YOMEDIA
ADSENSE
Tia Laser và một số ứng dụng trong y học
236
lượt xem 34
download
lượt xem 34
download
Download
Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ
Tia laser với những tính năng đặc biệt của nó đã trở thành một phát minh được ứng dụng rộng rãi nhất của thế kỷ XX, đặc biệt trong các ứng dụng y học.
AMBIENT/
Chủ đề:
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Tia Laser và một số ứng dụng trong y học
- Tia Laser và một số ứng dụng trong y học Tia laser với những tính năng đặc biệt của nó đã trở thành một phát minh được ứng dụng rộng rãi nhất của thế kỷ XX, đặc biệt trong các ứng dụng y học. Bước sang thiên niên kỷ mới, những ứng dụng của nguồn sáng đặc biệt này ngày càng nhiều và mang lại hiệu quả bất ngờ. Laser (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) trong tiếng Anh có nghĩa là “khuếch đại ánh sáng bằng bức xạ cưỡng bức”. Được phát minh từ năm 1960, không ai biết nghĩ rằng ngày nay, laser xuất hiện trong hầu khắp các lĩnh vực như: nghiên cứu khoa học, công nghiệp, địa chất, vũ trụ... đặc biệt những ứng dụng trong y học nhiều đến nỗi người ta có một ngành riêng là Y học laser (Laser Medicine). Laser trở thành một trong những phát minh nhiều ứng dụng nhất trong thế kỷ XX. Có nhiều loại laser, ví dụ: dạng hỗn hợp khí (He - Ne), dạng chất lỏng hoặc laser tạo bởi các vật chất trạng thái rắn. Từ đó người ta tạo ra 500 loại laser khác
- nhau. Máy laser đầu tiên được nhà vật lý Maiman (Hoa Kỳ) phát minh năm 1960 gọi là laser hồng ngọc (Laser Ruby). Laser hồng ngọc là ôxít nhôm pha lẫn crôm. Crôm hấp thụ tia sáng màu xanh lá cây và xanh lục, để lại duy nhất tia sáng màu hồng. Cơ chế hoạt động của laser thường dựa trên tác động cưỡng bức các electron của nguyên tử (bằng điện trường chẳng hạn) di chuyển từ mức năng lượng thấp lên cao. Ở mức năng lượng cao, một số electron ngẫu nhiên rơi xuống mức năng lượng thấp, giải phóng hạt ánh sáng (photon). Bước sóng của tia sáng phụ thuộc vào sự chênh lệch năng lượng giữa các mức. Các hạt photon này va phải các nguyên tử khác, kích thích electron khác rơi xuống, sinh thêm các photon cùng tần số, cùng pha và cùng hướng di chuyển, tạo một phản ứng dây chuyền khuếch đại dòng ánh sáng là tia laser. Ánh sáng laser gồm nhiều photon cùng một tần số (đơn sắc), đồng pha và di chuyển song song với nhau, nên có cường độ rất cao và chiều dài đồng pha của chùm sáng lớn. Các tính chất này đem lại nhiều ứng dụng thực tế. Độ an toàn của laser được xếp từ I đến IV. Với độ I, tia laser tương đối an toàn. Với độ IV, chùm tia phân kỳ có thể làm hỏng mắt hay bỏng da. Chuyên khoa mắt có những ứng dụng sớm nhất của laser trong y học như kỹ thuật quang đông võng mạc, hàn bong võng mạc, kỹ thuật bốc bay lớp trong điều trị tật khúc xạ của mắt (cận, viễn). Vì những tính chất đặc biệt, tia laser được dùng làm dao mổ “không chảy máu”, an toàn và đa năng (thường là loại laser CO2, laser YAG). Bức xạ của tia laser (có nhiệt độ 1200 - 1700oC) làm các tế bào bốc hơi tạo thành vết cắt nhỏ, ít chảy máu và ít tổn thương. Bức xạ laser không chỉ hạn chế nhiễm trùng vết mổ do không có sự tiếp xúc giữa dụng cụ và đường rạch, mà còn có khả năng can thiệp vào những phẫu thuật phức tạp như não, tủy sống. Ngoài ra, dao mổ laser có các ưu điểm như: giảm lượng thuốc tê, thuốc mê, giảm phù nề, sung huyết và tiết dịch... Nhờ hiệu ứng quang đông (các tổ chức sống bị đông vón vì bức xạ nhi ệt) nên dao mổ laser có ứng dụng tốt trong thủ thuật nội soi vừa chẩn đoán vừa điều trị. Với hiệu ứng kích thích sinh học của loại laser năng lượng thấp như laser He-Ne có
- tác dụng chống viêm, kích thích tái tạo tổ chức, chống sẹo lồi, chống hiện tượng đột biến của tế bào, tăng vi tuần hoàn, giãn mạch cục bộ, giảm tiết dịch, ứng dụng trong điều trị loét giác mạc, nối thần kinh, nối động mạch... Mới đây, các nhà khoa học Đức sử dụng kỹ thuật nano laser chẩn đoán và điều trị từ các tế các bào đơn lẻ. Họ sử dụng tia nanolaser cắt vào mô sống với bề rộng chỉ 70 nanomet. Điều này mở ra khả năng mới can thiệp cấp độ gen bằng tia laser mà không cần phá hủy tế bào. Trên thế giới, laser đã được áp dụng vào ngoại khoa thẩm mỹ và ngày càng được mở rộng. Leon Goldman là người đầu tiên đưa laser Ruby, Argon, Nd: YAG vào điều trị các tổn thương mạch máu và sắc tố đen (1963 - 1968). Có thể nói laser phát huy tối ưu tác dụng của nó trên các tổn thương sắc tố bẩm sinh hoặc mắc phải như: bớt xanh đen, tàn nhang (Freckle), hoặc một số tổn thương mạch máu da bẩm sinh như u mạch máu. Trong ngoại khoa thẩm mỹ, với từng loại tổn thương và loại hình phẫu thuật mà người ta chọn loại laser khác nhau, nhằm đáp ứng mục đích phá hủy mô một cách chọn lọc (tùy theo khả năng hấp thụ chọn lọc của mô bệnh lý với từng bước sóng). Laser ứng dụng trong thẩm mỹ theo 3 hướng: sử dụng như một con dao mổ, sử dụng như yếu tố quang nhiệt chọn lọc để phá hủy mô một cách chọn lọc và ứng dụng hiệu ứng kích thích sinh học. Ngoài những kỹ thuật quy ước trong ngoại khoa thẩm mỹ, laser có khả năng loại bỏ các tổn thương sắc tố bẩm sinh, mắc phải hoặc xóa xăm mình. Một số loại sử dụng trong điều trị u máu phẳng, loại bỏ u cục trên da... Laser đã phát huy tối đa tác dụng trên các tổn thương sắc tố bẩm sinh hoặc mắc phải như: Bớt xanh đen (Nevus of Ota), tàn nhang (Freckle), ban vàng (Xanthelasma), vết màu càphê sữa (Café au lait spot), các tổ thương mạch máu ở da bẩm sinh như u mạch máu (Hemangioma), bớt vang đỏ (Portwine Stains) và một số tổn thương mạch máu da khác (Cutaneous vascular lesions). Theo y văn kinh điển, các tổn thương này cho đến nay là những bệnh khó điều trị bằng thuốc hoặc can thiệp ngoại khoa truyền thống.
- Tại Việt Nam, máy laser đầu tiên được dùng trong thực nghiệm nhãn khoa là Laser Ruby năm 1976. Từ 1981 đến nay, laser được ứng dụng trong nhiều chuyên khoa và mang lại hiệu quả tích cực. -Trong chuyên khoa mắt: điều trị loét giác mạc, hàn bong võng mạc, viêm tắc lệ đạo... -Trong chuyên khoa răng hàm mặt: dùng điều trị nha chu viêm, viêm lợi, viêm khớp hàm... -Trong chuyên khoa tai mũi họng: điều trị viêm amidan cấp và mạn, viêm họng đỏ, viêm mũi... Trong ngoại khoa: điều trị vết thương nhiễm trùng, chống sẹo lồi... -Trong phụ khoa: điều trị viêm lộ tuyến cổ tử cung, viêm âm đạo... -Trong da liễu: điều trị eczéma, zona, viêm da thần kinh... -Trong nội khoa: chống nhiễm trùng, nhiễm độc tế bào gan, đau thần kinh ngoại vi, suy mạch vành tim, di chứng tai biến mạch máu não... Một số cơ sở khoa học trong nước lắp ráp và cải tiến được máy laser như: Trung tâm công nghệ laser (Viện nghiên cứu công nghệ - Bộ KH&CN), Viện kỹ thuật quân sự - Bộ Quốc phòng... Laser y tế hiện nay gồm 2 nhóm chính: laser điều trị (công suất thấp) như He - Ne, bán dẫn GaAs...; laser phẫu thuật (công suất cao) như CO2, YAG: Nd, rubi, argon...
- Xóa xăm bằng Laser Yag (Tattoo removal - Laser surgery) Thiết bị laser có rất nhiều loại ứng với từng bước sóng, độ dài xung… khác nhau: - Loại laser Q-Switched Nd-YAG với bước sóng 1.064 nm phù hợp xóa bớt đen, xóa hình xăm, chân mày xăm. - Loại laser “xung-nhuộm màu” bước sóng 595 nm phù hợp trị liệu các dạng bớt sắc tố đỏ. - Loại laser YAGxung dài 1.320 nm phù hợp trị mụn trứng cá. Triệt lông bằng Laser GYAG - Loại laser YAG xung dài 1064 nm phù hợp triệt lông, xóa gân máu, và đặc biệt là ứng dụng mới trong việc căng da mặt, trẻ hóa da.
- - Loại laser Erbium bước sóng 2940 nm công nghệ phát tia cực nhỏ Pixel phù hợp xóa sẹo mụn, trị nám… và một số loại máy với các bước sóng khác phù hợp chữa bạch biến, “vẩy nến”. Về mức độ hiện đại thì một số loại laser thế hệ mới gần đây được thiết kế thêm hệ thống xịt lạnh đồng bộ với việc phát tia nên có thể đưa tia laser công suất rất cao qua da tăng mạnh hiệu quả trị liệu mà vẫn không làm hư da, không gây sẹo.
ADSENSE
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
Thêm tài liệu vào bộ sưu tập có sẵn:
Báo xấu
LAVA
AANETWORK
TRỢ GIÚP
HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG
Chịu trách nhiệm nội dung:
Nguyễn Công Hà - Giám đốc Công ty TNHH TÀI LIỆU TRỰC TUYẾN VI NA
LIÊN HỆ
Địa chỉ: P402, 54A Nơ Trang Long, Phường 14, Q.Bình Thạnh, TP.HCM
Hotline: 093 303 0098
Email: support@tailieu.vn