Bài giảng về Lực lượng gìn giữ hoà bình Liên Hợp Quốc

L cự l

ngượ gìn giữ hoà bình Liên H pợ Qu cố

(Department Of Peacekeeping Operations – DPKO)

Quá trình hình thành

1948 hoat đông gi n gi

̀ ̀ ̀ ́ ́ ư ợ ̣ ̣ ̉

́ ̀ ́ ̣ ̉ ̉ ̣ ̣

̀ ́ ́ự ơ ự ̃ ho a bi nh cua Liên H p Quô c bă t đâ u khi Hôi đô ng Bao an cho phe p triên khai ca c hoat đông ́ gia m sa t quân s t i khu v c Trung Đông (Palestine).

1956, Tông th ky Liên H p quô c Dag Hammarskjoeld m i ́

́ ́ ư ợ ơ ̉

́ ̀ ́ ̣ ự ượ ́ ư ̣

ng ́ ̃ ́ ́ ́ ́ ư ̉ ̣ ́ ư đ a ra sa ng kiê n tha nh lâp chi nh th c môt l c l quô c tê co kha năng can thiêp gi a ca c bên tham chiê n.

Tính đ n th i đi m gi a tháng 4/2007, C quan Ph trách các

ữ ụ ơ ể

ủ

ộ ự ượ ậ hòa bình c a LHQ (DPKO) ngày càng phát ữ nhìn nh n là m t l c l ng gìn gi

ữ ố ế c qu c t ệ ờ ế ế ị chi n d ch gi ượ ể tri n và đ ủ ế hòa bình ch y u hi n nay.

ả

Văn b n pháp lý liên quan

Ch ươ ́

́ ́ ̀ ươ ̉ ̣ ̉ ng IV cua Hiê n ch

̀ ̀ ́ ̃ ư ự ̣ ̣ ̣

̀ ̀ ̀ ư ̣ ng cho phe p Hôi đô ng bao an ́ ̀ tiê n ha nh ca c hoat đông ho a bi nh nh ca c nô l c ngoai ́ ́ ̀ giao pho ng ng a, ha nh chi nh va luât pha p.

́ ́ ́ ủ ̣ ̣

́ ́ ̉ ư ư ̣ ̣ ̣

́ ̀ ̀ ́ ́ ̃ ̉ ự ượ ̃ ư ́ ư ̀ ư ng gi n gi

Nghi quyê t sô 50 (1948), nghi quyê t sô 1001 c a HĐBA: quy đinh nh ng nguyên tă c vê tô ch c hoat đông, ch c ̃ năng cu ng nh chi phi ta i chi nh cua l c l ho a bi nh.

̀ ̀

́ ̀ ̣ ̣ ̉

Nghi quyê t 341 nêu ro tra ch nhiêm cua ca c tha nh viên ́ ̀ ̀ ư ng gi n gi ́ ̀

̃ ̣ ợ ̣ ợ

̀ ̀ ̀ ơ

́ ̀ ̀ ̀ ̃ ̣ ̣ ́ ̃ ́ ự ượ LHQ trong viêc h p ta c va hô tr cho l c l ́ ̃ ̀ ́ ư ho a bi nh đô ng th i co nh ng đo ng go p ta i chi nh, nhân ̃ ư ự l c cho quy hoat đông gi n gi ho a bi nh.

̣ ượ

1761992 hôi nghi th ́

ở ộ

̣ ̉

ị

ng đinh, HĐBA thông qua hai văn ban ba o ca o cua tông th ki LHQ m r ng quy ề đ nh v gìn gi

́ ữ hòa bình.

̉ ̉ ̉

Ca c văn ban kha c ́  Luât quô c tê nhân quyê n quô c tê ́

 Luât nhân đao

̣ ̣

 Luât xung đôt vu trang

ươ

̣ ̣

 Luât kha c: nh ng công

̃ c vê u đa i miê n tr

́ ngoai giao.

ụ ủ ự ượ

ệ

ữ

ng gìn gi

hòa

Vai trò, nhi m v c a l c l bình

ỗ ợ

ệ

ế ạ

ộ ề

ụ

ổ

 Th c hi n các nhi m v đ m b o an ninh, h tr chính ả ụ ả t; khôi ph c, ki n t o m t n n hòa bình n

ệ ự ế ị ầ tr c n thi ị đ nh lâu dài.

ạ

ạ ộ

ủ ế

ượ

ồ

Có hai lo i hình ch y u trong ho t đ ng GGHB c a ủ c vũ

ị ộ

ượ

LHQ, bao g m: các phái đoàn quan sát không đ ơ trang và các đ n v b binh đ

ị c trang b vũ khí.

ị

Có kho ng 68 chi n d ch GGHB t

ụ ầ

ế ệ

ể

ạ

ạ ị khi nhi m v đ u tiên đ

ể i 16 đ a đi m khác ượ i c tri n khai t

ả ể ừ nhau k t Trung Đông (năm 1948).

 duy trì n n hòa bình, an ninh th gi ế ớ ệ

ề ế

ậ ợ ạ i mà còn t o thu n l i ỗ ợ ả i ng, h tr gi ự ị ả ị ả ừ ườ cho các ti n trình chính tr , b o v dân th ậ giáp vũ khí, gi i tr quân b và tái hòa nh p cho các c u binh.

ạ ch c các cu c b u c t

ổ ứ ề ườ ộ ầ ử ự ế ậ ạ t l p l i và thi do, i

tăng c ỗ ợ ườ ng h tr nhân đ o, t ả ế ệ b o v , khuy n khích các quy n con ng ế ộ ượ ng tôn pháp lu t. ch đ th

ậ

Thành t u:ự góp ph n ch m d t nhi u cu c xung đ t t

ộ ạ ứ ề ộ

ấ ầ ố ụ i hàng ch c qu c ế ớ i (Campuchia, En Xanvađo, Goatêmala, gia trên th gi Môdămbích, Namibia, Tátgikítxtan, Timo Létxtê,…).

ọ ị

ư ể ố

đóng góp quan tr ng vào vi c n đ nh tình hình chính tr , t o ệ ổ ị ạ ề ế ự s chuy n bi n tích c c t i nhi u qu c gia khác, nh : Xiê ra Lêôn, Burunđi, B Bi n Ngà, Libêria, Haiti hay Cô xôvô.

ự ạ ờ ể

năm 1988, y ban Nobel Na Uy đã trao gi

ả i Nobel Hòa bình

ủ Ủ ự ượ ng GGHB c a LHQ. cho l c l

ứ ế ả ợ ượ ụ

M t h n ch : ế ặ ạ m t s tr

ng h p k t qu không đáp ng đ c các m c

ộ ố ườ ặ tiêu đ t ra.

m t vài n i còn ch a hoàn thành s m nh c a mình nh t

ơ ộ ứ ệ ư

ủ ờ ỳ ầ ữ ư

ư ạ i Xômali, Ruanđa hay Nam T cũ th i k đ u nh ng năm 1990 .

Thách th c:ứ  đòi h i LHQ ph i đi u ch nh, đ i m i và nâng cao hi u qu ả

ệ ớ

ề ả ủ ự ượ ỏ ạ ộ ho t đ ng c a l c l ổ ỉ ng GGHB.

ữ

ể ể

ắ ơ ả

ộ

ả ậ ự ệ

ệ

ị

ủ

Nh ng nguyên t c c b n đ tri n ạ ộ khai ho t đ ng GGHB M t là, có s ch p thu n c a các bên liên quan: các bên ậ ủ ự ấ ộ ộ ộ chính trong cu c xung đ t ph i tham gia vào m t quá ấ ự ượ trình chính tr và ch p thu n s hi n di n các l c l ể ỗ ợ GGHB c a LHQ đ h tr cho quá trình này.

Hai là, thái đ không thiên v . Đ m b o gi

ộ thái đ

ị ả ố

ữ ệ ớ

ộ ả ấ ả ị t c các m i quan h v i các bên không thiên v trong t ộ ế có liên quan đ n xung đ t.

ủ

ạ ộ ặ

ử ụ ả

ụ

ộ

Ba là, không s d ng vũ l c. Ho t đ ng GGHB c a ự LHQ không ph i là m t công c áp đ t hòa bình

ộ ệ

ố ờ ồ

ệ

ủ ư ộ ắ ủ ườ ươ ằ ẩ ậ ng, nh m thúc đ y ti n trình

ụ ầ ủ m t nhi m v GGHB c a LHQ mu n thành công c n ắ ơ ả ể ả ượ tuân th ba nguyên t c c b n này; đ ng th i, ph i đ c tri n ặ ợ ộ t khai nh m t hành đ ng h p pháp và đáng tin c y, đ c bi ế ị i dân đ a ph trong m t c a ng hòa bình.