PHÒNG GD&ĐT L TH YỆ Ủ C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI T Ộ Ộ Ủ Ệ
NAM
TR NG TH ƯỜ TÂN TH YỦ Đc l p – T do – H nh phúcộ ậ ự ạ
Tân Th yủ, ngày 23 tháng 11 năm 2020
BÁO CÁO
BI N PHÁP ỆGIÚP H C SINH L P 4 H C T T D NG TOÁN TRUNGỌ Ớ Ọ Ố Ạ
BÌNH C NGỘ
1. Lý do trình bày bi n phápệ
c p Ti u h c, m i môn h c đu góp ph n vào vi c hình thành và phát tri nỞ ấ ể ọ ỗ ọ ề ầ ệ ể
nh ng c s ban đu, r t quan tr ng trong vi c phát tri n nhân cách con ng i Vi tữ ơ ở ầ ấ ọ ệ ể ườ ệ
Nam. Đc bi t là môn Toán có m t v trí h t s c quan tr ng, b i vì: Các ki n th c,ặ ệ ộ ị ế ứ ọ ở ế ứ
k năng c a môn Toán Ti u h c có nhi u ng d ng trong đi s ng. Chúng r tỹ ủ ở ể ọ ề ứ ụ ờ ố ấ
c n thi t cho ng i lao đng, r t c n thi t đ h c t t các môn h c khác Ti u h cầ ế ườ ộ ấ ầ ế ể ọ ố ọ ở ể ọ
và chu n b cho vi c h c t t môn Toán b c Trung h c.ẩ ị ệ ọ ố ở ậ ọ
Gi i toán có l i văn là m t trong b n m ch ki n th c c b n c a môn Toán l pả ờ ộ ố ạ ế ứ ơ ả ủ ớ
4. N i dung ch y u c a m ch ki n th c này bao g m: Ti p t c gi i các bài toánộ ủ ế ủ ạ ế ứ ồ ế ụ ả
đn, toán h p có d ng đã h c t l p 1, 2, 3 và phát tri n các bài toán đó đi v i cácơ ợ ạ ọ ừ ớ ể ố ớ
phép tính trên phân s và các s đo đi l ng m i h c l p 4. Đng th i toán l p 4ố ố ạ ượ ớ ọ ở ớ ồ ờ ớ
còn đ c p đn nh ng d ng toán m i nh gi i toán v : “Tìm s trung bình c ng”;ề ậ ế ữ ạ ớ ư ả ề ố ộ
“Tìm hai s khi bi t t ng và hi u c a hai s đó”; “Tìm hai s khi bi t t ng ( ho cố ế ổ ệ ủ ố ố ế ổ ặ
hi u) và t s c a hai s đó”; “ Tìm phân s c a m t s ”… Trong đó d ng toán ệ ỉ ố ủ ố ố ủ ộ ố ạ “
Tìm s trung bình c ng” ố ộ là d ng toán th ng g p, ạ ườ ặ đây là m t d ng toán khó điộ ạ ố
v i h c sinh.ớ ọ
Trong năm h c này, tôi đc nhà tr ng phân côngọ ượ ườ gi ng d yả ạ ch nhi m l pủ ệ ớ
4A v i s h c sinh là 3ớ ố ọ 1 em, qua th c ti n quan sát tôi th y v i d ng toán “ Tìm sự ễ ấ ớ ạ ố
trung bình c ng ”ộ h c sinh th ng lúng túng m h và sai l m; khó tìm ra h ngọ ườ ơ ồ ầ ướ
gi i quy t và th ng nh m l n t d ng này sang d ng khác, không phát hi n s cácả ế ườ ầ ẫ ừ ạ ạ ệ ố
s h ng và cách gi i. Ngôn ng toán h c c a h c sinh còn h n ch , kĩ năng tínhố ạ ả ữ ọ ủ ọ ạ ế
toán, trình bày thi u chính xác, thi u khoa h c, h c toán và gi i toán m t cách máyế ế ọ ọ ả ộ
móc n ng n v r p khuôn, b t ch c. N u không xác đnh cho h c sinh nh ngặ ề ề ậ ắ ướ ế ị ọ ữ
1
ki n th c c b n ban đu v ng ch c thì h c sinh s không gi i quy t đc nh ngế ứ ơ ả ầ ữ ắ ọ ẽ ả ế ượ ữ
bài toán d ng c b n (đi v i h c sinh trung bình) và nâng cao lên (đi v i h cở ạ ơ ả ố ớ ọ ố ớ ọ
sinh khá gi i). ỏ
Là m t giáo viên tr c ti p gi ng d y lộ ự ế ả ạ p 4ớ tôi đã h c h i, m nh d n nghiênọ ỏ ạ ạ
c u ứ “Bi n pháp ệgiúp h c sinh l p 4 h c t tọ ớ ọ ố d ng toán tìm s trung bình c ng”ạ ố ộ viớ
mong mu n ốgiúp h c sinh có kĩ năng nh n d ng toán, phân tích bài toán, bi t l aọ ậ ạ ế ự
ch n ph ng pháp gi i phù h p cho t ng bài toán thu c d ng toán này, tránh nh ngọ ươ ả ợ ừ ộ ạ ữ
sai sót khi gi i toán ả đng th i ồ ờ t o sạ ự h ngứ thú điố v iớ môn h c.ọ
2. N i dung bi n phápộ ệ
2.1 Đánh giá th c tr ngự ạ
D ng toán Tìm s trung bình c ng đc đa vào ch ng trình Toán 4 g m 3ạ ố ộ ượ ư ươ ồ
ti t. ế
C th là: ụ ể
- 1 ti t cung c p quy t c và công th c tính Trung bình c ng c a m t dãy sế ấ ắ ứ ộ ủ ộ ố
cách đu trang 26 - 27; ề
- 1 ti t Luy n t p áp d ng công th c v a h c trang 28;ế ệ ậ ụ ứ ừ ọ
- 1 ti t cu i cùng là ôn t p v tìm s trung bình c ng trang 175. ế ố ậ ề ố ộ
V i th i l ng ít nh v y nên giáo viên ch a đu t nhi u vào d ng toán này.ớ ờ ượ ư ậ ư ầ ư ề ạ
Vào đu năm h c 20ầ ọ 20 - 2021, tôi đã đc Nhà tr ng và chuyên môn phânượ ườ
công ch nhi m và gi ng d y l p 4ủ ệ ả ạ ớ A, l p có ớ31 h c sinh. Qua m t th i gian d yọ ộ ờ ạ
h c, tôi đã ti n hành làm bài ki m tra.ọ ế ể
Sau khi thu bài ki m tra tôi đã thu đc m t s k t qu nh sau: ể ượ ộ ố ế ả ư
9- 10 7- 8 5- 6 3- 4 0- 2
5( 24%) 6 (28%) 13(3 6%) 7(12%) 0 ( 0%)
2
Đ bài ki m tra g m c ph n t lu n và tr c nghi m v i các m ch ki n th c:ề ể ồ ả ầ ự ậ ắ ệ ớ ạ ế ứ
đc vi t s , chia cho s có 1 ch s , tìm thành ph n ch a bi t c a phép tính, gi iọ ế ố ố ữ ố ầ ư ế ủ ả
toán d ng Tìm s trung bình c ng. Tôi phân tích c th các d ng bài t p c a bàiạ ố ộ ụ ể ạ ậ ủ
ki m tra và nh n th y đa s các em đc và vi t s s thành th o, bi t cách chia choể ậ ấ ố ọ ế ố ố ạ ế
s có 1 ch s và tìm thành ph n ch a bi t c a phép tính. Tuy nhiên k năng gi iố ữ ố ầ ư ế ủ ỹ ả
toán v Tìm s Trung bình c ng còn r t y u. ề ố ộ ấ ế
Qua nhìn nh nậ th c t tôi th y r ng ch t lự ế ấ ằ ấ ng bài ki m tra chượ ể a cao là doư
nhi u nguyên nhânề :
*V phía giáo viênề
- Th i l ng ít nh v y và trên th c t giáo viên ph i d y nhi u môn, th iờ ượ ư ậ ự ế ả ạ ề ờ
gian dành đ nghiên c u, tìm tòi nh ng ph ng pháp d y h c phù h p v i điể ứ ữ ươ ạ ọ ợ ớ ố
t ng h c sinh trong l p còn h n ch . Do v y, ch a lôi cu n đc s t p trung chúượ ọ ớ ạ ế ậ ư ố ượ ự ậ
ý nghe gi ng c a h c sinh. ả ủ ọ
- Nh n th c v v trí, t m quan tr ng c a các bài toán đi n hình trong mônậ ứ ề ị ầ ọ ủ ể
Toán cũng ch a đy đ b i ư ầ ủ ở đây là m t d ng toán m i đu tiên các em g p khiộ ạ ớ ầ ặ
b c vào l p 4. ướ ớ T đó d n đn tình tr ng d y h c ch a tr ng tâm, ki n th c cònừ ẫ ế ạ ạ ọ ư ọ ế ứ
dàn tr i.ả
*V phía ềh c sinhọ:
- H c sinh ch a có h ng thú v i các môn h c nói chung, môn Toán nói ri ngọ ư ứ ớ ọ ế
và đc bi t là d ng Toán tìm s trung bình c ng ặ ế ạ ố ộ
- Sĩ s h c sinh c a l p đông, 31 em,ố ọ ủ ớ s l ng h c sinh ti p thu ch m, y uố ượ ọ ế ậ ế
toán có l i văn t ng đi nhi u. H c sinh ch a có kĩ năng gi i toán có l i văn. Trìnhờ ươ ố ề ọ ư ả ờ
đ c a h c sinh không đng đu trong l p: có em làm nhanh nh ng cũng có em làmộ ủ ọ ồ ề ớ ư
ch m. Các em b c đu chuy n t t duy c th sang t duy tr u t ng cho nênậ ướ ầ ể ừ ư ụ ể ư ừ ượ
vi c nh n th c và ti p thu ki n th c g p không ít khó khăn, ch a mang l i k t quệ ậ ứ ế ế ứ ặ ư ạ ế ả
nh ch ng trình đ ra.ư ươ ề
- Hi n nay ch ng trình Toán ti u h c đã có s đi m i, khoa h c h n songệ ươ ể ọ ự ổ ớ ọ ơ
3
ch ng trình ki n th c l p 1, 2, 3 r t đn gi n, đn l p 4 h c sinh ph i g p nh ngươ ế ứ ớ ấ ơ ả ế ớ ọ ả ặ ữ
ki n ếQth c khó v i l ng ki n th c khá nhi u. Đây là m t v n đ khó khăn cho cứ ớ ượ ế ứ ề ộ ấ ề ả
ng i d y và ng i h c.ườ ạ ườ ọ
- M t s ộ ố h c sinh đc đ v i vàng, ch a bi t t p trung vào nh ng d ki nọ ọ ề ộ ư ế ậ ữ ữ ệ
tr ng tâm c a đ toánM t s h c sinh ch a có kĩ năng phân tích và t duy khi g pọ ủ ề ộ ố ọ ư ư ặ
nh ng bài toán ph c t p. H u h t, các em làm theo khuôn m u ữ ứ ạ ầ ế ẫ , khi g p bài toán đòiặ
h i t duy, suy lu n m t chútỏ ư ậ ộ các em không bi t cách phân tích d n đn l i suyế ẫ ế ườ
nghĩ. M t s em ti p thu bài m t cách th đng, ghi nh bài còn máy móc nên cònộ ố ế ộ ụ ộ ớ
chóng quên các d ng bài toán, vì th ph i có ph ng pháp kh c sâu ki n th c.ạ ế ả ươ ắ ế ứ
2.2 Kh i g i, t o h ng thú h c t p cho h c sinhơ ợ ạ ứ ọ ậ ọ
Nhà tâm lí h c Pôlya nóiọ r ngằ: “… Con ng i ch t duy tích c c khi có nhuườ ỉ ư ự
c u. Ho t đng nh n th c ch có k t qu cao khi ch th ham thích, t giác và tíchầ ạ ộ ậ ứ ỉ ế ả ủ ể ự
c c”.ự
(Pôlya, Tâm lý h c, T p II, Tr 128)ọ ậ
Do đó trong d y h c gi i toán ạ ọ ả tôi đã khéo léo s d ng các ph ng pháp thíchử ụ ươ
h p có tác d ng kh i g i và kích thích s chú ý, tích c c hoá ho t đng t duy c aợ ụ ơ ợ ự ự ạ ộ ư ủ
h c sinh, làm cho h c sinh nh n th c đc đy đ ý nghĩa th c ti n c a gi đangọ ọ ậ ứ ượ ầ ủ ự ễ ủ ờ
h c. Đc thù c a vi c gi i toán đòi h i có các đc tính c n cù, ch u khó, t m , nh nọ ặ ủ ệ ả ỏ ứ ầ ị ỉ ỉ ẫ
n i, th m mĩ, … nh ng h c sinh ti u h c do tâm lý l a tu i th ng hay phân tán sạ ẩ ư ọ ể ọ ứ ổ ườ ự
t p trung, chóng chán. Ho t đng g i nhu c u nh n th c, gây h ng thú môn h c cóậ ạ ộ ợ ầ ậ ứ ứ ọ
th đc s d ng linh ho t trong quá trình gi ng d y. Không nh t thi t, đn thu nể ượ ử ụ ạ ả ạ ấ ế ơ ầ
ch s d ng ngay đu ti t d y.ỉ ử ụ ầ ế ạ
Mu n không khí l p h c vui t i, kích thích s tò mò, kh i d y h ng thú c aố ớ ọ ươ ự ơ ậ ứ ủ
h c sinh v ch đ s h cọ ề ủ ề ẽ ọ , b n thânả tôi nghiên c u k tài li uứ ỹ ệ , sách giáo khoa để
l a ch n hình th c sao cho phù h p, có th là: ự ọ ứ ợ ể đt câu h i, câu đ vui, k chuy n,ặ ỏ ố ể ệ
m t tình hu ng, t ch c trò ch i ho c s d ng các hình th c khácộ ố ổ ứ ơ ặ ử ụ ứ
Ví dụ 1 : Bài : Tìm s Trung bình c ngố ộ
Tr c khi vào ti t h c, GV t ch c HS ch i trò ch i “ướ ế ọ ổ ứ ơ ơ Ai nhanh ai đúng”. Các em
s cùng nhau tính nhanh 1 bài toán nh ẽ ỏ g n v i th c t các emắ ớ ự ế : B n Lan có 4 cáiạ
k o, b n Bình có 6 cái k o. N u chia đu s k o đó thì m i b n đc bao nhiêu cáiẹ ạ ẹ ế ề ố ẹ ỗ ạ ượ
? Thông qua trò ch i, HS s c m th y trò ch i mà mình v a đc tham gia r t g nơ ẽ ả ấ ơ ừ ượ ấ ầ
gũi v i b n thân, không ch th trò ch i còn kích thích tính tò mò, kh i d y h ng thúớ ả ỉ ế ơ ơ ậ ứ
trong h cọ. Cũng b t đu t đây giáo viên d n d t vào bài m i và gi i thi u đây làắ ầ ừ ẫ ắ ớ ớ ệ
4
d ng toán m i trong ch ng trình lạ ớ ươ pớ 4 mà các em đc tìm hi u, tượ ể ừ đó các em
mu n ti p t c đc tr i nghi m ki n th c m i.ố ế ụ ượ ả ệ ế ứ ớ
2.3 T ch c cho h c sinh tr i nghi m, phân tích, khám phá và rút ra đcổ ứ ọ ả ệ ượ
ki n th c m iế ứ ớ
Đ hình thành khái ni m s trung bình c ng và tìm ra đc quy t c c a d ngể ệ ố ộ ượ ắ ủ ạ
toán tìm s trung bình c ng tôi đã s d ng hình th c th o lu n nhóm 4, yêu cố ộ ử ụ ứ ả ậ uầ HS
tóm t tắ b ngằ s đơ ồ đo n thạngẳ tìm ra quy t c tìm s trung bình c ng c a nhi u sắ ố ộ ủ ề ố
h ng.ạ
Mu nố làm đưcợ đi uề đó đi uề đuầ tiên đi h i các em ph i ỏ ỏ ả tìm hi u n i dung bàiể ộ
toán (đ toán) thông qua vi c đc bài toán dù bài toán cho d ng có l i văn hoànề ệ ọ ở ạ ờ
ch nh ho c b ng d ng tóm t t s đ. H c sinh c n ph i đc kĩ, hi u rõ đ toán choỉ ặ ằ ạ ắ ơ ồ ọ ầ ả ọ ể ề
bi t cái gì? Bài toán h i gì? N u trong bài toán nào có có thu t ng h c sinh ch aế ỏ ế ậ ữ ọ ư
hi u rõ thì giáo viên ểph i ả h ng d n đ cho h c sinh hi u đc n i dung và ýướ ẫ ể ọ ể ượ ộ
nghĩa c a t đó trong bài toán đang làmủ ừ ở . Khi đc đ xong có th g ch chân các tọ ề ể ạ ừ
ng quan tr ng trong đ bài. ữ ọ ề
Yêu c uầ các nhóm th o luảnậ tóm t tắ .
Khi các em tóm t tắ đưcợ có nghĩa là các em đã phân tích đưcợ bài toán, hi uể
đưcợ n iộ dung bài toán.
N u nhóm nào còn lúng túng trong câu h i thì tôi đa ra thêm câu h i g i ýế ỏ ư ỏ ợ
giúp nhóm đi vào ti n trình phân tích thu n l i h n ế ậ ợ ơ .Nh v y các em s d dàngư ậ ẽ ễ
n m b t ki n th c h n. B n thân các em s c m th y h ng thú h n v i gi h cắ ắ ế ứ ơ ả ẽ ả ấ ứ ơ ớ ờ ọ
b i chính mình đã t tìm ra quy t c này, t kh c sâu ki n th c cho b n thân mình.ở ự ắ ự ắ ế ứ ả
H c sinh rút ra đc cách tìm s trung bình c ng nh sau: ọ ượ ố ộ ư
- B c 1: Tính t ng c a các s đó ướ ổ ủ ố
- B c 2: Chia t ng đó cho s các s h ngướ ổ ố ố ạ
Sau khi tìm ra đc công th c c a d ng toán này, h c sinh s th c hành đượ ứ ủ ạ ọ ẽ ự ể
v n d ng ki n th c m i đó thông qua các bài t p c th hình thành cho h c sinh kĩậ ụ ế ứ ớ ậ ụ ể ọ
năng gi i toán d ng này. ả ạ M c tiêu đây là hình thành năng l c khái quát hóa và kĩụ ở ự
năng gi i toán, rèn luy n năng l c sáng t o trong h c t p. Ta có th ti n hành gi iả ệ ự ạ ọ ậ ể ế ả
pháp sau đây: cho HS gi i các bài toán nâng d n m c đ ph c t p trong m i quanả ầ ứ ộ ứ ạ ố
h gi a s đã cho và s ph i tìm ho c là đi u ki n trong bài toán. ệ ữ ố ố ả ặ ề ệ
Ví d :ụ
Bài toán 1: Tìm s trung bình c ng c a các s 34, 76, 55.ố ộ ủ ố
5
