các quy định pháp luật cũng nh ư cơ ch ế GQKKHC tại Tòa án. Tác giả cũng nghiên cứu, so sánh mô hình tổ chức và thẩm quyền của cơ quan tài phán hành chính ở một số nước trên th ế giới để từ đó rút ra một số kinh nghiệm trên cơ sở phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam. - Về cách tiếp cận của Đề tài: + Tác giả nghiên cứu các đặc trưng của Nhà nước pháp quy ền xã hội chủ nghĩa, các yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội ch ủ nghĩa đối với GQKKHC tại Tòa án; + Tác giả nghiên cứu, đánh giá thực trạng pháp luật cũng như hoạt động GQKKHC tại Tòa án từ năm 1995, 1996 đến nay (trên cơ sở chia làm hai giai đoạn: giai đoạn từ năm 1995, 1996 đến năm 2011 và từ năm 2011 khi LTTHC có hiệu lực đến nay); + Tác giả đề xuất quan điểm và giải pháp nâng cao chất lượng GQKKHC tại Tòa án, đổi mới mô hình tổ chức và thẩm quyền của Tòa hành chính. 5. Đóng góp mới về khoa học của Luận án Trên cơ sở hệ thống hóa những kết quả đã đạt được của khoa học pháp lý nước ta về GQKKHC, Luận án đã đạt được một số điểm mới sau đây: - Thứ nhất, Luận án làm rõ về mặt lý luận khái niệm, đặc điểm của GQKKHC, đặc biệt đặt trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, một Nhà nước mà quyền con người, quyền công dân được
  17. 17 tôn trọng và bảo vệ, Nhà nước mà mọi tranh chấp trong đó có tranh ch ấp hành chính được giải quyết khách quan, không thiên vị tại Tòa án. - Thứ hai, tác giả nghiên cứu đưa ra các yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đối với việc GQKKHC ở Việt Nam. - Thứ ba, Luận án khẳng định vấn đề xây dựng nền hành chính trong sạch, hiệu lực, hiệu quả phụ thuộc nhiều yếu tố, trong đó có việc hoạt động quản lý hành chính của cơ quan hành chính nhà nước và hoạt động công vụ của cán bộ, công chức phải được kiểm soát bởi một hệ thống cơ quan tư pháp. - Thứ tư, Luận án tổng kết, đánh giá những ưu điểm, hạn chế của pháp luật và hoạt động GQKKHC từ năm 1996 đến năm 2011 và từ năm 2011 đến nay, trên cơ sở cập nhật những thông tin, số liệu mới nhất. - Thứ năm, Luận án đưa ra quan điểm và giải pháp để nâng cao chất lượng GQKKHC tại Tòa án, trong đó có việc đổi mới, hoàn thiện mô hình t ổ chức và thẩm quyền của Tòa hành chính trong hệ thống TAND. 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án - Ý nghĩa về lý luận: Bằng việc đưa ra nh ững kiến gi ải t ương đ ối toàn diện trên phương diện lý luận về khiếu kiện hành chính và GQKKHC đặt trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách t ư pháp, Luận án đã có những đóng góp nhất định về mặt khoa học, góp phần đặt cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu toàn diện, chuyên sâu vấn đề GQKKHC trong các lĩnh vực cụ thể. Đặc biệt, các giải pháp mà Luận án đưa ra có ý nghĩa quan trọng về mặt lý luận, góp ph ần nâng cao ch ất l ượng gi ải quyết các vụ án hành chính trong thực tiễn. - Ý nghĩa về thực tiễn: Bằng việc đưa ra những kiến giải lý luận về khiếu kiện hành chính và GQKKHC, phân tích thực trạng pháp lu ật, th ực trạng giải quyết các vụ án hành chính, Luận án nhận th ấy tính cấp thiết phải đổi mới, nâng cao hiệu quả GQKKHC ở nước ta hiện nay. Đồng thời
  18. 18 khẳng định, GQKKHC bằng con đường Tòa hành chính là phù hợp với yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Từ đó, đóng góp vào việc hoàn thiện pháp luật về GQKKHC, nâng cao chất lượng của công tác xét x ử các tranh chấp hành chính tại Tòa án ở nước ta. 7. Kết cấu của Luận án Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Luận án có kết cấu 4 Chương như sau: - Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Luận án - Chương 2: Những vấn đề lý luận về GQKKHC trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam - Chương 3: Thực trạng GQKKHC trong điều kiện xây dựng Nhà n ước pháp quyền ở Việt Nam - Chương 4: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả GQKKHC trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam. Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Việc thực hiện tổng quan về tình hình nghiên cứu liên quan đ ến Đ ề tài Luận án là một phần trong quá trình nghiên cứu Luận án, v ới m ục tiêu chính là khái quát được tình hình nghiên cứu các vấn đề có liên quan tr ực ti ếp đ ến Đề tài Luận án, đưa ra các đánh giá, rút ra những nội dung nghiên cứu mà Luận án cần tiếp tục thực hiện. 1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước Quyền hành pháp là một trong ba nhánh của của quyền lực nhà nước. Hoạt động quản lý nhà nước của cơ quan hành pháp là hoạt động di ễn ra thường xuyên nhất, phổ biến nhất và trực tiếp nhất tác động đ ến quy ền, l ợi ích hợp pháp hàng ngày của công dân. Cùng với hoạt động qu ản lý nhà n ước
  19. 19 thì khó tránh khỏi phát sinh các tranh chấp hành chính giữa cơ quan công quyền và người dân thông qua các vụ việc khiếu kiện hành chính. Nguyên nhân, pháp luật, cơ chế, thực tiễn của hiện tượng khiếu kiện và GQKKHC luôn là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học trong đó có khoa học pháp lý. Điều này thể hiện ở nhiều công trình nghiên cứu ở các c ấp đ ộ khác nhau. Hiện nay, đã có được một khối lượng khá lớn các công trình nghiên cứu về lý luận và thực tiễn GQKKHC ở nước ta, mô hình tổ chức và hoạt động của hệ thống Tòa án, trong đó có tổ chức và hoạt động của Tòa hành chính. Sự quan tâm này được thể hiện ở các công trình nghiên c ứu đã nghiên cứu ở các nội dung, khía cạnh khác nhau. Nội dung thứ nhất, tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận về Nhà nước pháp quyền, gồm một số công trình và bài viết nghiên cứu sau đây: - Cơ sở lý luận và thực tiễn về Nhà nước pháp quy ền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, Đề tài khoa học cấp Nhà nước mã số KX.04-01 do GS. Nguyễn Duy Quý làm chủ nhiệm đề tài; - Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, GS. TSKH. Đào Trí Úc (Chủ biên), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005; - Mô hình tổ chức và hoạt động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân trong giai đoạn 2001 – 2010, Đề tài khoa học cấp Nhà nước mã số KX.04.02 do GS. TSKH. Đào Trí Úc làm Chủ nhiệm đề tài; - Quan điểm và những đặc trưng cơ bản của mô hình t ổng th ể Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, GS. TSKH. Đào Trí Úc, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 3/2000; - Mối quan hệ giữa xã hội, cá nhân, Nhà nước trong Nhà nước pháp quyền và vai trò của nó trong việc xác định mô hình tổng thể Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, GS. TS. Võ Khánh Vinh, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 2/2003; - Về quyền tư pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của
  20. 20 dân, do dân và vì dân ở nước ta , GS. TS. Võ Khánh Vinh, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 8/2003; - Nhà nước pháp quyền, bảo vệ quyền con người và tài phán hành chính, PGS. TS. Nguyễn Như Phát, trong sách Tài phán hành chính trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế ở Vi ệt Nam hi ện nay, PGS. TS. Nguyễn Như Phát và PGS. TS. Nguy ễn Th ị Vi ệt H ương (đồng chủ biên), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2010; - Về kiểm soát quyền lực hành pháp trong hệ thống quyền lực nhà nước Việt Nam hiện nay, PGS. TS. Vũ Thư, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 12/ 2006. Trong các công trình nghiên cứu của mình, các tác giả đã phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn về quyền lực nhà nước, về Nhà nước pháp quyền nói chung và về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam nói riêng, đã đánh giá và phân tích về những yếu tố đặc trưng của Nhà n ước pháp quyền, về mô hình tổ chức và hoạt động của một Nhà nước pháp quy ền. Trong các tác phẩm nghiên cứu này, các vấn đề về quy ền lực nhà n ước, v ề quyền tư pháp, về vai trò, vị trí của Tòa án - ch ủ thể th ực hiện quy ền t ư pháp trong Nhà nước pháp quyền đã được các nhà khoa học, các tác giả phân tích thấu đáo. Qua đó, tác giả nhận thức rõ hơn nh ững v ấn đ ề lý lu ận v ề t ổ chức và hoạt động của Tòa án trong bộ máy nhà nước của m ột số nước trên thế giới, về tổ chức hệ thống Tòa án trong bộ máy nhà nước Vi ệt Nam qua các thời kỳ. Tuy nhiên, các công trình này chưa đề cập sâu và toàn di ện đ ến vị trí, vai trò của Tòa hành chính trong Nhà nước pháp quy ền xã h ội ch ủ nghĩa với tư cách là một phương thức bảo vệ quyền con người, quy ền công dân. Nội dung thứ hai, tập trung vào những vấn đề liên quan đến công cuộc cải cách tư pháp hiện nay ở Việt Nam cũng như việc đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống TAND đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, g ồm một

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản