intTypePromotion=1

Chuyển biến tư tưởng về giáo dục của Nho sĩ Duy Tân Việt Nam đầu thế kỷ XX

Chia sẻ: Kequaidan Kequaidan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:9

0
19
lượt xem
1
download

Chuyển biến tư tưởng về giáo dục của Nho sĩ Duy Tân Việt Nam đầu thế kỷ XX

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết trình bày ý nghĩa của phương pháp luận quan trọng nhất mà các nho sĩ đầu thế kỹ 20 tiếp thu được từ các nho sĩ cuối thế kỷ 19 là phương pháp nhận định, đánh giá tình hình thực tế trong và ngoài nước.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Chuyển biến tư tưởng về giáo dục của Nho sĩ Duy Tân Việt Nam đầu thế kỷ XX

CHUYÓN BIÕN T¦ T¦ëNG VÒ GI¸O DôC<br /> CñA NHO SÜ DUY T¢N VIÖT NAM §ÇU THÕ XX<br /> <br /> TrÇn ThÞ H¹nh<br /> (*)<br /> <br /> <br /> <br /> 1. Vµo nöa cuèi thÕ kû XIX, ®Çu thÕ g−¬ng yªu n−íc, t− t−ëng c¶i c¸ch ë ViÖt<br /> kû XX, tÇng líp trÝ thøc Nho häc ViÖt Nam, hä ®äc nh÷ng t¸c phÈm nh−: §iÒu<br /> Nam ®· cã sù khñng ho¶ng vÒ ý thøc hÖ trÇn cña NguyÔn Tr−êng Té; Thêi vô<br /> vµ sù ph©n ho¸ ®éi ngò s©u s¾c. Tr−íc s¸ch, Thiªn h¹ ®¹i thÕ luËn cña NguyÔn<br /> hÕt lµ sù h×nh thµnh nh÷ng trÝ thøc yªu Lé Tr¹ch. Kh«ng chØ tiÕp thu vµ ph¸t<br /> n−íc, quyÕt ®Þnh ly khai triÒu ®×nh nhµ triÓn t− t−ëng, hµnh ®éng, c¸c nho sÜ<br /> NguyÔn, ph¶n ®èi chñ tr−¬ng cÇu hßa cßn tr©n träng, gi÷ g×n c¸c di th¶o cña<br /> cña triÒu ®×nh. Hä lµ nh÷ng nho sÜ khëi c¸c nhµ canh t©n. C¸c t¸c phÈm ®ã ®Òu<br /> ®Çu trong phong trµo Duy T©n tr−ëng ®−îc Huúnh Thóc Kh¸ng cho in trªn<br /> thµnh ®Çu thÕ kû XX: Phan Chu Trinh, b¸o TiÕng D©n trong thËp niªn 30 cña<br /> Phan Béi Ch©u, Huúnh Thóc Kh¸ng, thÕ kû XX. (*)<br /> TrÇn Quý C¸p, L−¬ng V¨n Can, NguyÔn Chóng t«i cho r»ng ý nghÜa ph−¬ng<br /> Th−îng HiÒn,.... Nho sÜ trong phong ph¸p luËn quan träng nhÊt mµ c¸c nho<br /> trµo Duy T©n (gäi t¾t lµ Nho sÜ Duy sÜ ®Çu thÕ kû XX tiÕp thu ®−îc tõ c¸c<br /> T©n) ®Çu thÕ kû XX ®· tho¸t khái khoa nho sÜ cuèi thÕ kû XIX lµ ph−¬ng ph¸p<br /> cö hoÆc hä thi ®ç nh−ng ®· tù tho¸t nhËn ®Þnh, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh thùc tÕ<br /> khái hÖ thèng quan liªu phong kiÕn ®Ó trong vµ ngoµi n−íc. Nho sÜ ViÖt Nam tõ<br /> b¶o tån vÞ trÝ vµ vai trß cña kÎ sÜ thùc ®©y b¾t ®Çu tõ bá nhËn thøc “néi h¹<br /> thô trong x· héi. Hä b¾t ®Çu thùc hiÖn ngo¹i di”, th¸i ®é kú thÞ ph−¬ng T©y ®Ó<br /> nh÷ng chñ tr−¬ng cña m×nh mét c¸ch h−íng tÇm nh×n tíi kh¾p hoµn cÇu. H¬n<br /> t−¬ng ®èi ®éc lËp víi triÒu ®×nh phong n÷a, hä còng ®· s¸ng suèt nhËn thøc<br /> kiÕn. Kh¸c víi líp nho sÜ tiÒn bèi, líp ®−îc sù kh¸c biÖt vÒ ®iÒu kiÖn cña ViÖt<br /> Nho sÜ Duy T©n ®Çu thÕ kû XX ®· b¾t Nam so víi c¸c n−íc §«ng ¸ kh¸c ®Ó<br /> ®Çu cho sù ®æi míi t− duy b»ng viÖc c¶nh b¸o vÒ viÖc ¸p dông c¸c thµnh tùu<br /> “phãng tÇm m¾t” tíi c¸c n−íc l¸ng cña n−íc ngoµi vµo ViÖt Nam ph¶i lu«n<br /> giÒng, c¸c n−íc trong khu vùc ®Ó nh×n tÝnh ®Õn thùc tÕ ViÖt Nam.<br /> nhËn, ®¸nh gi¸, häc hái. Hä tiÕp thu t−<br /> Nho sÜ Duy T©n hµo høng t×m ®äc<br /> t−ëng c¶i c¸ch, duy t©n cña c¸c vÞ tiÒn<br /> bèi trong n−íc, cña NhËt B¶n, Trung<br /> Quèc vµ th«ng qua ®ã tiÕp thu t− t−ëng (*) TS., Khoa TriÕt häc, Tr−êng §¹i häc Khoa häc<br /> d©n chñ ph−¬ng T©y. VÒ nh÷ng tÊm x· héi vµ nh©n v¨n, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi.<br /> 20 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 2.2013<br /> <br /> <br /> t©n th−, t©n v¨n tõ NhËt B¶n, Trung n−íc hä hoµn toµn tr¸i ng−îc nhau, hä<br /> Quèc. H¬n n÷a, ®Ó biÕn mong muèn duy v¨n minh tiÕn bé cßn ta th× b¶o thñ, l¹c<br /> t©n cøu n−íc thµnh hiÖn thùc, c¸c nhµ hËu. “Ng−êi ch©u ¢u ®Æt gi¸o dôc chia<br /> yªu n−íc nh− T¨ng B¹t Hæ, NguyÔn lµm ba bËc: tiÓu häc, trung häc vµ ®¹i<br /> Th−îng HiÒn, Phan Béi Ch©u, Phan häc, cø bèn n¨m lµ mét bËc. Khi vµo<br /> Chu Trinh... ®· xuÊt d−¬ng sang Trung häc, lÊy nh÷ng m«n v¨n tù n−íc nhµ<br /> Quèc, NhËt B¶n ®Ó yÕt kiÕn, héi ®µm ngµy nay, cæ v¨n La M·, v¨n tù, tiÕng<br /> víi c¸c nhµ duy t©n, c¶i c¸ch nh− L−¬ng nãi ngo¹i quèc, to¸n häc, ®Þa d− lµm<br /> Kh¶i Siªu, Hoµng Kh¾c C−¬ng, Ch−¬ng nh÷ng m«n häc ®Çu tiªn. Khi häc ®·<br /> Th¸i Viªm, Tr−¬ng KÕ, Inukai Tsuyoshi m·n khãa, lÇn bËc tiÕn lªn, th× cø tïy<br /> (KhuyÓn D−ìng NghÞ), Fuku Shima theo n¨ng khiÕu cña häc sinh, hîp víi<br /> (Phóc §¶o), Okuma Shigenobu (§¹i ¤i) m«n häc nµo th× d¹y cho m«n häc Êy:<br /> vµ T«n Trung S¬n. C¸c cuéc tiÕp xóc ®· chia ra luËt häc, thiªn v¨n häc, vâ bÞ häc,<br /> gióp c¸c nhµ nho ViÖt Nam khai s¸ng vÒ y häc, c¸ch trÝ häc... Häc thµnh tµi råi<br /> t− t−ëng vµ tõ ®ã hä cã nh÷ng quan sau míi dïng, dïng lµm ®−îc viÖc th×<br /> ®iÓm, chñ tr−¬ng, ®−êng lèi cøu n−íc sau míi th¨ng chøc. N−íc ta cã thÕ<br /> quan träng. §éi ngò nho sÜ cã t− t−ëng kh«ng? Nh÷ng m«n ta häc vµ nhí Êy chØ<br /> vµ ho¹t ®éng duy t©n cµng ngµy cµng lµ s¸ch Tµu; nh÷ng bµi ta chó thÝch Êy<br /> ®«ng ®¶o, kh¾p ba miÒn B¾c, Trung, chØ lµ lêi cña cæ nh©n; nh÷ng thø ta thi<br /> Nam. Ngoµi nh÷ng nho sÜ chóng t«i ®· Êy chØ lµ kinh nghÜa, th¬ ngò ng«n, biÒn<br /> ®Ò cËp ë phÇn trªn, cßn cã thÓ kÓ tªn ngÉu thø lôc! §ã lµ ®iÒu ta tr¸i víi ng−êi<br /> nhiÒu nho sÜ mµ cuéc ®êi vµ sù nghiÖp vÒ gi¸o dôc” [9, 119].<br /> cña hä g¾n víi lÞch sö d©n téc: NguyÔn<br /> QuyÒn, §µo Nguyªn Phæ, §Æng Kinh Nho sÜ Duy T©n thùc sù nhËn ra<br /> Lu©n, D−¬ng B¸ Tr¹c, Lª §¹i, Vâ mét nghÞch lý: n−íc ViÖt cã hµng mÊy<br /> Hoµnh, Phan §×nh §èi, Phan Huy tr¨m n¨m gi¸o dôc khoa cö Nho gi¸o<br /> ThÞnh, NguyÔn H÷u CÇu, Hoµng T¨ng nh−ng cã t×nh tr¹ng bÊt cËp vÒ tr−êng,<br /> BÝ, §Æng Nguyªn CÈn, §Æng Th¸i Th©n, líp; cã tr−êng líp mµ nh− kh«ng, kh«ng<br /> NguyÔn Hµm,...… cã hÖ thèng gi¸o dôc phæ th«ng cho mäi<br /> ng−êi còng bëi môc ®Ých gi¸o dôc. “N−íc<br /> Theo nhËn ®Þnh cña c¸c nho sÜ Duy<br /> ta cã khoa cö mµ kh«ng cã tr−êng häc,<br /> T©n, n−íc ta së dÜ l¹c hËu, bÞ mÊt n−íc<br /> nh−ng còng ch−a tõng cã tiÕng lµ kh«ng<br /> cßn do nguyªn nh©n s©u xa tõ hÖ thèng<br /> cã tr−êng häc. Môc ®Ých lËp tr−êng häc<br /> gi¸o dôc phong kiÕn lÊy Nho häc vµ<br /> kh¸c víi c¸c n−íc ph−¬ng T©y. (...).<br /> khoa cö lµm nßng cèt. Hä lµ s¶n phÈm<br /> Tr−êng häc n−íc ta lÊy khoa cö lµm<br /> trùc tiÕp cña hÖ thèng gi¸o dôc ®ã<br /> môc ®Ých, cho nªn kh«ng ph¶i ai còng cã<br /> nh−ng l¹i tuyªn chiÕn víi nã mét c¸ch<br /> chÝ trë thµnh c«ng khanh ®¹i phu,<br /> trùc diÖn. Hä coi ®ã nh− ung nhät, näc<br /> nh−ng mÆc dï dèt ®Æc th× chÝ vÉn ë chç<br /> ®éc ®èi víi ®Êt n−íc, ®èi víi nÒn v¨n<br /> c«ng khanh ®¹i phu. VËy nªn hä cø c¾m<br /> hiÕn n−íc nhµ.<br /> ®Çu, c¾m cæ ®äc nh÷ng cuèn s¸ch trèng<br /> Nho sÜ Duy T©n ®· so s¸nh “giíi rçng, kh«ng thiÕt thùc, kiÕn thøc thiÕu<br /> gi¸o dôc” cña n−íc ViÖt Nam víi c¸c thèn. Häc xong ®i thi, hoÆc mong ë chç<br /> n−íc ch©u ¢u, thÊy gi¸o dôc cña ta vµ v¨n hay, hoÆc sao chÐp nh÷ng lêi cò<br /> ChuyÓn biÕn t− t−ëng… 21<br /> <br /> rÝch. BÊt h¹nh mµ háng th× trë vÒ lµm chç nãi. Nh−ng ch¼ng qua chØ lµm cho<br /> kÎ sÜ, lµm thÇy ®å, chê khoa thi sau (...). ng−êi ta bã buéc c¸i tÝnh tù do, suy sót<br /> Kh«ng cã näc ®éc cña khoa cö, lµm sao tinh thÇn h¨ng h¸i, ®Ó ch¨m vµo c¸i häc<br /> ®Õn nçi hµng tr¨m thø häc bÞ bá phÕ, vÊn rÊt v« dông mµ th«i!” [13, 125-126].<br /> nh©n t©m suy yÕu nh− vËy! Chóng ta Nho sÜ Duy T©n thÓ hiÖn sù ph¶n<br /> ph¶i c¨m ghÐt, ®au ®ín v× t×nh tr¹ng ®ã, ®èi nÒn gi¸o dôc phong kiÕn mét c¸ch<br /> kh«ng ®Ó thiÕu niªn chóng ta nhiÔm l©y c«ng khai, m¹nh mÏ. Sö s¸ch ®· ghi<br /> c¸i näc ®éc Êy n÷a” [13, 74]. chÐp r»ng, D−¬ng B¸ Tr¹c coi tÊm b»ng<br /> TÖ n¹n trong gi¸o dôc lµ hiÖn t−îng cö nh©n cña m×nh chØ ®¸ng gi¸ mét xu;<br /> kh¸ phæ biÕn trong x· héi phong kiÕn: NguyÔn Th−îng HiÒn ®· hèi tiÕc v× theo<br /> ch¹y chät ®Ó cã thÓ thi ®ç, cã thÓ vµo nghiÖp khoa cö; Phan Chu Trinh mØa<br /> chèn quan tr−êng, gian lËn trong thi cö, mai chuyÖn bia, b¶ng, vâng läng h−<br /> tõ ®ã sinh tÖ n¹n kh«n cïng cho x· héi. danh; NguyÔn Phan L·ng cho r»ng häc<br /> “Cho ®Õn viÖc khoa môc lµ viÖc to lín theo kiÓu Tµu chØ lµ ®ua nghÒ hñ b¹i víi<br /> nh− trêi mµ ng−êi ta còng dïng tiÒn nhau; Phan Béi Ch©u tá râ sù thÊt väng<br /> ch¹y chät, kh«ng chót kiªng dÌ. Ng−êi ®èi víi nÒn gi¸o dôc H¸n häc, hèi tiÕc<br /> ta chØ chó träng viÖc lµm quan vµ thi m×nh ®· theo häc H¸n häc,...…<br /> ®Ëu, nhê bÊt liªm mµ ®−îc th× cßn biÕt Nho sÜ Duy T©n kh«ng chØ phª<br /> xÊu hæ lµ g× n÷a” [3, 146]. ph¸n gi¸o dôc phong kiÕn mµ cßn phª<br /> Néi dung cña gi¸o dôc Nho gi¸o lµ ph¸n m¹nh mÏ h¬n ®èi víi gi¸o dôc<br /> cæ th−, cæ v¨n, kh«ng häc khoa häc tù thuéc ®Þa. H¬n ai hÕt, hä hiÓu b¶n chÊt<br /> nhiªn kü thuËt, chØ chó träng kinh cña nÒn gi¸o dôc Êy. Phan Béi Ch©u ®·<br /> nghÜa, th¬ phó, kh«ng cã lîi cho sù ph¸t th¼ng thõng chØ ra: “Nã më ra tr−êng<br /> triÓn kinh tÕ x· héi, thËm chÝ c¶n trë sù häc Ph¸p - ViÖt, nh−ng c¸i gäi lµ tr−êng<br /> s¸ng t¹o cña ng−êi häc, c¶n trë sù ph¸t Ph¸p - ViÖt nµy, nã còng chØ d¹y cho<br /> triÓn cña x· héi. “Nµy nhÐ: nµo lµ kinh biÕt s¬ s¬ ch÷ Ph¸p, dÞch ®−îc qua loa<br /> nghÜa, lµ phó, lµ th¬, lµ chiÕu, lµ biÓu, lµ tiÕng Ph¸p, ®· coi lµ ®ñ råi. Cßn nh−<br /> luËn, lµ v¨n s¸ch, ®Òu lµ phÐp thi cña ta ®iÖn häc, hãa häc, binh häc, th−¬ng häc,<br /> c¶ ®Êy, nh−ng kh«ng biÕt nh÷ng lèi ph¸, ng−êi Ph¸p cã ®Æt ra mét khoa nµo ®©u.<br /> thõa, khëi, thøc, thanh, luËt, biÒn ngÉu, GiÉm ®¹p c¶ cè cung, cµy bõa c¶ cÊm<br /> cã Ých cho thùc dông kh«ng? L¹i kh«ng ®Þa ®Ó lµm tr−êng canh n«ng, tr−êng<br /> biÕt trong bän c¸c cô ®å giµ, c¸c thÇy b¸ch nghÖ, ng−êi Ph¸p chØ kho¸i tr¸ vÒ<br /> gi¸o th¹o v¨n cö nghiÖp, cã ai lµ ng−êi chç nã lµm mÊt chÝ khÝ ng−êi n−íc ta<br /> biÕt ®−îc ®Õn n¨m ch©u lµ nh÷ng ch©u mµ th«i. (...) C¸ch lµm cho ta ngu, ta<br /> g×, thÕ kû nµy lµ thÕ kû mÊy? ThÕ råi yÕu nã chØ sî ta kh«ng ngµy cµng ngu<br /> trong lèi v¨n thi, cÊm liªn th−îng ph¹m h¬n, cµng ngµy cµng yÕu h¬n mµ th«i”<br /> h¹, cÊm l¹c vËn, thÊt niªm, cÊm viÕt sai, [4, 192].<br /> viÕt sãt ch÷ trong ®Çu ®Ò, cÊm thiÖp tÝch NÒn gi¸o dôc thuéc ®Þa thÓ hiÖn sù<br /> ë trªn hay bèn bÒ xung quanh dÊu gi¸p ph©n biÖt gi÷a ng−êi Ph¸p vµ ng−êi<br /> phïng hoÆc dÊu nhËt trung ®· ®ãng chç ViÖt, nh−ng ®iÒu nghÞch lý h¬n c¶ lµ<br /> ®å, chç di, c©u, c¶i, kh«ng ®−îc sai thùc d©n Ph¸p cßn ®µn ¸p c«ng khai<br /> suyÓn. Mùc th−íc ®Õn thÕ còng ®· hÕt nh÷ng chÝ sÜ ViÖt Nam më tr−êng d¹y häc<br /> 22 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 2.2013<br /> <br /> <br /> cho con em d©n téc m×nh. Phan Chu ph¸t triÓn cho tõng d©n téc. “NÒn céng<br /> Trinh trong t¸c phÈm “Trung kú d©n biÕn hßa cña n−íc Ph¸p, n−íc Mü lµ do d©n<br /> tông oan thñy m¹t ký” (Lêi kªu oan cho trÝ mµ cã; nÒn lËp hiÕn cña NhËt, Anh,<br /> vô Trung kú d©n biÕn) còng ®· nªu lªn §øc còng do d©n trÝ mµ ra” [4, 392].<br /> thùc tr¹ng ph¸ tr−êng häc, b¾t gi¸o s−,<br /> C¸c nhµ nho canh t©n thÕ kû XIX ®·<br /> nhiÔu h¹i nh©n d©n cña quan Ph¸p vµ<br /> ®Ò cËp ®Õn më mang d©n trÝ, nh−ng thÕ<br /> binh lÝnh tay sai.<br /> hÖ nho sÜ ®Çu thÕ kû XX th× vÊn ®Ò d©n<br /> 2. Gi¸o dôc lµ lÜnh vùc ®Æc biÖt, t¹o trÝ, vÊn ®Ò gi¸o dôc cho mäi ng−êi ®−îc<br /> ra con ng−êi nh©n c¸ch, con ng−êi nh©n xem xÐt mét c¸ch cã lý luËn, trë thµnh<br /> v¨n, con ng−êi tµi trÝ nªn cã vai trß néi dung c¬ b¶n trong s¸ng t¸c v¨n<br /> quyÕt ®Þnh viÖc thÞnh suy cña mét chÝnh ch−¬ng vµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ, phæ biÕn<br /> thÓ, v¨n minh hay suy tho¸i cña mét réng r·i.<br /> d©n téc. Gi¸o dôc l¹c hËu, b¶o thñ, thiÕu<br /> tÝnh thùc dông, mét bé phËn th× thÓ *VÒ môc ®Ých gi¸o dôc<br /> hiÖn râ tÝnh chÊt n« dÞch nh− t×nh tr¹ng Môc ®Ých tèi cao cña viÖc häc lµ häc<br /> ViÖt Nam lóc bÊy giê tÊt yÕu dÉn ®éi ®Ó lµm ng−êi. §èi t−îng cña gi¸o dôc lµ<br /> ngò trÝ thøc nãi riªng vµ d©n trÝ nãi sè ®«ng d©n chóng ®Ó hä cã thÓ trë<br /> chung r¬i vµo t×nh tr¹ng khñng ho¶ng, thµnh ng−êi c«ng d©n tèt cña x· héi, tõ<br /> cÇn ph¶i ®−îc ®æi míi. Nho sÜ Duy T©n ®ã x· héi cã thÓ tiÕn dÇn tíi v¨n minh.<br /> ®· thÓ hiÖn t− t−ëng vµ hµnh ®éng duy<br /> “BÊt kú d©n téc nµo, kÎ th−îng trÝ<br /> t©n vÒ gi¸o dôc mét c¸ch t−¬ng ®èi toµn<br /> cïng h¹ ngu th−êng th−êng cã Ýt mµ<br /> diÖn qua x¸c ®Þnh: vai trß, môc ®Ých, ®èi<br /> trung nh©n th× nhiÒu, nªn c¸ch gi¸o dôc<br /> t−îng, néi dung, m« h×nh, ph−¬ng thøc<br /> cho phÇn nhiÒu ®Òu cã c¸i phæ th«ng tri<br /> gi¸o dôc.<br /> thøc” [8, 98]. Huúnh Thóc Kh¸ng cho<br /> * VÒ vai trß cña gi¸o dôc r»ng, c¸i tr−êng häc ®Ó "lµm ng−êi" tøc<br /> §èi víi c¸c nho sÜ Duy T©n, gi¸o dôc lµ c¸i câi ®êi ta vËy. Bao nhiªu sù khèn<br /> lµ khu«n ®óc con ng−êi, lµ sinh mÖnh khã ë ®êi, bao nhiªu sù kinh nghiÖm<br /> cña d©n, cßn d©n lµ sinh mÖnh cña ng−êi tr−íc ®Ó l¹i ®Òu lµ nh÷ng bµi d¹y<br /> n−íc; sù tån vong vµ h−ng thÞnh cña ®Êt cho ta. "Lµm ng−êi" ë ®êi ®· khã th×<br /> n−íc mét phÇn phô thuéc vµo sù nghiÖp "häc lµm ng−êi" ch¾c kh«ng ph¶i chuyÖn<br /> n©ng cao d©n trÝ, ®µo t¹o vµ båi d−ìng dÔ. Tr−íc sau nh− mét, Huúnh Thóc<br /> nh©n tµi. D©n trÝ vµ gi¸o dôc cã vai trß Kh¸ng chØ ham chuéng ¸nh s¸ng cña<br /> rÊt quan träng ®èi víi nÒn chÝnh trÞ d©n nghÜa khÝ, trÝ tuÖ vµ häc vÊn. Gi¸o dôc<br /> chñ, víi x· héi hiÖn ®¹i, v¨n minh. Nho ph¶i t¹o con ng−êi míi, ph¶i xãa bá tÝnh<br /> sÜ lµ tÇng líp trÝ thøc cña x· héi nªn hä û l¹i, c¸ch suy nghÜ theo lèi tÇm ch−¬ng,<br /> lu«n coi träng vµ ®Ò cao tri thøc. Tri trÝch có còng nh− c¸ch häc theo “®¹o<br /> thøc lµ dÊu hiÖu c¬ b¶n ®Ó ph©n biÖt, so nghÜa su«ng”; t¹o cho con ng−êi cã “n·o<br /> s¸nh con ng−êi víi v¹n vËt vµ ®−a con chÊt ®éc lËp”, d¸m nghÜ, d¸m lµm, tù tin<br /> ng−êi lªn vÞ trÝ −u ®¼ng, ®ãng vai trß lµ ë chÝnh m×nh, ph¸t huy ý chÝ tù lËp, tù<br /> “bËc t«n tr−ëng ë trong v¹n vËt”. Tri c−êng, tµi n¨ng, th«ng minh vµ s¸ng t¹o<br /> thøc ch¼ng nh÷ng mang l¹i søc m¹nh cña con ng−êi ViÖt Nam, phôc vô sù<br /> cho con ng−êi, mµ cßn lµ ®éng lùc cña sù nghiÖp cøu n−íc gi¶i phãng d©n téc.<br /> ChuyÓn biÕn t− t−ëng… 23<br /> <br /> N¨ng lùc s¸ng t¹o cña con ng−êi lµ v« bæ vµ ph¸t huy ®Ó ®ñ søc gióp d©n téc<br /> tËn vµ ®ã chÝnh lµ trung t©m søc m¹nh giµnh chiÕn th¾ng trong cuéc c¹nh<br /> cña con ng−êi. tranh ngµy cµng quyÕt liÖt. ChÝnh t−<br /> t−ëng nµy ®· ®Æt c¬ së lý luËn cho mét<br /> Môc ®Ých xuyªn suèt cña gi¸o dôc,<br /> sè chñ tr−¬ng cña Phan Béi Ch©u, nh−<br /> theo nho sÜ Duy T©n, lµ n©ng cao tr×nh<br /> chñ tr−¬ng du häc, thùc hiÖn c¶i c¸ch<br /> ®é d©n trÝ. Gi¸o dôc lµ biÖn ph¸p h÷u<br /> gi¸o dôc, n©ng cao d©n trÝ vµ ®µo t¹o,<br /> hiÖu nhÊt, lµ ph−¬ng thuèc tèt nhÊt ®Ó<br /> båi d−ìng nh©n tµi. V× vËy, kh«ng ph¶i<br /> n©ng cao tr×nh ®é d©n trÝ. D©n trÝ ph¸t<br /> ngÉu nhiªn trong c¶nh “n−íc s«i, löa<br /> ®¹t th× kinh tÕ míi ®−îc më mang, d©n<br /> báng” lóc bÊy giê, mµ «ng vÉn dµnh<br /> trÝ lªn cao th× d©n quyÒn ®−îc t«n träng,<br /> nhiÒu t©m huyÕt ®èi víi viÖc n©ng cao<br /> tõ ®ã søc m¹nh néi lùc sÏ ®−îc t¨ng<br /> d©n trÝ, ®µo t¹o nh©n tµi cho ®Êt n−íc;<br /> c−êng. D©n trÝ cao tøc lµ toµn d©n cã tri<br /> trùc tiÕp l·nh ®¹o phong trµo §«ng Du,<br /> thøc míi, cã tr×nh ®é ngµy cµng cao.<br /> kªu gäi mäi ng−êi ®oµn kÕt hç trî nhau<br /> Môc ®Ých gi¸o dôc nh− vËy sÏ gióp cho<br /> ®Ó n©ng cao d©n trÝ.<br /> d©n tin ë kh¶ n¨ng cña m×nh ®Ó häc,<br /> tiÕn bé chø kh«ng cßn häc chØ ®Ó thi ®ç, Phan Chu Trinh hiÓu r»ng, ®èi mÆt<br /> ®Ó th¨ng quan tiÕn chøc. víi ph−¬ng T©y lµ chóng ta ®èi mÆt víi<br /> c¶ mét thêi ®¹i kh¸c vÒ v¨n ho¸, míi mÎ<br /> Phan Béi Ch©u ®· chØ cho mäi ng−êi<br /> vµ t©n tiÕn. Muèn cøu n−íc, ph¶i kh¾c<br /> thÊy r»ng, ngu th× mª muéi, ngê vùc<br /> phôc chÝnh c¸i kho¶ng c¸ch vÒ thêi ®¹i<br /> nhau, ghÐt nhau, chia l×a nhau, ngu th×<br /> ®ã, ph¶i tù thay ®æi d©n téc m×nh, ®−a<br /> d¹i, ngu th× h¹i nhau, ngu th× b¹c<br /> d©n téc v−ît lªn h¼n mét thêi ®¹i míi.<br /> nh−îc, cam chÞu, yÕu hÌn,... mµ yÕu th×<br /> ¤ng lµ ng−êi cã niÒm tin vµo tri thøc<br /> mÊt, mÊt th× diÖt, diÖt th× tuyÖt. V× thÕ,<br /> cña con ng−êi. Con ng−êi cã tri thøc míi<br /> ®Ó tho¸t khái ho¹ diÖt chñng th× d©n téc<br /> th× sÏ cã thÓ lµm nªn tÊt c¶, cã thÓ lay<br /> ViÖt Nam ph¶i v−¬n lªn ®Ó tù kh¼ng<br /> trêi chuyÓn ®Êt. §èi víi Phan Chu<br /> ®Þnh b»ng tµi n¨ng vµ trÝ tuÖ cña b¶n<br /> Trinh, ph¶i lµ nh©n d©n, toµn d©n cã tri<br /> th©n m×nh. Cµng c¹nh tranh khèc liÖt<br /> thøc míi chø kh«ng ph¶i mét sè Ýt nh©n<br /> bao nhiªu th× vai trß cña tri thøc cµng<br /> thÓ hiÖn râ bÊy nhiªu. Phan Béi Ch©u tµi. Gi¸o dôc lµ cung cÊp tri thøc míi.<br /> ®· ý thøc r»ng, trong cuéc c¹nh tranh *VÒ ®èi t−îng cña gi¸o dôc<br /> cña thÕ giíi hiÖn nay th× ngu dèt kh«ng<br /> Nho sÜ Duy T©n t¹o ra mét cuéc<br /> thÓ thÝch øng ®−îc vµ sím hay muén tÊt<br /> c¸ch m¹ng trong t− t−ëng gi¸o dôc trªn<br /> ph¶i ®µo th¶i. ¤ng ®· tõng khuyÕn c¸o:<br /> c¶ khÝa c¹nh x¸c ®Þnh ®èi t−îng gi¸o<br /> chÕt v× “bông ®ãi” vèn lµ mét th¶m ho¹,<br /> dôc. Hä tuyªn truyÒn cho t− t−ëng d©n<br /> cßn chÕt v× “ãc ®ãi” th× lµ th¶m ho¹ thËt<br /> chñ, b×nh ®¼ng, kh«ng ph©n biÖt t«n<br /> kh«n l−êng, v× nã sÏ ®Ó l¹i nhiÒu di<br /> gi¸o, giíi, ®¼ng cÊp trong gi¸o dôc.<br /> chøng tai h¹i, l©u dµi cho c¸c thÕ hÖ tiÕp<br /> sau. Tõ thùc tÕ trªn con ®−êng ho¹t Phan Béi Ch©u cßn nhÊn m¹nh viÖc<br /> ®éng cøu n−íc cña m×nh, Phan Béi cÇn ph¶i quan t©m ®Æc biÖt ®Õn gi¸o dôc<br /> Ch©u ®· thÊy râ nguån lùc chÊt x¸m cho phô n÷ vµ binh lÝnh. ¤ng cho r»ng,<br /> cña d©n téc ViÖt Nam rÊt dåi dµo, ng−êi lÝnh ®−îc ph©n chia thµnh ph¸o<br /> nh−ng nguån lùc ®ã cÇn ph¶i ®−îc båi binh, c«ng binh, kþ binh, thñy binh, bé<br /> 24 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 2.2013<br /> <br /> <br /> binh ®−îc gi¸o dôc theo nh÷ng c¸ch thøc tÝch cùc tiÕp thu t− t−ëng ph−¬ng T©y<br /> kh¸c nhau; sÜ quan còng vËy. Ng−êi lÝnh trong m« h×nh gi¸o dôc, tæ chøc tr−êng<br /> kh«ng chØ ®−îc gi¸o dôc ®Ó lµm nhiÖm häc. Hä h×nh thµnh nhiÒu m« h×nh<br /> vô cña binh nghiÖp mµ cßn ®−îc d¹y ®Ó tr−êng líp, c¸ch thøc tæ chøc d¹y häc<br /> gióp ng−êi lµm ruéng, ng−êi ®i bu«n, rÊt phong phó, phï hîp víi tÝnh chÊt vµ<br /> ng−êi më ®Êt... gióp n−íc ngµy cµng yªu cÇu cña nÒn gi¸o dôc míi, nÒn gi¸o<br /> hïng m¹nh. §èi víi gi¸o dôc phô n÷, dôc thùc tÕ: “Më tr−êng ®Ó cho ng−êi<br /> Phan Béi Ch©u ®· v−ît lªn trªn nh©n n−íc ta bÊt kú giµu nghÌo, sang hÌn, trai<br /> sinh quan Nho gi¸o ®Ó tiÕp cËn quan g¸i hÔ tõ n¨m tuæi trë lªn, th× vµo häc ë<br /> ®iÓm tiÕn bé, hiÖn ®¹i: “N−íc mµ ®−îc tr−êng Êu trÜ viÖn, ®Ó chÞu sù gi¸o dôc<br /> duy t©n th× viÖc gi¸o dôc n÷ giíi lµ viÖc cña bËc Êu trÜ; t¸m tuæi trë lªn th× vµo<br /> quan träng l¾m. S¸ch ®Ó d¹y chÞ em phô häc ë bËc tiÓu häc, ®Ó chÞu sù gi¸o dôc<br /> n÷ ph¶i chän nh÷ng s¸ch hay s¸ch tèt. cña bËc tiÓu häc; m−êi bèn tuæi trë lªn<br /> Tr−êng häc ®Ó d¹y chÞ em phô n÷ ph¶i th× vµo häc ë tr−êng trung häc, ®Ó chÞu<br /> chän nh÷ng thÇy gi¸o tèt vµ giái h¬n. sù gi¸o dôc cña bËc trung häc; ®Õn tuæi<br /> Bao nhiªu nh÷ng tr−êng c«ng nghÖ, nhµ m−êi t¸m th× tµi chÊt ®· kh¸, th× vµo<br /> d−ìng bÖnh, së th−¬ng m¹i, kho b¹c, tr−êng cao ®¼ng, ®Ó chÞu sù gi¸o dôc cña<br /> b−u ®iÖn, xe h¬i, tµu ®iÖn mµ cã quan tr−êng cao ®¼ng chuyªn nghiÖp” [4, 262].<br /> hÖ trong nÒn tµi chÝnh, th× dïng ng−êi<br /> §iÓm ®æi míi ®Æc s¾c trong t− t−ëng<br /> phô n÷ cã häc hµnh giái lµ h¬n c¶, hä<br /> vÒ gi¸o dôc cña nho sÜ lµ coi gi¸o dôc lµ<br /> còng sÏ ra tµi gióp n−íc ch¼ng kh¸c g×<br /> tr¸ch nhiÖm, nghÜa vô cña toµn d©n, tõ<br /> nam giíi” [4, 264].<br /> ®ã sö dông nhiÒu ph−¬ng thøc phong<br /> Gi¸o dôc míi cßn ph¶i cã nhiÖm vô phó, sinh ®éng kh¸c nhau ®Ó ®¹t môc<br /> gi¸o dôc, båi d−ìng ®èi víi nh÷ng ng−êi ®Ých gi¸o dôc. ViÖc hä cæ vò, khuyÕn<br /> chÞu thiÖt thßi trong x· héi nh−: ng−êi khÝch sö dông ch÷ Quèc ng÷ lµm<br /> mï, ng−êi c©m ®iÕc, ng−êi tµn tËt, trÎ ph−¬ng tiÖn gi¸o dôc lµ mét vÝ dô. TrÇn<br /> nghÌo khã, trÎ må c«i, ng−êi ®· tõng Quý C¸p, mét l·nh tô trong phong trµo<br /> m¾c téi bÞ tï ®µy... Gi¸o dôc thùc nghiÖp Duy T©n, tr−êng hîp ®iÓn h×nh, ®· v−ît<br /> sÏ gióp cho hä kh«ng bÞ thÊt nghiÖp, qua d− luËn cña thêi cuéc khi nhiÒu<br /> ®−îc x· héi gióp ®ì, c−u mang, ®−îc ng−êi cho ch÷ Quèc ng÷ lµ “ch÷ cña<br /> h−ëng th¸i b×nh h¹nh phóc. Nh− vËy, T©y”, “ch÷ ph¶n quèc” th× «ng l¹i gäi nã<br /> c¸c nho sÜ Duy T©n ®· kh¼ng ®Þnh, gi¸o lµ “hån trong n−íc”, do ®ã ph¶i phæ biÕn<br /> dôc cã vÞ trÝ thiÕt yÕu, cã vai trß quan ch÷ Quèc ng÷, d¹y ch÷ Quèc ng÷ vµ<br /> träng ®èi víi tÊt c¶ c¸c thµnh viªn trong dÞch c¶ s¸ch n−íc ngoµi ra ch÷ Quèc ng÷<br /> x· héi. Con ng−êi võa lµ ®èi t−îng võa ®Ó d¹y cho d©n ta. Cã nh− thÕ th× ViÖt<br /> lµ chñ thÓ tÝch cùc cña qu¸ tr×nh gi¸o Nam míi cã thÓ tiÕp cËn ®−îc c¸c tri<br /> dôc. T− t−ëng vµ ph−¬ng ch©m “toµn thøc khoa häc cña thêi ®¹i. B¶n th©n<br /> d©n ®−îc gi¸o dôc” trë thµnh nÒn t¶ng, c¸c nho sÜ còng dïng ch÷ Quèc ng÷ ®Ó<br /> lµ tè chÊt néi t¹i cña t− t−ëng x©y dùng s¸ng t¸c ngµy cµng nhiÒu c¸c t¸c phÈm<br /> nÒn gi¸o dôc c¸ch m¹ng míi sau nµy. chuyÓn t¶i t− t−ëng duy t©n ®Õn ®¹i ®a<br /> *VÒ m« h×nh, ph−¬ng thøc gi¸o dôc sè quÇn chóng nh©n d©n.<br /> C¸c nho sÜ Duy T©n ®Çu thÕ kû XX DiÔn thuyÕt lµ mét h×nh thøc ®Ó<br /> ChuyÓn biÕn t− t−ëng… 25<br /> <br /> truyÒn b¸, gi¸o dôc ch−a tõng cã trong v¨n” tø th−, ngò kinh.<br /> lÞch sö gi¸o dôc ViÖt Nam, tuy nhiªn<br /> C¸c nho sÜ s¸ng lËp §«ng Kinh<br /> ®Õn ®Çu thÕ kû XX c¸c nho sÜ Duy T©n<br /> NghÜa Thôc nh− Hoµng T¨ng BÝ, L−¬ng<br /> ®· b¾t ®Çu chñ x−íng ph−¬ng ph¸p nµy.<br /> V¨n Can, NguyÔn H÷u CÇu, Lª §¹i,<br /> C¸c tr−êng th−êng xuyªn tæ chøc diÔn<br /> Phan §×nh §èi, Vò Hoµnh, §Æng Kinh<br /> thuyÕt, sinh ho¹t tËp thÓ cho häc sinh<br /> Lu©n, Phan TuÊn Phong, NguyÔn<br /> nghe vµ tranh luËn vÒ nh÷ng vÊn ®Ò<br /> QuyÒn, Phan Huy ThÞnh, D−¬ng B¸<br /> chÝnh trÞ, x· héi vµ ®iÒu kiÖn t©n tiÕn ë<br /> Tr¹c... còng ®· biªn so¹n c¸c bé s¸ch:<br /> n−íc ngoµi ®Ó ¸p dông vµo ViÖt Nam. §Ó<br /> V¨n minh t©n häc, Quèc d©n ®éc b¶n,<br /> cho viÖc häc thùc sù h÷u dông, c¸c «ng<br /> T©n ®Ýnh lu©n lý gi¸o khoa th−, C¶i<br /> chñ tr−¬ng häc b»ng kh¶o s¸t trªn thùc<br /> l−¬ng m«ng häc quèc sö gi¸o khoa th−,<br /> tÕ, võa häc v¨n hãa võa häc nghÒ<br /> Nam quèc giai sù truyÖn, Nam quèc vÜ<br /> nghiÖp, T− t−ëng míi vÒ m« h×nh,<br /> nh©n, Nam quèc lÞch sö, Quèc v¨n tËp<br /> ph−¬ng thøc gi¸o dôc cña nho sÜ lµ hÖ<br /> ®äc... cïng c¸c t©n th−, t©n v¨n ®−îc<br /> qu¶ tÊt yÕu cña qu¸ tr×nh ®æi míi t−<br /> truyÒn gi¶ng trong nhµ tr−êng ®· thÓ<br /> t−ëng vÒ môc ®Ých vµ ®èi t−îng gi¸o dôc.<br /> hiÖn râ nÐt toµn bé t− t−ëng duy t©n vÒ<br /> * VÒ néi dung gi¸o dôc néi dung gi¸o dôc cña c¸c «ng.<br /> Nho sÜ Duy T©n chñ tr−¬ng néi Häc nghÒ lµ mét nhiÖm vô quan<br /> dung c¬ b¶n nhÊt cña gi¸o dôc lµ tri träng cña nÒn gi¸o dôc duy t©n. Nho sÜ<br /> thøc míi. Do ®ã néi dung gi¸o dôc ph¶i Duy T©n chñ tr−¬ng ph¸t triÓn c¸c<br /> phong phó, thùc tÕ, c¸c m«n häc ®−îc tr−êng d¹y nghÒ, coi ®ã lµ mét bé phËn<br /> gi¶ng d¹y gÇn gòi víi ®êi sèng nh− ®Þa trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n.<br /> lý, lÞch sö, phÐp to¸n, c¸c hiÖn t−îng vËt Tr−êng nghÒ sÏ ®µo t¹o ra ®éi ngò<br /> lý. Ngoµi ra, häc sinh cßn ®−îc häc vÒ nh÷ng ng−êi thî lµnh nghÒ, tinh t−êng,<br /> nghÖ thuËt, thÓ thao, kü n¨ng ho¹t ®éng giái giang nh− thî má, thî nÊu vµng,<br /> tËp thÓ. Néi dung gi¸o dôc ®−îc hiÓn thÞ thî ®óc sóng, thî chÕ t¹o m¸y mãc, thî<br /> th«ng qua s¸ch gi¸o khoa vµ tµi liÖu s¶n xuÊt hµng hãa ®Ó bu«n b¸n, thî vÏ,<br /> tham kh¶o ®−îc quy chuÈn thèng nhÊt thî may kh«ng thua kÐm g× nh÷ng<br /> c¬ b¶n trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc ng−êi thî ¢u, Mü.<br /> d©n, ®−îc th«ng qua nghÞ viÖn, cã tÝnh<br /> ph¸p lý. Häc ngo¹i ng÷: tr−êng häc d¹y cho<br /> häc sinh nhiÒu m«n häc b»ng nhiÒu thø<br /> §µo Nguyªn Phæ, trong thêi kú lµm<br /> ch÷ cã c¶ ch÷ H¸n, ch÷ Quèc ng÷ vµ c¶<br /> quan ng¾n ngñi ë HuÕ (1901-1902), ®·<br /> tiÕng Ph¸p, tiÕng NhËt. §©y lµ mét ®iÓm<br /> h×nh thµnh t− t−ëng x©y dùng mét nÒn<br /> ®æi míi kh¸ m¹nh mÏ vµ t¸o b¹o cña nho<br /> t©n häc, ®−a kiÕn thøc míi vµo ch−¬ng<br /> sÜ Duy T©n. Hä cho r»ng, trong thêi buæi<br /> tr×nh cò, c¶i c¸ch néi dung ch−¬ng tr×nh<br /> §«ng-T©y giao kÕt th× ng−êi ViÖt ta ph¶i<br /> ®µo t¹o c¸c cÊp. B¶n th©n «ng còng<br /> th«ng tá nhiÒu thø tiÕng cña c¸c n−íc th×<br /> h¨ng h¸i tham gia c¸c líp häc cña ng−êi<br /> míi cã thÓ häc hái v¨n minh ®−îc.<br /> Ph¸p. ¤ng ®· ®Ò nghÞ víi Th−îng th−<br /> Bé L¹i xem xÐt, göi c¸c th−¬ng vô vµ Häc khoa häc th−êng thøc: c¸c nho<br /> th−¬ng gia Hoa kiÒu mua gióp c¸c s¸ch sÜ khuyÕch tr−¬ng tinh thÇn tin ë khoa<br /> t©n th− ®Ó thay thÕ cho hÖ thèng “chÝnh häc, chñ tr−¬ng s¾p ®Æt c«ng viÖc trong<br /> 26 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 2.2013<br /> <br /> <br /> cuéc sèng theo tinh thÇn khoa häc, tin toµn, ta kh«ng trë thµnh “n« lÖ t−<br /> vµo viÖc lµm cña con ng−êi. Hä d¹y cho t−ëng”. §iÒu nµy cßn nguyªn gi¸ trÞ ®èi<br /> häc sinh tri thøc khoa häc, khoa häc víi chóng ta ngµy nay. “Vøt bá c¸i gÇn<br /> th−êng thøc gióp cuéc sèng ngµy cµng gòi víi ta mµ chuyªn theo ®uæi nh÷ng<br /> v¨n minh. c¸i xa x«i, h·o huyÒn, th× c¸i së häc mÊt<br /> gèc rÔ. Coi c¸i cña ta lµ hÌn kÐm mµ chØ<br /> Nho sÜ Duy T©n lu«n lu«n quan t©m<br /> chó träng ®Õn c¸i cña thiªn h¹, th× c¸i<br /> ®Õn gi¸o dôc lßng yªu n−íc, tinh thÇn<br /> ®iÒu gäi lµ thµnh c«ng ®Êy, rót cuéc<br /> hy sinh v× Tæ quèc, ý thøc ®oµn kÕt, ®éc<br /> còng chØ lµ t− t−ëng n« lÖ” [10, 44].<br /> lËp, tù c−êng cho häc sinh. C«ng viÖc<br /> biªn so¹n, truyÒn b¸ phæ th«ng lÞch sö T− t−ëng duy t©n vÒ gi¸o dôc cña<br /> n−íc nhµ, theo hä, lµ hÕt søc quan nho sÜ ViÖt Nam ®Çu thÕ kû XX cã<br /> träng. Coi nhÑ quèc sö kh«ng chØ t¹o ra nh÷ng chuyÓn biÕn m¹nh mÏ trªn nhiÒu<br /> sù ngu dèt mµ cßn lµ gèc rÔ cña sù ph−¬ng diÖn, tõ ®æi míi vai trß, vÞ trÝ<br /> nghÌo hÌn. Do vËy, môc ®Ých cña häc ®Õn ®æi míi vÒ môc ®Ých, m« h×nh,<br /> quèc sö lµ ®Ó phôc vô quª h−¬ng, ®Êt ph−¬ng thøc gi¸o dôc vµ néi dung gi¸o<br /> n−íc, gãp phÇn ®¾c lùc vµo chÊn d©n dôc. Hä muèn coi duy t©n gi¸o dôc lµ<br /> khÝ, ph¸t huy c¸i tèt cña d©n téc m×nh, kh©u träng yÕu, ®ét ph¸ trong c«ng cuéc<br /> ®µo t¹o tÝnh khÝ chÊt cho thanh niªn. duy t©n x· héi ViÖt Nam, c«ng cuéc ®Êu<br /> Nhµ tr−êng ph¶i tÝch cùc d¹y c¸c m«n tranh giµnh ®éc lËp cho d©n téc; h¬n<br /> lÞch sö, ®Þa lý ®Ó gi¸o dôc lßng yªu n−íc, n÷a hä muèn th«ng qua gi¸o dôc x©y<br /> víi nh÷ng s¸ch gi¸o khoa nh−: §¹i Nam dùng mét nÒn v¨n hãa míi ViÖt Nam.<br /> nhÊt thèng chÝ, Qu¶ng Nam d− ®Þa chÝ, Qua ®ã cho thÊy, trong thêi kú ®Êt n−íc<br /> ViÖt sö c¶nh,...… bÞ x©m l−îc còng nh− khi ®éc lËp, gi¸o<br /> dôc vÉn ®ãng mét vai trß hÕt søc quan<br /> §iÓm kh¸c biÖt trong t− t−ëng duy träng vµ lµ nÒn t¶ng cho sù ph¸t triÓn<br /> t©n cña nho sÜ Duy T©n so víi trÝ thøc kinh tÕ-x· héi cña ®Êt n−íc, gi¸o dôc<br /> T©y häc lµ ë chç, nho sÜ tá ra hÕt søc ph¶i lu«n ®−îc −u tiªn ph¸t triÓn ngµy<br /> kh¸ch quan vµ c«ng b»ng trong viÖc mét v÷ng m¹nh, khoa häc vµ hiÖn ®¹i.<br /> ®¸nh gi¸ vÒ nÒn t©n häc vµ cùu häc. Mét<br /> mÆt, c¸c «ng ñng hé vµ ra søc ph¸t triÓn Nh− vËy, cïng víi nh÷ng t¸c ®éng<br /> t©n häc nh»m n©ng cao d©n trÝ, mÆt kh¸ch quan, b¶n th©n c¸c nho sÜ Duy<br /> kh¸c, c¸c «ng còng kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ cña T©n ViÖt Nam ®Çu thÕ kû XX còng ®·<br /> cùu häc víi vai trß cung cÊp tri thøc nÒn ph¶i tù th©n vËn ®éng, th©m nhËp vµo<br /> mãng mµ cha «ng ta ®· x©y dùng vµ thùc tÕ ®Ó n¾m v÷ng t×nh h×nh trong vµ<br /> truyÒn l¹i qua bao thÕ hÖ, qua bao ngoµi n−íc. Tõ ®ã, hä ®· cã thÓ tù phñ<br /> th¨ng trÇm cña lÞch sö. Hä cho r»ng, ®Þnh, v−ît qua nh÷ng h¹n chÕ vÒ ý thøc<br /> trong qu¸ tr×nh d©n téc ta häc tËp tri hÖ vµ ®−êng lèi cña líp ng−êi ®i tr−íc,<br /> thøc cña thiªn h¹, ph¶i biÕt ch¾t läc x¸c lËp ®−êng lèi cøu n−íc míi trªn c¬ së<br /> tinh hoa cña nh©n lo¹i ®Ó ¸p dông vµo tiÕp thu cã chän läc tõ t− t−ëng d©n chñ<br /> cuéc sèng, t¨ng c−êng søc m¹nh d©n téc, t− s¶n ph−¬ng T©y cho phï hîp víi thùc<br /> ®ång thêi ph¶i kh«n ngoan, tØnh t¸o ®Ó tiÔn ViÖt Nam. Trong ho¹t ®éng thùc<br /> nã kh«ng chi phèi t− t−ëng ta hoµn tiÔn sau nµy, c¸c nho sÜ Duy T©n cßn<br /> ChuyÓn biÕn t− t−ëng… 27<br /> <br /> liªn tôc rót ra c¸c vÊn ®Ò lý luËn tõ thùc 6. NguyÔn Q. Th¾ng (2001). Khoa cö vµ<br /> tiÔn vµ tõ tiÕp thu lý luËn hä ®· bæ Gi¸o dôc ViÖt Nam. Nxb. V¨n hãa,<br /> sung, ph¸t triÓn ý thøc hÖ cña m×nh. T− Hµ Néi.<br /> t−ëng vµ ho¹t ®éng cña hä lu«n trong<br /> 7. NguyÔn Q. Th¾ng (2002). Huúnh<br /> qu¸ tr×nh vËn ®éng, biÕn chuyÓn cïng<br /> Thóc Kh¸ng - con ng−êi vµ th¬ v¨n.<br /> sù ph¸t triÓn cña lÞch sö t− t−ëng, lÞch<br /> Nxb. V¨n häc, Hµ Néi.<br /> sö d©n téc <br /> 8. NguyÔn Q. Th¾ng (2006). Phong trµo<br /> TµI LIÖU THAM KH¶O Duy T©n - c¸c khu«n mÆt tiªu biÓu.<br /> 1. §¹i häc Quèc gia Hµ Néi - Tr−êng Nxb. V¨n hãa th«ng tin, Hµ Néi.<br /> §¹i häc Khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n<br /> (2006). T− t−ëng triÕt häc ViÖt Nam 9. Ch−¬ng Th©u (1982). §«ng kinh<br /> trong bèi c¶nh du nhËp c¸c t− t−ëng nghÜa thôc vµ phong trµo c¶i c¸ch<br /> §«ng - T©y nöa ®Çu thÕ kû XX. Nxb. v¨n hãa ®Çu thÕ kû XX. Nxb. V¨n<br /> §¹i häc Quèc gia Hµ Néi. hãa, Hµ Néi.<br /> <br /> 2. §¹i häc Quèc gia Hµ Néi - Tr−êng 10. Ch−¬ng Th©u (2007). Gãp phÇn t×m<br /> §¹i häc Khoa häc x· héi vµ Nh©n hiÓu Nho gi¸o, nho sÜ, trÝ thøc ViÖt<br /> v¨n (2008). 100 n¨m §«ng Kinh Nam tr−íc n¨m 1945. Nxb. V¨n hãa<br /> NghÜa Thôc vµ c«ng cuéc c¶i c¸ch th«ng tin & ViÖn v¨n hãa, Hµ Néi.<br /> gi¸o dôc ë ViÖt Nam hiÖn nay. Nxb.<br /> 11. Ch−¬ng Th©u, §µo Duy MÉn, NguyÔn<br /> §¹i häc Quèc gia Hµ Néi.<br /> TiÕn §oµi, Ph¹m Bµo (2008). §×nh<br /> 3. Phan Béi Ch©u, toµn tËp (1990). TËp nguyªn Hoµng Gi¸p §µo Nguyªn Phæ.<br /> 1. Nxb. ThuËn Hãa, HuÕ. Nxb. Héi Nhµ v¨n, Hµ Néi.<br /> 4. Phan Béi Ch©u, toµn tËp (1990). TËp<br /> 12. Tæng tËp v¨n häc ViÖt Nam - tËp 21<br /> 2. Nxb. ThuËn Hãa, HuÕ.<br /> (1996). Nxb. Khoa häc x· héi, Hµ Néi.<br /> 5. Vò D−¬ng Ninh (chñ biªn) (2007).<br /> Phong trµo c¶i c¸ch ë mét sè n−íc 13. ViÖn ViÔn §«ng B¸c cæ Ph¸p (1997).<br /> §«ng ¸ gi÷a thÕ kû XIX ®Çu thÕ kû V¨n th¬ §«ng Kinh NghÜa Thôc.<br /> XX. Nxb. §¹i häc Quèc gia Hµ Néi. Nxb. V¨n hãa, Hµ Néi.<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2