Luận án Tiến sĩ: Tác động của tài chính toàn diện kỹ thuật số đến bền vững tài chính của hệ thống Ngân hàng Thương mại tại các quốc gia có thu nhập trung bình thấp

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu ngày càng hướng đến phát triển bền vững, tài chính toàn diện đóng vai trò thiết yếu trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giảm nghèo và nâng cao công bằng xã hội. Tuy nhiên, sự bất bình đẳng trong khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính truyền thống vẫn còn phổ biến, đặc biệt tại các quốc gia thu nhập trung bình thấp. Sự phát triển của tài chính toàn diện kỹ thuật số (TCTDKTS), tận dụng công nghệ số, đang cách mạng hóa cách thức cung cấp dịch vụ tài chính, giúp khắc phục những rào cản này và mở rộng khả năng tiếp cận. Việc đánh giá tác động của TCTDKTS đến bền vững tài chính của hệ thống ngân hàng thương mại ở các quốc gia này là vô cùng cần thiết, nhằm cung cấp cơ sở hoạch định chính sách hiệu quả.

Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và kinh tế học; các nhà hoạch định chính sách tại các tổ chức tài chính và chính phủ, đặc biệt ở các quốc gia thu nhập trung bình thấp; và các chuyên gia ngân hàng quan tâm đến tài chính toàn diện kỹ thuật số và bền vững tài chính.

Luận án này tập trung nghiên cứu tác động của tài chính toàn diện kỹ thuật số (TCTDKTS) đến bền vững tài chính của hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) tại 14 quốc gia thu nhập trung bình thấp (TNTBT) trong giai đoạn 2014-2023. Để đạt được mục tiêu này, luận án xây dựng chỉ số TCTDKTS bao gồm khả năng tiếp cận và mức độ sử dụng dịch vụ tài chính, đồng thời xây dựng chỉ số bền vững tài chính dựa trên các tiêu chí hiệu quả và ổn định tài chính, cả hai đều được ước lượng thông qua phương pháp phân tích thành phần chính (PCA). Kết quả nghiên cứu cho thấy mặc dù các chỉ số TCTDKTS ở các quốc gia này vẫn ở mức thấp và trung bình, chúng đang có xu hướng gia tăng theo thời gian. Sử dụng phương pháp hồi quy tuyến tính Bayes, luận án chỉ ra rằng TCTDKTS, đặc biệt là khía cạnh sử dụng, có tác động tích cực đáng kể đến bền vững tài chính của hệ thống NHTM. Bên cạnh đó, luận án còn kiểm soát các biến vĩ mô và đặc điểm ngân hàng, phát hiện rằng hầu hết các yếu tố này đều có tác động tích cực, ngoại trừ lạm phát và chi phí hoạt động có tác động tiêu cực. Từ những phát hiện này, luận án đề xuất các hàm ý chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển TCTDKTS và tăng cường bền vững tài chính tại các quốc gia TNTBT, cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho quá trình hoạch định chính sách và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.