BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

N
NG
GU
UY
YỄ
ỄN
N
T
TÚ
Ú
M
MA
AI
I
VẤN ĐỀ RỦI RO THANH KHOẢN CỦA
HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FUBRIGHT
CHUYÊN NGÀNH: CHÍNH SÁCH CÔNG
MÃ SỐ: 60.31.14
NGƯỜI HƯỚNG DẪN: TS TRẦN THỊ QUẾ GIANG
TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2012
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng
trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của
tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trường Đại học Kinh tế thành phố
Hồ Chí Minh hay Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright.
TP. Hồ Chí Minh, ngày 25 tháng 4 năm 2012
Tác giả luận văn
Nguyễn Tú Mai
ii
LỜI CẢM ƠN
Luận văn này đã được hoàn thành bằng sự nỗ lực của bản thân và sự giúp đỡ quý báu của Tiến
sĩ Trần Thị Quế Giang. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc vì sự đóng góp ý kiến và hướng
dẫn tận tình của Cô. Trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô đã truyền cho tôi những kiến thức và
phương pháp học tập tốt nhất để tôi có thể thực hiện các nghiên cứu của mình. Cũng xin gửi
lời cảm ơn tới các cán bộ, các anh chị và các bạn học viên đã giúp đỡ tôi trong suốt thời gian
qua để tôi có thể vượt qua những khó khăn thử thách.
Tác giả luận văn
Nguyễn Tú Mai
iii
TÓM TẮT NGHIÊN CỨU
Tính kém thanh khoản ở một số ngân hàng đơn lẻ có thể gây ra những ảnh hưởng xấu đến cả
hệ thống ngân hàng. Trong những năm gần đây, căng thẳng về thanh khoản của hệ thống ngân
hàng Việt Nam được biểu hiện rõ qua các cuộc đua lãi suất của các ngân hàng thương mại
trong giai đoạn 2008 – 2011 để huy động vốn từ khu vực dân cư và trên thị trường liên ngân
hàng. Một hệ quả kéo theo đó là sự khó khăn của các ngân hàng trong việc đáp ứng nhu cầu
vốn cho doanh nghiệp sản xuất kinh doanh cũng như toàn bộ nền kinh tế.
Giai đoạn 2006 – 2010, cùng với sự tăng trưởng của nền kinh tế, hệ thống Ngân hàng thương
mại phát triển với đặc điểm là nhiều ngân hàng qui mô nhỏ, tín dụng tăng trưởng với tốc độ
cao do đó tiềm ẩn rủi ro nợ xấu và sự sở hữu vốn chồng chéo tồn tại ở nhiều ngân hàng. Dựa
trên đánh giá hoạt động quản lý rủi ro thanh khoản của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong
giai đoạn 2008 – 2011, nghiên cứu đã chỉ ra rằng nguyên nhân dẫn đến tình trạng kém thanh
khoản của các ngân hàng trước hết là do sự bất cập trong chính sách vĩ mô. Giai đoạn 2006 –
2010, các chính sách vĩ mô được nới lỏng nhằm đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP từ 7,5% –
8%/năm, trong khi đó sự phối hợp không nhất quán giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài
khóa đã làm tăng áp lực thanh khoản cho hệ thống ngân hàng. Để ổn định thị trường tiền tệ,
Ngân hàng nhà nước đã thực hiện nhiều biện pháp can thiệp, tuy nhiên do các công cụ mang
tính hành chính đã làm cho thanh khoản của một số ngân hàng càng khó khăn hơn. Ngoài ra,
quản lý thanh khoản của bản thân các Ngân hàng thương mại còn nhiều bất cập, do đó không
đối phó được với các vấn đề về thanh khoản.
Trên cơ sở phân tích thực trạng của hệ thống ngân hàng, xác định các nguyên nhân ảnh hưởng
tới rủi ro thanh khoản, nghiên cứu đề xuất các chính sách đối với chính phủ để tăng cường sự
phối hợp nhất quán giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ phù hợp với mục tiêu tăng
trưởng. Đối với Ngân hàng nhà nước cần tăng cường việc sử dụng công cụ thị trường, làm
lành mạnh hệ thống ngân hàng bằng việc loại bỏ sở hữu chéo, đồng thời phân loại các ngân
hàng yếu kém về thanh khoản, minh bạch thông tin trong hoạt động ngân hàng để có các chính
sách giám sát thích hợp. Sau cùng giải pháp đối với ngân hàng thương mại là nâng cao chất
lượng quản lý tài sản để đảm bảo mục tiêu hoạt động an toàn và hiệu quả.
iv
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN............................................................................................................................. ii
TÓM TẮT NGHIÊN CỨU........................................................................................................ iii
MỤC LỤC ................................................................................................................................. iv
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ........................................................................................... vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU ..................................................................................................... viii
DANH MỤC HÌNH................................................................................................................... ix
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU......................................................................................................... 1
1.1 Bối cảnh nghiên cứu..................................................................................................... 1
1.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu ................................................................................... 2
1.3 Phương pháp, đối tượng, phạm vi nghiên cứu ............................................................. 3
1.4 Kết cấu của nghiên cứu................................................................................................ 4
CHƯƠNG 2. LÝ THUYẾT RỦI RO THANH KHOẢN NGÂN HÀNG.................................. 5
2.1 Thanh khoản của ngân hàng......................................................................................... 5
2.1.1 Khái niệm tính thanh khoản.................................................................................. 5
2.1.2 Đo lường thanh khoản .......................................................................................... 5
2.2 Rủi ro thanh khoản trong hệ thống ngân hàng ............................................................. 7
2.2.1 Khái niệm rủi ro thanh khoản ............................................................................... 7
2.2.2 Hệ quả của mất thanh khoản trong hệ thống ngân hàng....................................... 8
2.2.3 Quản lý rủi ro thanh khoản ................................................................................... 9
2.3 Các nghiên cứu về thanh khoản hệ thống ngân hàng................................................. 10
CHƯƠNG 3. THỰC TRẠNG THANH KHOẢN HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
VIỆT NAM............................................................................................................................... 12
3.1 Sơ lược về hệ thống Ngân hàng Việt Nam ................................................................ 12
3.2 Tình trạng thanh khoản của hệ thống NHTM ............................................................ 15
3.2.1 Các NHTM đua tăng lãi suất huy động vốn ....................................................... 15
3.2.2 Các ngân hàng khó đáp ứng nhu cầu vay vốn .................................................... 17
3.2.3 Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng tăng cao ................................................ 18