intTypePromotion=1

Nhìn lại 36 phố cổ Hà Nội xưa và nay

Chia sẻ: Thai Ngoc Han | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:74

0
117
lượt xem
27
download

Nhìn lại 36 phố cổ Hà Nội xưa và nay

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Từ xưa đến nay, nhắc đến Hà Nội là nhớ đến những con phố tên “Hàng” giăng mắc cửi bàn cờ - đó là một trong những đặc điểm tiêu biểu của Thăng Long - Hà Nội nghìn năm. Qua những tên phố đó, người nay nhớ lại hình ảnh xưa của Hà Nội, cho dù một phần kiến trúc cổ và những ngành nghề xưa cũ đã mất đi. Tên phố “Hàng” chính là chút di cảo của nghìn năm, chủ yếu được sinh ra từ Hà Nội và dành riêng Hà Nội. ...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Nhìn lại 36 phố cổ Hà Nội xưa và nay

  1. Nhìn lại 36 phố cổ Hà Nội xưa và nay
  2. Từ xưa đến nay, nhắc đến Hà Nội là nhớ đến những con phố tên “Hàng” giăng mắc cửi bàn cờ - đó là một trong những đặc điểm tiêu biểu của Thăng Long - Hà Nội nghìn năm. Qua những tên phố đó, người nay nhớ lại hình ảnh xưa của Hà Nội, cho dù một phần kiến trúc cổ và những ngành nghề xưa cũ đã mất đi. Tên phố “Hàng” chính là chút di cảo của nghìn năm, chủ yếu được sinh ra từ Hà Nội và dành riêng Hà Nội. Thế nhưng qua những thay đổi của lịch sử, người Thăng Long - Hà Nội không còn bán buôn những hàng cũ, cơn lốc quy hoạch và cải tạo cũng lấy đi của đất Hà thành không ít tên phố “Hàng” - đã đến lúc cần có một cách đánh giá đúng để bảo tồn nét văn hóa đặc trưng này. Hàng Đào
  3. Hàng Đào là một trong những tuyến phố chính của Hà Nội. Đây cũng là một trong những con phố cổ nhất của kinh thành Thăng Long xưa. Ngày nay, Hàng Đào còn là một tuyến phố đắt đỏ bậc nhất của Hà Nội khi giá đất nhà mặt phố được giao dịch cả tỷ đồng một mét vuông. Phố Hàng Đào đầu thế kỉ XX. Trong đó ngôi nhà ngoài cùng bên phải ảnh chính là nhà số 4 nơi cư trú của gia đình cụ Lương Văn Can. Ngôi nhà 2 tầng có lan can màu trắng cách 2 ngôi nhà tiếp
  4. theo là nhà số 10 nơi mở trường Đông Kinh Nghĩa Thục. Ngã 5 Hàng Đào năm 1960
  5. Ngã 5 Hàng Đào nhìn từ trên cao năm 1990 Từ khi được hình thành, Hàng Đào vẫn luôn là con phố kiêu sa bậc nhất đất Kinh kỳ. Tại thành Thăng Long xưa, Phố Hàng Đào thuộc phường Đồng Lạc và Đại Lợi, tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương. Phường Đại Lợi tập trung người làng Đan Loan (Bình Giang, Hải Dương), làng Đình Loan, Đông Cao (Bắc Ninh) chuyên nghề nhuộm tơ lụa có từ thời Trần, Hồ, đến đời Lê đã rất phát triển. Phiên chợ tơ của phố ngày xưa mở vào ngày mồng 1 và 6 âm lịch hàng tháng trở
  6. thành một trong những phiên chợ quan trọng nhất của Kinh thành xưa. Phiên chợ thu hút các làng dệt tứ xứ đến mua bán, như the từ La Cả, La Khê, lĩnh từ làng Bưởi ven Hồ Tây, gấm vóc của Vạn Phúc, rồi các giao dịch của thợ nhuộm, thợ cửi, người bán tơ, bán sợi… Hàng Đào trở thành một trung tâm nhuộm tơ lụa và nhiễu sầm uất nhất cả nước thời bấy giờ. Hiện nay vẫn còn tấm bia có từ năm 1706 ghi rõ tên cụ tổ sư nghề nhuộm cũng là thành hoàng làng tại số nhà 90A. Cái tên “Hàng Đào” cũng bắt đầu từ đặc trưng này (Đào hay điều là đỏ, phố chuyên buôn bán tơ lụa, vải điều nên gọi là Hàng Đào). Sau này khi nghề nhuộm màu chuyển sang phố Cầu Gỗ thì phố Hàng Đào lại chuyển thành phố bán các hàng tấm: the, lụa, lượt, là, cấp, đũi, băng, sa, xuyến, chồi… Thời Pháp thuộc, phố mang tên là Rue de la Soie (phố bán lụa) nhưng người dân vẫn quen giữ và gọi là Hàng Đào.
  7. Hàng Đào chủ yếu là nơi sinh sống của những ông quan về hưu. Các bà vợ quan mở cửa hàng buôn bán tơ lụa tại gia. Đầu thế kỷ 20, các thương gia Ấn Độ tới đây buôn bán và cũng mở các cửa hàng tơ lụa, vải vóc. Ổi Quảng Bá, cá Hồ Tây Hàng Đào tơ lụa làm say lòng người. Câu ca dao cổ từ lâu đã khắc sâu vào tâm trí biết bao thế hệ những người con yêu mến đất Thăng Long về hình ảnh một con phố buôn bán nổi tiếng của Hà Nội Trong các sản phẩm tơ lụa của Hàng Đào thì nổi tiếng nhất và có truyền thống lâu đời nhất là Yếm Đào. Nửa đầu Hàng Đào xưa là chợ bán yếm nhộn nhịp người bán kẻ mua nhất ở đất Thăng Long.
  8. Yếm thắm Hàng Đào là một niềm tự hào của phụ nữ Việt Theo nề nếp, phụ nữ Việt thường đi chợ mua tơ tằm tự may yếm. Bởi vậy, Thăng Long – Kẻ chợ đã có cả một cái chợ dành cho phường bán yếm. Trong cái chợ rực rỡ “yếm lụa” xa xưa ấy, từ các làng quê, những sản phẩm tuyệt hảo của tơ tằm đã đổ về đây, quyến rũ, bắt mắt đàn bà con gái Thăng
  9. Long, đặc biệt là trước những lễ hội. Họ rủ nhau tấp nập chọn tơ tằm may yếm và sắm sửa lụa là gấm vóc để may váy áo tứ thân, năm thân, áo cánh, thắt lưng, khăn vấn và cả đồ trang sức vàng bạc. Yếm Việt đẹp đến mức, đầu thế kỉ XX, khi hai họa sĩ “Tây học”: Lê Phổ - Cát Tường phát minh áo dài tân thời, thì vẻ đẹp tân kì, pha trộn hài hòa Đông – Tây của nó vẫn cứ phảng phất giữ lại vẻ đẹp của chiếc yếm thuở nào. Ngày nay, dừng lại ở ngôi nhà số 38, ngước nhìn lên cổng giữa, vẫn thấy hàng chữ Hán màu đen nổi bật trên nền vôi vàng. 5 chữ Hán này là “Đồng Lạc quyến yếm thị”. Đây là ngôi đình của chợ bán yếm lụa ngày xưa, mang tên Đồng Lạc.
  10. Số 38 Hàng Đào ngày nay đã trở thành trụ sở Ban quản lý Phố Cổ Khoảng những năm 20 của thế kỉ XX, vải tây thắng thế, quá
  11. nửa phố cho thuê bán vải tây, hàng truyền thống vắng hẳn. Rồi dần dần phố không còn bán vải nhuộm màu nữa, các chủ hàng có nhiều vốn chuyển sang các loại hàng cao cấp, xa xỉ. Ngày nay, Phố Hàng Đào nằm theo hướng bắc - nam, dài khoảng 260m. Phố Hàng Đào được coi là đường trục chính của 36 phố phường. Đầu phía nam của phố sát bờ hồ Hoàn Kiếm, đầu phía bắc giáp phố Hàng Ngang. Phía tây của phố là các nhà mang số chẵn, phía đông là các nhà mang số lẻ, cao thấp theo phong thủy xưa. Diện mạo của phố cổ Hàng Đào đã thay đổi nhiều. Vẫn đóng vai trò là phố buôn bán chính, sầm uất, đông đúc nhất Hà Nội, nhưng phố Hàng Đào chuyên bán quần áo, sản phẩm du lịch, tiêu dùng như: kim hoàn, thời trang, đồng hồ… phục vụ du khách và người dân Hà thành. Từ năm 2006, UBND quận Hoàn Kiếm cho phép thành lập tuyến phố đi bộ Chợ Đêm Hàng Đào - Đồng Xuân vào các tối thứ sáu, thứ bảy, chủ
  12. nhật. Chợ chủ yếu bán các mặt hàng thủ công mỹ nghệ, tơ lụa truyền thống, đồ lưu niệm, và cả hàng quán giới thiệu văn hóa ẩm thực Hà Nội, thu hút rất nhiều khách du lịch đến thăm quan. Tuyến phố đi bộ trên Chợ Đêm Hàng Đào - Đồng Xuân đã tạo nên một nét văn hóa hoàn toàn mới của Thủ đô, một nếp sinh hoạt thương mại kết hợp truyền thống với hiện đại. Có thể thấy, những nét văn hóa đặc trưng của phố Hàng Đào xưa giờ đã dần mai một nhường chỗ cho sự pha tạp tân thời. Qua phố Hàng Đào, ngước mắt lên cao một chút, vẫn còn đó những mái ngói, ô cửa cũ kỹ nhưng đan xen vào là nhà cao tầng, biển hiệu, cửa kính sáng choang… Người Hàng Đào vẫn có câu: Phố bán nhiều đồng hồ nhưng không ai mua được thời gian. Người Hàng Đào còn đây…
  13. Phố Hàng Đào là nơi buôn bán lụa là, vóc nhiễu với nhiều màu sắc đẹp đẽ, và người Người Hàng Đào từ lâu vẫn nổi tiếng là người thanh lịch, con người của Kinh Kỳ kiểu cách đến thành cầu kì, hào nhoáng. Mặc dù là phố buôn bán nhưng Hàng Đào lại được coi là cái nôi của văn hóa Thăng Long. Những người yêu Hà Nội không mấy ai quên được nét đẹp của những cô gái Hàng Đào. Những cô gái Hàng Đào trong quá khứ lúc nào cũng mặt hoa da phấn, ăn mặc chải chuốt, phong cách đoan trang ngay cả khi ngồi bán hàng. Lời nói nhẹ nhàng và cái cười duyên dáng của các cô khiến khách hàng không dễ bỏ đi. Con gái Hàng Đào xưa có biệt tài kinh doanh nhưng là sự kinh doanh khôn ngoan chứ không nhiều chụp giật, bon chen như bây giờ.
  14. Phố và người Hàng Đào hôm nay Phố Hàng Đào rất cổ kính nhưng cũng rất hiện đại. Còn đó những di tích cổ của một thời vang bóng : di tích trường Đông Kinh Nghĩa Thục tại số nhà 10; Miếu Đồng Lạc tại số nhà 31; Đình Hoa Lộc Thị ở số nhà 90A (là đình của người làng Đan Loan, thờ vọng thành hoàng làng Đan Loan là Triệu Xương và phu nhân Phương Dung và ông tổ nhuộm vải xưa);
  15. Đình Đồng Lạc ở số nhà 38 thờ thần Bạch Mã, Linh Lang, Cao Sơn… nhưng sự nuối tiếc vẫn là có thật, hiện hữu trong mỗi tâm hồn người Hàng Đào gốc. ùng với Hàng Đào, Hàng Ngang là con phố tạo nên trục chính của phố cổ Hà Nội. Con phố vắt ngang không gian, thời gian và vắt ngang cả hai bờ văn hóa Hàng Ngang Trong số các phố cổ Hà Nội thì Hàng Ngang không phải là tên gọi phố theo đặc trưng sản phẩm kinh doanh như các con phố khác: Hàng Đào, Hàng Bạc, Hàng Đường, Hàng Bạc, Hàng Muối, Hàng Thiếc, Hàng Cót…Hiện không có cứ liệu lịch sử ghi lại chính xác tên Hàng Ngang có tự bao giờ. Chỉ biết cái tên ấy không gắn với sản phẩm đặc trưng mà gắn với kiến trúc mang tính lịch sử.
  16. Phục dựng cổng vào phố Hàng Ngang xưa
  17. Cổng ở đầu phố Hàng Ngang. Ảnh tư liệu của Hocquard, 1885 Phố Hàng Ngang xưa thuộc phường Diên Hưng, tổng Tiền
  18. Túc, huyện Thọ Xương thành Thăng Long. Đến thế kỷ XIX phố có tên là Việt Đông - phố tập trung những người Hoa Kiều Quảng Đông. Khu phố buôn bán sầm uất, giàu có, hai đầu phố người dân cho làm hai cánh cổng ngăn rất chắc chắc để buổi tối đóng lại, khép kín con phố ở hai đầu. Với lối kiến trúc này, phố trở thành phố ngang và cái tên Hàng Ngang được hình thành. Vắt ngang hai bờ văn hóa Phố Hàng Ngang từ lâu được coi là cầu nối hai bờ văn hóa Việt-Trung. Từ thời Lê, người Hoa được tổ chức sống tập trung tại một số nơi ở Hà Nội: Việt Đông (Hàng Ngang) và Hà Khẩu (Hàng Buồm), trong đó Hàng Ngang là nơi tập trung nhiều nhất. Theo luật định cư thời đó, hết thời hạn định cư cho phép, những người Trung Quốc này phải về nước, nếu tình nguyện ở lại phải thay đổi y phục, đổi phong tục theo người Việt Nam gọi là người Minh Hương. Trước năm 1945,
  19. người Pháp từng đặt tên cho phố Hàng Ngang là “Rue de cantonnais” - phố của những người Quảng Đông. Tập quán thờ cúng cả Quan Công và vị tường thần Trần Hưng Đạo là nét đặc trưng trong tín ngưỡng của cư dân Hàng Ngang Chính vì lẽ trên, tại Hàng Ngang có sự hòa trộn văn hóa Việt Trung trong mỗi nếp sinh hoạt. Người Việt và người Minh
  20. Hương (người Hoa kiều) sống xen lẫn và có mỗi quan hệ họ hàng gắn bó mật thiết với nhau, văn hóa sống do đó cũng có những sự giao thoa. Chẳng hạn người Minh Hương ở đây đã đem việc cúng lễ của Trung Quốc kết hợp vào với việc cúng lễ của người Việt Nam trong mỗi gia đình. Điển hình của lối tư duy pha trộn này là việc họ lập hội dựng đền Tam Thánh thờ Quan Công ở Ngọc Sơn cùng với Trần Hưng Đạo. Hàng Ngang nổi tiếng với những hiệu chè Tàu: Sinh Thái, Chính Thái, Ninh Thái, Song Hỷ. Vào phố này, người ta còn thấy những cửa hiệu cao đơn hoàn tán, họ làm đại lý cho các hãng thuốc Đông Y sản xuất ở Hương Cảng, Thượng Hải, Tân Gia Ba, Chợ Lớn. Nhưng Hàng Ngang cũng nổi tiếng với những hiệu kinh doanh đậm chất người Việt như vải võ, tơ lụa, đồ trang sức... Vắt ngang không gian
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2