Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Tác động của tài chính toàn diện kỹ thuật số đến bền vững tài chính của hệ thống Ngân hàng Thương mại tại các quốc gia có thu nhập trung bình thấp

Tài chính toàn diện kỹ thuật số (TCTDKTS) đang nổi lên như một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giảm nghèo và nâng cao công bằng xã hội, đặc biệt tại các quốc gia thu nhập trung bình thấp (TNTBT). Với khả năng mở rộng tiếp cận dịch vụ tài chính với chi phí thấp thông qua công nghệ số, TCTDKTS được kỳ vọng sẽ tăng cường ổn định và bền vững tài chính cho hệ thống ngân hàng bằng cách đa dạng hóa khách hàng, huy động vốn và giảm thiểu rủi ro. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện có về tác động cụ thể của TCTDKTS đối với bền vững tài chính của các ngân hàng thương mại tại các quốc gia TNTBT vẫn còn hạn chế và cho kết quả chưa thống nhất. Luận án này nhằm mục đích làm rõ mối quan hệ này, cung cấp một phân tích định lượng toàn diện và những hàm ý chính sách giá trị.

Các nhà hoạch định chính sách, ngân hàng trung ương, các tổ chức tài chính thương mại, và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, và phát triển kinh tế tại các quốc gia thu nhập trung bình thấp, đặc biệt là Việt Nam.

Bối cảnh phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đã thúc đẩy sự ra đời của tài chính toàn diện kỹ thuật số (TCTDKTS), một công cụ tiềm năng để cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính và tăng cường bền vững cho hệ thống ngân hàng thương mại, đặc biệt tại các quốc gia có thu nhập trung bình thấp (TNTBT). Mặc dù tầm quan trọng của TCTDKTS được thừa nhận rộng rãi, các nghiên cứu định lượng về tác động của nó đối với sự bền vững tài chính của các ngân hàng thương mại tại các quốc gia này còn hạn chế và thiếu đồng nhất. Luận án này giải quyết khoảng trống nghiên cứu này bằng cách phân tích tác động của TCTDKTS đến bền vững tài chính của hệ thống ngân hàng thương mại tại 14 quốc gia TNTBT trong giai đoạn 2014-2023. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích thành phần chính (PCA) để xây dựng chỉ số TCTDKTS, bao gồm các khía cạnh tiếp cận và sử dụng, cùng với chỉ số bền vững tài chính của hệ thống ngân hàng thương mại, tích hợp cả yếu tố ổn định và hiệu quả tài chính. Sau đó, phương pháp hồi quy tuyến tính Bayes được áp dụng để đánh giá định lượng tác động của TCTDKTS lên bền vững tài chính. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn uy tín như Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Liên hiệp viễn thông quốc tế (ITU), GSMA và Quỹ Phát triển Vốn Liên Hợp Quốc (UNCDF). Kết quả nghiên cứu không chỉ đóng góp vào cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu về TCTDKTS và bền vững tài chính mà còn cung cấp bằng chứng thực nghiệm quan trọng. Những phát hiện này sẽ là nền tảng vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách tại các quốc gia TNTBT, bao gồm Việt Nam, trong việc xây dựng và triển khai các giải pháp nhằm phát triển TCTDKTS một cách bền vững, từ đó góp phần nâng cao sự ổn định và hiệu quả của hệ thống ngân hàng.