Công c Liên Hi p Qu c v Lu t bi nướ ệ ố ề ậ ể
Bách khoa toàn th m Wikipediaư ở
B c t i: ướ ớ menu, tìm ki mế
Công c Liên Hi p Qu c vướ ệ ố ề
Lu t bi nậ ể (ti ng Anhế: United
Nations Convention on Law of the Sea
- UNCLOS), cũng g i là ọCông cướ
Lu t bi nậ ể hay cũng đ c nh ngượ ữ
ng i ch ng đ i nó g i là ườ ố ố ọ Hi p cệ ướ
Lu t bi nậ ể , là m t ộhi p c qu c tệ ướ ố ế
đ c t o ra trong ượ ạ H i ngh v lu tộ ị ề ậ
bi nể Liên Hi p Qu cệ ố l n th 3 di nầ ứ ễ
ra t năm 1973 cho đ n 1982 v i cácừ ế ớ
ch nh s a đã đ c th c hi n trongỉ ử ượ ự ệ
Hi p c Thi hành năm 1994. Côngệ ướ
c Lu t bi n là m t b các quyướ ậ ể ộ ộ
đ nh v s d ng các ị ề ử ụ đ i d ngạ ươ
c a th gi i, chi m 70% di n tíchủ ế ớ ế ệ
b m t ề ặ Trái Đ tấ. Công c đã đ cướ ượ
ký k t năm 1982 đ thay th cho 4ế ể ế
hi p c năm 1958 đã h t h n. UNCLOS có hi u l c năm 1994, và đ n nay, 154 qu cệ ướ ế ạ ệ ự ế ố
gia và C ng đ ng châu Âu đã tham gia Công c này. Hoa Kỳ không tham gia vì n cộ ồ ướ ướ
này tuyên b r ng hi p c này không có l i cho kinh t và an ninh c a M . Công cố ằ ệ ướ ợ ế ủ ỹ ướ
quy đ nh quy n và trách nhi m c a các qu c gia trong vi c s d ng bi n, thi t l p cácị ề ệ ủ ố ệ ử ụ ể ế ậ
h ng d n rõ ràng cho các ho t đ ng kinh doanh, b o v môi tr ng và c i thi nướ ẫ ạ ộ ả ệ ườ ả ệ
qu n lý các ảtài nguyên thiên nhiên đ i d ng. Các s ki n mà thu t ng đ c p trongạ ươ ự ệ ậ ữ ề ậ
Công c là: Công c v Lu t bi n Liên Hi p Qu c l n 1, Công c v Lu t bi nướ ướ ề ậ ể ệ ố ầ ướ ề ậ ể
Liên Hi p Qu c l n 2, Công c v Lu t bi n Liên Hi p Qu c l n 3. Công c nàyệ ố ầ ướ ề ậ ể ệ ố ầ ướ
là k t qu c a Công c v Lu t bi n Liên Hi p Qu c l n 3 và cũng mang tên g iế ả ủ ướ ề ậ ể ệ ố ầ ọ
Công c v Lu t bi n Liên Hi p Qu c.ướ ề ậ ể ệ ố
Trong khi Đ i h i đ ng Liên Hi p Qu cạ ộ ồ ệ ố nh n đ c các công c phê chu n và giaậ ượ ụ ẩ
nh p và Liên Hi p Qu c quy đ nh ng h các cu c h p c a các qu c gia là thành viênậ ệ ố ị ủ ộ ộ ọ ủ ố
c a Công c thì Liên Hi p Qu c không có vai trò ho t đ ng trong vi c thi hành Côngủ ướ ệ ố ạ ộ ệ
c này. Tuy nhiên các t ch c liên chính ph t tr nh : ướ ổ ứ ủ ự ị ư T ch c Hàng h i Qu c tổ ứ ả ố ế,
y ban Cá voi Qu c tỦ ố ế và C quan qu n lý Đáy bi n Qu c tơ ả ể ố ế đ c Công c nàyượ ướ
thành l p l i có m t vai trò trong vi c th c thi Công c.ậ ạ ộ ệ ự ướ
M c l cụ ụ
[nẩ]
Công c Liên Hi p Qu c v Lu tướ ệ ố ề ậ
bi nểĐ c đ a ra kýượ ư 10 tháng 12 năm1982 ở
Montego Bay (Jamaica)Có hi u l cệ ự 16 tháng 11
năm 1994 [1]
Các đi u ki n đ có hi u l c60ề ệ ể ệ ự
qu c gia phê chu nố ẩ Các n c tham giaướ 155[1]
•1 B i c nh l ch số ả ị ử
•2 H i Ngh Liên Hi p Qu c v Lu t Bi n L nộ ị ệ ố ề ậ ể ầ
I
•3 H i Ngh Liên Hi p Qu c v Lu t Bi n L nộ ị ệ ố ề ậ ể ầ
II
•4 H i Ngh Liên Hi p Qu c v Lu t Bi n L nộ ị ệ ố ề ậ ể ầ
III
•5 Ký và phê chu nẩ
•6 Thông tin thêm
•7 Chú thích
•8 Liên k t ngoàiế
[s aử] B i c nh l ch số ả ị ử
LOS đã t ra c n thi t do tính pháp lý y u c a ý ni m 'ỏ ầ ế ế ủ ệ quy n t do v bi nề ự ề ể ' có t thừ ế
k 17: quy n c a các qu c gia đã b gi i h n trong m t vành đai ỷ ề ủ ố ị ớ ạ ộ lãnh h iả m r ng raở ộ
t các b bi n c a qu c gia đó, th ng là ừ ờ ể ủ ố ườ 3 h i lýả, theo quy đ nh phát đ n ị ạ pháo đ cượ
th m phán ng i Hà Lan ẩ ườ Cornelius Bynkershoek phát tri n. T t c các lãnh h i n mể ấ ả ả ằ
biên gi i qu c gia đ c xem nh ớ ố ượ ư lãnh h i qu c tả ố ế - t do cho t t c các qu c gia,ự ấ ả ố
nh ng không thu c qu c gia nào c (nguyên t c ư ộ ố ả ắ mare liberum đ c ượ Grotius công b ).ố
Đ u th k 20, nhi u qu c gia bi u l ý mu n m r ng quy n tuyên b ch quy nầ ế ỷ ề ố ể ộ ố ở ộ ề ố ủ ề
qu c gia n m đ a các ngu n tài nguyên ố ằ ư ồ khoáng s nả, b o v ngu n cá và có cácả ệ ồ
ph ng ti n đ th c thi ki m soát ô nhi m. ươ ệ ể ự ể ễ H i Qu c Liênộ ố đã t ch c m t h i nghổ ứ ộ ộ ị
năm 1930 t i ạHague đ bàn v đi u này, nh ng h i ngh không đ t đ c th a thu nể ề ề ư ộ ị ạ ượ ỏ ậ
nào.
M t qu c gia ph n ánh nguyên t c lu t b t thành văn qu c t v quy n m t qu c giaộ ố ả ắ ậ ấ ố ế ề ề ộ ố
đ b o v tài nguyên thiên nhiên c a mình là ể ả ệ ủ Hoa Kỳ, khi năm 1945, T ng th ng ổ ố Harry
S. Truman đã m r ng s ki m soát qu c gia trên các tài nguyên thiên nhiên trongở ộ ự ể ố ở
th m l c đ aề ụ ị c a mình. Các qu c gia khác cũng nhanh chóng ganh đua theo M . Gi aủ ố ỹ ữ
năm 1946 và 1950, Argentina, Chile, Peru và Ecuador đ u n i r ng ch quy n c aề ớ ộ ủ ề ủ
mình ra kho ng cách 200 ảh i lýả nh m bao quát c ng tr ng trong ằ ả ư ườ h i l u Humboldtả ư
c a h . Các qu c gia khác đã n i r ng vùng lãnh h i đ n 12 h i lý.ủ ọ ố ớ ộ ả ế ả
Đ n năm 1967, ch có 25 qu c gia v n s d ng gi i h n 3 h i lý, 66 qu c gia đã quyế ỉ ố ẫ ử ụ ớ ạ ả ố
đ nh gi i h n lãnh h i 12 h i lý và 8 qu c gia đ a ra gi i h n 200 h i lý. Đ xemị ớ ạ ả ả ố ư ớ ạ ả ể
b ng các tuyên b hàng h i đ c Liên Hi p Qu c biên t p, xem ả ố ả ượ ệ ố ậ [2]. Theo b ng này,ả
đ n ngày 27 tháng 7 năm 2007, ch có vài n c s d ng gi i h n 3 h i lý là (ế ỉ ướ ử ụ ớ ạ ả Jordan,
Palau và Singapore). Gi i h n 3 h i lý này cũng đ c s d ng m t s đ o c a ớ ạ ả ượ ử ụ ở ộ ố ả ủ Úc,
m t khu v c c a ộ ự ủ Belize, m t vài eo bi n c a ộ ể ủ Nh t B nậ ả , m t vài khu v c c a ộ ự ủ Papua
New Guinea, và m t vài lãnh th ph c thu c c a ộ ổ ụ ộ ủ Anh Qu cố nh ưAnguilla.
[s aử] H i Ngh Liên Hi p Qu c v Lu t Bi n L n Iộ ị ệ ố ề ậ ể ầ
Năm 1956, Liên Hi p Qu c t ch c H i ngh v Lu t Bi n đ u tiên (ệ ố ổ ứ ộ ị ề ậ ể ầ UNCLOS I) ở
Geneva, Th y Sĩụ. H i ngh này đ t đ c b n hi p đ nh ký k t năm 1958:ộ ị ạ ượ ố ệ ị ế
•Công c v Lãnh H i và Vùng Ti p GiápƯớ ề ả ế , có hi u l c vào ngày 10/09/1964ệ ự
•Công c v Th m L c Đ aƯớ ề ề ụ ị , có hi u l c vào ngày 10/06/1964ệ ự
•Công c v H i Ph n Qu c TƯớ ề ả ậ ố ế , có hi u l c vào ngày 30/09/1962ệ ự
•Công c v Ngh Cá và B o T n Tài Nguyên S ng H i Ph n Qu c TƯớ ề ề ả ồ ố ở ả ậ ố ế , có
hi u l c vào ngày 20/03/1966.ệ ự
M c d u H i ngh l n này đ c cho là thành công, nh ng nó v n đ ng v n đ quanặ ầ ộ ị ầ ượ ư ẫ ể ỏ ấ ề
tr ng là b r ng c a vùng lãnh h i.ọ ề ộ ủ ả
[s aử] H i Ngh Liên Hi p Qu c v Lu t Bi n L n IIộ ị ệ ố ề ậ ể ầ
Năm 1960, Liên Hi p Qu c t ch c H i ngh v Lu t Bi n l n hai (“UNCLOS II”);ệ ố ổ ứ ộ ị ề ậ ể ầ
tuy nhiên, h i ngh sáu tu n ộ ị ầ ở Geneva không đ t đ c ti n tri n nào m i. Nhìn chung,ạ ượ ế ể ớ
các n c đang phát tri n ch tham d nh là nh là khách, liên minh, ho c n c đ cướ ể ỉ ự ư ư ặ ướ ộ
l p c a M hay ậ ủ ỹ Liên Xô mà không nói lên đ c ti ng nói c a mình.ượ ế ủ
[s aử] H i Ngh Liên Hi p Qu c v Lu t Bi n L n IIIộ ị ệ ố ề ậ ể ầ
Các vùng bi n theo lu t bi n qu c t .ể ậ ể ố ế
Năm 1967, v n đ v các tuyên b khác nhau v lãnh h i đã đ c nêu ra t i Liên h pấ ề ề ố ề ả ượ ạ ợ
qu c. Năm 1973, H i ngh Liên h p qu c l n th 3 v Lu t bi n (ố ộ ị ợ ố ầ ứ ề ậ ể Third United
Nations Conference on the Law of the Sea) đ c t ch c t i ượ ổ ứ ạ New York. Đ c g ngể ố ắ
gi m kh năng các nhóm qu c gia th ng tr đàm phán, h i ngh dùng m t quy trìnhả ả ố ố ị ộ ị ộ
đ ng thu n thay cho b phi u l y đa s . V i h n 160 n c tham gia, h i ngh kéo dàiồ ậ ỏ ế ấ ố ớ ơ ướ ộ ị
đ n năm 1982. K t qu là m t công c có hi u l c t ngày ế ế ả ộ ướ ệ ự ừ 16 tháng 11 năm 1994,
m t năm sau khi ộGuyana - n c th 60 ký công c.ướ ứ ướ
N i dung công c có m t lo t đi u kho n. Nh ng đi u kho n quan tr ng nh t quyộ ướ ộ ạ ề ả ữ ề ả ọ ấ
đ nh v vi c thi t l p các gi i h n, giao thông đ ng bi n, tr ng thái bi n đ o, và cácị ề ệ ế ậ ớ ạ ườ ể ạ ể ả
ch đ ế ộ quá c nhả, các vùng đ c quy n kinh tặ ề ế, quy n tài phán ềth m l c đ aề ụ ị , khai
khoáng lòng bi n sâu, chính sách khai thác, b o v môi tr ng bi n, nghiên c u khoaể ả ệ ườ ể ứ
h c, và dàn x p các tranh ch p.ọ ế ấ
Công c đ t ra gi i h n cho nhi u khu v c, tính t m t ướ ặ ớ ạ ề ự ừ ộ đ ng c sườ ơ ở (baseline) đ cượ
đ nh nghĩa k càng. (Thông th ng, m t đ ng bi n c s ch y theo đ ng b bi nị ỹ ườ ộ ườ ể ơ ở ạ ườ ờ ể
khi th y tri u xu ng, nh ng khi đ ng b bi n b th t sâu, có đ o ven b , ho củ ề ố ư ườ ờ ể ị ụ ả ờ ặ
đ ng b bi n r t không n đ nh, có th s d ng các đ ng th ng làm đ ng c s ).ườ ờ ể ấ ổ ị ể ử ụ ườ ẳ ườ ơ ở
Có các khu v c d i đây:ự ướ
N i th yộ ủ
Bao ph t t c vùng bi n và đ ng th y bên trong đ ng c s (phía đ tủ ấ ả ể ườ ủ ở ườ ơ ở ấ
li n). T i đây, qu c gia ven bi n đ c t do áp đ t lu t, ki m soát vi c sề ạ ố ể ượ ự ặ ậ ể ệ ử
d ng, và s d ng m i tài nguyên. Các tàu thuy n n c ngoài không có quy nụ ử ụ ọ ề ướ ề
đi l i t do trong các vùng n i th y.ạ ự ộ ủ
Lãnh h iả
Vùng n m ngoài đ ng c s có chi u ngang 12 h i lý. T i đây, qu c gia venằ ườ ơ ở ề ả ạ ố
bi n đ c quy n t do đ t lu t, ki m soát vi c s d ng, và s d ng m i tàiể ượ ề ự ặ ậ ể ệ ử ụ ử ụ ọ
nguyên. Các tàu thuy n n c ngoài đ c quy n "ề ướ ượ ề qua l i không gây h iạ ạ " mà
không c n xin phép n c ch . Đánh cá, làm ô nhi m, dùng vũ khí, và do thámầ ướ ủ ễ
không đ c x p vào d ng "không gây h i". N c ch cũng có th t m th iượ ế ạ ạ ướ ủ ể ạ ờ
c m vi c "qua l i không gây h i" này t i m t s vùng trong lãnh h i c a mìnhấ ệ ạ ạ ạ ộ ố ả ủ
khi c n b o v an ninh. ầảệ
Vùng n c qu n đ oướ ầ ả
Công c đ a ra đ nh nghĩa v các qu c gia qu n đ o trong ph n IV, cũng nhướ ư ị ề ố ầ ả ầ ư
đ nh nghĩa v vi c các qu c gia này có th v đ ng biên gi i lãnh th c aị ề ệ ố ể ẽ ườ ớ ổ ủ
mình nh th nào. Đ ng c s đ c v gi a các đi m ngoài cùng nh t c aư ế ườ ơ ở ượ ẽ ữ ể ấ ủ
các đ o ngoài cùng nh t, đ m b o r ng các đi m này ph i đ g n nhau m tả ở ấ ả ả ằ ể ả ủ ầ ộ
cách thích đáng. M i vùng n c bên trong đ ng c s này s là ọ ướ ườ ơ ở ẽ vùng n cướ
qu n đ oầ ả và đ c coi nh là m t ph n c a lãnh h i qu c gia đó.ượ ư ộ ầ ủ ả ố
Vùng ti p giáp lãnh h iế ả
Bên ngoài gi i h n 12 h i lý c a lãnh h i là m t vành đai có b r ng 12 h i lý,ớ ạ ả ủ ả ộ ề ộ ả
đó là vùng ti p giáp lãnh h i. T i đây, n c ch có th v n th c thi lu t phápế ả ạ ướ ủ ể ẫ ự ậ
c a mình đ i v i các ho t đ ng nh ủ ố ớ ạ ộ ư buôn l uậ ho c ặnh p cậ ư b t h p pháp.ấ ợ
Vùng đ c quy n kinh tặ ề ế
R ng 200 h i lý tính t đ ng c s . Trong vùng này, qu c gia ven bi n đ cộ ả ừ ườ ơ ở ố ể ượ
h ng đ c quy n trong vi c khai thác đ i v i t t c các tài nguyên thiên nhiên.ưở ộ ề ệ ố ớ ấ ả
Khái ni m vùng đ c quy n kinh t đ c đ a ra đ ng ng các cu c xung đ tệ ặ ề ế ượ ư ể ừ ộ ộ
v quy n ề ề đánh cá, tuy r ng khai thác ằd u mầ ỏ cũng đã tr nên m t v n đ quanở ộ ấ ề
tr ng. Trong vùng đ c quy n kinh t , n c ngoài có quy n t do đi l i b ngọ ặ ề ế ướ ề ự ạ ằ
đ ng th y và đ ng không, tuân theo s ki m soát c a qu c gia ven bi n.ườ ủ ườ ự ể ủ ố ể
N c ngoài cũng có th đ t các đ ng ng ng m và cáp ng m.ướ ể ặ ườ ố ầ ầ
Th m l c đ aề ụ ị
Đ c đ nh nghĩa là vành đai m r ng c a lãnh th đ t cho t i mép l c đ aượ ị ở ộ ủ ổ ấ ớ ụ ị
(continental margin), ho c 200 h i lý tính t đ ng c s , ch n l y giá tr l nặ ả ừ ườ ơ ở ọ ấ ị ớ
h n. Th m l c đ a c a m t qu c gia có th kéo ra ngoài 200 h i lý cho đ nơ ề ụ ị ủ ộ ố ể ả ế
mép t nhiên c a l c đ a, nh ng không đ c v t quá 350 h i lý, không đ cự ủ ụ ị ư ượ ượ ả ượ
v t ra ngoài ượ đ ng đ ng sâuườ ẳ 2500m m t kho ng cách quá 100 h i lý. T i đây,ộ ả ả ạ
n c ch có đ c quy n khai thác khoáng s n và các nguyên li u không ph iướ ủ ộ ề ả ệ ả
sinh v t s ng.ậ ố
Bên c nh các đi u kho n đ nh nghĩa các ranh gi i trên bi n, công c còn thi t l p cácạ ề ả ị ớ ể ướ ế ậ
nghĩa v t ng quát cho vi c b o v môi tr ng bi n và b o v quy n t do nghiênụ ổ ệ ả ệ ườ ể ả ệ ề ự
c u khoa h c trên bi n. Công c cũng t o ra m t c ch pháp lý m i cho vi c ki mứ ọ ể ướ ạ ộ ơ ế ớ ệ ể
soát khai thác tài nguyên khoáng s n t i các lòng bi n sâu n m ngoài th m quy n qu cả ạ ể ằ ẩ ề ố
gia, đ c th c hi n qua ượ ự ệ y ban đáy bi n qu c tỦ ể ố ế (International Seabed Authority).