ĐI H C QU C GIA HÀ N IẠ Ọ Ố Ộ
TR NG ĐI H C GIÁO D CƯỜ Ạ Ọ Ụ
--- --- --- ---♦♦♦
CH NG TRÌNH B I D NG ƯƠ Ồ ƯỠ
NGHI P V S PH M ĐI H CỆ Ụ Ư Ạ Ạ Ọ
BÀI THU HO CHẠ
CHUYÊN Đ: GIÁO D C ĐI H C TH GI I VÀ Ề Ụ Ạ Ọ Ế Ớ
VI T NAMỆ
H c viên: PH M ANH XUÂNọ Ạ
Ngày sinh: 25/02/1992
N i sinh: Liên Bang Ngaơ
Đn v công tác: Công ty TNHH Thiên T ngơ ị ườ
Năm 2021
N I DUNG THU HO CHỘ Ạ
Câu h i:ỏ
Anh ch hãy phân tích tác đng c a cu c CMCN 4.0 t i giáo d c Đi h c Vi t Namị ộ ủ ộ ớ ụ ạ ọ ệ
trên các khía canh tri t lý giáo d c; ph ng pháp ti p c n; t ch c gi ng d y, ki mế ụ ươ ế ậ ổ ứ ả ạ ể
tra đánh giá và chu n đu ra s n ph m đào t oẩ ầ ả ẩ ạ
BÀI LÀM:
Tác đng c a cu c CMCN 4.0 t i giáo d c đi h c Vi t Nam trên các khíaộ ủ ộ ớ ụ ạ ọ ệ
c nh tri t lý giáo d cạ ế ụ
1. Khái quát v cu c cách m ng 4.0ề ộ ạ
Cách m ng công nghi p l n th t (cách m ng 4.0) b t đu xu t hi n t th pạ ệ ầ ứ ư ạ ắ ầ ấ ệ ừ ậ
niên đu tiên c a th k XXI. Cu c cách m ng 4.0 là s g n k t gi a các n n côngầ ủ ế ỷ ộ ạ ự ắ ế ữ ề
ngh , làm xóa đi ranh gi i gi a th gi i v t th , th gi i s hóa và th gi i sinhệ ớ ữ ế ớ ậ ể ế ớ ố ế ớ
h c. Đó là các công ngh internet v n v t, trí tu nhân t o, ng i máy, xe t lái, inọ ệ ạ ậ ệ ạ ườ ự
ba chi u, máy tính siêu thông minh, công x ng thông minh, công ngh nano, côngề ưở ệ
ngh sinh h c… Đây là cu c cách m ng v s n xu t thông minh d a trên các thànhệ ọ ộ ạ ề ả ấ ự
t u đt phá trong các lĩnh v c công ngh khác nhau v i n n t ng là các đt phá c aự ộ ự ệ ớ ề ả ộ ủ
công ngh s . Trung tâm c acu c cách m ng 4.0là công ngh thông tin và internetệ ố ủ ộ ạ ệ
k t n i v n v t (IoT), không ch giúp con ng i giao ti p v i con ng i, mà còn làế ố ạ ậ ỉ ườ ế ớ ườ
con ng i giao ti p v i máy, con ng i giao ti p v i đ v t và đ v t giao ti p v iườ ế ớ ườ ế ớ ồ ậ ồ ậ ế ớ
nhau.
Cu c cách m ng 4.0 s t o ra s thay đi m nh m v phân b ngu n l cộ ạ ẽ ạ ự ổ ạ ẽ ề ố ồ ự
s n xu t, cách th c s n xu t và tiêu dùng nh vào s phát tri n m nh m c a khoaả ấ ứ ả ấ ờ ự ể ạ ẽ ủ
h c công ngh . N n s n xu t “t đng” đc tr ng c a cách m ng công nghi p l nọ ệ ề ả ấ ự ộ ặ ư ủ ạ ệ ầ
th 3 s s m chuy n sang n n s n xu t “thông minh”, trong đó các máy móc đcứ ẽ ớ ể ề ả ấ ượ
k t n i internet và liên k t v i nhau qua m t h th ng có th t v n hành toàn bế ố ế ớ ộ ệ ố ể ự ậ ộ
quá trình s n xu t theo m t k ho ch đã đc xác l p t tr c.ả ấ ộ ế ạ ượ ậ ừ ướ
Làn sóng công ngh m i v i s n xu t thông minh s giúp công ngh phátệ ớ ớ ả ấ ẽ ệ
tri n và kéo theo năng su t tăng cao. Nh ng đ có th áp d ng đc “s n xu tể ấ ư ể ể ụ ượ ả ấ
thông minh” vào th c ti n thì không th thi u m t ngu n nhân l c ch t l ng cao.ự ễ ể ế ộ ồ ự ấ ượ
Vì v y, nhi m v đt ra đi v i ngành Giáo d c là c n ph i có đnh h ng c thậ ệ ụ ặ ố ớ ụ ầ ả ị ướ ụ ể
đ thích ng v i th i cu c, đ đào t o ra ngu n nhân l c t t, đáp ng v i yêu c uể ứ ớ ờ ộ ể ạ ồ ự ố ứ ớ ầ
đòi h i c a th tr ng lao đng. B i, ngu n nhân l c ch t l ng cao luôn là y u tỏ ủ ị ườ ộ ở ồ ự ấ ượ ế ố
quy t đnh cho s phát tri n.ế ị ự ể
2. L c l ng lao đng tr c đòi h i c a cu c cách m ng 4.0ự ượ ộ ướ ỏ ủ ộ ạ
Theo Báo cáo phân tích môi tr ng kinh doanh (Doing Business Report) c aườ ủ
Ngân hàng Th gi i (WB), năm 2016, Vi t Nam x p th 90 trong 189 n c tham giaế ớ ệ ế ứ ướ
x p h ng. V i s tác đng c a cách m ng 4.0, các n c đang phát tri n nh Vi tế ạ ớ ự ộ ủ ạ ướ ể ư ệ
Nam s bu c ph i thay đi l i th c nh tranh. D báo, t năm 2020 tr đi, chúng taẽ ộ ả ổ ợ ế ạ ự ừ ở
không c nh tranh v i các qu c gia nh Trung Qu c, Bănglađét, Malaixia, n Đạ ớ ố ư ố Ấ ộ
hay Mêxicô, mà là c nh tranh v i nh ng công ty t đng hóa c a M hay Nh tạ ớ ữ ự ộ ủ ỹ ậ
B n.ả
Trong l ch s , các cu c cách m ng công nghi p đu đi kèm v i nh ng h l yị ử ộ ạ ệ ề ớ ữ ệ ụ
nh b t công gia tăng kéo theo hàng lo t nh ng chuy n d ch l n v chính tr cũngư ấ ạ ữ ể ị ớ ề ị
nh th ch . Di n đàn kinh t th gi i đã rung m t h i chuông c nh báo ng i laoư ể ế ễ ế ế ớ ộ ồ ả ườ
đng và chính ph các n c c n chu n b cho vi c ngu n l c lao đng s cóộ ủ ướ ầ ẩ ị ệ ồ ự ộ ẽ
nh ng d ch chuy n đt ng t, khi n cho ng i lao đng đi di n nguy c m t vi cữ ị ể ộ ộ ế ườ ộ ố ệ ơ ấ ệ
làm. Có kho ng 47% các công vi c hi n t i M có th bi n m t vì t đng hóa,ả ệ ệ ạ ở ỹ ể ế ấ ự ộ
d n đn nguy c phá v th tr ng lao đng và gia tăng căng th ng v vi c làm.ẫ ế ơ ỡ ị ườ ộ ẳ ề ệ
Nhìn vào m t ngành c th nh ngành D t may, đã xu t hi n rô-b t làm vi cộ ụ ể ư ệ ấ ệ ố ệ
cùng con ng i trong các nhà máy. Đi u đó còn ch a d ng l i. Theo ILO, 2/3 trongườ ề ư ừ ạ
s 9,2 tri u lao đng ngành D t may và Da giày t i Đông Nam Á đang b đe d a,ố ệ ộ ệ ạ ị ọ
trong đó 86% lao đng c a Vi t Nam, 88% lao đng c a Campuchia và 64% laoộ ủ ệ ộ ủ
đng Inđônêxia trong ngành May m c, Da giày s ch u nh h ng n ng n t lànộ ặ ẽ ị ả ưở ặ ề ừ
sóng t đng hóa, công nghi p hóa trong ngành. Hay nh h th ng t ng đài (Callự ộ ệ ư ệ ố ổ
Center) tr l i trong ngành Vi n thông, Ngân hàng, B o hi m, Ch ng khoán cũng bả ờ ễ ả ể ứ ị
đe d a, khi mà hàng trăm nghìn ng i đang làm vi c cho các “call center” trên kh pọ ườ ệ ắ
th gi i có th m t vi c.ế ớ ể ấ ệ
Cùng v i s nh h ng c a công ngh , vi c gia tăng t ng l p trung l u vàớ ự ả ưở ủ ệ ệ ầ ớ ư
quá trình đô th hóa các th tr ng m i n i cũng s nh h ng đn xu h ngị ở ị ườ ớ ổ ẽ ả ưở ế ướ
vi c làm. Nhu c u lao đng có tay ngh cao gia tăng trong khi nhu c u đi v i laoệ ầ ộ ề ầ ố ớ
đng có tay ngh và k năng th p đã gi m. Đi u đó có l i cho t ng l p giàu h n làộ ề ỹ ấ ả ề ợ ầ ớ ơ
nghèo và d n đn tình tr ng b t bình đng l n h n. Di n đàn Kinh t Davos nămẫ ế ạ ấ ẳ ớ ơ ễ ế
ngoái đã d đoán, cách m ng 4.0 di n ra s khi n 7 tri u vi c làm tr c đây bi nự ạ ễ ẽ ế ệ ệ ướ ế
m t và 2.000.000 vi c làm m i đc t o ra.ấ ệ ớ ượ ạ
V i kho ng 60% dân s trong đ tu i lao đng, Vi t Nam còn th i k dânớ ả ố ộ ổ ộ ệ ở ờ ỳ
s vàng trong ít nh t 20 năm n a. Tuy nhiên, do ngu n nhân l c có s thi u h tố ấ ữ ồ ự ự ế ụ
tr m tr ng lao đng có trình đ tay ngh cao và công nhân k thu t lành nghầ ọ ộ ộ ề ỹ ậ ề
khi n cho ch s c nh tranh ngu n nhân l c Vi t Nam ch đt 3,39/10 đi m và năngế ỉ ố ạ ồ ự ệ ỉ ạ ể
l c c nh tranh c a n n kinh t Vi t Nam x p th 73/133 n c (WB, 2014). Hi nự ạ ủ ề ế ệ ế ứ ướ ệ
có kho ng 52% dân s Vi t Nam s d ng internet, d báo đn năm 2020 s cóả ố ệ ử ụ ự ế ẽ
kho ng 1000.000 lao đng làm vi c trong lĩnh v c công ngh thông tin. Đây làả ộ ệ ự ệ
nh ng n n t ng và l i th r t quan tr ng mà nhi u t p đoàn công ngh cao nhữ ề ả ợ ế ấ ọ ề ậ ệ ư
Fujitsu, Intel, Samsung, Siemens, Acatel... đang tranh th đ m r ng đu t vàoủ ể ở ộ ầ ư
Vi t Nam.ệ
Năm 2016, l n đu tiên Vi t Nam có h n 110.000 doanh nghi p thành l pầ ầ ệ ơ ệ ậ
trong m t năm, bình quân m t gi đng h có 12 doanh nghi p m i ra đi. Vi tộ ộ ờ ồ ồ ệ ớ ờ ệ
Nam đt m c tiêu đn năm 2020 có h n 1.000.000 doanh nghi p, h tr kho ngặ ụ ế ơ ệ ỗ ợ ả
600 doanh nghi p, v i 2.000 d án trong lĩnh v c kh i nghi p sáng t o đ thúc đyệ ớ ự ự ở ệ ạ ể ẩ
các doanh nghi p ti p c n v i công ngh m i. Đng th i, vi c đàm phán ho c kýệ ế ậ ớ ệ ớ ồ ờ ệ ặ
k t các Hi p đnh th ng m i t do th h m i hy v ng đem l i nh ng c h iế ệ ị ươ ạ ự ế ệ ớ ọ ạ ữ ơ ộ
vi c làm m i. Tuy nhiên, n n kinh t Vi t Nam hi n nay v n d a nhi u vào cácệ ớ ề ế ệ ệ ẫ ự ề
ngành thâm d ng lao đng giá r .ụ ộ ẻ
Nhà v t lý, vũ tr h c Stephen Hawking g n đây đã có phát ngôn ch n đngậ ụ ọ ầ ấ ộ
khi d đoán v tác đng kh ng khi p c a công ngh rô-b t trong t ng lai: “Loàiự ề ộ ủ ế ủ ệ ố ươ
ng i đang đi di n v i kh năng di t vong trong 1.000 năm n a, n u không ph iườ ố ệ ớ ả ệ ữ ế ả
vì chi n tranh h t nhân, thì cũng vì công ngh rô b t phát tri n”. M i đây, Elonế ạ ệ ố ể ớ
Musk tuyên b thành l p m t công ty chuyên nghiên c u cách liên k t b não conố ậ ộ ứ ế ộ
ng i v i trí tu nhân t o c a máy tính. Vi n c nh các nhà máy thông minh, trongườ ớ ệ ạ ủ ễ ả
đó các máy móc đc k t n i internet và liên k t v i nhau qua m t h th ng có thượ ế ố ế ớ ộ ệ ố ể
t hình dung toàn b quy trình s n xu t r i đa ra quy t đnh có l s không còn xaự ộ ả ấ ồ ư ế ị ẽ ẽ
xôi n a.ữ
Thách th c l n nh t c a m i cá nhân là v t qua chính mình, v t qua tâm lýứ ớ ấ ủ ỗ ượ ượ
t duy phát tri n t hài lòng c a ng i ti u nông, không dám ch p nh n m o hi mư ể ự ủ ườ ể ấ ậ ạ ể
đ kh i nghi p, đi m i sáng t o. C n ch đng đa t duy c a mình thoát kh iể ở ệ ổ ớ ạ ầ ủ ộ ư ư ủ ỏ
l i mòn v i nh ng ý t ng, nh ng h th ng th m chí ch a bao gi nghĩ t i. Xétố ớ ữ ưở ữ ệ ố ậ ư ờ ớ
đn cùng, n u không mu n b l thu c vào nh ng qu c gia đi tr c thì m i cáế ế ố ị ệ ộ ữ ố ướ ỗ
nhân, doanh nghi p hay r ng h n là đt n c, đu c n ph i liên t c đi m i đệ ộ ơ ấ ướ ề ầ ả ụ ổ ớ ể
sinh t n.ồ
Cách m ng 4.0 trong đó cách m ng năng l ng, cách m ng ICT và trí tu nhânạ ạ ượ ạ ệ
t o cùng công ngh in 3D đang t o ra môi tr ng kinh doanh m i m . N i mà tàiạ ệ ạ ườ ớ ẻ ơ
năng, tri th c s đi di n cho y u t quan tr ng c a s n xu t, h n là y u t v n.ứ ẽ ạ ệ ế ố ọ ủ ả ấ ơ ế ố ố
Đng th i, t o c h i phát sinh m t th tr ng vi c làm ngày càng tách bi t và cóồ ờ ạ ơ ộ ộ ị ườ ệ ệ
thu nh p cao trong xã h i.ậ ộ
L c l ng lao đng c a n c ta hi n nay không thi u v s l ng nh ng l iự ượ ộ ủ ướ ệ ế ề ố ượ ư ạ
thi u v ki n th c chuyên môn, y u v k năng gi i quy t v n đ, lãnh đo vàế ề ế ứ ế ề ỹ ả ế ấ ề ạ
giao ti p d n đn năng su t lao đng th p (ch b ng 4,4% Singapore; b ng 17,4%ế ẫ ế ấ ộ ấ ỉ ằ ằ
c a Malaysia; 35,2% c a Thái Lan; 48,5% c a Philippines và 48,8% c a Indonesia).ủ ủ ủ ủ
V i th c tr ng nh v y, l i th v chi phí nhân công th p t i Vi t Nam đang d nớ ự ạ ư ậ ợ ế ề ấ ạ ệ ầ
m t đi s c h p d n đi v i các nhà đu t n c ngoài.ấ ứ ấ ẫ ố ớ ầ ư ướ
Tr c th c t trình đ lao đng nh v y, cùng v i làn sóng c a cu c cáchướ ự ế ộ ộ ư ậ ớ ủ ộ
m ng công nghi p 4.0, m i lo này càng tr nên l n h n. M t s báo cáo v thạ ệ ố ở ớ ơ ộ ố ề ị
tr ng lao đng đánh giá cách m ng công nghi p 4.0 không ch đe d a t i vi c làmườ ộ ạ ệ ỉ ọ ớ ệ
c a nh ng lao đng trình đ th p (l c l ng s b nh h ng nhi u nh t) mà ngayủ ữ ộ ộ ấ ự ượ ẽ ị ả ưở ề ấ
c các lao đng có k năng b c trung cũng s b nh h ng n u h không trang bả ộ ỹ ậ ẽ ị ả ưở ế ọ ị
ki n th c m i, ch y u là k năng sáng t o. M t s ngh nh lái xe, l p ráp đi nế ứ ớ ủ ế ỹ ạ ộ ố ề ư ắ ệ
t , rô b t cũng s d n thay th . Thách th c đây chính là, n u mu n ng d ngử ố ẽ ầ ế ứ ở ế ố ứ ụ
đc công ngh 4.0, con ng i ph i có trí tu m i tham gia đc quá trình s nượ ệ ườ ả ệ ớ ượ ả
xu t, b n thân m i con ng i trong đó ph i có s sáng t o.ấ ả ỗ ườ ả ự ạ
Do đó, đ phát huy đc s sáng t o c a m i lao đng, không còn cách nàoể ượ ự ạ ủ ỗ ộ
khác là ph i c i cách, thay đi ngay t khâu đào t o.ả ả ổ ừ ạ
3. Tác đng c a cu c cách m ng 4.0 t i giáo d c c a Vi t Namộ ủ ộ ạ ớ ụ ủ ệ
Tr c nh ng đòi h i c a th tr ng lao đng ngày càng cao đ phù h p v iướ ữ ỏ ủ ị ườ ộ ể ợ ớ
môi tr ng s n xu t m i, các ho t đng đào t o c a các c s đào t o càng ph iườ ả ấ ớ ạ ộ ạ ủ ơ ở ạ ả
đc g n k t v i doanh nghi p nh m rút ng n kho ng cách gi a đào t o, nghiênượ ắ ế ớ ệ ằ ắ ả ữ ạ
c u và tri n khai. Đy m nh phát tri n đào t o t i doanh nghi p, phát tri n cácứ ể ẩ ạ ể ạ ạ ệ ể
tr ng trong doanh nghi p đ đào t o nhân l c phù h p v i công ngh và t ch cườ ệ ể ạ ự ợ ớ ệ ổ ứ
c a doanh nghi p. Tăng c ng vi c g n k t gi a c s giáo d c và doanh nghi p,ủ ệ ườ ệ ắ ế ữ ơ ở ụ ệ
trên c s trách nhi m xã h i c a doanh nghi p, h ng t i doanh nghi p th c s làơ ở ệ ộ ủ ệ ướ ớ ệ ự ự
“cánh tay n i dài” trong ho t đng đào t o c a c s giáo d c nh m s d ng cóố ạ ộ ạ ủ ơ ở ụ ằ ử ụ
hi u qu trang thi t b và công ngh c a doanh nghi p ph c v cho công tác đàoệ ả ế ị ệ ủ ệ ụ ụ
t o, hình thành năng l c ngh nghi p cho ng i h c trong quá trình đào t o và th cạ ự ề ệ ườ ọ ạ ự
t p t i doanh nghi p.ậ ạ ệ
Nh v y, có th th y s tác đng c a cu c cách m ng 4.0 t i giáo d c là r tư ậ ể ấ ự ộ ủ ộ ạ ớ ụ ấ
l n, v a t o ra c h i nh ng cũng đt ra nh ng thách th c ngày càng nhi u h nớ ừ ạ ơ ộ ư ặ ữ ứ ề ơ
cho các c s giáo d c. C h i và thách th c đi v i các c s giáo d c tr c sơ ở ụ ơ ộ ứ ố ớ ơ ở ụ ướ ự
tác đng c a cu c cách m ng 4.0 luôn có s đan xen l n nhau. C th là:ộ ủ ộ ạ ự ẫ ụ ể
Th nh t,ứ ấ t o ra nhu c u đào t o cao cho các c s giáo d c. Trong m i lĩnhạ ầ ạ ơ ở ụ ọ
v c ngành ngh , nh ng b c đi có tính đt phá v công ngh m i nh trí thôngự ề ữ ướ ộ ề ệ ớ ư
minh nhân t o, robot, m ng internet, ph ng ti n đc l p, in 3D, công ngh nano,ạ ạ ươ ệ ộ ậ ệ
công ngh sinh h c, khoa h c v v t li u, l u tr năng l ng và tin h c l ng tệ ọ ọ ề ậ ệ ư ữ ượ ọ ượ ử
s còn tác đng m nh m h n t i đi s ng xã h i. Trong cu c cách m ng 4.0, hẽ ộ ạ ẽ ơ ớ ờ ố ộ ộ ạ ệ
th ng giáo d c ngh nghi p s b tác đng r t m nh và toàn di n, danh m c nghố ụ ề ệ ẽ ị ộ ấ ạ ệ ụ ề
đào t o s ph i đi u ch nh, c p nh t liên t c vì các ranh gi i gi a các lĩnh v c r tạ ẽ ả ề ỉ ậ ậ ụ ớ ữ ự ấ
m ng manh. Theo đó, s là s liên k t gi a các lĩnh v c lý - sinh; c - đi n t -ỏ ẽ ự ế ữ ự ơ ệ ử
sinh, t đó hàng lo t ngh nghi p cũ s m t đi và thay vào đó là c h i cho s phátừ ạ ề ệ ẽ ấ ơ ộ ự
tri n c a nh ng ngành ngh đào t o m i, đc bi t là s liên quan đn s t ng tácể ủ ữ ề ạ ớ ặ ệ ự ế ự ươ
gi a con ng i và máy móc. Th tr ng lao đng trong n c cũng nh qu c t sữ ườ ị ườ ộ ướ ư ố ế ẽ
có s phân hóa m nh m gi a nhóm lao đng có trình đ th p và nhóm lao đng cóự ạ ẽ ữ ộ ộ ấ ộ
trình đ cao. Các nhà nghiên c u ch ra r ng, cu c cách m ng công nghi p 4.0ộ ứ ỉ ằ ộ ạ ệ
không ch đe d a t i vi c làm c a nh ng lao đng trình đ th p, mà ngay c laoỉ ọ ớ ệ ủ ữ ộ ộ ấ ả
đng có k năng b c trung cũng s b nh h ng n u h không đc trang b ki nộ ỹ ậ ẽ ị ả ưở ế ọ ượ ị ế
th c m i - k năng sáng t o cho n n kinh t 4.0. Cách m ng công nghi p 4.0 khôngứ ớ ỹ ạ ề ế ạ ệ
ch t o ra c h i đào t o nh ng ng i m i ch a qua đào t o, còn đòi h i ngay cỉ ạ ơ ộ ạ ữ ườ ớ ư ạ ỏ ả
nh ng ng i đã đi làm, t công nhân đn k s đu ph i thay đi, c p nh t vữ ườ ừ ế ỹ ư ề ả ổ ậ ậ ề
ki n th c, k năng m c đ cao h n. Theo m c tiêu c a Chính ph , năm 2020,ế ứ ỹ ở ứ ộ ơ ụ ủ ủ
n c ta s có kho ng 1.000.000 doanh nghi p, t c là cũng c n m t tri u cán bướ ẽ ả ệ ứ ầ ộ ệ ộ
công ngh thông tin. Tuy nhiên, hi n nay chúng ta m i có 300.000 cán b công nghệ ệ ớ ộ ệ
thông tin, nên ch riêng nhu c u đào t o m i c a ngành này đ cung c p cho xã h iỉ ầ ạ ớ ủ ể ấ ộ