Đề tài: Tổ chức dạy học gắn với trải nghiệm thực tiễn tại các mô hình
sản xuất nông nghiệp sạch ở Huyện Yên Thành qua chủ đề “Địa lí
nông nghiệp Việt Nam” góp phần phát triển năng lực Địa lí cho học
sinh lớp 12.
Thuộc môn: Địa lí
Lĩnh vực: Giáo dục
Người thực hiện: Nguyễn Thị Anh Thơ
Tổ bộ môn: Xã hội
Năm thực hiện: 2022
Đơn vị: Trường THPT Phan Đăng Lưu
Số điện thoại: 0383746335
Email: anhtho2510@gmail.com
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT PHAN ĐĂNG LƯU

Yên Thành, tháng 4 năm 2022
1
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Trong xu thế đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay của đất nước thì cần đổi
mới một cách toàn diện về kinh tế - xã hội trong đó ngành giáo dục luôn là vấn đề
được Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đặt lên hàng đầu. Tại Hội nghị Trung ương 8
khóa XI của Đảng đã ra Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 4/11/2013 “Về đổi mới
căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại
hóa trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập
quốc tế”. Đổi mới chương trình nhằm phát triển năng lực và phẩm chất người học,
hài hòa đức, trí, thể, mỹ dạy người, dạy chữ, dạy nghề. Đổi mới nội dung giáo dục
theo hướng tinh giản, hiên đại, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, trình độ và ngành
nghề tăng thực hành,vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Trong khi đó,thực trạng và hiệu quả của dạy học truyền thống còn tồn tại
nhều hạn chế gây cản trở quá trình đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển
phẩm chất và năng lực học sinh. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương
pháp dạy học và học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, phát
huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học
khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều,ghi nhớ máy móc.Tập trung dạy cách
học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới
tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức
hình thức học tập đa dạng, chú ý hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa
học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học.
Trong chương trình giáo dục phổ thông tổng thể 2018 và môn Địa lý cấp
THPT ban hành kèm theo Thông tư 32/TT-BGD-ĐT, chân dung người học với 5
phẩm chất và 10 năng lực đã được xác định một cách tường minh. Trong đó, năng
lực Địa lí là năng lực đặc thù được hình thành và phát triển qua quá trình học tập
môn Địa lí ở trường phổ thông. Trong hệ thống năng lực thành phần, năng lực tổ
chức học tập tại thực địa thuộc năng lực tìm hiểu địa lí trong chương trình hiện
hành chưa thực sự được chú trọng. Hơn nữa, học tập từ thực địa, trải nghiệm thực
tế, trải nghiệm sáng tạo là xu hướng, tiếp cận phù hợp với đặc thù môn học, tạo cơ
hội để tổ chức dạy học gắn với thực tiễn qua đó phát triển năng lực ở người học.
Qua thực tế, việc tổ chức dạy học gắn liền với thực tiễn chưa được tiếp cận
nhiều, chỉ một số trường vừa học vừa dạy nghề có gắn với thực tiễn, nhất là việc tổ
chức dạy học địa lí gắn liền với thực tiễn nhằm phát triển phẩm chất và năng lực
cho học sinh cấp THPT chưa nhiều và hiệu quả chưa cao. Trong khi đó việc trải
nghiệm trên các lĩnh vực giúp cho quá trình học tập của học sinh trở nên hấp dẫn
hơn, sâu sắc hơn, gắn lí thuyết với thực tiễn, giúp người học trải nghiệm sáng tạo,
hình thành một số phẩm chất, năng lực của học sinh, góp phần giáo dục định
hướng nghề nghiệp, phân luồng, cung cấp nhân lực cho địa phương. Từ những lí
do trên tôi thực hiện đề tài: “ Tổ chức dạy học gắn với trải nghiệm thực tiễn tại
2
các mô hình sản xuất nông nghiệp sạch ở Huyện Yên Thành qua chủ đề “Địa
lí nông nghiệp Việt Nam” góp phần phát triển năng lực Địa lí cho học sinh lớp
12” với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn Địa lí ở
trường phổ thông.
2. Đối tượng nghiên cứu
- Nghiên cứu áp dụng cho học sinh khối 12 tại đơn vị công tác trong năm
học 2020 – 2021 và 2021 -2022.
- Nghiên cứu xây dựng chủ đề dạy học “Địa lí Nông nghiệp Việt Nam” bằng
dạy học gắn liền trải nghiệm các mô hình sản xuất nông nghiệp sạch tại địa
phương.
- Phạm vi và khả năng nhân rộng cho tất cả các đối tượng học sinh khối 12
3. Mục đích nghiên cứu
Lựa chọn được nội dung và cách thức tổ chức cho học sinh học tập tại thực
địa thông qua chủ đề Địa lí Nông nghiệp Việt Nam nhằm góp phần phát triển năng
lực tổ chức học tập tại thực địa cho học sinh THPT và nâng cao chất lượng dạy học
môn học, chuẩn bị thực hiện CTGDPT 2018 có hiệu quả.
4. Nhiệm vụ, giới hạn nghiên cứu:
- Nghiên cứu cơ sở lí luận tổ chức học tập ngoài thực địa trong dạy
học Địa lí ở trường THPT.
- Điều tra, khảo sát thực tiễn và xử lý thông tin về việc tổ chức tổ chức
học tập ngoài thực địa trong dạy học Địa lí 12 ở trường THPT hiện nay.
- Xác định các nội dung và phương pháp thiết kế, tổ chức học tập ngoài
thực địa trong dạy học Địa lí 12 ở trường THPT.
- Tiến hành thực nghiệm sư phạm kiểm chứng hiệu quả của việc thiết
kế và tổ chức học tập ngoài thực địa trong dạy học Địa lí 12 ở trường THPT
trên địa bàn huyện Yên Thành-Tỉnh Nghệ An
- Đề xuất một số giải pháp để tổ chức học tập ngoài thực địa trong dạy
học Địa lí 12 ở trường THPT.
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp phân tích, tổng hợp:
Trên cơ sở những nguồn tài liệu, số liệu có liên quan đến nội dung nghiên
cứu được thu thập từ sách giáo khoa Địa lí 12, báo, tạp chí khoa học, internet, các
tài liệu lý luận dạy học Địa lí. Từ nguồn tài liệu thu thập được, tiến hành hệ thống
hóa, phân loại và thực hiện các thao tác phân tích, tổng hợp theo từng vấn đề
nghiên cứu của đề tài để hình thành khung lý thuyết nghiên cứu gồm hệ thống các
khái niệm, luận ý, luận điểm. Thông qua tổng hợp và phân tích tài liệu, tác giả
3
cũng xem xét kế thừa, phát triển thêm đối với nội dung nghiên cứu thuộc bối cảnh
mới, môn học cụ thể.
5.2. Phương pháp điều tra:
Phương pháp này được sử dụng để tìm hiểu các hoạt động ngoài thực địa
trong dạy học Địa lí lớp 12 THPT. Để tiến hành, chúng tôi xây dựng mẫu phiếu hỏi
ý kiến giáo viên giảng dạy môn Địa lí lớp 12 THPT và mẫu phiếu hỏi ý kiến học
sinh đang học lớp 12 THPT dựa trên mục đích và nội dung khảo sát chúng tôi tiến
hành khảo sát ở trường THPT Bắc Yên Thành, THPT Phan Thúc Trực huyện Yên
Thành
Tổ chức điều tra thực tế bằng phiếu hỏi (15 phiếu hỏi được phát cho giáo
viên và 400 phiếu hỏi được phát cho học sinh khối 12 của 2 trường) và quan sát
thực tế trong các buổi tham quan học tập trải nghiệm trực tiếp và trực tuyến.
5.3. Phương pháp quan sát.
Để đánh giá chính xác, khách quan hơn về việc thiết kế và tổ chức hoạt động
ngoài thực địa một số nội dung trong dạy học Địa lí lớp 12 THPT chúng tôi thiết
kế các phiếu quan sát giờ dạy. Thông qua phiếu quan sát giờ dạy tiến hành lựa
chọn, hướng dẫn về cách quan sát, ghi chép phiếu quan sát, cũng như một số thuật
ngữ, khái niệm sử dụng trong phiếu quan sát cho một số giáo viên. Nội dung quan
sát bao gồm các phương pháp, công cụ và một số kĩ thuật được giáo viên sử dụng
trong quá trình giảng dạy.
5.4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
Phương pháp này được sử dụng để đánh giá kết quả về tính khoa học, tính
thực tiễn và khả thi của quy trình, phương pháp và công cụ đánh giá được đề xuất
trong đề tài. Chúng tôi tiến hành thực nghiệm sư phạm có đối chứng tại trường
THPT Bắc Yên Thành, THPT Phan Thúc Trực huyện Yên Thành
Trước khi thực nghiệm, tiến hành khảo sát để chọn lớp thực nghiệm, hỏi ý
kiến của giáo viên. Soạn giáo án có sử dụng quy trình và các phương pháp đề xuất
trong đề tài để thực nghiệm. Cho học sinh làm bài kiểm tra, sau đó chấm điểm và
tính toán các tham số để xem xét hiệu quả của việc sử dụng quy trình, phương
pháp đối với việc giáo dục hoạt động thực địa trong dạy học môn Địa lí lớp 12
THPT trên thực tế.
5.5. Phương pháp toán thống kê
Phương pháp được sử dụng để xử lí số liệu điều tra, phân tích một số mối
tương quan liên quan đến giáo dục hoạt động thực địa trong dạy học môn Địa lí lớp
12 THPT. Ngoài ra, phương pháp còn được sử dụng để xử lí kết quả thực nghiệm
sư phạm nhằm đưa ra những kết luận về tính khoa học, khả thi, hiệu quả của quy
trình, công cụ được đề xuất trong đề tài.
6. Tính mới của đề tài:
4
- Góp phần phát huy năng lực học tập tại thực địa của học sinh.Các em thể
hiện tinh thần tự học, tự nghiên cứu, rèn luyện thêm về các kỹ năng giao tiếp; lắng
nghe; trình bày suy nghĩ ý tưởng; hợp tác; đảm nhận trách nhiệm; quản lí thời gian;
tìm kiếm và xử lí thông tin…, tăng cường định hướng phát triển năng lực của học
sinh thông qua vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn.
- Giúp học sinh vừa vận dụng kiến thức trải nghiệm thực tế vào bài học mà
qua đó còn khắc sâu được kiến thức, tạo kích thích và khả năng tự học trong học
tập…
- Qua thực tiễn trải nghiệm các em biết thêm thế mạnh và hạn chế của địa
phương trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa, biết rõ hơn về tình hình phát
triển nông nghiệp tại nơi mình sinh sống, các em được trực tiếp quan sát, tham gia
quy trình sản xuất một số sản phẩm nông nghiệp sạch... từ đó có định hướng tốt
hơn cho việc lựa chọn nghề nghiệp của bản thân.
7. Cấu trúc của đề tài:
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phần nội dung luận văn gồm 3 chương:
- Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc tổ chức học tập ngoài thực
địa trong dạy học Địa lí 12 ở trường THPT.
- Chương 2: Thiết kế và tổ chức trải nghiệm ngoài thực địa trong dạy học
Địa lí 12 ở trường THPT tại địa phương.
- Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
PHẦN II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc tổ chức học tập ngoài thực
địa trong dạy học Địa lí 12 ở trường THPT.
I. Cơ sở lí luận
1. Tổng quan về các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
1.1.Yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông
Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (cách mạng công
nghệ 4.0) hiện nay giáo dục và đào tạo là con đường hiệu quả nhất để con người
tiếp cận kịp thời những thông tin mới nhất, cập nhật, làm giàu thêm nguồn tri thức
và năng lực sáng tạo của mình, chỉ có thông qua giáo dục và đào tạo mới đào tạo,
phát triển và phát huy hiệu quả mọi nguồn lực trong xã hội. Chính vì vậy, từ xưa
đến nay mọi quốc gia, dân tộc trong quá trình phát triển đều rất đề cao vai trò quan
trọng của giáo dục
1.2. Chương trình giáo dục phổ thông 2018
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học
theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến