Lý Bân
Lý Bân (? - 1422), t là Ch t Văn là m t võ t ng c a ự ấ ộ ướ ủ nhà Minh. Lý Bân t ng gi ch c ừ ữ ứ t ng binhổ quân
đ i Minh t i Đ i Vi t su t t năm 1417 đ n năm 1422. T ng binh tr c Lý Bân là ộ ạ ạ ệ ố ừ ế ổ ướ Tr ng Phươ ụ và sau Lý
Bân là V ng Thôngươ .
Thân thế
Theo Minh sử ph n Li t truy n, quy n 154ầ ệ ệ ể [1], Lý Bân là ng i ườ Ph ng D ngượ ươ . Cha c a Lý Bân là Lý Tínủ
t ng theo ừMinh Thái Tổ chi n đ u l p công, sau đ c phong làm ch huy thiêm s v quân ế ấ ậ ượ ỉ ự ệ ở T Xuyênế.
Lý Bân đ c th a t p ch c c a cha.ượ ừ ậ ứ ủ
S nghi pự ệ
T i Trung Qu cạ ố
Lý Bân theo Minh Thành Tổ chi n đ u l p công, đ c phong làm h u quân đô đ c thiêm s . Đ n nămế ấ ậ ượ ữ ố ự ế
Vĩnh L c th nh t (1403), Lý Bân đ c ban t c Phong Thành h u, h ng l c 1 nghìn th ch, con cháuạ ứ ấ ượ ướ ầ ưở ộ ạ
đ oc th a t p.ự ừ ậ
Năm Vĩnh L c th 2 (1404), sau khi cùng T ng Thành bá Lý Tu n d p lo n ạ ứ ươ ấ ẹ ạ ở Vĩnh Tân, Lý Bân đ cượ
giao làm t ng đ cổ ố Qu ng Đôngả [1]
.
Sang Vi t Namệ
Tháng 7 năm Vĩnh L c th 4 (1406), Lý Bân nh n ch c t tham t ng, hàm phó t ng quân, tr lý choạ ứ ậ ứ ả ướ ướ ợ
M c Th nhộ ạ sang chi n đ u Vi t Nam. Tháng 12, cùng Vân D ng bá Tr n Húc t n công ế ấ ở ệ ươ ầ ấ thành Tây Đô,
đu i quân nhà H t i ổ ồớsông M c Hoànộ. Sau khi đánh d p thành công v n c, do khi t n công thành thìẹ ề ướ ấ
cùng Tr n Húc ch n ch , trì hoãn nên không đ c phong t c mà ch đ c tăng thêm b ng l c là 5 trămầ ầ ừ ượ ướ ỉ ượ ổ ộ
th chạ[1]. Ông đ c giao làm t ng binh đ phòng ng a c p bi n Nh t B n. Sau đem quân đi đánh d pượ ổ ể ừ ướ ể ậ ả ẹ
lo n t i ạ ạ Tr ng Saườ b t đ c th lĩnh cu c n i lo n Lý Pháp L ng. Sau đó đ c đi u t i khu v cắ ượ ủ ộ ổ ạ ươ ượ ề ớ ự
Chi tế-Mân đ m nh n ch c v Binh b h i kh u.ả ậ ứ ụ ộ ả ấ
Tr v Trung Qu cở ề ố
Năm Vĩnh L c th 10 (1412) t i ạ ứ ớ Cam Túc cùng Tây Ninh h u T ng H chinh ph c b l c thi u s . Bânầ ố ổ ụ ộ ạ ể ố
cùng Li u Thăngễ đóng binh ngoài biên i, giao cho th quan Lý Anh tr n gi Mã Xuyên. Tù tr ng L ngả ổ ấ ữ ưở ươ
Châu là Lão Đích Hãn làm ph n. Đô ch huy Hà Minh ch t tr n. Lý Anh truy đu i bu c Lão Đích Hãn ph iả ỉ ế ậ ổ ộ ả
ch y qua ạXích Cân Mông Cổ. Minh Thành T ra l nh xu t quân, nh ng không có ph ng sách gì nên Lýổ ệ ấ ư ươ
Bân trì hoãn.
Năm 1413, ông thay Tr ng H tr n gi Cam Túc. Ng i Xích Cân Mông C b t Lão Đích Hãn đem n pươ ổ ấ ữ ườ ổ ắ ộ
cho Bân. Bân đ c Thành T th ng công r t nhi u.ượ ổ ưở ấ ề
Năm 1414, ông đem quân lên phía b c chinh ph t, có công, đ c chuy n sang tr n gi ắ ạ ượ ể ấ ữ Thi m Tâyể [1]
.
Sang Vi t Nam l n th haiệ ầ ứ
Tr ng Phươ ụ b ịMã Kỳ gièm pha nên năm 1417 Minh Thành T cho g i ông này v n c. Lý Bân đ cổ ọ ề ướ ượ
thăng hàm Chinh Di t ng quân và đ c phái sang ướ ượ Giao Chỉ thay Tr ng Ph . Đây cũng là lúc ươ ụ Lê L iợ d yấ
binh t Lam S n ch ng l i quân Minh. Su t 6 năm tr i, quân Minh d i s ch huy c a Lý Bân đã nhi uừ ơ ố ạ ố ờ ướ ự ỉ ủ ề
phen làm nghĩa quân Lam S n và các l c l ng kh i nghĩa khác nguy kh n.ơ ự ượ ở ố
Theo Đ i Vi t s ký toàn th , B n k quy n 10ạ ệ ử ư ả ỷ ể [2], tháng 9 năm 1418, hay tin Lê L iợ, Lý Bân đem quân t iớ
vây b t, nh ng b sa vào mai ph c c a Lê L i đ t M ng M t đành ch u thua rút lui.ắ ư ị ổ ụ ủ ợ ặ ở ườ ộ ị
Năm 1419, đ tăng c ng ph c v quân đ i Minh, Lý Bân xin vua Minh cho thi hành ch đ ể ườ ụ ụ ộ ế ộ h kh uộ ẩ (sử
g i là h thi p) đ qu n lý ng i ch t ch , "b t châu huy n làm s thu khóa phu d ch và lên danh sáchọ ộ ế ể ả ườ ặ ẽ ắ ệ ổ ế ị
lý tr ng và giáp th t ng năm. Đ i đ , c 110 h là m t lý, m i năm c 1 lý tr ng, 10 giáp th , đưở ủ ừ ạ ể ứ ộ ộ ỗ ử ưở ủ ể
nh n các vi c lao d ch, h t l t l i c t đ u. Ng i làm lý tr ng, giáp th b roi v t đánh đ p kh sậ ệ ị ế ượ ạ ử ừ ầ ườ ưở ủ ị ọ ậ ổ ở
khôn xi t"ế[2].
Tháng 7 năm 1419, ng i Đ i Vi t là Phan Liêu d y binh t n công thành ườ ạ ệ ấ ấ Ngh Anệ. Thành s p th t th thìắ ấ ủ
Lý Bân k p d n quân t i c u đ c. Lý Bân li n đóng thành Ngh Anị ẫ ớ ứ ượ ề ở ệ [2]. Tháng 11, Tr nh Công Ch ng vàị ứ
Lê Hanh H H ng, Ph m Thi n Tân Minh, Nguy n Đ c Khoái Châu, Nguy n Đa C u và Tr nở ạ ồ ạ ệ ở ễ ặ ở ễ ấ ầ
Nhu Hoàng Giang th y thành Đông Quan ti n quân vây đánh thành Đông Quan. Quân đ n Lô Giang,ế ở ấ ế ế
đánh phá đ c c u phao, nh ng ít lâu sau, b Lý Bân đánh b i. Sau đó Lý Bân l i Đông Quanượ ầ ư ị ạ ở ạ [2].
Tháng 4 năm 1420, Lý Bân đàn áp đ c l c l ng c a L Văn Lu t ượ ự ượ ủ ộ ậ ở Th ch Th tạ ấ [2]
. Tháng 6 năm này,
Lý Bân đàn áp đ c l c l ng c a Tr n Thái Xung Đ o H i và c a Ph m Ng c Đ S n. Ph mượ ự ượ ủ ầ ở ạ ồ ủ ạ ọ ở ồ ơ ạ
Ng c thua ch y li n đi theo Lê Ngã t n công thành X ng Giang và tr i Bình Than. Lý Bân đem đ i quânọ ạ ề ấ ươ ạ ạ
c th y l n b đánh tan đ c l c l ng c a Lê Ngãả ủ ẫ ộ ượ ự ượ ủ [2].
Tháng 10 cùng năm, C m Bành d n đ ng cho Lý Bân cùng Ph ng Chính đem 10 v n quân đi quan Quỳầ ẫ ườ ươ ạ
Châu t i t n công Lê L i M ng Thôi. Đ n Thi Lang thì quân Minh b r i vào tr n đ a ph c kích c aớ ấ ợ ở ườ ế ị ơ ậ ị ụ ủ
Lê L i, đ i b i. Lý Bân và Ph ng Chính tr n thoát đ c.ợ ạ ạ ươ ố ượ
Tháng 2 năm 1422, Lý Bân b m c b nh mà ch t t i Vi t Nam, đ c truy t ng t c M u qu c công, th yị ắ ệ ế ạ ệ ượ ặ ướ ậ ố ụ
C ng Ngh .ươ ị
Bách khoa toàn th m Wikipediaư ở