BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
VIỆN DINH DƯỠNG
BÙI THỊ KHÁNH THUẬN
NGHIÊN CU MỘT SỐ ĐA HÌNH GEN,
YẾU TỐ DINH DƯỠNG VÀ LỐI SỐNG
LIÊN QUAN ĐẾN RỐI LOẠN LIPID MÁU
) NGƯ*I TRUNG NIÊN TẠI HÀ NAM
(2018-2024)
LUẬN ÁN TIẾN S3 DINH DƯỠNG
HÀ NỘI – 2025
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
VIỆN DINH DƯỠNG
BÙI THỊ KHÁNH THUẬN
NGHIÊN CU MỘT SỐ ĐA HÌNH GEN,
YẾU TỐ DINH DƯỠNG VÀ LỐI SỐNG
LIÊN QUAN ĐẾN RỐI LOẠN LIPID MÁU
) NGƯ*I TRUNG NIÊN TẠI HÀ NAM
(2018-2024)
Chuyên ngành: Dinh dưỡng
Mã số: 9720401
LUẬN ÁN TIẾN S3 DINH DƯỠNG
NgưGi hưHng dIn khoa hMc:
1. PGS.TS. TrQn Quang BRnh
2. TS. Dương TuTn Linh
HÀ NỘI -2025
L*I CAM ĐOAN
Tôi là Bùi Thị Khánh Thuận, nghiên cứu sinh khóa 14 ti Viện Dinh
dưỡng, chuyên ngành dinh dưỡng, xin cam đoan:
1. Đây là luận án do bản thân tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn PGS.TS.
Trần Quang Bình và TS. Dương Tuấn Linh;
2. Công trình nghiên cứu này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu
khác đã được công bố ti Việt Nam;
3. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác,
trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi
nghiên cứu. Tôi đã được chủ nhiệm đK tài cho phLp sM dNng mOt phần số liệu
tP “Nghiên cứu thuần tập 5 năm vK bệnh đái tháo đưTng tUp 2 và hOi chứng
chuyVn hóa ở ngưTi Việt Nam: Vai trW yXu tố di truyKn và lối sống” đV báo
cáo trong luận án của tôi.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm vK những cam kXt này.
Hà Nội, ngày tháng năm 2025
TUc giV
BWi ThX KhUnh ThuYn
L*I CZM ƠN
ĐV hoàn thành luận án này, ngoài sự cố g[ng hXt sức mình của bản
thân, tôi đã nhận được sự gi\p đỡ và đOng viên của quU thầy, cô, anh, chị, em
đ^ng nghiệp và ngưTi thân.
Tôi xin trân tr_ng cảm ơn Ban Giám đốc, Trung tâm Đào to Dinh
dưỡng và Thực phẩm, Khoa Dinh dưỡng và Bệnh không lây nhiam, Khoa Vi
sinh vật và Sinh h_c phân tM, Viện Dinh dưỡng đã luôn to điKu kiện, gi\p đỡ
tôi trong quá trình h_c tập và hoàn thành luận án.
Tôi xin bày tỏ sự biXt ơn chân thành, sâu s[c nhất tới PGS.TS. Trần
Quang Bình và TS. Dương Tuấn Linh luôn tận tâm hướng dẫn, truyKn đt
kiXn thức, kc năng quU báu trong suốt quá trình tôi h_c tập, nghiên cứu và
hoàn thành luận án.
Tôi xin trân tr_ng cảm ơn Ban Giám hiệu, PhWng Quản lU Đào to và
các đ^ng nghiệp TrưTng Đi h_c ĐiKu dưỡng Nam Định đã luôn khích lệ,
gi\p đỡ, to điKu kiện đV tôi h_c tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.
Cuối cùng, tôi xin gMi lTi cảm ơn tới gia đình, ngưTi thân đã luôn bên
cnh, đ^ng hành, đOng viên và gi\p đỡ tôi đV tôi hoàn thành nhiệm vN h_c tập
và nghiên cứu.
Hà Nội, ngày tháng năm 2025
Nghiên c\u sinh
BWi ThX KhUnh ThuYn
MỤC LỤC
ĐdT VeN Đf...........................................................................................................1
CHƯƠNG 1: T]NG QUAN TÀI LIỆU................................................................5
1.1. Tgng quan vK lipid 5
1.1.1. Khái niệm lipid và các thành phần của lipid 5
1.1.2. Vai trW và nhu cầu của lipid trong cơ thV 8
1.1.3. ChuyVn hóa lipid 10
1.2. Tgng quan rối lon lipid máu 14
1.2.1. Khái niệm 14
1.2.2. Chẩn đoán rối lon lipid máu 14
1.2.3. Nguyên nhân gây rối lon lipid máu 15
1.2.4. Hậu quả của rối lon lipid máu 16
1.3. Gen và rối lon lipid máu 17
1.3.1. MOt số gen liên quan với rối lon lipid máu 17
1.3.2. Đa hình đơn nucleotide LPL rs320, LIPC rs2070895, NPC1L1 rs2072183
và rối lon lipid máu 22
1.3.3. MOt số nghiên cứu gen và rối lon lipid máu ở Việt Nam 28
1.4. MOt số phương pháp phân tích gen 31
1.5. MOt số yXu tố dinh dưỡng liên quan đXn rối lon lipid máu 36
1.5.1. YXu tố dinh dưỡng làm tăng rối lon lipid máu37
1.5.2. YXu tố dinh dưỡng dự phWng rối lon lipid máu 40
1.6. MOt số yXu tố lối sống liên quan đXn rối lon lipid máu 43
1.7. Sự tương tác giữa gen và rối loi lipid máu với mOt số yXu tố dinh dưỡng, lối
sống
45
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯ^NG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU..................49
2.1. Đối tượng, địa điVm, thTi gian nghiên cứu 49
2.1.1. Đối tượng nghiên cứu 49
2.1.2. Địa điVm nghiên cứu 49
2.1.3. ThTi gian nghiên cứu 50