BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH
NGUYỄN XUÂN NHẬT
CẠNH TRANH VÀ SỰ ỔN ĐỊNH CỦA CÁC NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH ỨNG
DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ
TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 6 NĂM 2025
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH
NGUYỄN XUÂN NHẬT
CẠNH TRANH VÀ SỰ ỔN ĐỊNH CỦA CÁC NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH ỨNG
DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ
Ngành: Tài chính-Ngân hàng
MÃ SỐ: 9340201
Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS.TS. LÊ ĐÌNH HẠC
2. PGS.TS. LÊ HOÀNG ANH
TP. HỒ CHÍ MINH – THÁNG 6 NĂM 2025
i
MỤC LỤC
MỤC LỤC ................................................................................................................................ i
GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ........................................................... 1
1.1 Lý do chọn đề tài .....................................................................................................................1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu ...............................................................................................................4
1.2.1 Mục tiêu tổng quát................................................................................................................. 4
1.2.2 Mục tiêu cụ thể ...................................................................................................................... 4
1.3 Câu hỏi nghiên cứu .................................................................................................................4
1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ..........................................................................................4
1.4.1 Đối tượng nghiên cứu ........................................................................................................... 4
1.4.2 Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................................... 5
1.5 Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu ......................................................................................6
1.5.1 Phương pháp nghiên cứu: ..................................................................................................... 6
1.5.2 Dữ liệu nghiên cứu ................................................................................................................ 6
1.6 Đóng góp của nghiên cứu .......................................................................................................6
1.6.1 Đóng góp về mặt học thuật ................................................................................................... 6
1.6.2 Đóng góp về mặt thực tiễn ................................................................................................... 7
1.7 Kết cấu của luận án .................................................................................................................8
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ............................. 9
2.1 Cơ sở lý thuyết về ổn định ngân hàng ...................................................................................9
2.1.1 Khái niệm ............................................................................................................................... 9
2.1.2 Các lý thuyết về ổn định ngân hàng ..................................................................................... 9
2.1.3 Các chỉ số đo lường mức độ ổn định ................................................................................... 9
2.2 Cơ sở lý thuyết về cạnh tranh ngân hàng ............................................................................ 10
2.2.1 Khái niệm ............................................................................................................................. 10
2.2.2 Các lý thuyết về cạnh tranh ................................................................................................ 10
2.2.3 Các chỉ số đo lường mức độ cạnh tranh ............................................................................ 10
2.3 Cơ sở lý thuyết về công nghệ thông tin và truyền thông ................................................... 11
2.3.1 Khái niệm ............................................................................................................................. 11
2.3.2 Các lý thuyết về ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông .................................... 11
2.3.3 Các chỉ số đo lường mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông ................ 11
ii
2.4 Lý thuyết về tác động của cạnh tranh đối với sự ổn định ngân hàng................................ 12
2.4.1 Lý thuyết cạnh tranh-bất ổn ................................................................................................ 12
2.4.2 Lý thuyết cạnh tranh-ổn định ............................................................................................. 12
2.4.3 Lý thuyết về tác động phi tuyến ......................................................................................... 12
2.5 Lý thuyết về vai trò của công nghệ thông tin và truyền thông đối với cạnh tranh và ổn định
ngân hàng ...................................................................................................................................... 12
2.5.1 Lý thuyết quan điểm dựa trên nguồn lực ........................................................................... 12
2.5.2 Lý thuyết khuếch tán đổi mới ............................................................................................. 12
2.6 Tổng quan các nghiên cứu liên quan .................................................................................. 13
2.6.1 Các nghiên cứu liên quan về mối quan hệ giữa cạnh tranh và sự ổn định ngân hàng . 13
2.6.2 Các nghiên cứu liên quan về tác động của công nghệ thông tin và truyền thông đến
cạnh tranh, ổn định ngân hàng ...................................................................................................... 13
2.7 Khoảng trống nghiên cứu .................................................................................................... 13
2.8 Mô hình và giả thuyết nghiên cứu....................................................................................... 14
2.8.1 Mô hình nghiên cứu ............................................................................................................ 14
2.8.2 Giả thuyết nghiên cứu ......................................................................................................... 14
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................................ 15
3.1 Quy trình nghiên cứu ........................................................................................................... 15
3.2 Mô hình hồi quy tổng quát .................................................................................................. 15
3.3 Mô tả các biến trong mô hình .............................................................................................. 16
3.3.1 Biến đại diện cho ổn định ngân hàng ................................................................................. 16
3.3.2 Biến đại diện cho cạnh tranh ngân hàng ............................................................................ 16
3.3.3 Biến đại diện cho ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông của ngân hàng ......... 17
3.3.4 Các biến kiểm soát .............................................................................................................. 17
3.4 Mô hình hồi quy cụ thể theo ký hiệu biến .......................................................................... 19
3.5 Nguồn dữ liệu nghiên cứu ................................................................................................... 20
3.6 Phương pháp ước lượng....................................................................................................... 20
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ............................................ 21
4.1 Thực trạng mức độ cạnh tranh, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông, và ổn định
của các ngân hàng ........................................................................................................................ 21
4.1.1 Thực trạng mức độ cạnh tranh của các ngân hàng ............................................................ 21
4.1.2 Thực trạng mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông của các ngân hàng 21
iii
4.1.3 Thực trạng mức độ ổn định của các ngân hàng ................................................................ 21
4.1.4 Xu hướng thay đổi của cạnh tranh, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông, và sự
ổn định của các ngân hàng .............................................................................................................. 21
4.2 Kết quả nghiên cứu .............................................................................................................. 22
4.2.1 Thống kê mô tả và tương quan giữa các biến ................................................................... 22
4.2.2 Kết quả thực nghiệm ........................................................................................................... 22
4.2.3 Kiểm tra tính vững .............................................................................................................. 24
4.3 Thảo luận kết quả ................................................................................................................. 24
4.3.1 Tổng hợp kết quả nghiên cứu ............................................................................................. 24
4.3.2 Tác động của cạnh tranh đối với sự ổn định ngân hàng ................................................... 25
4.3.3 Ảnh hưởng của ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong tác động của cạnh
tranh đến sự ổn định ngân hàng...................................................................................................... 25
4.3.4 Tác động của Covid-19 đến sự ổn định ngân hàng........................................................... 26
4.3.5 Tác động của các biến kiểm soát đến sự ổn định ngân hàng............................................ 26
KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH .................................................... 27
5.1 Kết luận nghiên cứu ............................................................................................................. 27
5.2 Hàm ý chính sách ................................................................................................................. 28
5.2.1 Hàm ý chính sách về cạnh tranh ........................................................................................ 28
5.2.2 Hàm ý chính sách về nâng cao vai trò của công nghệ thông tin và truyền thông ........... 29
5.2.3 Hàm ý chính sách về các yếu tố đặc trưng của ngân hàng ............................................... 30
5.2.4 Hàm ý chính sách về các yếu tố kinh tế vĩ mô .................................................................. 32
5.3 Hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu tiếp theo ......................................................... 32
