M t s i u c n chú ý khi s d ng máy công cộ ố đ ề ầ ử ụ ụ
Th c hi n ch đ b o d ng đ nh kỳ cũng là m t ph ng phápự ệ ế ộ ả ưỡ ị ộ ươ
nh m nâng cao tu i th c a máy. Thông qua vi c b o d ngằ ổ ọ ủ ệ ả ưỡ
đ nh kỳ, có th phát hi n ra các b ph n, chi ti t h h ng c aị ể ệ ộ ậ ế ư ỏ ủ
máy đ x lý k p th i, tránh tình tr ng m t chi ti t h ng làm nhể ử ị ờ ạ ộ ế ỏ ả
h ng đ n các b ph n, chi ti t khác.ưở ế ộ ậ ế
Hi n nay, c n c có kho ng 40.000 máy công c đang đ cệ ả ướ ả ụ ượ
s d ng trong các doanh nghi p c khí, góp ph n r t l n vàoử ụ ệ ơ ầ ấ ớ
quá trình s n xu t các lo i máy móc, thi t b đ n l ho c toànả ấ ạ ế ị ơ ẻ ặ
b , ph c v các ngành công nghi p nh đóng tàu, xi măng,ộ ụ ụ ệ ư
gi y, s n xu t linh ki n ôtô, xe máy và các s n ph m c khí tiêuấ ả ấ ệ ả ẩ ơ
dùng khác. Ph n l n các lo i máy công c k trên đ u đ cầ ớ ạ ụ ể ề ượ
s n xu t các n c Đông Âu t nh ng năm 60 - 70 c a th kả ấ ở ướ ừ ữ ủ ế ỷ
XX, và đ c nh p v Vi t Nam d i d ng vi n tr , ho c theoượ ậ ề ệ ướ ạ ệ ợ ặ
các ngu n v n vay dài h n. Các lo i máy công c này đ u cóồ ố ạ ạ ụ ề
m t đ c đi m chung là đ b n cao, v n hành d dàng, m chộ ặ ể ộ ề ậ ễ ạ
đi n đi u khi n c a máy đ u s d ng r le, công t c, s d ngệ ề ể ủ ề ử ụ ơ ắ ử ụ
các lo i h p s , các c c u, b truy n đ ng truy n th ng đạ ộ ố ơ ấ ộ ề ộ ề ố ể
đi u khi n các chuy n đ ng c a máy. Th h máy công c nàyề ể ể ộ ủ ế ệ ụ
th ng ch a đ c trang b các h th ng đo g n li n v i máy,ườ ư ượ ị ệ ố ắ ề ớ
m t s máy doa to đ có kh năng gia công v i đ chính xácộ ố ạ ộ ả ớ ộ
cao, đ c trang b h th ng th c đo quang h c, nh ng vi cượ ị ệ ố ướ ọ ư ệ
đ c các giá tr đo ph thu c r t nhi u vào kín.ọ ị ụ ộ ấ ề
Trong nh ng năm g n đây, nh s k t h p c a các ngành cữ ầ ờ ự ế ợ ủ ơ
khí, đi n t , công ngh thông tin mà trên th gi i đã xu t hi nệ ử ệ ế ớ ấ ệ
m t th h máy công c có tính năng hi n đ i h n, đó là máyộ ế ệ ụ ệ ạ ơ
CNC. Th h máy này k th a đ c các u đi m c a máy côngế ệ ế ừ ượ ư ể ủ
c truy n th ng, bên c nh đó, s d ng các b đi u khi n đi nụ ề ố ạ ử ụ ộ ề ể ệ
t làm đ n gi n hoá quá trình đi u khi n các chuy n đ ng c nử ơ ả ề ể ể ộ ầ
thi t c a máy, tránh đ c các khâu truy n đ ng trung gian, làmế ủ ượ ề ộ
tăng đ chính xác gia công c a máy. Vi c ng d ng công nghộ ủ ệ ứ ụ ệ
thông tin tr giúp vi c thi t k và vi t ch ng trình đi u khi nợ ệ ế ế ế ươ ề ể
cho phép máy có th gia công các chi ti t có hình d ng ph cể ế ạ ứ
t p, mà tr c đây không th c hi n đ c ho c ph i làm th côngạ ướ ự ệ ượ ặ ả ủ
v i năng su t th p. Các doanh nghi p c khí Vi t Nam đangớ ấ ấ ệ ơ ệ
t ng b c đ u t th h máy m i này. H u h t các máy CNCừ ướ ầ ư ế ệ ớ ầ ế
đ c nh p v t các n c có n n ch t o phát tri n cao nhượ ậ ề ừ ướ ề ế ạ ể ư
CHLB Đ c, Ý, Nh t B n, Hàn Qu c, Đài Loan...ứ ậ ả ố
Bài vi t này đ c p đ n m t s v n đ c n l u ý trong vi c sế ề ậ ế ộ ố ấ ề ầ ư ệ ử
d ng máy công c thu c nhóm gia công có phôi, đi n hình làụ ụ ộ ể
máy ti n và máy phay.ệ
Đ i v i th h máy cũ, do đ c đi m c a các k t c u c khíố ớ ế ệ ặ ể ủ ế ấ ơ
cũng nh b ph n đi u khi n nên đi u ki n khí h u, th i ti tư ộ ậ ề ể ề ệ ậ ờ ế
không nh h ng nhi u l m đ n tu i th c a máy. Đ kéo dàiả ưở ề ắ ế ổ ọ ủ ể
tu i th và đ m b o đ chính xác c a máy, thì trong quá trìnhổ ọ ả ả ộ ủ
v n hành c n chú ý đ n các thông s đ u vào nh đi n áp,ậ ầ ế ố ầ ư ệ
c ng đ dòng đi n, có bi n pháp kh c ph c tình tr ng thôngườ ộ ệ ệ ắ ụ ạ
s l i đi n dao đ ng quá ph m vi cho phép c a máy, ki m traố ướ ệ ộ ạ ủ ể
b ph n bôi tr n cho các b ph n truy n đ ng nh c tr cộ ậ ơ ộ ậ ề ộ ư ổ ụ
chính, h vít me đai c, tuân th đúng các quy trình v bôi tr nệ ố ủ ề ơ
cho lăn, th ng xuyên ki m tra l ng d u trong các bình d uổ ườ ể ượ ầ ầ
bôi tr n.ơ
Th c hi n ch đ b o d ng đ nh kỳ cũng là m t ph ng phápự ệ ế ộ ả ưỡ ị ộ ươ
nh m nâng cao tu i th c a máy. Thông qua vi c b o d ngằ ổ ọ ủ ệ ả ưỡ
đ nh kỳ, có th phát hi n ra các b ph n, chi ti t h h ng c aị ể ệ ộ ậ ế ư ỏ ủ
máy đ x lý k p th i, tránh tình tr ng m t chi ti t h ng làm nhể ử ị ờ ạ ộ ế ỏ ả
h ng đ n các b ph n, chi ti t khác. M t khác, ph i kh ngưở ế ộ ậ ế ặ ả ố
ch ch đ c t trong gi i h n cho phép, không nên vì nh mế ế ộ ắ ớ ạ ằ
tăng năng su t c a m t vài ca làm vi c, mà nâng cao t c đ c tấ ủ ộ ệ ố ộ ắ
h c chi u sâu c t d n t i hi n t ng quá t i c a các c c uặ ề ắ ẫ ớ ệ ượ ả ủ ơ ấ
truy n đ ng, làm gi m tu i th c a máy.ề ộ ả ổ ọ ủ
Đ i v i th h máy CNC, ngoài các đi u c n l u ý nói trên, thìố ớ ế ệ ề ầ ư
trong quá trình s d ng máy c n chú ý thêm đ n m t s y u tử ụ ầ ế ộ ố ế ố
khác n a làm nh h ng đ n tu i th , cũng nh đ chính xácữ ả ưở ế ổ ọ ư ộ
gia công c a máy.ủ
Toàn b h đi u khi n c a các lo i máy này là các m ch đi nộ ệ ề ể ủ ạ ạ ệ
t , do đó y u t th i ti t, khí h u nh nhi t đ , đ m nhử ế ố ờ ế ậ ư ệ ộ ộ ẩ ả
h ng r t l n đ n đ b n c a các linh ki n này. Các linh ki nưở ấ ớ ế ộ ề ủ ệ ệ
đi n t đ u có các d i tham s làm vi c liên quan đ n nhi t đ ,ệ ử ề ả ố ệ ế ệ ộ
đ m, nên khi v t qua gi i h n này, b đi u khi n s khôngộ ẩ ượ ớ ạ ộ ề ể ẽ
làm vi c chính xác. Vì v y, c n có bi n pháp kh ng ch cácệ ậ ầ ệ ố ế
tham s này nh trang b thêm h th ng qu t làm mát cho máyố ư ị ệ ố ạ
(không k các h th ng làm mát có s n c a máy), trang b hể ệ ố ẵ ủ ị ệ
th ng hút m trong tr ng h p đ m c a không khí th ngố ẩ ườ ợ ộ ẩ ủ ườ
xuyên m c cao. Đã có nhi u tr ng h p doanh nghi p b tríở ứ ề ườ ợ ệ ố
các lo i máy này vào cùng m t phân x ng, ho c m t phòngạ ộ ưở ặ ộ
l n và trang thi t b máy đi u hoà làm mát cho h th ng này.ớ ế ị ề ệ ố
B i b n cũng là m t tác nhân làm gi m tu i th và nh h ngụ ẩ ộ ả ổ ọ ả ưở
đ n đ chính xác gia công c a máy. Các h t b i bám vào bế ộ ủ ạ ụ ề
m t c a các m ch đi n t khi g p không khí m s n i thôngặ ủ ạ ệ ử ặ ẩ ẽ ố
các linh ki n, d n đ n làm h ng c kh i đi u khi n. Khi các h tệ ẫ ế ỏ ả ố ề ể ạ
b i này bám vào b m t c a h th ng đo quang h c, s làm saiụ ề ặ ủ ệ ố ọ ẽ
giá tr c a các phép đo, nên các t đi u khi n ph i đ c l p cácị ủ ủ ề ể ả ượ ắ
túi l c b i t i c a thoáng ho c c a thông gió. Có ch đ đ nh kỳọ ụ ạ ử ặ ử ế ộ ị
v sinh các túi l c b i này, nh m làm tăng kh năng l u thôngệ ọ ụ ằ ả ư
c a không khí trong t đi u khi n.ủ ủ ề ể
Y u t rung đ ng t các máy xung quanh không nh ng làm nhế ố ộ ừ ữ ả
h ng đ n đ chính xác gia công c a chi ti t, mà còn nhưở ế ộ ủ ế ả
h ng đ n đ b n c a các linh ki n c a b ph n đi u khi n.ưở ế ộ ề ủ ệ ủ ộ ậ ề ể
Chính vì v y, khi l p đ t máy c n ch n đ a đi m cách xa cácậ ắ ặ ầ ọ ị ể
máy đ t đ p, máy búa nh m gi m thi u đ rung đ ng nhộ ậ ằ ả ể ộ ộ ả
h ng đ n máy.ưở ế
Bên c nh các y u t k trên, thì các y u t nhi u do t tr ngạ ế ố ể ế ố ễ ừ ườ
và các y u t bên ngoài gây nên cũng nh h ng r t l n đ n đế ố ả ưở ấ ớ ế ộ
chính xác gia công. Khi thay th , s a ch a c n đ m b o nguyênế ử ữ ầ ả ả
t c thay th đúng ch ng lo i linh ki n, cáp d n ch ng nhi u.ắ ế ủ ạ ệ ẫ ố ễ
Các đi m n i đ t cũng c n đ c đ ý và l p đ t theo đúng yêuể ố ấ ầ ượ ể ắ ặ
c u.ầ