Cái chết của cây tuyết tùng
TRUYỆN NGẮN CỦA NGUYỄN THIÊN NGÂN
1.
Tôi là Tùng. Năm nay tôi mười bốn tuổi.
Tôi sống cùng với ba, mẹ, bà nội, anh trai trong một căn biệt thự nằm ở ngoài rìa thành
phố, bên mé trái sân nhà có một cây tuyết tùng đã lâu năm. Có một người giúp việc theo
giờ ghé qua nhà hàng ngày. Cuộc sống của gia đình tôi khá lặng lẽ.
Tôi có một căn phòng riêng.
À, và một con chó.
2.
Thông là anh trai của tôi. Anh ấy hơn tôi năm tuổi. Mọi người nói tôi và Thông trông
không giống hai anh em. Thông đen, còn tôi trắng. Mắt Thông nhỏ, màu đen láy, còn mắt
tôi to và nâu nhạt. Anh ấy dữ tợn, còn tôi hay hoảng sợ.
Mỗi lần nghe người khác nhận xét như vậy, Thông cười gằn. Ước gì điều đó là thật, anh
nói, ước gì tôi và nó không phải là hai anh em!
Nhưng tôi với Thông vẫn là hai anh em. Ba tôi nói như vậy. Không có bất cứ điều gì thay
đổi được điều đó.
Học hết lớp mười hai, Thông bỏ học đi bụi đời. Từ đó thỉnh thoảng anh mới ghé về nhà.
Tôi phải thừa nhận rằng điều này làm tôi dễ chịu hơn. Từ ngày Thông đi, tôi tránh được
những cơn thịnh nộ và những trận đòn đau vô cớ.
Thông từng thường đóng cửa phòng, nhét khăn vào miệng tôi và đánh để tôi đừng kêu
lên. Đôi khi tôi mong Thông chết đi, chết thật đau đớn. Nhưng đôi khi tôi cảm thấy
thương hại anh.
3.
Ba tôi là người đàn ông hiền lành nhất thế gian. Ông ít nói và có đôi mắt biết cười. Có
những ngày tôi không nghe ba tôi nói câu nào. Hầu như từ sáng sớm đến tối mịt, ba chỉ ở
ngoài vườn. Bộ quần áo cáu bẩn. Đôi găng tay sợi thổng lỗ, bê bết đất và mồ hôi. Đôi ủng
đen. Chiếc kéo tỉa cành. Đó là những thứ gần gũi với ba tôi nhất.
Ông say sưa với những cây tùng bonsai. Ông chăm chúng lớn, rồi chiết ra thành nhiều
chậu nhỏ, và cứ thế, thành nhiều chậu nhỏ nữa. Số cây tùng tí hon trong vườn nhà tôi
nhiều lên theo năm tháng. Đôi khi tôi nghĩ trên đời này nếu không có những cây tùng,
hẳn ba tôi sẽ cô độc lắm. Chúng là cuộc sống, là bạn thân, là chỗ bám víu của ông.
Một năm có vài ba bận, ông rửa tay, ngồi vào cây đàn piano, chơi vài bản nhạc vui. Từ
khi có trí khôn, tôi đã thấy ba tôi và bộ quần áo lấm lem không ăn nhập gì với cây đàn.
Một người nông dân ngồi bên một nhạc cụ quý tộc là điều bất hợp lý. Nhưng tôi cảm thấy
hạnh phúc khi nhìn khuôn mặt của ba tôi lúc đó. Ông mỉm cười một mình, những ngón
tay thô sần thường ngày chỉ quen với đất cát, đá sỏi, kéo rựa… của ông như vừa được
nhúng vào một thứ nước phép. Chúng chạy tung tăng trên dãy phím đen trắng, kết thành
một chuỗi giai điệu rực rỡ, thoát bay.
Nhưng những lần như thế hầu như chỉ đếm trên đầu ngón tay, bởi thế nào sau hôm đó
trong gia đình cũng xảy ra một trận kịch chiến.
4.
Thực sự mà nói, tôi không thích mẹ tôi dù mẹ rất đẹp. Mẹ tôi đẹp hơn cả bức tranh thanh
thoát nhất vẽ Đức bà Maria. Thông đã hai mươi tuổi mà tóc mẹ vẫn mướt dài, da mẹ
trắng muốt và đôi môi vẫn đỏ nồng nàn. Tóc và mắt mẹ màu nâu nhạt. Bà mang một nửa
dòng máu Pháp.
Tôi còn giống mẹ ở đôi mắt màu nâu. Còn Thông, tưởng như anh không phải là con của
mẹ. Thông đau đớn vì điều này. Nên anh ghét mẹ.
Mẹ hầu như không bao giờ ra khỏi nhà. Mẹ mắc một chứng bệnh lạ: da bà sẽ bị bỏng nếu
bà gặp ánh sáng mặt trời. Đó là nỗi đau đớn nhất cuộc đời này. Người ta sống để làm gì
nếu không được đứng giữa mặt trời mùa hè chói lọi.
Mẹ cũng ít nói như ba tôi. Nhưng không ít lần tôi thấy bà la thét cuồng loạn, nhất là
những đêm ba tôi chơi đàn. Bà thét những gì tôi không nghe rõ. Một tràng âm thanh the
thé, đau đớn. Những lúc đó, ba tôi bảo tôi về phòng. Tôi cũng không cố nghe. Mẹ làm tôi
cảm thấy rất bất an.
5.
Tôi cũng không ưa gì bà nội tôi. Đó là một bà già mang dòng dõi vương triều Huế đầy
khắc nghiệt.
Ông cố, cha của bà là một thân vương trong triều đình ngày trước. Dòng máu vương giả
chảy trong huyết quản bà, sự độc đoán chi phối đầu óc bà. Ở tuổi bảy mươi hai, bà vẫn là
người quyết định mọi chuyện trong gia đình. Mọi người trong nhà sợ bà răm rắp.
Tôi vẫn còn nhớ một cảnh tượng năm tôi năm hay sáu tuổi. Bà bẻ cành dương liễu quất
túi bụi vào ba tôi trước mặt mọi người trong nhà, khiến mặt mũi ông bật máu. Vậy mà ba
tôi không dám tránh, chỉ biết cúi đầu xin me tha tội.
Bà ghét Thông, nhưng dễ chịu với tôi hơn. Dù sao thì điều đó vẫn không làm vơi đi nỗi
kinh sợ của tôi đối với bà. Tôi tránh né bà, càng xa càng tốt.
6.
Tôi có một con chó Nhật màu đen tuyền tên là Láo , lông nó dài và mềm.
Con Láo thật là một thảm họa. Nó cắn bất kì ai gần nó nhất mỗi khi được tháo xích. Thế
nên nó chẳng bao giờ được tháo xích cả. Ngày ngày nó nằm yên, nhìn mọi người một
cách căm hận từ cái nhà gỗ dưới tán lựu do ba tôi đóng cho nó.
Tôi thường ngồi trò chuyện hàng giờ với con Láo. Không hiểu sao dù nó láo, nhưng tôi
vẫn thấy ở nó một sự thâm trầm, kiêu bạc; còn sự đáng yêu xoăn xuýt thường tình của
bọn chó chẳng qua chỉ là biểu hiện của lòng trung thành nhất thời từ một kẻ vô tâm.
Ba tôi khuyến khích điều đó. Ông nói không phải con chó nào cũng tự dưng hay cắn
người. Có lẽ nó đã gặp một chuyện không vui nào đó trong quá khứ.
Tôi tưởng chừng như ông đang khuyên tôi về cách hành xử với mẹ, Thông, hay bà nội.
7.
Cây tuyết tùng luôn đứng điềm tĩnh góc sân. Tôi không tưởng tượng nổi sẽ ra sao nếu
không có nó như một thành phần của ngôi nhà. Bởi như thế, trong ngôi nhà im tiếng này
còn giềng mối nào có thể được tin là vững chãi, chẳng thể đổi thay?
8.
Trong căn nhà đang xảy ra một điều gì đó kì quặc.
Chính xác là mỗi khi Thông trở về, căn nhà đột nhiên trở nên kì quặc.
Ban đêm tôi nghe thấy tiếng bước chân lướt đi trên hành lang gỗ. Nhưng khi tôi hé cửa
nhìn ra, không hề thấy một bóng người.
Tôi nghe những tiếng rên rỉ đứt quãng giữa đêm khuya phát ra từ phòng của Thông.
Nhưng tôi không dám lại gần. Nếu Thông biết, anh sẽ giết tôi. Thật đấy, anh dám sẽ giết
tôi lắm.
Đến gần sáng, trong những giấc mơ chập chờn, tôi nghe tiếng cửa phòng tôi khẽ mở. Tôi
biết có ai đó đang nhìn mình, nhưng lúc đó không thể nào mở mắt.
Cho đến khi cánh cửa đóng lại.
Sáng hôm sau, Thông biến mất khi tôi còn chưa ra khỏi giường.
9.
Người ta thì thầm sau lưng tôi rằng tôi là một thằng bé hơi đần. Từ nhỏ đã như thế. Bà
nội tôi rất ghét điều này. Bà sẽ dành tặng những lời cay độc nhất cho những ai đề cập
chuyện này trước mặt bà. Đó là một trong những biểu hiện chứng tỏ bà nội yêu quý tôi.
Nếu có ai chê bai Thông, bà sẽ góp lời một cách hào hứng nhất, tất nhiên, trong chừng
mực cho phép của một bà già dòng dõi quý tộc.
Ba tôi thì điềm đạm phản bác. “Không, Tùng bình thường. Chỉ là thằng bé không thích
nói nhiều, vậy thôi.”
Còn mẹ tôi, hầu như bà không quan tâm đến điều này lắm.
10.
Tôi rất thích học tiếng Anh, môn ngoại khóa đã theo đuổi từ hồi lớp tám. Ngoài giờ học,
hầu như tôi chỉ ra khỏi nhà khi đến lớp của thầy Larry. Lớp học ngay trong nhà thầy, nằm
trên ngọn đồi gần nhà. Thầy đến sống ở Đà Lạt từ bốn năm nay và bảo không có ý định
sẽ rời đi đâu, cho đến chết. Đó là một người đàn ông Mỹ còn rất trẻ, chỉ khoảng ba mươi,
có mái tóc xoăn nâu và khuôn mặt dễ có cảm tình. Thật không hợp với một cuộc sống
lặng lẽ như vậy. Mỗi tuần thầy dạy mười lăm tiếng, còn lại dành thời gian đọc sách và vẽ
tranh. Nhà thầy có rất nhiều sách hay.
Thầy Larry có vẻ quý tôi, so với các bạn cùng học. Có thể vì tôi trẻ nhất trong những học
viên của thầy, và học hành chăm chú nhất. Thi thoảng thầy cho tôi mượn sách tiếng Anh
về nhà đọc, chỉ với điều kiện duy nhất là sau đó, tôi viết cho thầy một bài essay nhỏ về
cuốn sách vừa đọc xong. Nhờ vậy vốn từ của tôi khá lên thấy rõ.