1
M T S BI N PHÁP QU N LÍ NH M ĐI M I PH NGỘ Ố Ệ Ả Ằ Ổ Ớ ƯƠ
PHÁP D Y H C TR NG TI U H CẠ Ọ Ở ƯỜ Ể Ọ
A. PH N M ĐUẦ Ở Ầ
I.LÍ DO CH N Đ TÀI:Ọ Ề
Ph ng pháp d y h c (PPDH) giáoươ ạ ọ d c có m t vai trò h t s c quanụ ộ ế ứ
tr ng, quy t đnh ch t l ng đào t oọ ế ị ấ ượ ạ , ph ng pháp d yươ ạ h c là s v n đngọ ự ậ ộ
c a n i dung ch ng trình d y h c. Trong giai đo n cách m ng hi nủ ộ ươ ạ ọ ạ ạ ệ nay, đòi
h i ng i giáo viên ph i bi t d y h c sinh cách h cỏ ườ ả ế ạ ọ ọ , đi m i ph ngổ ớ ươ pháp
d y h c đ phát huy đc tính ch đng sáng t o c a h c sinh trong quá trìnhạ ọ ể ượ ủ ộ ạ ủ ọ
h cọ t pậ.
Nh chúng ta đã bi t, Ngh quy t s 29-NQ/TW v i n i dung đi m iư ế ị ế ố ớ ộ ổ ớ
căn b n, toàn di n giáo d c và đào t o, đáp ng yêu c u công nghi p hóa -ả ệ ụ ạ ứ ầ ệ
hi n đi hóa trong đi u ki n kinh t th tr ng đnh h ng xã h i ch nghĩaệ ạ ề ệ ế ị ườ ị ướ ộ ủ
và h i nh p qu c t đã xác đnhộ ậ ố ế ị : "T o chuy n bi n căn b n, m nh m vạ ể ế ả ạ ẽ ề
ch t l ng, hi u qu giáo d c, đào t o; đáp ng ngày càng t t h n côngấ ượ ệ ả ụ ạ ứ ố ơ
cu c xây d ng, b o v T qu c và nhu c u h c t p c a nhân dânộ ự ả ệ ổ ố ầ ọ ậ ủ ".
Hi n nay loài ng i đang ch ng ki n s thay đi nhanh chóng và sâuệ ườ ứ ế ự ổ
s c v m i m t c a xã h i - v n đ đt ra cho giáo d c (GD) là ph i đi m iắ ề ọ ặ ủ ộ ấ ề ặ ụ ả ổ ớ
chi n l c đào t o con ng i, đc bi t c n đi m i ph ng pháp d y h cế ượ ạ ườ ặ ệ ầ ổ ớ ươ ạ ọ
(PPDH), theo h ng đào t o ngu n nhân l c năng đng, sáng t o, nh m t oướ ạ ồ ự ộ ạ ằ ạ
ra năng l c n i sinh cho m i con ng i, đng th i t o nên đng l c cho sự ộ ỗ ườ ồ ờ ạ ộ ự ự
phát tr n kinh t xã h i (XH).ể ế ộ
Lu t GD, đi u 28.2 đã nêu rõ:ậ ề "Ph ng pháp giáo d c ph thông ph iươ ụ ổ ả
phát huy tính tích c c, t giác, ch đự ự ủ ộng, sáng t o c a h c sinh; phù h p v iạ ủ ọ ợ ớ
đc đi mặ ể c a t ng l p h c, môn h c; b i d ng ph ng pháp t h c khủ ừ ớ ọ ọ ồ ưỡ ươ ự ọ ả
năng làm vi c theo nhóm; rèn luy n k năng v n d ng ki n th c vào th cệ ệ ỹ ậ ụ ế ứ ự
ti n; tác đng đn tình c m, đem l i ni m vui, h ng thú h c t p cho h cễ ộ ế ả ạ ề ứ ọ ậ ọ
sinh".
Trong Ch ng trình hành đng c a ngành Giáo d c th c hi n Chi n l c phátươ ộ ủ ụ ự ệ ế ượ
tri n giáo d c Vi t Nam 2011-2020 đã nêu:ể ụ ệ “Ti p t c đi m i căn b n, toàn di nế ụ ổ ớ ả ệ
giáo d c và đào t o, đáp ng yêu c u công nghi p hóa, hi n đi hóa trongụ ạ ứ ầ ệ ệ ạ
đi u ki n kinh t th tr ng đnh h ng xã h i ch nghĩa và h i nh p qu cề ệ ế ị ườ ị ướ ộ ủ ộ ậ ố
t .ế”
2
Đ đáp ng đc vai trò nhi m v quan tr ng đó, giáo d c c n ph i cóể ứ ượ ệ ụ ọ ụ ầ ả
b c chuy n bi n m nh m , ph i đi m i, tr c h t là đi m i ph ngướ ể ế ạ ẽ ả ổ ớ ướ ế ổ ớ ươ
pháp qu n lí, đi m i ph ng pháp d y h c, đi m i n i dung ch ng trìnhả ổ ớ ươ ạ ọ ổ ớ ộ ươ
sách giáo khoa.
B GD&ĐT độã có văn b n ch đo v nhi m v cho toàn ngànhả ỉ ạ ề ệ ụ , nêu rõ
m t trong các n i dung c n t p trung ch đo th c hi n là: Ti p t c th c hi nộ ộ ầ ậ ỉ ạ ự ệ ế ụ ự ệ
đi m i ch ng trình, n i dung, PPổ ớ ươ ộ DH t t c các b c h c, ngành h c.ở ấ ả ậ ọ ọ
Trong nh ng năm g n đây, các tr ng ti u h c trên đa bàn đã và đangữ ầ ườ ể ọ ị
c g ng, n l c t ng b c t o s chuy n bi n trong đi m i PPDH, nh ngố ắ ỗ ự ừ ướ ạ ự ể ế ổ ớ ư
hi u qu v n ch a th c s kh quan. Ph bi n v n là cách d y truy n thệ ả ẫ ư ự ự ả ổ ế ẫ ạ ề ụ
m t chi u ph i h p gi ng gi i xen k ộ ề ố ợ ả ả ẽ v iớ v n đáp; h c sinh v n đang thấ ọ ẫ ụ
đng nghe, nh và tái hi n ộ ớ ệ ki n th cế ứ . Có nhi u nguyên nhân làm h n ch quáề ạ ế
trình đi m i PPDH, song ổ ớ v i c ng vớ ươ ị là cán b qu n líộ ả , ph trách chuyênụ
môn c a tr ng ti u h củ ườ ể ọ tôi cho r ng: Nguyên nhân chính không ph i do điằ ả ộ
ngũ giáo viên ch a nh n th c đúng đn ư ậ ứ ắ và không tâm huy t, mong mu n điế ố ổ
m iớ PPDH. Mà h còn lúng túng không bi t ọ ế nên đi m i nh th nào? B tổ ớ ư ế ắ
đu t đâu?... ầ ừ M t khácặ, quá trình đi m i PPDH c a giáo viên ổ ớ ủ l i ạch u s tácị ự
đng tr c ti p c a cán b qu n lý.ộ ự ế ủ ộ ả
Ti p c n t góc đ qu n lí, tôi nh n th y: ph n l n ế ậ ừ ộ ả ậ ấ ầ ớ quá trình đi m iổ ớ
PPDH m i đangớ d ng l i ch tr ng mà còn thi u nh ng bi n pháp c thừ ạ ở ủ ươ ế ữ ệ ụ ể
đ tác đng và liên k t ể ộ ế gi aữ ng i d y v i ng i h c; ch a t o đc đngườ ạ ớ ườ ọ ư ạ ượ ộ
l c c a vi c d y, ch a l a ch n nh ng n i dung đi m i thi t th c và cóự ủ ệ ạ ư ự ọ ữ ộ ổ ớ ế ự
tr ng tâm, ch a t ch c quá trình đi m i m t cách khoa h c và h u hi u...ọ ư ổ ứ ổ ớ ộ ọ ữ ệ
Vì th ch a đ đ t o nên m t b c chuy n bi n th c s v đi m i PPDH.ế ư ủ ể ạ ộ ướ ể ế ự ự ề ổ ớ
T nh ng lí do nêu trên, ừ ữ v i nh ng k t qu đt đc trong th i gianớ ữ ế ả ạ ượ ờ
qua, tôi m nh d n chia sạ ạ ẻ sáng ki n kinh nghi mế ệ :"M t s bi n pháp qu nộ ố ệ ả
lí nh m đi m i ph ng pháp d y h c tr ng Ti u h c "ằ ổ ớ ươ ạ ọ ở ườ ể ọ
II. ĐI M M I C A Đ TÀIỂ Ớ Ủ Ề
PPDH là m t trong các thành t quan tr ng c a quá trình d y h c. Cùngộ ố ọ ủ ạ ọ
n i dung d y h c, trong nh ng hoàn c nh và đi u ki n t ng t nh nhauộ ạ ọ ữ ả ề ệ ươ ự ư
nh ng có h c sinh thích thú, tích c c h c t p hay không, có đ l i d u nư ọ ự ọ ậ ể ạ ấ ấ
đm nét trong tâm h n và kh i d y trong lòng h c sinh nh ng tình c m, sángậ ồ ơ ậ ọ ữ ả
t o hay không ph n l n ph thu c vào PPDH. ạ ầ ớ ụ ộ T i tr ng tôi đang công tácạ ườ
vi c đi m i PPDH tuy có nhi u chuy n bi n rõ r t nh ng v n còn nhi uệ ổ ớ ề ể ế ệ ư ẫ ề
lúng túng, ch a ch đng và thi u linh ho t trong gi ng d yư ủ ộ ế ạ ả ạ . T nh ng th cừ ữ ự
tr ng trênạ yêu c u đt ra c p bách là c n có bi n pháp qu n lí tích c c k pầ ặ ấ ầ ệ ả ự ị
2
3
th i đ đi m i PPDH. ờ ể ổ ớ Do v y, v i đ tài này, tôi m nh d n đa ra m t sậ ớ ề ạ ạ ư ộ ố
bi n pháp trong qu n lýệ ả nh m đi m i PPDH tr ng Ti u h c.ằ ổ ớ ở ườ ể ọ
III. PH M VI NGHIÊN C UẠ Ứ
Trong đ tài này b n thân ch đi sâu vào nghiên c u ề ả ỉ ứ "M t s bi n phápộ ố ệ
qu n lí nh m đi m i ph ng pháp d y h c tr ng Ti u h c "ả ằ ổ ớ ươ ạ ọ ở ườ ể ọ n i tôiơ
đang
công tác.
B. PH N N I DUNGẦ Ộ
I.V TH C TR NGỀ Ự Ạ :
1.Đc đi m tình hình c a nhà tr ng:ặ ể ủ ườ
T ng s CBGVNV: ổ ố 21 ng i. Trong đó CBQL: ườ 2 ng i, GV: ườ 18 ng i,ườ
NV: 3 ng i.ườ
Trình đ: Đi h cộ ạ ọ 15 ng i,ườ Cao đng ẳ5 ng i, Trung c p ườ ấ 1 ng iườ
Đng viên: 1ả8 ng i, trong đó CBQL:ườ 2 ng i, ĐV đng l p: ườ ứ ớ 13 ng i.ườ
2. Th c tr ng đi m i PPDHự ạ ổ ớ
2.1. V ho t đng gi ng d y c a giáo viên:ề ạ ộ ả ạ ủ
Đ th c hi n đc đi m i PPDH trên l p thì công vi c đu tiên c nể ự ệ ượ ổ ớ ớ ệ ầ ầ
ph i đi m i đó là cách ả ổ ớ chu n b bài, ẩ ị so n bài. Hi n nay m t s giáo viênạ ệ ộ ố
trong nhà tr ng thành th o k năng so n bài theo h ng phát huy tính đcườ ạ ỹ ạ ướ ộ
l p, ch đng c a h c sinh trong d y h c còn ít; trong đó ch y u vào kậ ủ ộ ủ ọ ạ ọ ủ ế ỹ
năng thi t k h thế ế ệ ống câu h i, các k năng khác đang còn khá lúng túng.ỏ ỹ
V th c tr ng d y trên l p, h u h t các ti t d y v n di n ra theo l iề ự ạ ạ ớ ầ ế ế ạ ẫ ễ ố :
th y gi ng trò nghe, ghi nh v n đáp và tái hi n ầ ả ớ ấ ệ ki n th cế ứ . N u có m t sế ộ ố
ti t h c đc xem là ế ọ ượ có đi m i ổ ớ thì cũng đang d ng l i phát huy tính tíchừ ạ ở
c c suy nghĩ c a m t s h c sinh trong gi h c, bi u hi n vi c tr l i câuự ủ ộ ố ọ ờ ọ ể ệ ở ệ ả ờ
h i c a giáo viên. Ph n l n giáo viên v n s d ng ph ng pháp thuy t trìnhỏ ủ ầ ớ ẫ ử ụ ươ ế
xen k v n đáp tích c c; ph ng pháp th c hành, ph ng pháp nêu và gi iẽ ấ ự ươ ự ươ ả
quy t v n đ đc r t ít ế ấ ề ượ ấ đcượ s d ng, ử ụ nh t làấ ph ng pháp d y ươ ạ h cọ theo
nhóm ch mang tính hình th cỉ ứ .
2.2.V v n đ t h c c a h c sinh:ề ấ ề ự ọ ủ ọ
Ph ng pháp h c t p c a h c sinh đang n ng v nghe, nh và tái hi nươ ọ ậ ủ ọ ặ ề ớ ệ
ki n th c. Các k năng ế ứ ỹ t h cự ọ nh : phân tích, t ng h p, quan sát, khái quátư ổ ợ
v n đ; k năng th c hành, k năng đc sách, nghiên c u tài li u ấ ề ỹ ự ỹ ọ ứ ệ còn h n chạ ế
r t nhi u.ấ ề
4
2.3.V s d ng thi t b d y h c và các ph ng ti n k thu t hi nề ử ụ ế ị ạ ọ ươ ệ ỹ ậ ệ
đi trong d y h c:ạ ạ ọ
M c dù ặnhà tr ng đã trang b đ dùng và m t s thi t b d y h c hi nườ ị ồ ộ ố ế ị ạ ọ ệ
đi đ ph c v cho công tác gi ng dạ ể ụ ụ ả ạy. Tuy nhiên, giáo viên v n ch a th cẫ ư ự
s quan tâm đ m n và khai thác, s d ng có hi u qu . N u có m n và sự ể ượ ử ụ ệ ả ế ượ ử
d ng thìụ v n còn h n ch , lúng túng v k thu t.ẫ ạ ế ề ỹ ậ
3. Th c tr ng v qu n lí ho t đng d y h c:ự ạ ề ả ạ ộ ạ ọ
3.1.V qu n lí ho t đng t chuyên môn:ề ả ạ ộ ổ
Vi c c th hóa các quy đnh v đi m i PPDH c a ngành đc thệ ụ ể ị ề ổ ớ ủ ượ ể
hi n thành quy đnh n i b ; các ch tiêu v đi m i đã đa vào k ho ch năm,ệ ị ộ ộ ỉ ề ổ ớ ư ế ạ
tháng, tu n c a nhà tr ng và t chuyên môn. Tuy nhiên vi c t chuyên mônầ ủ ườ ổ ệ ổ
tri n khai so n bài theo nhóm, vi c t ng k t và rút kinh nghi m ch a t pể ạ ệ ổ ế ệ ư ậ
trung vào v n đ c th , thi t th c. ấ ề ụ ể ế ự
3.2.V qu n lí ho t đng(HĐ) c a giáo viên ch nhi mề ả ạ ộ ủ ủ ệ (GVCN) và
các đoàn th trong nhà tr ng:ể ườ
Công tác GVCN và ho t đng đoàn ạ ộ thể đc xem là m t trong nh ngượ ộ ữ
ho t đng nh mạ ộ ằ quy đnh c th n n p h c sinh, ị ụ ể ề ế ọ là m t trong nh ng tiêu chíộ ữ
đánh giá thi đua hàng tu n, tháng, năm đi v i t p th h c sinh. Tuy nhiênầ ố ớ ậ ể ọ
ho t đng c a các t ch c trên còn nghèo nàn v n i dung, ch a phong phúạ ộ ủ ổ ứ ề ộ ư
v hình th c, còn l p đi l p l i, gò ép h c sinh vào khuôn phép, ch a gâyề ứ ặ ặ ạ ọ ư
đc h ng thú, ch a t o ượ ứ ư ạ ra c h iơ ộ đ h c sinh b c l ể ọ ộ ộ kh năng sángả t o c aạ ủ
mình.
3.3.V qu n lí ho t đng giáo d c c a giáo viên:ề ả ạ ộ ụ ủ
Nhà tr ng đã đa quy đnh và h ng d n vi c th c hi n n n p, kườ ư ị ướ ẫ ệ ự ệ ề ế ỷ
c ng d y h c t khâu chu n b bài, lên l p, ch m bài, đánh giá k t qu h cươ ạ ọ ừ ẩ ị ớ ấ ế ả ọ
t p c a h c sinh cũng nh các ho t đng giáo d c khác. Song vi c đa cácậ ủ ọ ư ạ ộ ụ ệ ư
tiêu chí v đi m i PPDH vào nh ng quy đnh đó nhi u h n ch . Nh ng n iề ổ ớ ữ ị ề ạ ế ữ ộ
dung qu n lí th c ch t v n theo l i cũ, nghĩa là nh ng yêu c u v đi m iả ự ấ ẫ ố ữ ầ ề ổ ớ
PPDH ch a đc đư ượ ặt ra đúng m c, ch a quy đnh m t cách c th , rõ ràngứ ư ị ộ ụ ể
mang tính pháp lí cao đ th c hi n. Vi c b i d ng rèn luy n các k năngể ự ệ ệ ồ ưỡ ệ ỹ
d y h c theo h ng đi m i PPDH còn ít th c hi n. Công tác ki m tra đánhạ ọ ướ ổ ớ ự ệ ể
giá k t qu h c t p c a h c sinh ch m đi m i, ch a khuy n khích cách tế ả ọ ậ ủ ọ ậ ổ ớ ư ế ự
h c, thông minh sáng t o. Vì v y, ch a th c s tác đng m nh đn ph ngọ ạ ậ ư ự ự ộ ạ ế ươ
pháp h c t p c a h c sinh.ọ ậ ủ ọ
3.4.Ph i h p ho t đng c a h i cha m h c sinh và các l c l ngố ợ ạ ộ ủ ộ ẹ ọ ự ượ
khác:
4
5
H i cha m h c sinh không ch phát huy t t vai trò trong vi c th c hi nộ ẹ ọ ỉ ố ệ ự ệ
phong trào XHH giáo d c, mà còn tham gia giáoụ d c con em trên đa bàn kháụ ị
t t. Tuy nhiên, vi c ph i h p ho t đng c a H i cha m h c sinh ch a có tácố ệ ố ợ ạ ộ ủ ộ ẹ ọ ư
đng m nh đn vi c đi m i PPDH c a th y và trò. Vi c t ch c các ho tộ ạ ế ệ ổ ớ ủ ầ ệ ổ ứ ạ
đng t v n cho cha m h c sinh v ph ng pháp d y con t h c, ph ngộ ư ấ ẹ ọ ề ươ ạ ự ọ ươ
pháp giáo d c con t i gia đình, c ng đng còn r t h n ch . Nhà tr ng ch aụ ạ ộ ồ ấ ạ ế ườ ư
đóng vai trò ch đng trong vi c ph i h p gia đình v i nhà tr ng và t v nủ ộ ệ ố ợ ớ ườ ư ấ
cho h đ h tr h c sinh h c t p. Vì v y ch t l ng d y h c ph n l n phọ ể ỗ ợ ọ ọ ậ ậ ấ ượ ạ ọ ầ ớ ụ
thu c vào PPDH c a giáo viên nhà tr ng.ộ ủ ở ườ
3.5.Th c tr ng v công tác b i d ngự ạ ề ồ ưỡ
Trong nh ng năm g n đây, công tác b i d ng giáo viên nói chungữ ầ ồ ưỡ
trong đó có b i d ng v đi m i PPDH nói riêng đc nhà tr ng đc bi tồ ưỡ ề ổ ớ ượ ườ ặ ệ
chú tr ng. Tuy nhiên vi c b i d ng v n ch a đc th ng xuyên; đi ngũọ ệ ồ ưỡ ẫ ư ượ ườ ộ
báo cáo viên còn m ng, năng l c còn h n ch v nhi u m t d n đn hi uỏ ự ạ ế ề ề ặ ẫ ế ệ
qu ch a cao.ả ư
Đi ngũ giáo viên: Tinh th n t giác t b i d ng còn nhi u h n ch .ộ ầ ự ự ồ ưỡ ề ạ ế
Ch a th t s quan tâm đn t h c t rèn đ nâng cao trình đ chuyên mônư ậ ự ế ự ọ ự ể ộ
cho b n thân. M t s giáo viên còn th đng trong h c t p, b i d ngả ộ ố ụ ộ ọ ậ ồ ưỡ . Ngoài
ra v n còn không ít giáo viên ch a m nh d n trong v n d ng đi m i PPDH,ẫ ư ạ ạ ậ ụ ổ ớ
k cể ả khâu so n bài cũng nh lên l p, còn n ng v l i gi ng d y truy nạ ư ớ ặ ề ố ả ạ ề
th ng.ố
4. Đánh giá chung v th c tr ng:ề ự ạ
* Nh ng đi m m nh:ữ ể ạ
BGH và giáo viên đu nh n th c đúng đn v tính c p thi t và nh nề ậ ứ ắ ề ấ ế ậ
th c đc vai trò quan tr ng c a vi c đi m i PPDH nh m nâng cao ch tứ ượ ọ ủ ệ ổ ớ ằ ấ
l ng d y h c.ượ ạ ọ
Nhà tr ng đã ch đo t chuyên môn tri n khai m t s chuyên đ, tườ ỉ ạ ổ ể ộ ố ề ổ
ch c d gi rút kinh nghi m v đi m i PPDH; b i d ng các ki n th c vàứ ự ờ ệ ề ổ ớ ồ ưỡ ế ứ
rèn luy n các k năng d y h c theo tinh th n đi m i cho đi ngũ giáo viên,ệ ỹ ạ ọ ầ ổ ớ ộ
xây d ng các chu n đánh giá ch a đng m t s tiêu chí v đi m i PPDHự ẩ ứ ự ộ ố ề ổ ớ
c a th y và trò trong nhà tr ng. Nh v y, b c đu vi c đi m i PPDH đãủ ầ ườ ờ ậ ướ ầ ệ ổ ớ
có nh ng b c chuy n bi n tích c c.ữ ướ ể ế ự
Nhà tr ng đã quan tâm đn v n đ t o đng l c cho b máy t ch cườ ế ấ ề ạ ộ ự ộ ổ ứ
và nhân l c d y h c nh b i d ng nâng cao trình đ chuyên môn, nghi p vự ạ ọ ư ồ ưỡ ộ ệ ụ
s ph m cho đi ngũ; đng viên v tinh th n, khen th ng k p th i ư ạ ộ ộ ề ầ ưở ị ờ các cá
nhân đt thành tích cao trong d y và h c trong kh năng hi n có c a nhàạ ạ ọ ả ệ ủ