BÁO CÁO K T QU
NGHIÊN C U, NG D NG SÁNG KI N
I. L I GI I THI U
Th k XX đã trôi qua, nhân lo i đang b c vào th k m i. M t trong nh ng đcế ướ ế
đi m c b n c a th k này là cu c cách m ng khoa h c kĩ thu t đang phát tri n nh vũ ơ ế ư
bão, th i đi c a n n “kinh t tri th c” đã và đang d n đn s bùng n thông tin. ế ế
Tr c tình hình đó, đ h i nh p v i xu th phát tri n chung c a th gi i, c a th iướ ế ế
đi, m t yêu c u h t s c c p bách đang đt ra v i n n giáo d c n c ta là ph i liên t c ế ướ
đi m i, hi n đi hóa n i dung và ph ng pháp d y h c. M c đích cu i cùng là đ t ng ươ
cá nhân, m i cá th , m i công dân t mình có ý th c t o đc m t cu c cách m ng h c ượ
t p trong b n thân m i ng i. ườ
Nhà tr ng ph i giúp cho t ng HS thay đi tri t đ quan ni m và ph ng pháp h cườ ươ
t p phù h p v i yêu c u c a th i đi - th i đi mà m i ng i ph i h c t p su t đi. Đ ườ
h c t p không ng ng, h c t p su t đi, m i ng i ph i bi t cách t h c, bi t phát huy ườ ế ế
cao đ ti m năng c a b n thân. Vì v y, t h c là m t v n đ c t lõi thu c m c tiêu c a
giáo d c hi n đi.
Hi n nay, n c ta đang ti n hành vi c đi m i ph ng pháp d y h c theo đnh ướ ế ươ
h ng phát huy tính tích c c nh n th c c a HS và b i d ng ph ng pháp h c t p màướ ưỡ ươ
c t lõi là t h c đ h t h c su t đi. Có th nói, d y h c ch y u là d y cách h c, ế
d y cách t duy. D y cách h c ư ch y u là d y ph ng pháp t h c. ế ươ
Giáo d c ý th c t h c, t h c th ng xuyên, có k ho ch và có ph ng pháp đúng ườ ế ươ
đn, khoa h c cho h c sinh là m t nhi m v b t bu c và trách nhi m n ng n c a ng i ườ
th y. Ng i th y c n b i d ng cho h c sinh kh năng t h c, m t kh năng luôn ti m ườ ưỡ
tàng trong m i ng i nh ng đa s h c sinh c a chúng ta hi n nay ch a bi t s d ng đ ườ ư ư ế
đáp ng đc yêu c u cao c a s phát tri n xã h i. ượ
Ph ng pháp giáo d c ph i phát huy tính tích c c, t giác, ch đng, t duy sángươ ư
t o c a ng i h c: b i d ng cho ng i h c năng l c t h c, kh năng th c hành, lòng ườ ưỡ ườ
say mê h c t p và ý chí v n lên ươ ” . Do v y, c n thi t ph i đi m i n i dung ch ng trình ế ươ
và ph ng pháp d y h c nh m nâng cao ch t l ng đào t o ngu n nhân l c ch t l ngươ ượ ượ
cao cho đt n c. ướ
Đ góp ph n đi m i ph ng pháp t h c cho h c sin ươ h thì nhi m v đt ra cho
giáo viên là ph i có năng l c h ng d n h c sinh t h c, bi t thu th p và x lý thông tin ướ ế
đ t bi n đi mình. Qua th c t d y h c cho th y trình đ ti p c n nh ng ki n th c ế ế ế ế
m i c a giáo viên và h c sinh còn h n ch , kh năng t h c c a h c sinh ch a t t, giáo ế ư
viên ch a có ph ng pháp b i d ng h p lý. H th ng bài t p ph c v cho vi c t h c,ư ươ ưỡ
1
t m r ng ki n th c cho h c sinh tuy đa d ng nh ng ch a khoa h c, ch a sát v i n i ế ư ư ư
dung ch ng trình...ươ
Trong d y h c Hóa h c, do th i gian d y h c môn hoá h c trên l p còn h n h p,
th i gian ôn t p, h th ng hoá lý thuy t và gi i bài t p ch a đc nhi u, không ph i h c ế ư ượ
sinh nào cũng đ th i gian đ th u hi u, ghi nh và v n d ng nh ng ki n th c mà giáo ế
viên truy n th trên l p. Vì v y vi c t h c nhà c a h c sinh là r t quan tr ng và c n
thi t. ế
Xu t phát t nh ng nhu c u và th c tr ng trên tôi quy t đnh ch n đ tài ế : “Phát
tri n năng l c t h c cho h c sinh trung h c ph thông qua h th ng bài t p ancol-
phenol, Hóa h c 11”
Th c t đây ch là ph n áp d ng có tính minh h a đi v i m t ph n n i dung SGK. ế V i
mong mu n giúp h c sinh l p 11 t h c, t rèn luy n, t đánh giá trình đ b n thân và
ph c v cho các kì thi. M t khác, giúp giáo viên đáp ng m c tiêu giáo d c và đi m i
ph ng pháp d y h c hi n nay.ươ
II. TÊN SÁNG KI N
“Phát tri n năng l c t h c cho h c sinh trung h c ph thông qua h th ng
bài t p ancol-phenol, Hóa h c 11”
III. TÁC GI C A SÁNG KI N
- H và tên: Ngô Th Thanh Hoa
- Đa ch tác gi sáng ki n: THPT Nguy n Thái H c - Khai Quang - Vĩnh Yên- Vĩnh Phúc ế
- S đi n tho i: 0984518018 E_mail: thanhhoango.nth@gmail.com
IV. CH ĐU T T O RA SÁNG KI N Ư
- H và tên: Ngô Th Thanh Hoa
- Đa ch : THPT Nguy n Thái H c - Khai Quang – Vĩnh Yên- Vĩnh Phúc
- S đi n tho i: 0984518018 E_mail: thanhhoango.nth@gmail.com
V. LĨNH V C ÁP D NG SÁNG KI N
- Lĩnh v c: Môn Hóa h c
- V n đ mà sáng ki n gi i quy t: Tăng c ng năng l c t h c, t duy sáng t o cho h c ế ế ườ ư
sinh t đó nâng cao ch t l ng d y h c môn Hóa h c. ượ
VI. NGÀY SÁNG KI N ĐC ÁP D NG L N ĐU: Tháng 2 năm 2019 ƯỢ
VII. MÔ T B N CH T C A SÁNG KI N
CH NG I: C S LÝ LU N C A SÁNG KI NƯƠ Ơ
2
1.1. Quan ni m v t h c trên th gi i ế
V n đ t h c đã đc nghiên c u t r t s m trong l ch s giáo d c trên th ượ ế
gi i. Nó v n còn là v n đ nóng b ng cho các nhà nghiên c u giáo d c hi n t i và t ng ươ
lai b i vì t h c có vai trò r t quan tr ng, quy t đnh m i s thành công trong h c t p, là ế
đi u ki n đm b o cho hi u qu , ch t l ng c a m i quá trình giáo d c, đào t o. ượ
Rubakin trong “T h c nh th nào” giúp b n đc bi t t h c t p, nâng cao ki n ư ế ế ế
th c toàn di n c a mình. G n đây, khá nhi u cu n sách cũng đ c p đn v n đ t h c. ế
Cu n “Ph ng pháp d y và h c hi u qu Cark Rogers m t nhà giáo d c h c, ươ
nhà tâm lý h c ng i M do Cao Đình Quát d ch đã gi i đáp cho HS câu h i h c cái gì và ườ
h c nh th nào. ư ế
Năm 2008, cu n “Tôi tài gi i, b n cũng th !” c a Adam Khoo ch ng minh đc ế ượ
r ng kh năng trí tu ti m n và s thông minh sáng t o c a con ng i v t xa h n ườ ư ơ
nh ng gì chúng ta nghĩ và th ng đc nghe t i. ườ ượ
T h c là con đng t o ra tri th c b n v ng cho m i con ng i trong quá trình ư ườ
h c h i th ng xuyên c a c cu c đi. Quá trình t h c di n ra đúng qui lu t c a ho t ườ
đng nh n th c. Ki n th c t h c là k t qu c a h ng thú, c a tìm tòi, c a l a ch n, c a ế ế
đnh h ng ng d ng. Ki n th c t h c bao gi cũng v ng ch c, b n lâu, thi t th c và ướ ế ế
nhi u sáng t o. T h c xét cho kĩ là m t v n đ then ch t c a Giáo d c và Đào t o, đng
th i cũng là m t v n đ có ý nghĩa văn hoá, khoa h c, xã h i và chính tr sâu s c. Đ cao
t h c trong b i c nh hi n nay c a đt n c và th gi i là m t cách nhìn v a th c t , ướ ế ế
v a có ý nghĩa chi n l c. ế ượ
1.2. Quan ni m v t h c trong l ch s giáo d c Vi t Nam
n c ta, t h c đã có t th i phong ki n. Truy n th ng t h c là m t b ph n ướ ế
trong truy n th ng hi u h c c a nhân dân ta. V n đ t h c đc phát đng, nghiên c u ế ượ
nghiêm túc và r ng rãi t năm 1945, mà Ch t ch H chí Minh v a là ng i kh i x ng ườ ướ
v a là t m g ng đ m i ng i noi theo. Ng i t ng nói “còn s ng thì còn h c” và “v ươ ườ ườ
cách h c ph i l y t h c làm c t”. Sau đó, truy n th ng t h c v n ti p t c phát huy ế
nh ng v n là kh năng t h c t phát vì h i đó ch a có ch tr ng, chính sách chăm loư ư ươ
vi c t h c, th y giáo cũng không có trách nhi m kh i d y và phát tri n năng l c t h c ơ
c a HS. Nh ng th c ti n ch ng minh r ng kh năng t h c ti m tàng là r t d i dào và ư
n i l c c g ng tìm h c, t h c là n i l c quy t đnh đi v i s nghi p giáo d c. ế
Cô thu t ng Ph m Văn Đng, m t trong nh ng h c trò xu t s c c a Ch t ch * ươ
H Chí Minh, đã ti p nh n, th hi n và làm phong phú t t ng, s nghi p giáo d c ế ư ưở
c a Ng i trong lí lu n và th c ti n. Th t ng đã ch rõ: ườ ướ ph ng pháp giáo d cươ
không ph i ch là nh ng kinh nghi m, th thu t trong truy n th và ti p thu ki n th c ế ế
3
mà còn là con đng đ ng i h c có th t h c, t nghiên c u ch không ph i là b tườ ườ
bu c trí nh làm vi c m t cách máy móc, ch bi t ghi r i nói l i ế .
GS.TSKH Nguy n C nh Toàn là m t t m g ng sáng v t h c n c ta. T ươ ướ
m t GV trung h c (1947), ch b ng con đng t h c, t nghiên c u ông đã tr thành nhà ườ
toán h c n i ti ng. Không ch nghiên c u khoa h c c b n, ông còn có nhi u công trình, ế ơ
bài vi t v khoa h c giáo d c, v v n đ t h c. Ông cho r ng “h c bao gi cũng g nế
li n v i t h c, t rèn luy n, coi tr ng vi c t h c, nêu cao nh ng t m g ng t h c ươ
thành tài”.
Nhi u công trình nghiên c u v quá trình t h c và h ng d n t h c cũng ch ra ướ
tính c p thi t, c s khoa h c và tính kh thi c a hình th c t ch c đào t o t h c có ế ơ
h ng d n. Nh ng bàn đn t h c môn Hóa h c thì m i ch có r t ít tác gi đ c p đn.ư ư ế ế
1.3. Quan đi m và t t ng v t h c đi v i môn hóa h c ư ưở
Theo GS.TS.Tr nh Văn Bi u , h c không ch là quá trình ghi nh n, thu th p thông
tin. H c là hi u, ghi nh , liên h và v n d ng. Nh liên h và v n d ng HS s hi u bài
sâu s c h n, nh bài lâu h n. Trong th c t m t ng i có th h c theo nhi u ki u khác ơ ơ ế ườ
nhau nh ng d i hình th c nào thì t h c cũng là c t lõi c a quá trình h c. T h c đóngư ướ
m t vai trò quan tr ng trong quá trình ti p thu tri th c và hoàn thi n nhân cách c a con ế
ng i.ườ
Hóa h c là m t môn h c có nh ng đc tr ng riêng nên đòi h i ng i h c ph i có ư ườ
t duy thích h p, đó là năng l c quan sát, phân tích các hi n t ng t nhiên, năng l c kháiư ượ
quát, t ng h p thành quy lu t và ph i có phong cách h c t p đc l p sáng t o.
Nh v y, n i dung v xây d ng các bi n pháp b i d ng năng l c t h c ph nư ưỡ
d n xu t hiđrocacbon Hóa h c l p 11 tr ng THPT v n ch a đc quan tâm đúng ườ ư ượ
m c. Do đó, phát tri n năng l c t h c cho HS thông qua vi c xây d ng và s d ng
HTBT ph n d n xu t hiđrocacbon hóa h c l p 11 là c n thi t. ế
1.4. C s ly luân vê phát tri n năng l c t hoc ơ ơ ư ư
1.4.1.. Khái ni m v t h c
Trong quá trình d y h c n c ta hi n nay, t h c c a ng i h c đang là v n đ đc ướ ườ
bi t đc quan tâm. Đ h c đc su t đi thì ph i có kh năng t h c. Kh năng này c n ượ ượ
đc rèn luy n ngay trong khi còn ng i trên gh nhà tr ng.ượ ế ườ
Có r t nhi u khái ni m khác nhau v t h c :
H Ch T ch đã nói: T h c là m t cách hành đng ”, t c là: H c t p m t cách
hoàn toàn t giác, t ch , không đi ai nh c nh , không ch ai giao nhi m v mà t mình
ch đng v ch ra k ho ch h c t p cho mình, r i t mình tri n khai, th c hi n k ho ch ế ế
đó m t cách t giác, t mình làm ch th i gian đ h c và t mình ki m tra đánh giá vi c
h c c a mình .
4
Còn theo c GS. Nguy n Văn Đo (Đi h c Qu c gia Hà N i) đã có m t vài suy
nghĩ chung v v n đ t h c: “T h c là công vi c su t c cu c đi m i ng i. S th i ườ
gian dành cho vi c h c v i s giúp đ c a ng i th y là r t ít, ch chi m kho ng 1/4 c a ườ ế
m t đi ng i. Th i gian còn l i ch y u là dành cho vi c t h c, cho lao đng sáng t o. ườ ế
Ngay c trong giai đo n đi h c, vi c t h c luôn luôn có vai trò đc bi t quan tr ng.
Nh ng ng i bi t t h c, năng đng, sáng t o trong quá trình đi h c là nh ng ng i có ườ ế ườ
tri n v ng và ti n xa trong cu c đi này”. ế
Nh v y, t h c là m t b ph n c a h c, nó cũng đc hình thành b i nh ng thaoư ượ
tác, c ch , ngôn ng , hành đng c a ng i h c trong h th ng t ng tác c a ho t đng ườ ươ
d y h c. T h c ph n ánh rõ nh t nhu c u b c xúc v h c t p c a ng i h c, ph n ánh ườ
tính t giác và n l c c a ng i h c, ph n ánh năng l c t ch c và đi u khi n c a ng i ườ ư
h c nh m đt đc k t qu nh t đnh trong hoàn c nh nh t đnh v i nh ng n i dung h c ượ ế
t p nh t đnh.
Nh v y, có th nói là con ng i ai cũng ph i h c, khi nói đn h c thì đi u đngư ườ ế ươ
nhiên là ph i t h c, chính là cách h c v i s t giác, tính tích c c và đc l p cao c a
t ng cá nhân. Chính ho t đng t h c t o c h i cho ng i h c phát huy đc trí tu , t ơ ườ ượ ư
duy đng th i giúp HS có lòng ham h c. K t qu t h c cao hay th p còn ph thu c vào ế
năng l c c a m i cá nhân, kh năng t h c ti m n trong m i con ng i. ườ
1.4.2. Các hình th c t h c
Theo tài li u Lí lu n d y h c hóa h c, t h c có 3 hình th c:
- T h c không có h ng d n ướ : Ng i h c t tìm l y tài li u đ đc, hi u, v nườ
d ng các ki n th c trong đó. Cách h c này s đem l i r t nhi u khó khăn cho ng i h c, ế ườ
m t nhi u th i gian và đòi h i kh năng t h c r t cao.
- T h c có h ng d n ướ : Có GV xa h ng d n ng i h c b ng tài li u ho c ướ ườ
b ng các ph ng ti n thông tin khác. ươ
- T h c có h ng d n tr c ti p ư ế : Có tài li u và giáp m t v i GV m t s ti t trong ế
ngày, trong tu n, đc th y h ng d n gi ng gi i sau đó v nhà t h c. ượ ướ
1.4.3. Chu trình t h c c a h c sinh
Chu trình t h c c a HS g m 3 giai đo n:
- Giai đoạn 1: Tự nghiên cứu
- Giai đoạn 2: Tự thể hiện
- Giai đoạn 3: Tự kiểm tra, tự điều chỉnh.
Hình 1.2. S đ chu trình t h cơ
Chu trình t h c
5