Ụ
Ầ
PHONG T C TR U CAU
ể I.Tìm hi u chung
ầ
ầ
ế ầ ồ Tr u này tr u qu , tr u h i
ầ
ầ
ượ
ầ
ầ
Tr u loan, tr u ph
ng, tr u tôi, tr u mình
ầ
ầ
ầ
Tr u này tr u tính, tr u tình
ớ
ầ
ầ
ầ
Tr u nhân, tr u ngãi, tr u mình v i ta
ầ
ố
Tr u này têm t
i hôm qua
ầ
ầ
ẹ Tr u cha, tr u m đem ra cho chàng
ở ờ ả ầ ế ế ộ ớ , mi ng tr u đã tr thành hình nh quen thu c v i bi
ộ ả
ữ ưở ả ắ ấ i con đ t Vi ị
ủ
ầ ăn tr u, m t phong t c văn hoá truy n
ụ ầ ủ ỉ
ể
ẽ ầ ề ủ ạ ể
ầ ủ ườ ụ ư ự t bao T bao gi ị ệ ế ệ ườ t. Dân t c ta đã tr i qua hàng ngàn năm l ch th h ng ề ử ớ ng và truy n s v i nh ng giá tr văn hóa giàu b n s c,mang âm h ồ ườ ữ ố i mang trong mình dòng máu r ng tiên. th ng c a nh ng con ng ề ộ ả ể ế ụ ệ Trong đó ph i k đ n t c l ở ộ ố ộ ệ ườ ố m t s dân t, không ch dân t c kinh ăn tr u mà th ng c a ng i Vi ư ễ ớ ầ ầ ộ l n nh t c khác cũng ăn tr u, mà còn dùng tr u cau vào các nghi l ứ ộ ễ ế ướ tr u cau là m t th t.Có l t i xin, cúng gia tiên, đám ma, ngày l c ộ ổ ế ượ mà không th thi u đ c trong văn hoá c truy n c a dân t c ta.Và ẽ ề ngày hôm nay nhóm 4 chúng em s cùng cô và các b n tìm hi u v ệ t ta x a và nay. phong t c ăn tr u c a ng i Vi
ặ ộ ố
ạ ụ ệ ệ ầ ấ ầ ứ ắ ăn tr u b t ngu n t
ồ ừ ự ế ượ ầ M c dù ngày nay, m t s nghi th c đã m t d n đi, thêm vào đó là ầ ữ s tích tr u nh ng nét văn hoá hi n đ i, t c l c trích trong Lĩnh Nam chích quái, mà Tr n Th Pháp đã nêu cau đ
ầ ng văn hoá phong phú
ữ ụ ớ ụ ườ ệ ượ ầ
ố ệ ể ể ữ ề ế ng làm. Qua t c ăn tr u ta có th hi u thêm v n p ả i lao
ạ ữ ướ ườ ư xa x a.
ữ ồ ừ c m lành m nh c a h b t ngu n t ầ ẽ
ủ ọ ắ ụ ầ i ăn tr u ngày càng ít d n, t c ăn tr u s không còn ị ng lai, nh ng nh ng giá tr tinh th n chân chính bi u ấ ả ữ ầ ầ ể ầ i. T t c nh ng v n quý đó c n
ố ộ ữ ử ụ c nghiên c u và s d ng nh m phát huy cao đ nh ng di s n văn
ứ ứ ể ự
ế ử ọ ụ ộ c ta. Đây là m t phong t c mà nhi u nhà s h c hay các nhà văn
ầ ủ ăn tr u c a ng ổ ườ i ề ủ ầ ề ứ ụ ệ ụ c m t ph n trong phong t c văn hóa c truy n c a
ứ ệ ể ể ượ t đ hi u đ ệ ườ ề ắ ra. G n li n v i t c ăn tr u là nh ng hi n t ườ ư i x a th mà ng ộ ế ả ố s ng, m t n p c m nghĩ, m i quan h tình c m gi a nh ng ng ộ ơ đ ng cùng nh ng ố ườ ầ Ngày nay, s ng ư ộ ươ ữ trong xã h i t ẫ ồ ạ ụ ệ hi n qua t c ăn tr u thì v n t n t ả ằ ượ đ ớ ở ầ ả ạ hoá quá kh đ góp ph n c i t o và xây d ng n p văn hoá m i ướ n hoá đã nghiên c u và tìm tòi. Nghiên c u t c l ộ Vi ng i Vi t.
ự ầ II.S tích tr u cau
ầ ự ươ Vi t Nam, T
ờ ở ớ ươ ắ ệ ộ ng ệ ổ ề th i Hùng V ng và g n li n v i m t câu chuy n c tích
ừ ờ ệ ầ ố ụ Phong t c ăn tr u v n đã có c c kì lâu đ i ề truy n có t ổ ế n i ti ng: Chuy n Tr u Cau.
ộ ự ể ằ i con
ọ ế ườ ư ỗ ườ i ngoài
ỉ ạ ứ ọ ọ
ư ế ầ ờ ư ổ ộ ệ ượ c ai là anh, ai là em. B m ch t s m, hai anh em t đ ắ ọ ư ạ i đ ng đ n nên ng thành, ông
ườ ả S tích k r ng: Th i x a, m t nhà quan lang h Cao có hai ng ố ơ trai h n nhau m t tu i và gi ng nhau nh in, đ n n i ng ố ẹ ế ớ không phân bi ọ theo h c ông đ o sĩ h L u. H h c hành chăm ch l ổ ưở ượ c th y yêu nh con. Khi hai anh em đ n tu i tr đ ầ i anh th y g con gái cho ng
ườ ữ ợ i anh có v thì tình th ng yêu gi a hai anh em không
ế ữ ườ ư ườ ươ ấ t n a. Ng ồ i em r t là bu n, nh ng ng i anh vô tình
ừ T khi ng ắ ượ c th m thi đ ế ể không đ ý đ n.
ươ ầ ị ng, t
ộ ồ ớ ề ấ ầ ườ ị ố i m t m i v , ch dâu nh m là ế ể ề i anh v sau th y th hi u nh m và
ờ ữ ớ M t hôm hai anh em cùng lên n ầ ch ng mình ôm ch m l y. Ng càng h h ng v i ng ấ ườ i em.
ộ ổ ắ ồ
ị ề ả ề ừ ả ạ ấ ườ ạ ộ i em ng i m t mình ồ ủ i, vùng i càng bu n t
M t bu i chi u, anh ch đ u đi v ng c , ng nhìn ra khu r ng xa xa, c m th y cô qu nh, l ậ ứ đ ng d y ra đi.
ế ừ ướ
ẳ
ộ ố ươ ấ ộ ườ c m t, r i theo đ ng ướ c sâu và ờ ng l nh th m
ặ ồ ố ộ ỗ ỉ ồ c, đành ng i ngh bên b . Ðêm m i ề ươ ồ ơ ơ ộ ẫ ạ ế ộ ị
Chàng đi, đi mãi cho đ n khu r ng phía tr ế ộ ừ mòn đi th ng vào r ng âm u. Ði đ n m t con su i r ng n ượ ế i qua đ xanh bi c, chàng không l ỗ lúc m t khuya, s ng xu ng m i lúc m t nhi u, s ế ầ d n vào da th t chàng, chàng ch t mà v n ng i tr tr , bi n thành m t ả t ng đá.
ườ ợ ề
ẳ ừ
ộ ướ ả i
ể ộ ồ
t. Theo con đ ố i qua đ ờ ộ ả ả
ế ứ ế ấ ộ
ẳ ả ọ ấ ặ i anh cùng v v nhà, không th y em đâu, l ng l ng đi tìm, Ng ườ ợ ế ng mòn vào r ng, chàng đi mãi, đi không nói cho v bi ồ ế ế mãi, và sau cùng đ n con su i xanh bi c đang ch y cu n cu n d ờ ố ự ượ c, đành ng i bên b su i, t a mình ánh trăng và không th l vào m t t ng đá. Chàng có ng đâu chính t ng đá là em mình! Chàng ồ ầ r u rĩ khóc than h i lâu, ng t đi và ch t c ng, bi n thành m t cây không cành, m c th ng bên t ng đá.
ộ ồ ườ ợ
ừ ấ ẳ ặ ồ ố
ố ướ ế i v không th y ch ng đâu, v i đi tìm và cũng theo con ng mòn đi vào r ng th m. Nàng đi mãi, r i cu i cùng cũng g p c n a. Nàng
ượ ữ c sâu và xanh bi c. Nàng không còn đi đ ậ ố ả
ầ ặ ấ ế ộ ọ
Ở nhà, ng ườ đ con su i n ọ ồ ự ng i t a vào g c cây không cành m c bên t ng đá, v t mình than khóc. ư ầ ử Ch a đ y n a đêm mà nàng đã mình g y xác ve, thân mình dài lêu ấ nghêu, bi n thành m t cây leo qu n ch t l y cây không cành m c bên ả t ng đá.
ề ườ ế ấ ọ i, ai n y đ u th
ề ệ ỗ ấ
ử ấ ế ộ ươ ệ ấ ng xót. M t V sau chuy n y đ n tai m i ng ườ ể ạ i k l hôm, vua Hùng đi qua ch y, nhân dân đem chuy n ba ng i ả ở ấ ả cho vua nghe và đ n xem. Vua b o th l y lá cây leo và l y qu cái
ớ ề ấ ị
ấ ướ ấ
ử ầ ả ọ ế ẳ
ề ố
ớ ầ ơ cây không cành nghi n v i nhau xem sao, thì th y mùi v cay cay? ổ ướ ơ Nhai th , th y th m ngon và nh n c c vào t ng đá thì th y bãi n ọ ắ ỏ bi n d n ra s c đ . Nhân dân g i cái cây m c th ng kia là cây cau, cây ể ở ạ ấ ả ầ bên đem v nung cho x p đ dây leo kia là cây tr u, l i l y t ng đá ỏ ệ ăn v i tr u cau, cho mi ng th m, môi đ .
ầ ế ầ ắ ố
ồ ợ ủ ữ ồ
ư ỏ ộ Tr u cau và đá vôi là m i tình dân t c. Mi ng tr u cay, n ng th m đ , ỏ ượ c nhau. Đó là duyên là tình, là hoà h p c a nh ng ăn r i không b đ ử ệ câu chuy n “ ngày x a , ngày x a...”
ầ ế ườ ệ III. Tr u cau trong tri t lý ng i Vi t Nam
ng đi đôi theo nguyên t c âm d ng hài
ắ ề ươ ự ệ ể ặ ứ ườ ọ t Nam, m i th th ươ ng” có th g p trong nhi u lĩnh v c : xin âm
ồ ộ ấ ộ
ệ ợ ấ ử ử ng ( tung hai đ ng xu sao cho m t s p, m t ng a. ) , ngói âm ườ ng ( ngói l p nhà ki u viên s p, viên ng a). Ng i Vi
ấ ố ừ ạ
ế ổ ư ế các d u v t c x a đ n thói quen hi n đ i, ươ t Nam t ệ ư ộ ặ ng nh m t đ c
ấ Ở ệ Vi hoà. Khái ni m “âm d ươ d ể ươ d ế ừ ư duy đ n cách s ng , t t ắ ơ ề kh p n i đ u toát lên tính cách quân bình âm d ư tr ng chung nh t.
ộ ụ ề ẩ ề ự ổ ề ấ
ươ ế n cao là bi u t
ươ ng) , vôi đ t ấ ể ượ ọ ầ
ợ ủ t lý v s t ng h p c a nhi u ch t ấ ờ ng c a tr i (d ừ ấ đ t , qu n quýt l y ợ
ọ ừ ạ
ươ ủ ễ ấ ả ạ ủ ấ ồ
ồ ỏ ầ T c ăn tr u cau ti m n m t tri ủ khác nhau : Cây cau v ủ ấ ể ượ ấ ng c a đ t (âm) , dây tr u m c lên t đá bi u t ầ ể ượ ng cho vai trò trung gian hoà h p . Tr u cau nhai thân cau , bi u t ầ ầ ế ộ h t cau , cái cay c a lá tr u, i ng t t làm m t , mi ng tr u có cái t ộ ủ cái n ng nàn c a vôi, cái bùi c a r ...t t c t o nên m t ch t kích ơ thích , làm cho th m m m, đ môi .
ầ ế ề ẩ
ố ầ ở ơ ự n i s tích tr u ề ự ố ậ ế
ằ ế ế ồ ế ạ
ạ ố i s ng l ế
ơ ầ ệ ờ ườ ề
ơ ầ ệ ầ ị ẩ Mi ng tr u còn tàng n, ti m n tình nghĩa anh em ẽ cau vôi: S ng chia r anh em là ch t. S h i h n đ n bù cho cái ế ố ậ ư t h i h n nên l ch t, b ng cái ch t... Ch t r i nh ng vì bi ộ ầ ế ợ hóa thân n i tr u cau vôi, hòa h p n i mi ng tr u. M t tri ả sinh huy n nhi m, tuy t v i, không c n rao gi ng r m l ư ế lý Tây, không c n "thiên kinh đ a nghĩa" nh tri ờ t lý Tàu. Tri i, t lý nhân ư ế t i nh tri ệ ế t t lý Vi
ế ệ ầ ầ ng là "tri t lý vô ngôn" mà hay. Mà m u nhi m. Mà đ y tính
ườ ả Nam th ệ "hi u qu ".
ẹ ầ ị ủ Nét đ p và giá tr c a văn hoá tr u cau:
ầ ữ ề c u thành n n văn hoá
ế ố ấ ộ ơ ế t Nam, h n th n a, nó chính là m t nét giao ti p đ c s c c a
ở ặ ườ ệ ụ T c ăn tr u cũng là m t trong nh ng y u t ệ Vi ườ ng ộ ế ữ ặ t, mang n ng tình ng i Vi ặ ắ ủ ấ ườ i nh t. i và ch n ng tính ng
ầ ườ t nên hi n nhiên nó cũng
ượ ầ ở ạ ủ ọ ộ
ể ầ ượ ệ ự ớ
ườ ợ ượ ầ ườ ứ ồ ủ ắ i ch ng, dây tr ung
ồ ớ i Vi Tr u cau g n gũi v i sinh ho t c a ng ng c a văn h c dân gian. S tích Tr u Cau là m t tr thành hình t ệ ng khó quên câu chuy n bi ai mà th m đ m nghĩa tình v i hình t cây caung i v và hòn đá (vôi)đ a em trai ch ng...
ố ạ ữ ữ ụ
ấ ủ ữ ữ
ữ ờ ầ ớ ờ ầ
ớ ầ i i tr u, cau, vôi,
ặ ủ ư ườ ổ
ạ ỏ
ả ế ượ ả ầ ầ
ờ ầ i b cau, têm tr u. Câu hát m i tr u ế i y m gi ầ ồ ng", "cau b b n b ba", là nh ng "tr u gi ữ ổ ố ượ ầ ầ ầ ầ ữ lòng mình. Bên c nh nh ng "vôi n ng", "mi ng ữ i ng, tr u tôi tr u mình" là nh ng "tr u tính
ể ồ ầ ầ ấ
ầ ầ ắ ồ
ụ ồ ữ
ụ ẹ ở ườ ồ ở
i thôn n má h ng răng đen, m t thu đã tr thành ư ớ ể ủ ở ộ ư ế ồ ế ả R i đ n c trăm câu ví, câu đ , ca dao, ng n ng , t c ng dân gian mà ậ t p trung nh t là nh ng bài, nh ng câu c a trai gái nói, hát v i nhau ớ ọ g i là nh ng câu hát trao duyên, câu hát m i tr u. Hát m i tr u có t hàng trăm câu hát khác nhau nh ng câu nào cũng nói t ề ỏ v ho c nói v cái tài c a ng cũng là câu hát bày t ổ tr u cánh ph ầ khăn", "tr u loan, tr u ph ầ tr u tình", "tr u nhân, tr u ngãi"... đ r i thành "tr u mình l y ta", ợ ộ ầ "tr u nên v nên ch ng". T c ăn tr u còn g n v i phong t c nhu m ể răng đen đ có nh ng má h ng răng đen tiêu bi u c a cái đ p con gái thu nào. Ng ả hình nh làm si mê bi ữ t bao chàng trai, nh câu ca x a:
ề ớ "Mình v mình nh ta chăng
ề ớ ườ Ta v ta nh hàm răng mình c i
ệ ấ ườ Năm quan mua l y mi ng c i
ườ ế ế ẳ ườ M i quan ch ng ti c, ti c ng i răng đen."
ầ ệ ủ ườ ả i Vi t Nam, tr u cau là bi u t
ờ ầ ể
ườ ườ ươ ể ượ ờ ầ ế ng Tây đ n Vi
ầ ở ầ
ườ ọ ấ ừ i kia, ị ủ ệ ế
ố ớ ặ Đ i v i ng ng c a tình c m. G p ể ỏ nhau sau câu chào, ng i ta m i tr u. M i tr u đ làm quen, và đ t ậ ộ ậ ế ỷ ệ t Nam th k 17 nh n lòng tin c y... M t ng i ph ặ ầ ệ ườ t Nam đi đâu cũng có túi tr u mang theo. G p nhau, sau i Vi xét: Ng ườ ế ở ỏ túi ng câu chào h i, c i túi tr u, ng i n l y mi ng tr u ự ậ ầ ồ ừ r i v a ăn tr u "c a nhau" v a trò chuy n... M n yêu, tin c y, l ch s ế bi t bao!
ữ ộ ể ạ ầ ấ ế Cau tr u còn bi u đ t tình yêu nam n m t cách r t tinh t ị và ý nh .
ầ ỏ ế ườ ườ ủ tình c a ng ư i con gái đ a cho ng i con
Này đây là mi ng tr u t trai:
ườ Vào v ả n hái qu cau xanh
ơ ầ ổ ờ B ra làm sáu m i anh x i tr u
ầ ầ ầ Tr u này tr u tính, tr u tình,
ầ ượ ấ ầ ầ Tr u loan, tr u ph ng, tr u mình l y ta.
ầ ầ ườ ạ ể i con gái c m mi ng tr u do ng i b n trai trao, hi u rõ
ườ ỉ ơ ầ ả ế Hay khi ng đó không ch đ n gi n là tr u :
ế ầ ằ ặ Mi ng tr u ăn n ng b ng chì
ồ ế ấ ề ơ Ăn r i em bi t l y gì đ n n.
ạ ủ
ạ ằ ữ ấ ữ c "cân b ng" l ữ ư ự i b ng s "gi ế ự l y cái mà
i thôn n x a không đi "quá" đ n s "trâng gìn", gi ẹ ơ ả ườ ạ Cái "b o d n" c a ng ằ ượ tráo" mà đ ữ ươ ph ng Tây xem là "n tính" h n c : tính e th n:
Sáng nay em đi hái dâu
ặ ấ ạ ồ G p hai anh y ng i câu th ch bàn
ứ ậ ỏ Hai anh đ ng d y h i han
ệ ầ ờ ở Mi ng nói tay c i túi tr u m i ăn.
ư ằ ẹ Th a r ng: Bác m em răn
ầ ớ ườ Làm thân con gái ch ăn tr u ng i...
ừ ẹ ạ ơ
ừ ạ ườ ố ừ ứ ủ ậ ờ i thanh n ...Đó là ngh thu t ch i t mà gi
ữ ớ ự ệ ậ ọ ệ ệ Phép bi n ch ng v a b o d n, v a e th n đúng n i, đúng lúc, là ngh ậ ố đây thu t s ng c a ng ị ít ai ch u h c vì đã quá quen v i s "thu nh n".
ồ ồ
ườ ợ ả ầ ế ầ ơ ệ ệ i ch ng ra đi vì vi c công vì vi c ễ ữ tình nghĩa n i mi ng tr u ti n
ườ i v đ m cũng têm tr u, gi ậ ồ ợ "Nên v , nên ch ng" r i, thì khi ng quân, ng ồ ch ng ra tr n:
ấ ẫ ồ Túi g m cho l n túi h ng
ế ầ ồ Têm tr u cánh ki m cho ch ng đi quân.
ự ầ ị
ộ ề ẩ ị ẹ ơ ộ ờ ế ầ ộ ẩ ẹ ộ ử ỉ ẹ M t giá tr đ p, m t c ch đ p. Đ p và l ch s . Duyên th m. Tình n. ắ ế Ti m n n i mi ng tr u. M t l i chúc phúc. M t ý mong chi n th ng.
ệ ụ ườ i Vi
ả ầ ủ ữ ư ả ủ ộ t Nam, t c ăn tr u ph i đ b ba tr u, cau, vôi nh ề ậ ầ ậ ụ ắ
ư ơ ầ ẫ
ổ ự ố
ầ ấ ượ ầ
ả ạ ủ
ẽ ặ ầ ố ớ Đ i v i ng ầ ự ớ s tích tr u cau đã đ c p. Ph i có đ y đ nh ng v t d ng g n v i ấ ầ ệ vi c ăn tr u nh ngày nay v n th y, đó là c i tr u, là dao b cau, là ầ ế chi c âu tr u, là bình vôi, chìa vôi, ng vôi, là khăn, là túi đ ng tr u. ầ ơ ự c tráp tr u, khay tr u s n màu kh m trai r t Nhà giàu còn đ ng đ ầ ư ế ủ ấ ớ ề ắ ẹ đ p. Nh th đ th y tr u cau g n li n v i sinh ho t c a nông thôn ế ườ ờ ng nào. t d ta ch t ch và lâu đ i bi
ầ ự ễ ầ
ầ ủ ễ ậ ệ ể ầ ộ Tr u cau còn là m t th đi đ u các s l ườ ụ t c ăn tr u c a ng ứ i Vi t, tr u cau còn là l ụ ụ ệ nghĩa. Ngoài vi c ph c v ế v t không th thi u
ỗ ử ơ ầ l c, gi
ể ấ ớ ơ , ch p. Dân gian có câu "S a c i tr u, đĩa hoa tiên, đ ghi nh công n nuôi n ng sinh
ễ ạ ạ trong các l ớ ổ ụ ể ưở ng nh t dâng c " đ t ề ủ ậ thành c a b c ti n nhân. .
ỏ ầ ạ ớ
ả ặ ầ ọ
ờ ầ ọ
ầ ế ầ
ế ớ ố ả
ứ ầ ị
ề
ề ướ ế ươ ế ạ ả ọ
ườ ả ấ ỳ ỗ , ch p l n hay nh cũng ph i có đĩa tr u cau đ t trên bàn B t k gi ế ổ ờ t luôn luôn có đĩa tr u cau trên tiên, ông bà. Trong ngày t th cúng t ộ ờ ể ầ ớ các bàn th đ c u tài l c cho năm m i. Cau th ph i ch n trái cau ị ầ ỏ ỏ ề ộ xanh, to, ru t nhi u, v m ng. Tr u ch n lá tr u xanh, to không b ặ ể ế rách Ngoài ra tr u cau còn đ ti p khách đ n chúc xuân đ u năm. Đ c ề ượ ư ệ c l u truy n đ n ngày nay, đó là đi bi t, nét văn hóa truy n th ng đ ồ ầ ợ ở c h t ph i mua tr u cau r i m i mua các th khác. ch m hàng tr ồ Ở ề ộ ế t có bà già gánh tr u cau đi ng vào sáng m ng m t t nhi u đ a ph ộ ầ bán, khi nghe ti ng rao “ Ai mua l c đ u năm đây!” thì nhà nhà đ u ủ ả nhanh chân ch y ra ch n mua, không tr giá mà tùy lòng h o tâm c a ỗ m i ng i.
ệ ả
ư ạ ễ ớ ộ ể ờ ư ả v i đ i Ông Công ph i có đĩa l
ầ ầ ầ Trong tang ma ngoài vi c cúng tr u cau, khi đ a tang ph i có khay tr u đ m i bà con đ a đám. Lúc t tr u cau.
ụ ướ ỏ ơ ộ
ọ ẳ ế ễ ầ ễ ỏ ỏ ầ riêng g i là “L h i/b tr u cau”. L này t
ễ ề ế
ồ ậ ự ầ ế ữ ả ậ ấ ố ọ Trong phong t c c i h i, tr u cau càng quan tr ng h n. Có h n m t ừ ễ nhà trai mang đ n nhà l ể gái, g m có ti n, vàng, bánh trái,... và không th thi u tr u cau. L này ghi nh n s tho thu n th ng nh t gi a 2 nhà trai gái k t tình sui gia.
ả ả ượ ủ l i, qu (mâm) tr u cau ph i đ
ầ ặ ở ị ỏ ể ệ ự c ph khăn đ th hi n s ẩ v trí đ u tiên trong các v t ph m làm l (bánh
ể ệ ầ ề ề ễ ễ ậ ặ v t đ c
ậ ầ ườ ậ ủ ệ ế ắ Ở ễ ướ c ắ may m n và luôn đ t ượ trái, trà, r u, ti n vàng,...). Đi u đó th hi n tr u cau là l ọ bi t quan tr ng g n k t duyên ph n c a con ng i.
ơ ế ỏ
ế ế ấ ớ
ầ ố ậ ể ầ ế ể ờ ầ ườ ầ ờ ố i ta têm tr u là đ m i tr u, m i ầ i". Ng
ườ ầ ế ầ ả Mi ng tr u, đ n gi n th thôi: Tr u, cau, vôi, n u có th thêm tí v , ườ i ăn "tr u thu c"). y th mà mi ng tr u viên thu c lào (v i ng ườ mang đ m "cá tính con ng i khác ăn tr u. ng
ế ườ ử
ế ượ t đ ậ ế ầ
ở ế ủ ế ế ấ ầ ấ
ẹ ầ ầ i "têm" nó. Chàng hoàng t c con ng Nhìn mi ng tr u, đã bi ệ ổ ờ ấ trong truy n c tích nh n ra nàng (T m) là do mi ng tr u, là nh ầ ở n p g p cái dáng đ p (hay x u) c a mi ng tr u têm, mi ng tr u, ầ ở lá, cài tr u cái cánh tr u...
ầ ả ị
ế ượ t đ ẽ ạ
ế ỳ ậ ầ i têm nó. Gi n d hay ố ượ ng vôi bôi ơ ầ ế c "tính n t" ng ấ ượ ầ ở ữ ậ ườ ng và s l ế ế
Ăn mi ng tr u, càng bi ầ c u k . Đ m đà hay nh t nh o. Do ch t l trên lá tr u. Và có khi mi ng tr u " gi a đ m qu hai đ u th m cay"...
ầ ầ
ạ ầ ậ
ủ ậ ệ ở t ngàn năm tr
ấ ờ ố ể ượ c và tr thành tính bi u t ủ ng c a t p quán ắ ủ ướ ố ủ
ộ ờ Tr u cau đã góp ph n làm cho kho tàng văn hóa dân gian thêm phong ầ ủ ư phú. Tóm l i, tr u cau đã đi vào đ i s ng v t ch t và tinh th n c a c dân Vi ộ dân t c, c a truy n th ng văn hóa, c a tình nghĩa th y chung son s t ừ t ề ủ bao đ i nay c a dân t c ta.
ờ ẫ ầ ẫ
ể ố ẳ ầ ệ ầ ỏ
ư
ệ ệ i, thì t
ợ ạ ấ ả ỗ t c b ng ơ ủ ự ỡ
ớ ầ ườ i th i nay d u đa s ch ng ăn tr u song v n âm th m nh , da Ng ủ ự ả ớ ế t nh cái duyên nghĩa tr u cau. Ph i chăng đó là cái duyên c a s di ủ ự ế ấ ả ế ứ t c n u đ ng chuy n hóa, c a s bi n đi u. Tr u, cau, vôi, v ... t ỗ ứ ỉ ẽ riêng r thì m i th ch là cây, là đá, là lá. Nh ng khi chúng h p l i, ườ ượ ủ ấ p trong môi mi ng c a con ng hòa quy n, đ c ầ ở ắ ằ ở ổ ế bi n đ i. Tr nên đ m th m, tr nên r c r . Và tr u cau đã là n i ố ươ ở ầ ng duyên. kh i đ u cho bao m i l
ụ ệ
ầ ươ ư ế
ỏ ắ ẽ ầ ượ ủ ầ ạ ộ
ườ ủ ệ ễ ộ ồ ọ ữ ớ ắ Còn ít i l m nh ng c bà còn g n v i duyên nghi p tr u cau. R i h ọ ủ ấ ng x a, chút cũng s l n l t đi theo ti ng g i c a đ t. Song chút h ả ầ duyên th m c a nét văn hóa này còn đó. Còn m t m ch ng m to lan t Nam không d gì mai m t. trong dòng máu c a ng i Vi
Ầ ƯỢ TR U TÊM CÁNH PH NG
ọ ư ơ ộ ế ặ ậ ờ
ẹ ầ
ơ ầ ườ ệ ầ Xa x a, quan h đã ti p khách, đi m i khách, ho c đi ch i h i, th m ị chí sang nhà nhau "thăm th y, thăm m sau n a là thăm anh Hai, ch Hai "th ữ ng là có c i tr u là đ u câu chuy n".
ệ ườ ế ầ ấ ớ ng ngày, cũng l y mi ng tr u làm c .
ạ ư ử Th a g i trong câu chuy n th ẳ Ch ng h n:
ầ ầ ầ "Tr u này tr u tính, tr u tình,
ầ ượ ầ ầ ầ Tr u loan, tr u ph ng tr u mình tr u ta.
ầ ố Tr u này têm t i hôm qua,
ạ ờ ườ ế Hôm nay ti p b n mang ra m i ng i...".
ệ ấ Ca dao Vi t Nam thì th m thía, sâu xa:
ệ ỏ ầ Ăn tr u cho mi ng đ môi,
ố ượ ươ ồ U ng r u cho chén t i đôi má h ng.
ọ ả ộ ề ề ầ
ơ ầ ử
ầ
ế ấ ơ Trong Dân ca Quan h có c m t bài ca nói v mi ng tr u têm cánh ạ ữ ượ ng mà g i theo nh ng tâm tr ng: "Thì tay em nâng cái c i tr u. ph ắ ờ M t em nhìn em li c em trông... Tr u têm cánh ph ng dâng lên m i ườ ng ượ ế i có th u chăng là đ n chúng em chăng..." i. Ai
ầ ế ế
ỏ ả ầ
ặ ườ ệ
ườ ợ ờ
ớ ế ầ ớ
ượ ể ầ
ằ i đôi má h ng là
ố u cho chén t ỉ ở ệ ố ồ ậ ồ ươ ặ khuôn m t thi u
ố u là u ng ồ ế ồ ế ữ ạ ồ ọ
ọ ọ ộ t ch n lá, Hoàn thành m t mi ng tr u không khó, quan tr ng là bi ế ọ ệ t ph i khéo tay. Cũng thì mi ng tr u, ch n v , chon cau và đ c bi ẹ ễ ể ườ i kia têm thô cũng là chuy n d hi u. Têm ng i này têm đ p, ng ầ ề ắ ể đ có, ch c nhi u ng i têm đu c. Têm m i khách mà khách ăn tr u ớ ả còn nh mãi, nh c "cái tính, cái tình" trong mi ng tr u... m i là khó. ỏ ẳ Ăn tr u không h n đ cho "Mi ng đ môi"; u ng chén r ượ ế ớ cái Tình, th m i xa xôi r ng: u ng r vì v y. Cái chén làm gì có má h ng. Má h ng ch ế ấ ữ n , nh t là thi u n Quan h khi ti p b n thì má đã h ng càng h ng thêm...
Ca dao còn nói:
ờ ầ ổ Yêu nhau cau sáu b ba,( quý nhau m i tr u)
ườ ổ ị
Không yêu cau sáu b ra làm m i(ghét nhau theo phép l ch s )ự
ư ắ Nh ng ca dao cũng nh c:
ế ờ ộ M i nhau m t mi ng cau khô,
ườ ẻ ỏ Ng i khôn thích m ng, k thô tham dày.
ượ ượ ơ ầ c mi ng tr u đã khó. đ
ờ
ượ ườ c m i tr u còn khó h n. V t lên i nói câu m i sao cho khéo, cho đ p thì ọ ờ ờ ầ ờ ầ ượ ượ ẹ ắ ng.... ch c cũng i Quan h m i ăn tr u cánh ph
ế Làm đ ấ ả t c cái tình, cái nghĩa; là l t ế c ng n u ta có đ d ăn.ễ
