BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
-------------------------
NGUYỄN THỊ THOA
SỰ TIẾP XÚC NGÔN NGỮ TRÊN BÌNH DIỆN TỪ VỰNG
GIỮA TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG KHMER
Ở MỘT SỐ TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ HỌC
Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2011
1
MỤC LỤC
Trang
PHẦN MỞ ĐẦU ...................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài và mục đích nghiên cứu................................................. 1
2. Lịch sử vấn đề ........................................................................................ 2
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................ 5
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu........................................................ 6
5. Phương pháp nghiên cứu và nguồn ngữ liệu ...................................... 6
6. Đóng góp của luận văn.............................................................................. 8
7. Cấu trúc của luận văn .......................................................................... 8
Chương I: TỔNG QUAN VỀ TIẾP XÚC NGÔN NGỮ, TIẾP XÚC NGÔN
NGỮ Ở NAM BỘ VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ THUYẾT VỀ VAY MƯỢN
TỪ VỰNG ...................................................................................................... 10
1.1. Tiếp xúc ngôn ngữ ................................................................................. 10
1.1.1 Khái niệm về tiếp xúc ngôn ngữ ................................................ 10
1.1.2 Tính tất yếu của sự tiếp xúc ngôn ngữ ..................................... 12
1.2. Tiếp xúc ngôn ngữ ở Nam Bộ ................................................................ 15
1.2.1. Sự hợp cư và bức tranh tiếp xúc ngôn ngữ ở vùng đất Nam
Bộ ......................................................................................................... 15
1.2.2. Đặc điểm của tiếng Việt, tiếng Khmer và những điểm tương
đồng, dị biệt giữa chúng ..................................................................... 18
1.2.2.1. Quan hệ nguồn gốc giữa tiếng Việt và tiếng Khmer.. 18
1.2.2.2. Đặc điểm của tiếng Việt ............................................. . 20
1.2.2.3. Đặc điểm của tiếng Khmer ........................................ 30
2
1.2.2.4. Những điểm tương đồng và dị biệt giữa tiếng
Việt và tiếng Khmer – tiếng Khmer Nam Bộ ............... 40
1.3. Những vấn đề lí thuyết về vay mượn từ vựng.............................. 43
1.3.1. Khái niệm “vay mượn từ vựng” .................................... 43
1.3.2. Vay mượn từ vựng với vấn đề tiếp xúc ngôn ngữ.......... 44
1.3.2.1. Tiếp xúc ngôn ngữ ............................................. 45
1.3.2.2. Vay mượn từ vựng với các hệ quả khác của sự
tiếp xúc ngôn ngữ ................................................................ 47
1.3.3. Các phương thức vay mượn từ vựng ................................. 50
1.3.4.1. Dịch nghĩa (can – ke ngữ nghĩa) .......................... 51
1.3.4.2. Phiên âm ................................................................ 51
1.3.4.3. Chuyển tự ........................................................ ..... 52
1.3.4.4. Mượn nguyên dạng của nguyên ngữ .................. 52
Tiểu kết .................................................................................. 53
Chương II: LỚP TỪ NGỮ TIẾNG KHMER VAY MƯỢN
TIẾNG VIỆT VÀ LỚP TỪ NGỮ TIẾNG VIỆT VAY
MƯỢN TIẾNG KHMER ...................................................................... 54
2.1. Kết quả khảo sát và thống kê lớp từ tiếng Khmer vay mượn
của tiếng Việt và lớp từ tiếng Việt vay mượn của tiếng Khmer ..... 54
2.2. Phương thức vay mượn từ ngữ giữa tiếng Việt và tiếng
Khmer................................................................................................. 54
2.2.1 Phương thức tiếng Khmer vay mượn từ ngữ tiếng Việt 54
2.2.1.1 Vay mượn theo kiểu dịch nghĩa từ tiếng Việt
sang tiếng Khmer ......................................................................... 54
2.2.1.2 Vay mượn từ và phát âm theo cách phát âm
của người Khmer ............................................................................ 60
2.2.1.3. Vay mượn nghĩa và giữ nguyên cách phát âm 65
3
2.2.1.4. Vay mượn bằng cách dịch một hoặc một vài thành
tố và mô phỏng cách phát âm đối với thành tố còn lại trong tổ hợp
từ tiếng Việt .................................................................................... 73
2.2.1.5. Vay mượn theo kiểu kết hợp giữa từ tiếng Khmer
với từ tiếng Việt ..................................................................... 75
2.2.1.6. Nhận xét ..................................................................... 78
2.2. 2 Phương thức tiếng Việt vay mượn từ ngữ tiếng Khmer .... 83
2.2.2.1 Vay mượn theo kiểu dịch nghĩa từ tiếng Khmer
sang tiếng Việt...................................................................... 83
2.2.2.2 Vay mượn từ và phát âm theo cách phát âm của
người Việt ............................................................................ 84
2.2.2.3 Vay mượn nghĩa và giữ nguyên cách phát âm ..... 87
2.2.2.4 Vay mượn bằng cách dịch một thành tố và mô
phỏng cách phát âm đối với thành tố còn lại trong
tổ hợp từ tiếng Khmer ........................................................ 88
2.2.2.5 Vay mượn theo kiểu kết hợp giữa từ tiếng Việt
với từ tiếng Khmer ........................................................... 91
2.2.2.6.Nhận xét ................................................................ 99
Tiểu kết ................................................................................. 102
KẾT LUẬN ................................................................................... 104
TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................... 108
PHỤ LỤC
4