BÁO CÁO K T QUẾ Ả
NGHIÊN C U, NG D NG SÁNG KI NỨ Ứ Ụ Ế
1. L i gi i thi uờ ớ ệ
Th c hi n m c tiêu ch ng trình giáo d c ph thông giúp ng i h c làmự ệ ụ ươ ụ ổ ườ ọ
ch ki n th c ph thông; bi t v n d ng hi u qu ki n th c vào đi s ng và tủ ế ứ ổ ế ậ ụ ệ ả ế ứ ờ ố ự
h c su t đi; có đnh h ng l a ch n ngh nghi p phù h p; bi t xây d ng vàọ ố ờ ị ướ ự ọ ề ệ ợ ế ự
phát tri n hài hòa các m i quan h xã h i; có cá tính, nhân cách và đi s ng tâmể ố ệ ộ ờ ố
h n phong phú; nh đó có đc cu c s ng có ý nghĩa và đóng góp tích c c vàoồ ờ ượ ộ ố ự
s phát tri n c a đt n c và nhân lo i.ự ể ủ ấ ướ ạ
Trong d y và h c hi n nay, vi c đi ạ ọ ệ ệ ổ m i đng b v m c tiêuớ ồ ộ ề ụ giáo d cụ
và ch ng trình giáo d c, ph ng pháp giáo d c, hình th c t ch c giáo d c, kĩươ ụ ươ ụ ứ ổ ứ ụ
thu t d y h c là m t trong nh ng yêu c u b t bu cậ ạ ọ ộ ữ ầ ắ ộ nh m ằth c hi n Ngh quy tự ệ ị ế
Trung ng 8 khóa XI v đi m i căn b n, toàn di n giáo d cươ ề ổ ớ ả ệ ụ .
Trong nh ng năm qua, ph n l nữ ầ ớ giáo viên đã đc ti p c n v i cácượ ế ậ ớ
ph ng pháp và k thu t d y h c tích c cươ ỹ ậ ạ ọ ự , trong đó có d y h c theo đnh h ngạ ọ ị ướ
phát tri n năng l c h c sinh. ể ự ọ Tuy nhiên, vi c đi m i ph ng pháp, k thu tệ ổ ớ ươ ỹ ậ
d y h c còn b c l nhi u h n ch và thi u đng bạ ọ ộ ộ ề ạ ế ế ồ ộ. Vì v y, ậ giáo viên v n chẫ ủ
y u l thu c vàoế ệ ộ ti n trình các bài h c đc trình bày trong sách giáo khoa, ch aế ọ ượ ư
“dám” ch đng trong vi củ ộ ệ thi t k ti n trình xây d ng ki n th c phù h p v iế ế ế ự ế ứ ợ ớ
ph ng pháp và k thu t d y h c tíchươ ỹ ậ ạ ọ c c. Kh năng khai thác s d ng thi t bự ả ử ụ ế ị
d y h c và tài li u b tr trong quá trình t ch cạ ọ ệ ổ ợ ổ ứ các ho t đng d y h c trênạ ộ ạ ọ
l p và t h c nhà c a h c sinh còn h n ch , kém hi u qu , ch t l ng d y vàớ ự ọ ở ủ ọ ạ ế ệ ả ấ ượ ạ
h c ch a cao. ọ ư
Trong năm 2018 – 2019 v a qua, S Giáo d c và Đào t o t nh Vĩnh Phúcừ ở ụ ạ ỉ
đã t ch c l p t p hu n cho giáo viên ổ ứ ớ ậ ấ đa lí ịcác tr ng trong toàn t nh tham dườ ỉ ự
v ph ng pháp cũng nh cách th c thi t k giáo án d y h c theo đnh h ngề ươ ư ứ ế ế ạ ọ ị ướ
phát tri n năng l c h c sinh. ể ự ọ Đc bi t, ặ ệ S Giáo d c và Đào t o t nh Vĩnh Phúcở ụ ạ ỉ
đã t ch c ổ ứ vi t, thi t k , báo cáo chuyên đ d y h c theo đnh h ng phát tri nế ế ế ề ạ ọ ị ướ ể
năng l c h c sinh, xây d ng b câu h i tr c nghi m ph c v h c t p và ôn t pự ọ ự ộ ỏ ắ ệ ụ ụ ọ ậ ậ
chu n b cho kì thi THPT Qu c gia. Các ho t đng này nh n đc s đánh giá,ẩ ị ố ạ ộ ậ ượ ự
1
nh t trí, ng h ấ ủ ộ cao c a nhi u giáo viên, thu c các môn h c khác nhau, trong đó cóủ ề ộ ọ
giáo viên Đa lí.ị
V i nh ng lí do trên,ớ ữ tôi m nh d n ch n đ tàiạ ạ ọ ề “Ph ng pháp ươ thi t kế ế
chuyên đ d y h cề ạ ọ ôn thi THPT Qu c giaố theo đnh h ng phát tri n năngị ướ ể
l c c a h c sinh trong d y h c Bài 8, 9: ự ủ ọ ạ ọ Thiên nhiên nhi t đi m gió mùaệ ớ ẩ ,
môn Đa lí 12 – Ban c b n tr ng THPT Nguy n Th Giang (C s 1)”.ị ơ ả ở ườ ễ ị ơ ở
2. Tên sáng ki nế
“Ph ng pháp ươ thi t kế ế chuyên đ d y h cề ạ ọ ôn thi THPT Qu c giaố
theo đnh h ng phát tri n năng l c c a h c sinh trong d y h c Bài 8, 9:ị ướ ể ự ủ ọ ạ ọ
Thiên nhiên nhi t đi m gió mùaệ ớ ẩ , môn Đa lí 12 – Ban c b n tr ngị ơ ả ở ườ
THPT Nguy n Th Giang (C s 1)”ễ ị ơ ở .
3. Tác gi sáng ki nả ế
- H và tên: Tr n Minh Hiênọ ầ .
- Đa ch tác gi sáng ki n: Tr ng THPT ị ỉ ả ế ườ Nguy n Th Giang (C s 1)ễ ị ơ ở –
Huy n Vĩnh T ng – T nh Vĩnh Phúc.ệ ườ ỉ
- S đi n tho i: 086.8929.385 E_mail: ố ệ ạ minhhien804@gmail.com
4. Ch đu t t o ra sáng ki n:ủ ầ ư ạ ế Tr n Minh Hiênầ, Giáo viên môn Đa lí tr ngị ườ
THPT Nguy n Th Giang (C s 1)ễ ị ơ ở .
5. Lĩnh v c áp d ng sáng ki nự ụ ế
5.1. Đi t ng nghiên c uố ượ ứ
Là giáo viên và h c sinh tr ng THPT ọ ườ Nguy n Th Giang (C s 1)ễ ị ơ ở .
Đ tài đã đc nghiên c u và th c nghi m thông qua gi ng d y trongề ượ ứ ự ệ ả ạ
h c kì I năm h c 2018 – 2019 t i tr ng THPT Vĩnh T ng, nay là tr ngọ ọ ạ ườ ườ ườ
THPT Nguy n Th Giang (c s 1ễ ị ơ ở ).
5.2. Ph m vi tri n khaiạ ể
-Th i gian: ờH c kì I - ọNăm h cọ 2018-2019
-Không gian: Ph m vi áp d ng trong d y h c cho h c sinh tr ngạ ụ ạ ọ ọ ườ
THPT Nguy n Th Giang (C s 1)ễ ị ơ ở – Khu 2 th tr n Vĩnh T ng – Huy nị ấ ườ ệ
Vĩnh T ng – T nh Vĩnh Phúc.ườ ỉ
-Có th áp d ng r ng rãi trong vi c d y h c Đa lí THPT trong toànể ụ ộ ệ ạ ọ ị
2
t nh.ỉ
6. Ngày sáng ki n đc áp d ng l n đu ho c áp d ng th : ế ượ ụ ầ ầ ặ ụ ử 29/10/2018.
7. Mô t b n ch t c a sáng ki nả ả ấ ủ ế
7.1. N i dung c a sáng ki nộ ủ ế
7.1.1. Tình tr ng c a gi i pháp đã bi tạ ủ ả ế
Th c hi n ự ệ Ch ng trình m c tiêu qu c gia giáo d c và đào t o, ươ ụ ố ụ ạ th cự
hi n đi m i căn b n, toàn di n giáo d c và đào t o. Ti p t c đi m i m nhệ ổ ớ ả ệ ụ ạ ế ụ ổ ớ ạ
mẽ ph ng pháp d y h c theo h ng hi n đi; phát huy tính tích c c, chươ ạ ọ ướ ệ ạ ự ủ
đng, sáng t o, ộ ạ d y h c theo đnh h ng phát tri n năng l c h c sinh.ạ ọ ị ướ ể ự ọ
Đi m i hình th c, ph ng pháp d y h c, s d ng k thu t d y h cổ ớ ứ ươ ạ ọ ử ụ ỹ ậ ạ ọ
m i nh m phát huy tính ch đng, tích c c,ớ ằ ủ ộ ự sáng t o và rèn luy n ph ng phápạ ệ ươ
t h c, tăng c ng k năng th c hành v n d ng ki nự ọ ườ ỹ ự ậ ụ ế th c, k năng và gi iứ ỹ ả
quy t các v n đ th c ti n. T đó, h c sinh có th v n d ng t ng h pế ấ ề ự ễ ừ ọ ể ậ ụ ổ ợ ki nế
th c, k năng vào gi i quy t các v n đ cu c s ng. Ph ng pháp d y h c điứ ỹ ả ế ấ ề ộ ố ươ ạ ọ ổ
m i saoớ cho phù h p v i ti n trình nh n th c khoa h c, đ h c sinh có th thamợ ớ ế ậ ự ọ ể ọ ể
gia vào ho t đngạ ộ tìm tòi sáng t o gi i quy t các v n đ, góp ph n đc l c hìnhạ ả ế ấ ề ầ ắ ự
thành năng l c hành đng,ự ộ phát huy tính tích c c đc l p, sáng t o c a h c sinhự ộ ậ ạ ủ ọ
đ t đó b i d ng cho h c sinhể ừ ồ ưỡ ọ ph ng pháp t h c, hình thành kh năng h cươ ự ọ ả ọ
t p su t đi.ậ ố ờ
Thi t k , xây d ng các chuyên đ d y h c theo đnh h ng phát tri nế ế ự ề ạ ọ ị ướ ể
h c sinh ph c v vi c h c và ôn t p THPT Qu c gia góp ph n c th hóa vàọ ụ ụ ệ ọ ậ ố ầ ụ ể
th c hi n m c tiêu Ch ng trình giáo d c ph thông và Đi m i căn b n toànự ệ ụ ươ ụ ổ ổ ớ ả
di n giáo d c.ệ ụ
7.1.2. N i dung c a gi i phápộ ủ ả
a. Đnh h ng chungị ướ
Thi t k ,ế ế xây d ng các chuyên đ d y h c ta c n căn c vào ự ề ạ ọ ầ ứ n i dungộ
ch ng trình, m c tiêu, đi t ng h c sinh, l a ch n ươ ụ ố ượ ọ ự ọ pháp d y h cạ ọ tích c c cự ụ
th ểt ch c cácổ ứ ho t đng c a h c sinhạ ộ ủ ọ . Vì v y. Khi thi t k chuyên đ d yậ ế ế ề ạ
h c c n tuân th quan đi m đnh h ng chungọ ầ ủ ể ị ướ nh sau:ư
- Giáo viên t o tình hu ng h c t p giúp h c sinh có h ng thú h c t p,ạ ố ọ ậ ọ ứ ọ ậ
hi u đc m c tiêu c a bài h c rõ ràng. Tình hu ng h c t p c n huy đng đcể ượ ụ ủ ọ ố ọ ậ ầ ộ ượ
ki n th c, kinh nghi p c a b n thân, đng th i hình thành nh ng t duy m i,ế ứ ệ ủ ả ồ ờ ữ ư ớ
giúp h c sinh nh n ra cái ch a bi t và mu n bi t. ọ ậ ư ế ố ế
3
- Ho t đng gi i quy t m t tình hu ng h c t p: t o tâm th h c t p choạ ộ ả ế ộ ố ọ ậ ạ ế ọ ậ
h c sinh, giúpọ h c sinh ý th c đc nhi m v h c t p, h ng thú h c bài m i.ọ ứ ượ ệ ụ ọ ậ ứ ọ ớ
Giáo viên s t o tình hu ngẽ ạ ố h c t p d a trên vi c huy đng ki n th c, kinhọ ậ ự ệ ộ ế ứ
nghi m c a b n thân h c sinh có liên quanệ ủ ả ọ đn v n đ xu t hi n trong n i dungế ấ ề ấ ệ ộ
h c t p; làm b c l “cái” h c sinh đã bi t, b khuy tọ ậ ộ ộ ọ ế ổ ế nh ng gì cá nhân h c sinhữ ọ
còn thi u, giúpế h c sinh nh n ra “cái” ch a bi t và mu n bi t.ọ ậ ư ế ố ế
- Ho t đng tìm tòi, ạ ộ t duy, đng não, ư ộ lĩnh h i đc ki n th c, k năngộ ượ ế ứ ỹ
m i và th c hành,ớ ự luy n t p, c ng c , hoàn thi n ki n th c, k năng v a lĩnhệ ậ ủ ố ệ ế ứ ỹ ừ
h i đcộ ượ nh m gi i quy t cácằ ả ế tình hu ng ho c nh ng đ h c t p.ố ặ ữ ề ọ ậ
- Ho t đng v n d ng đc các ki n th c, k năng phát hi n và gi iạ ộ ậ ụ ượ ế ứ ỹ ệ ả
quy t các tìnhế hu ng vào các v n đ th c ti n.ố ấ ề ự ễ T đó, giáo viên th o lu n l aừ ả ậ ự
ch n n iọ ộ dung đ ểthi t k , xây d ng ế ế ự chuyên đ d y h c phùề ạ ọ h p.ợ
b. Quy trình thi t k chuyên đ d y h c theo đnh h ng phát tri n năng l cế ế ề ạ ọ ị ướ ể ự
c aủ h cọ sinh và tích h p liên môn:ợ
M i chuyên đ d y h c ph i gi i quy t ỗ ề ạ ọ ả ả ế đcượ m t v n đ h c t p. Vìộ ấ ề ọ ậ
v y, vi cậ ệ thi t k , xây d ngế ế ự m i chuyên đ c n th c hi n theo quy trình nhỗ ề ầ ự ệ ư
sau:
* Xác đnh v n đ c n gi i quy t trong d y h c chuyên đ s ị ấ ề ầ ả ế ạ ọ ề ẽ thi t kê, xâyế
d ng:ự
V n đ c n gi i quy t có th là m t trong ấ ề ầ ả ế ể ộ nh ng v n đữ ấ ề sau:
- V n đ tìm ki m, xây d ng ki n th c m i.ấ ề ế ự ế ứ ớ
- V n đ ki m nghi m, ng d ng ki n th c.ấ ề ể ệ ứ ụ ế ứ
- V n đ tìm ki m, xây d ng, ki m nghi m và ng d ng ki n th c m i.ấ ề ế ự ể ệ ứ ụ ế ứ ớ
Tùy vào m c tiêu bài h c, ụ ọ n i dung ki n th c, năng l cộ ế ứ ự c a giáo viên, nh n th củ ậ ứ
c a h c sinh, đi u ki n th c t c a nhà tr ng, có th xác đnh trong các m củ ọ ề ệ ự ế ủ ườ ể ị ứ
đ sau:ộ
- M c đ 1: Giáo viên đt v n đ, nêu cách gi i quy t v n đ. H c sinhứ ộ ặ ấ ề ả ế ấ ề ọ
th c hi n cáchự ệ gi i quy t v n đ theo h ng d n c a giáo viên. Giáo viên đánhả ế ấ ề ướ ẫ ủ
giá k t quế ả làm vi c c aệ ủ h c sinh.ọ
- M c đ 2: Giáo viên nêu v n đ, g i ý đ h c sinh tìm ra cách gi iứ ộ ấ ề ợ ể ọ ả
quy t v n đ. H cế ấ ề ọ sinh th c hi n cách gi i quy t v n đ v i s giúp đ c aự ệ ả ế ấ ề ớ ự ỡ ủ
giáo viên khi c n.ầ Giáo viên và h cọ sinh cùng đánh giá.
4
- M c đ 3: Giáo viên cung c p thông tin, t o tình hu ng có v n đ. H cứ ộ ấ ạ ố ấ ề ọ
phát hi n vàệ xác đnh v n đ n y sinh, t đ xu t các gi thuy t, gi i pháp vàị ấ ề ả ự ề ấ ả ế ả
l a ch n gi i pháp. H cự ọ ả ọ sinh th c hi n gi i pháp đ gi i quy t v n đ. Giáoự ệ ả ể ả ế ấ ề
viên và h c sinh cùng đánh giá.ọ
- M c đ 4: h c sinh t l c phát hi n v n đ n y sinh trong hoàn c nứ ộ ọ ự ự ệ ấ ề ả ả
c a mình ho củ ặ c ng đng, l a ch n v n đ c n gi i quy t. H c sinh gi i quy tộ ồ ự ọ ấ ề ầ ả ế ọ ả ế
v n đ, t đánh giá ch tấ ề ự ấ l ng, hi u qu , có ý ki n b sung c a giáo viên khiượ ệ ả ế ổ ủ
k t thúc.ế
* Xây d ng n i dung chuyên đ:ự ộ ề
Căn c vào ti n trình s ph m c a ph ng pháp d y h c tích c c đc sứ ế ư ạ ủ ươ ạ ọ ự ự ử
d ng đ tụ ể ổ ch c ho t đng h c cho h c sinh, t tình hu ng xu t phát đã xâyứ ạ ộ ọ ọ ừ ố ấ
d ng, d ki n các nhi mự ự ế ệ v h c t p c th ti p theo t ng ng v i các ho tụ ọ ậ ụ ể ế ươ ứ ớ ạ
đng h c c a h c sinh t đó xác đnh cácộ ọ ủ ọ ừ ị n i dung c n thi t đ c u thànhộ ầ ế ể ấ
chuyên đ.ề
* Xác đnh chu n:ị ẩ
- Ki n th c, k năng, thái đ theo ch ng trình hi n hành.ế ứ ỹ ộ ươ ệ
- Các ho t đng h c d ki n s t ch c cho h c sinh theo ph ng pháp d y h cạ ộ ọ ự ế ẽ ổ ứ ọ ươ ạ ọ
tích c c.ự T đó, xác đnh các năng l c và ph m ch t có th hình thành choừ ị ự ẩ ấ ể h cọ
sinh.
* Xác đnh và mô t m c đ yêu c u:ị ả ứ ộ ầ
Nh n bi t, thông hi u, v n d ng, v n d ng cao ậ ế ể ậ ụ ậ ụ c d ng câu h i tở ả ạ ỏ ự
lu n và tr c nghi m ậ ắ ệ đ xây d ng b câu h i và bàiể ự ộ ỏ t p có th s d ng đ ki mậ ể ử ụ ể ể
tra đánh giá năng l c, ph m ch t c a h c sinh trong d y h c.ự ẩ ấ ủ ọ ạ ọ
* Biên so n b câu h i/bài t p s d ng trong chuyên đ:ạ ộ ỏ ậ ử ụ ề
B câu h i theo các m c đ yêu c u đã mô t đ s d ng trong quá trìnhộ ỏ ứ ộ ầ ả ể ử ụ
t ch c cácổ ứ ho t đng d y h c theo chuyên đ đã xây d ng.ạ ộ ạ ọ ề ự
* Thi t k ti n trình d y h c:ế ế ế ạ ọ
Chuyên đ đc thi t k theo các ho t đng d y h c đc t ch c choề ượ ế ế ạ ộ ạ ọ ượ ổ ứ
h c sinh cóọ th th c hi n trên l p và nhà, ti t h c trên l p có th ch th cể ự ệ ở ớ ở ế ọ ớ ể ỉ ự
hi n m t s ho t đngệ ộ ố ạ ộ trong ti n trình s ph m c a ph ng pháp và k thu tế ư ạ ủ ươ ỹ ậ
d y h c đc s d ng. ạ ọ ượ ử ụ Trong quá trình thi t k chú tr ng đn hình thànhế ế ọ ế
ph ng pháp và rèn luy n k năng cho h c sinh.ươ ệ ỹ ọ
c. C u trúc trình bày chuyên đ d y h cấ ề ạ ọ
5