ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------
DƯƠNG TUẤN NGHĨA
CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA LIÊN BANG NGA ĐỐI
VỚI ASEAN NHỮNG NĂM ĐẦU THẾ KỶ XXI
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH QUAN HỆ QUỐC TẾ
MÃ SỐ: 60.31.40
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Nguyễn Văn Lịch
Hà Nội, 2010
- 1 -
MỤC LỤC
Trang
Danh mục các chữ viết ……………………………………………………... 3
Danh mục các bảng biểu …………………………………………………… 5
MỞ ĐẦU …………………………………………………………………… 6
CHƢƠNG 1: NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH
ĐỐI NGOẠI CỦA NGA ĐỐI VỚI ASEAN NHỮNG NĂM ĐẦU THẾ
KỶ XXI …..….............................................................................................. 12
1.1. Bối cảnh quốc tế đầu thế kỷ XXI ……………………..………….. 12
1.2 Khu vực Châu Á - Thái Bình Dƣơng đầu thế kỷ XXI ………....... 14
1.2.1 Quan hệ giữa các nước lớn trong khu vực Châu Á- Thái Bình Dương
………………………………………………………….. ………………… 14
1.2.2 Sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ kinh tế quốc tế trong khu vực … 20
1.3. Thực trạng ASEAN thập niên đầu thế kỷ XXI ………………….. 23
1.3.1 Những nhân tố thuận lợi ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của
ASEAN …………………………………………………………………….. 23
1.3.2 Những khó khăn và thách thức đối với ASEAN hiện nay……….…. 26
1.4. Nƣớc Nga bƣớc vào thế kỷ XXI ………………………………….. 28
1.4.1 Đặc điểm, tình hình Liên bang Nga thập niên đầu thế kỷ XXI …….. 28
1.4.2 Sự phục hưng của nước Nga dưới thời tổng thống Putin …………... 33
CHƢƠNG 2: QUAN HỆ ĐỐI NGOẠI CỦA LIÊN BANG NGA VỚI
ASEAN ĐẦU THẾ KỶ XXI ……………………………………..…….. 37
2.1. Chính sách đối ngoại của Liên bang Nga đầu thế kỷ XXI ...….... 37
2.1.1 Quan điểm mới về chính sách đối ngoại của Liên bang Nga …….... 37
2.1.2 Liên bang Nga và định hướng tăng cường hợp tác với các nước
ASEAN và Đông Á …………………………………………...................... 41
2.2. ASEAN trong chính sách đối ngoại của Liên bang Nga .……...... 44
2.2.1 ASEAN trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế …. 44
- 2 -
2.2.2 Vị trí của ASEAN trong đường lối đối ngoại mới của Liên bang Nga
……………………………………………………………………………… 46
2.3. Sự triển khai chính sách đối ngoại của Nga với ASEAN trong thập
niên đầu thế kỷ XXI ...…… .…………………………………………….. 48
2.3.1 Quan hệ chính trị, an ninh và quân sự …………………………….... 48
2.3.2 Quan hệ kinh tế ……...……………………………………………... 54
2.3.3 Quan hệ về văn hóa - giáo dục ……………………………………... 65
CHƢƠNG 3: VAI TRÒ CỦA VIỆT NAM TRONG QUAN HỆ NGA -
ASEAN …………………………………………………………….……… 68
3.1. Quan hệ truyền thống Việt Nam - Liên Xô / Liên bang Nga ….. 68
3.2. Việt Nam trong tam giác quan hệ Nga - Việt Nam - ASEAN ...... 73
3.3.1 Vai trò ngày càng được nâng cao của Việt Nam trong ASEAN..….. . 73
3.2.2 Lợi thế của Việt Nam với vai trò là cầu nối trong quan hệ Nga -ASEAN
……………………………………………………………………………… 75
3.3. Tác động của quan hệ Nga - ASEAN đối với Việt Nam ………… 78
3.3.1 Tác động về chính trị - an ninh…………………………………….... 78
3.3.2 Tác động về kinh tế ………….…………………………………….. 80
3.3.3 Tác động về văn hóa ……………………………………………….. 84
KẾT LUẬN……………………………………………………………….. 87
Tài liệu tham khảo…………………………………………….………….. 91
- 3 -
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
AEC ASEAN Economic Community
Cộng đồng kinh tế ASEAN
AFTA ASEAN Free Trade Area
Khu vực tự do thương mại ASEAN
AMM ASEAN Ministerial Meeting
Hội nghị Bộ trưởng ASEAN
APEC Asia - Pacific Economic Cooperation
Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương
ARF ASEAN Regional Forum
Diễn đàn khu vực ASEAN
ASC ASEAN Security Community
Cộng đồng an ninh ASEAN
ASCC ASEAN Socio - Cultural Community
Cộng đồng văn hóa - xã hội ASEAN
CIS Community of Independent States
Cộng đồng các quốc gia độc lập
EAEC Europe - Asia Economic Community
Cộng đồng kinh tế Á - Âu
EAFTA East Asian Free Trade Area
Khu vực mậu dịch tự do Đông Á
EAS East Asian Summit
Hội nghị thượng đỉnh Đông Á
EU European Union
Liên minh Châu Âu
FDI Foreign Direct Investment
- 4 -
Đầu tư trực tiếp nước ngoài
FTA Free Trade Area
Khu vực mậu dịch tự do
NATO North Atlantic Treaty Organization
Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương
SCO Shanghai Cooperation Organization
Tổ chức hợp tác Thượng Hải
TAC Treaty of Amity & Cooperation in Southeast Asia
Hiệp ước thân thiện và hợp tác Đông Nam Á
UN United Nations
Liên Hiệp Quốc
WTO World Trade Organization
Tổ chức Thương mại thế giới