Giáo trình cung cấp điện 11 [mới nhất]

Ch ng Xươ

Chi u sáng công nghi pế ệ

Chi u sáng công nghi p là m t ph n không th thi u đ c trong m t xíế ệ ộ ầ ể ế ượ ộ

nghi p. Ch ng này trình b y nh ng v n đ c b n v thi t k chi u sángệ ươ ầ ữ ấ ề ơ ả ề ế ế ế

cho xí nghi p, đ ng th i đ a ra nh ng yêu ccàu v chi u sáng c a m t sệ ồ ờ ư ữ ề ế ủ ộ ố

xí nghi p thông th ng.ệ ườ

10.1 Khái ni m chung:ệ

Trong b t c xí nghi p nào, ngoài chi u sáng t nhiên còn ph iấ ứ ệ ế ự ả

dùng chi u sáng nhân t o. Hi n nay ph bi n nh t là đùng đèn đi n đế ạ ệ ổ ế ấ ệ ể

chi u sáng nhân t o. S dĩ nh v y là vì chi u sáng đi n có nh ng uế ạ ở ư ậ ế ệ ữ ư

đi m sau: thi t b đ n gi n, s d ng thu n tiên, giá thành r , t o đ c ánhể ế ị ơ ả ử ụ ậ ẻ ạ ượ

sáng g n gi ng ánh sáng t nhiên.ầ ố ự

Nh ng s li u sau đây nói lên vai trò c a chi u sáng quan tr ngữ ố ệ ủ ế ọ

c a chi u sáng trong XNCN. Ng i ta đã tính r ng 1 xí nghi p d t, n uủ ế ườ ằ ở ệ ệ ế

đ r i tăng 1,5 l n thì th i gian đ làm các thao tác ch y u s gi mộ ọ ầ ờ ể ủ ế ẽ ả

25% ; năng su t lao đ ng tăng 4ấ ộ

5%. Trong phân x ng n u ánh sángưở ế

không đ , công nhân s ph i làm vi c trong tr ng thái cang th ng, h i m t,ủ ẽ ả ệ ạ ẳ ạ ắ

h i s c kho , k t qu là gây ra hàng lo t ph ph m và năng su t lao đ ngạ ứ ẻ ế ả ạ ế ẩ ấ ộ

gi m sút. v.v… Đó là ch a k đ n nh ng công vi c không th làm đ cả ư ể ế ư ệ ể ượ

n u không đ ánh sáng ho c ánh sáng không gi ng ánh sáng t nhiên.ế ủ ặ ố ự

Ch ng h n công tác b ph n ki m tra ch t l ng máy, nhu m m u vàẳ ạ ở ộ ậ ể ấ ượ ộ ầ

s p ch in v.v…ắ ữ

Vì th v n đ chi u sáng đã đ c chú ý nghiên c u trên nhi uế ấ ề ế ượ ư ề

lĩnh v ch đi sâu nh : nghiên c u v ng n sáng, chi u sáng công nghi p,ự ư ứ ề ồ ế ệ

chi u sáng nhà , chi u sáng côngtrình ngh thu t văn hoá v.v…ế ở ế ệ ậ

Trong ch ng này ch đ c p đ n nh ng v n đ c b n nh tươ ỉ ề ậ ế ữ ấ ề ơ ả ấ

trong chi u sáng công nghi p mà thôi.ế ệ

10.2 Phân lo i và các hình th c chi u sáng:ạ ứ ế

1) Chi u sáng chung, chi u sáng c c b và chi u sángế ế ụ ộ ế

h n h p:ỗ ợ

Vi c ch n các h th ng chi u sáng đi n công nghi p (ngu n sáng sệ ọ ệ ố ế ệ ệ ồ ử

d ng, th lo i v t chi u sâng) c n ph i thích h p v i nh ng đi u ki n r tụ ể ạ ậ ế ầ ả ợ ớ ữ ề ệ ấ

thay đ i (khác nhau) c a môi tr ng xung quanh. Cho nên ng i ta phân raổ ủ ườ ườ

các hình th c chi u sáng khác nhau cho phù h p v i t ng lo i hình c th .ứ ế ợ ớ ừ ạ ụ ể

a) Chi u sáng chung:ế

Là hình th c chi u sáng t o nên đ r i đ ng đ u trên toàn b đi n tích s nứ ế ạ ộ ọ ồ ề ộ ệ ả

xu t c a phân x ng. hình th c này thôgn th ng các đèn đ c treoấ ủ ưở Ở ứ ườ ượ

cao trên tr n nhà theo m t qui lu t nào đó (HV). đ t o ra đ r i đ ng đ uầ ộ ậ ể ạ ộ ọ ồ ề

trong phân x ng.ưở

b) chi u sáng c c b :ế ụ ộ

c) Chi u sáng h n h p:ế ỗ ợ

2) Chi u sáng s c :ế ự ố

3) Chi u sáng trong nhà, chi u sáng ngoài tr i:ế ế ờ

10.3 Bóng đèn và chao đèn:

1) Bóng đèn:

2) Chao đèn:

Hai dòng đèn c b n đ c s d ng: ơ ả ượ ử ụ Đèn s i đ tợ ố và Đèn huỳnh quang ( uư

nh c đi m và ph m vi s d ng).ượ ể ạ ử ụ

10.4 Các đ i l ng k thu t c b n trong chi u sáng:ạ ượ ỹ ậ ơ ả ế

1) Khái ni m chung v ánh sáng:ệ ề

Chúng ta đ u bi t răng ánh sáng là nh ng b c x đi n t , tuy nhiên ch cóề ế ữ ứ ạ ệ ừ ỉ

nh ng b c x đi n t có d i b c sóng t 380 nm đ n 760 nm (1nm=10ữ ứ ạ ệ ừ ả ướ ừ ế -

9m) m i gây nên tác d ng nhìn th y m t ng i. các b c xai trong d iớ ụ ấ ở ắ ườ ứ ả

b c sóng này s có tác d ng lên t bào th n kinh võng m c m t và gâyướ ẽ ụ ế ầ ạ ắ

ra c m giác nhì th y m t ng i. Và đ c g i là “ánh sáng”. Trong d iả ấ ở ắ ườ ượ ọ ả

b c x này t ng ng v i các b c sóng khác nhau s t o ra các m u s tứ ạ ươ ừ ớ ướ ẽ ạ ầ ắ

khác nhau:

Trong ph nhìn th y c a m t ng i, thì m t ng i l i có c m giác nh yổ ấ ủ ắ ườ ắ ườ ạ ả ậ

c m nh t v i b c x có b c sóng 550 nm (t ng ng v i m u vàngả ấ ớ ứ ạ ướ ươ ư ớ ầ

chanh). T c là m t s có c m giác sáng nh t ánh sáng m u vàng chanh.ứ ắ ẽ ả ấ ở ầ

B ng th c nghi m ng i ta đã xây d ng đ c đ ng cong đ nh y c aằ ự ệ ườ ự ượ ườ ộ ậ ủ

m t (đ c cong đ c xây d ng và ki m tra v i m t s đông ng i m tắ ượ ượ ự ể ớ ộ ố ườ ắ

t t).ố

Đ nh y t ng đ i:ộ ậ ươ ố

ĐN: “ Đ nh y t ng đ i c a m t Vộ ậ ươ ố ủ ắ

v i ánh sáng b c sóng ớ ướ

là t sỷ ố

gi a công su t b c x b c sóng 550 nm v i công su t b c x b c sóngữ ấ ứ ạ ướ ớ ấ ứ ạ ướ

, C n thi t đ có đ c c m giác v đ sáng nh nhau c a m t” ầ ế ể ượ ả ề ộ ư ủ ắ

V550

≤

V550 = 1

380 760

550

Tím Đỏ

Cam

Vàng

Chàm Xanh

lam

Xanh

lá cây

B c x tứ ạ ử

ngo iạB c x h ngứ ạ ồ

ngo iạ

Ph nhìn th y c a m t ng iỏ ấ ủ ắ ườ

550 700400

(nm)

2) Quang thông: F

Thông th ng các ngu n sáng đ u b c x ra v i các ánh sáng có b cườ ồ ề ứ ạ ớ ướ

sóng khác nhau có th t 0 ể ư

→

∞

và t l phân b các b c sóng cũngỷ ệ ổ ươ

khác nhau, và vì v y đ đánh giá đ sáng c a m t ngu n sáng ng i taậ ể ộ ủ ộ ồ ườ

đ a ra khái ni m v quang thông. Quang thông th c ch t là ph n công su tư ệ ề ự ấ ầ ấ

qui đ i v b c x m u vàng chanh (b c song 550 nm) c a ngu n sáng vàổ ề ứ ạ ầ ướ ủ ồ

đ c xác đ nh b ng bi u th c sau:ượ ị ằ ể ứ

∫∞

=0dPVF

λλλ

).().(

) - đ nh y c a m t theo ộ ậ ủ ắ

) - hàm phân b năng l c b c x theo ố ượ ứ ạ

. (phân b công su t theo ố ấ

F - đ c g i là quang thông c a ngu n sáng.ượ ọ ủ ồ

ĐN: “ Quang thông đ c tr ng cho đ l n c a thông l ng h u íc (công su tặ ư ộ ớ ủ ượ ữ ấ

h u íc) c a ngu n sáng qui v ánh sáng m u vàng chanh.ữ ủ ồ ề ầ

+ Đ n v đo c a quang thông là lumen vi t t t là: lmơ ị ủ ế ắ

1lm =

680

c a b c x vàng chanh.ủ ứ ạ

3) Góc kh i:ố dω

“ Là ph n không gian hình nón có đ nh n m t i tâm c a ngu n sáng và cóầ ỉ ằ ạ ủ ồ

đ ng sinh t a trên chu vi c a m t đ c chi u sáng”.ườ ự ủ ặ ượ ế

+ Đ n v đo c a góc kh i là ơ ị ủ ố Steradian vi t t t là ế ắ st.

+ Góc kh i 1 st là góc kh i có đ nh t i tâm m t m t c u t ng t ng ch nố ố ỉ ạ ộ ặ ầ ưở ượ ắ

trên m t c u đó m t di n tích b ng bình ph ng bán kính c a m t c u đó.ặ ầ ộ ệ ằ ươ ủ ặ ầ

4) C ng đ sáng: ườ ộ Iα

Ta th y r ng quan thông c a ngu n sáng phát ra theo các h ng trongấ ằ ủ ồ ướ

không gian th ng là không đ ng đ u (do các nguông sáng th ng làườ ồ ề ườ

không đ i x ng). Vì v y ng i ta đ a ra m t đ i l ng đ c tr ng cho số ứ ậ ườ ư ộ ạ ượ ặ ư ự

phân b quang thông nhi u hay ít theo các h ng khác nhau c a nguôngố ề ướ ủ

sáng.

ĐN: “ C ng đ sáng c a 1 ngu n sáng theo m t ph ng nào đó, làườ ộ ủ ồ ộ ươ

l ng quang thông mà ngu n g i đi trong m t đ n v góc kh i n m theoượ ồ ử ộ ơ ị ố ằ

ph ng y”.ươ ấ

Đ n v đo là ơ ị candera vi t t t là ế ắ cd

1 candera =

steradian1

lumen1

+ Khái ni m v :ệ ề đ ng cong phân b c ng đ sáng c a đènườ ố ườ ộ ủ

Đ th n ti n cho thi t k chi u sáng, thông th ng các nhà ch t o bóngể ậ ệ ế ế ế ườ ế ạ

đèn th ng đ a ra các bi u đ phân b c ng đ sáng theo các h ngườ ư ể ồ ố ườ ộ ướ

khác nhau trong không gian. Tuy nhiên cùng m t ki u đèn l i đ c thi t kộ ể ạ ượ ế ế

v i nhi u kích c v công su t khác nhau m c dù chung v n cùng m t cóờ ề ỡ ề ấ ặ ẫ ộ

m t qui lu t phân b c ng đ sáng. Chính vì v y các tài li u thi t kộ ậ ố ườ ộ ậ ệ ế ế

chi u sáng l i xây d ng bi u đ chi u sáng c a đèn qui c có quangế ạ ự ể ồ ế ủ ướ

thông là 1000 lm cho các ki u lo i đèn. (HV)ể ạ

5) Đ r i:ộ ọ E

Đ đánh giá đ chi u sáng c a m t ngu n sáng lên m t b m t c a m tể ộ ế ủ ộ ồ ộ ề ặ ủ ộ

v t b t kỳ, ng i ta đ a ra khái ni m v đ r i. Th c ch t là l ng quanậ ấ ườ ư ệ ề ộ ọ ự ấ ượ

thông (m t đ quang thông trên b m t c a m t v t).ậ ộ ề ặ ủ ộ ậ

ĐN: “ Đ r i c a m t m t là ph n quang thông ộ ọ ủ ộ ặ ầ đ nế trên m t đ n v di nộ ơ ị ệ

tích c a m t đó”.ủ ặ

0 0 0 0

R90

= 1st

[lux] vi t t t là lx.ế ắ

1lux = 1lm/1m2

6) Tính ch t quang h c c a v t:ấ ọ ủ ậ

Năng l ng b c x đi đ n b m t c a v t đ c chi u sáng s g m baượ ứ ạ ế ề ặ ủ ậ ượ ế ẽ ồ

ph n: + Ph n b v t ph n x l i; + ph n b v t h p thu và m t ph n khácầ ầ ị ậ ả ạ ạ ầ ị ậ ấ ộ ầ

s đi xuyên qua v t. V i các lo i v t ch t khác nhau t l này s khácẽ ậ ớ ạ ậ ấ ỷ ệ ẽ

nhau, m c dù t ng các b c x này v n không đ i theo đ nh lu t b o toànặ ổ ứ ạ ẫ ổ ị ậ ả

năng l ng.ượ

τρα

wwww ++=

Trong đó: W - năng l ng chi u t i v t.ượ ế ớ ậ

- năng l ng b v t h p th .ượ ị ậ ấ ụ

- năng l ng b v t ph n x l i.ượ ị ậ ả ạ ạ

- năng l ng đi xuyên qua v t.ượ ậ

Đ đánh giá tính ch t quang h c khác nhau c a v t. Ng i ta đ a ra cácể ấ ọ ủ ậ ườ ư

h s đ c đánh giá b ng t s gi a các năng l ng và t ng năng l ngệ ố ượ ằ ỷ ố ữ ượ ổ ượ

nh n đ c t v t.ậ ượ ừ ậ

H s h p th : ệ ố ấ ụ

H s ph n x : ệ ố ả ạ

H s xuyên qua ệ ố

Các h s trên có liên h v i nhau thông qua h th c sau:ệ ố ệ ớ ệ ứ

1=++

τρα

7) Đ r i tiêu chu n:ộ ọ ẩ Etc

Căn c vào tính ch t công vi c, vào đi u ki n đ m b o s c kho c a côngứ ấ ệ ề ệ ả ả ứ ẻ ủ

nhân, vào kh năng cung c p đi n c a m i n c ả ấ ệ ủ ỗ ướ

→

Ban b nh ng tiêuố ữ

chu n v đ r i tiêu chu n cho các lo i hình công vi c khác nhau (B ngẩ ề ộ ọ ẩ ạ ệ ả

10-3; 10-4) là tiêu chu n đ r i c a n c ta.ẩ ộ ọ ủ ướ

Khi thi t k c n ph i căn c vào các tiêu chu n đó đ tính toán.ế ế ầ ả ứ ẩ ể

Trong th c t v n hành xu t hi n b i, b hóng, khói … có th bám vàoự ế ậ ấ ệ ụ ồ ể

bóng đèn, làm gi m quang thông c a đèn. Vì v y khi thi t k chi u sángả ủ ậ ế ế ế

c n ph i tăng thêm tiêu chu n đ r i b ng cách nhân nó v i các h s dầ ả ẩ ộ ọ ằ ớ ệ ố ự

tr ghi trong b ng (10-5).ữ ả

10.5 Thi t k chi u sáng:ế ế ế

1) nh ng s li u ban đ u:ữ ố ệ ầ

Công vi c thi t k tr c tiên là ph i thu th p các s li u ban đ u bao g m:ệ ế ế ướ ả ậ ố ệ ầ ồ

+ M t b ng c a PX, m t b ng XN, v trí các máy móc trong PX.ặ ằ ủ ặ ằ ị

+ M t c t c u PX, XN c a nhà x ng ặ ắ ả ủ ưở

→

t đó n đ nh đ cao treo đèn.ừ ấ ị ộ

+ Đ c đi m c a qui trình công ngh (m c chính xác c a các lo i hình côngặ ể ủ ệ ứ ủ ạ

vi c đang có trong PX,XN. Đ l n c a v t c n quan sát, m c đ c n phânệ ộ ớ ủ ậ ầ ứ ộ ầ

bi t m u s c ..v.v…) ệ ầ ắ

→

Xác đ nh các tiêu chu n v đ r i c n thi t choị ẩ ề ộ ọ ầ ế

các khu v c thi t k .ự ế ế

2) Cách b trí đèn:ố

Cách b trí và l p đ t đèn là công vi c ti p theo trong ph n thi t k chi uố ắ ặ ệ ế ầ ế ế ế

sáng, nó ph thu c vào nhi u y u t khác nhau c a khu v c s n xu t, nhụ ộ ế ế ố ủ ự ả ấ ư

đ cao c a nhà x ng, nhà x ng có tr n ho c không có tr n, nhà x ngộ ủ ưở ưở ầ ặ ầ ưở

có c u tr c hay không có c u tr c..v.v… Ph n d i đây ch đ c p đ nầ ụ ầ ụ ầ ướ ỉ ề ậ ế

vi c b trí đèn cho hình th c chi u sáng chung vì hình th c này s d ngệ ố ứ ế ứ ử ụ

nhi u đèn. V n đ là ph i xác đ nh đ c m t cách h p lý nh t v trí t ngề ấ ề ả ị ượ ộ ợ ấ ị ươ

đ i gi a các đèn v i nhau, gi a các đèn v i tr n nhà, gi a các d y đèn v iố ữ ớ ữ ớ ầ ữ ẫ ớ

t ng. Vì các y u t này nh h ng tr c ti p đ n đ r i c a m t đ cườ ế ố ả ưở ự ế ế ộ ọ ủ ặ ượ

chi u sáng ế

B trí đèn:ố

Ng i ta đã ch ng minh đ c r ng n u b trí đèn nh s đ a) thì hi uườ ứ ượ ằ ế ố ư ơ ồ ệ

qu cao nh t n u Lả ấ ế a = Lb. Còn s đ b) thì L ở ơ ồ b =

La hi u qu caoệ ả

nh t.ấ

Trong th c t vi c b trí đèn còn ph thu c vào h th ng xà ngang c aự ế ệ ố ụ ộ ệ ố ủ

nhà x ng nên các kho ng cách trên c g ng tuânth đ c là t t nh t.ưở ả ố ắ ủ ượ ố ấ

Kho ng cách t cách đ y đèn đ n t ng bao quanh nên đ c gi trongả ừ ẫ ế ườ ượ ứ

ph m vi:ạ

l = (0,3

0,5).L

a) B trí đèn theo hình ch nh tố ữ ậ b) B trí đèn theo hình thoiố

Trong đó: l – kho ng cách t d y đèn đ n t ng bao quanh.ả ừ ẫ ế ườ

L – kho ng cách gi a các d y đèn.ả ữ ẫ

Đ cao treo đèn:ộ Đ cao treo đèn đ c đ c tính t tâm c a bóng đènộ ượ ượ ừ ủ

đ n b m t công tác (HV).ế ề ặ

3) Tính toán chi u sáng:ế

Sau khi đã nghiên c u ch n ph ng án và qui cách b trí đèn, lo i đèn taứ ọ ươ ố ạ

ti n hành tính toán chi u sáng. Th c ch t là xác đ nh công su t c a cácế ế ự ấ ị ấ ủ

đèn đ đ t đ c các tiêu chu n đã ch n. N i dung chính c a ph ng phápể ạ ượ ẩ ọ ộ ủ ươ

tính công su t chi u sáng bao g m:ấ ế ồ

+ Căn c vào Eứtc đã ch n phù h p v i t ng lo i công vi c trong phânọ ợ ớ ừ ạ ệ

x ng. ưở

→

tính t ng công su t chi u sáng, công su t cho t ng đèn, sổ ấ ế ấ ừ ố

l ng bóng đèn..ượ

+ Ki m tra đ r i th c t . N u khu v c thi t k chi u sáng có yêu c u caoể ộ ọ ự ế ế ự ế ế ế ầ

v ánh sáng thì sau khi tính toán công su t chi u sáng, ch n công su t cề ấ ế ọ ấ ụ

th cho các đèn s d ng, thì công vi c cu i cùng c a thi t k chi u sáng làể ử ụ ệ ố ủ ế ế ế

tính toán ki m tra. N i dung chính c a công vi c này là chúng ta ph i xácể ộ ủ ệ ả

đ nh đ c đ r i t i thi u (Eị ượ ộ ọ ố ể min) và đ r i tôia đa (Eộ ọ max). sau đó tính toán hệ

s đi u hoà.ố ề

max

min

T l qui đ nh (Theo qui ph m)ỷ ệ ị ạ

Các ph ng pháp tính toán công su t chi u sáng g m m t s ph ngươ ấ ế ồ ộ ố ươ

pháp chính:

•Ph ng pháp su t ph t i chi u sáng.ươ ấ ụ ả ế

•Ph ng pháp quang thông.ươ

•Ph ng pháp đi m.ươ ể

a) Ph ng pháp su t ph t i chi u sáng:ươ ấ ụ ả ế đây là ph ng pháp g n đúngươ ầ

d a trên kinh nghiêm th t k v n hành th c t , ng i ta t ng k t l i đ cự ế ế ậ ự ế ườ ổ ế ạ ượ

su t ph t i chi u sáng cho m t s khu v c làm vi c đ c thù trên m t đ nấ ụ ả ế ộ ố ự ệ ặ ộ ơ

v di n tích s n xu t. Chung ta n u bi t đ c di n tích c n tính toán chi uị ệ ả ấ ế ế ượ ệ ầ ế

sáng có th nhanh chóng xác đ nh đ c công su t c n cho chi u sángể ị ượ ấ ầ ế

theo công th c sau:ứ

SpP 0cs .=

Trong đó: p0 - su t ph t i chi u sáng [W/mấ ụ ả ế 2] tra b ng.ả

S [m2] – di n tích c n tính toán chi u sáng (di n tích m t b ng nhàệ ầ ế ệ ặ ằ

x ng).ưở

Ph ng pháp v a nêu ch dùng đ c l ng trong vi c d ki n ph t iươ ừ ỉ ể ướ ượ ệ ự ế ụ ả

ho c dùng cho nh ng n i có yêu c u không cao v thi t k chi u sáng.ặ ư ớ ầ ề ế ế ế

Ph ng pháp ươ quang thông và ph ng pháp đi mươ ể là nh ng ph ng phápữ ươ

chính đ tính toán chi u sáng cho nh ng n i có yêu c u cao v chi uể ế ữ ơ ầ ề ế

sáng. Hai ph ng pháp này d a trên tinh th n chính sau: Đ r i nh nươ ự ầ ộ ọ ậ

đ c t b t k m t b m t nào cũng bao g m có hai ph n:ượ ừ ấ ể ộ ề ặ ồ ầ

E = Et + Ep

Trong đó: Et - là đ r i nh n tr c ti p t các ngu n sáng.ộ ọ ậ ự ế ừ ồ

Ep - là đ r i nh n đ c gián ti p t các v t ph n x . ộ ọ ậ ượ ế ừ ậ ả ạ

+ Nhóm ph ng pháp ươ quang thông ch y u quan tâm đ n đ r i nh nủ ế ế ộ ọ ậ

gián ti p qua các v t ph n x l i. Th ng đ c áp d ng cho TK chi uế ậ ả ạ ạ ườ ượ ụ ế

sáng trong nhà, cs h i tr ng, phòng h p v.v… n i mà s l ng bóng đènộ ườ ọ ơ ố ượ

có quá nhi u và v t ph n x ánh sáng l i đáng k .ề ậ ả ạ ạ ể

+ Nhóm ph ng pháp ươ đi mể thì ng c l i ch quan tâm đ n ph n đ r iượ ạ ỉ ế ầ ộ ọ

nh n tr c ti p t các đèn. Th ng đ c dùng cho vi c thi t k chi u sángậ ự ế ừ ườ ượ ệ ế ế ế

ngoài tr i ho c các đ ng hâm ng m, n i mà các v t ph n x quá ít ho cờ ặ ườ ầ ơ ậ ả ạ ặ

v i h s ph n x quá th p. Ph n d i đây s trính b y chi ti t t ngớ ệ ố ả ạ ấ ầ ướ ẽ ầ ế ừ

ph ng pháp.ươ

10.6 Tính toán chi u sáng theo ph ng pháp h s sế ươ ệ ố ử

dung quang thông:

Nh ph n trên đã trình b y ph ng pháp này ch y u đ c áp d ng đư ở ầ ầ ươ ủ ế ượ ụ ể

tính toán chi u sáng trong nhà. Theo ph ng pháp này toàn b quangế ươ ộ

thông phát ra t các đèn (Fừ

dèn) ch có m t s nào đó đ n đ c b m t c aỉ ộ ố ế ượ ề ặ ủ

di n tích c n TK-CS ta g i là ph n quang thông h u íc (Fệ ầ ọ ầ ữ hu íc). T đó ta cóừ

h s s d ng quang thông đ c xác đ nh theo bi u th c sau:ệ ố ử ụ ượ ị ể ứ

0den

uÝch

sd Fn

∑

∑

Trong đó:

Fhuu íc ho c Fặ

- T ng quang thông chi u t i di n tích s n xu t.ổ ế ớ ệ ả ấ

den - T ng quang thông pháp ra c a t t c các đèn.ổ ủ ấ ả

F0 - Quang thông phát ra t 1 đèn (gi thi t khu v c cs ch s d ng m từ ả ế ự ỉ ử ụ ộ

lo i bóng đèn).ạ

n - T ng s bóng đèn s d ng.ổ ố ử ụ

Ksd - H s s d ng quan thông.ệ ố ử ụ

hc – Kho ng cách t tr n đ n đèn.ả ừ ầ ế

h - Đ cao c a m t làm vi c.ộ ủ ặ ệ

H - Đ cao treo đèn.ộ

Quan h gi a H, L có quan h h p ệ ữ ệ ợ

lý. Trong các s tay th ng cho:ổ ườ

B n thân h s s d ng quang thông là tham s ph thu c vào nhi u y uả ệ ố ử ụ ố ụ ộ ề ế

t khác nhau (vào cách b trí đèn, vào lo i đèn, vào h s ph n x c aố ố ạ ệ ố ả ạ ủ

tr n, n n, t ng và các v t xung quanh). Tuy nhiên v i m t s tham s phầ ề ườ ậ ớ ộ ố ố ụ

thu c bi t tr c nh lo i đèn, cách b trí cùng h s ph n x c a tr n,ộ ế ướ ư ạ ố ệ ố ả ạ ủ ầ

t ng, n n thì ng i ta có th xác đ nh đ c h s Kừ ề ườ ể ị ượ ệ ố sd b ng các ph ngằ ươ

pháp th c nghi m. Trong th c t ng i ta xây d ng b ng tra Kự ệ ự ế ườ ự ả sd theo (lo iạ

đèn,

;

tr;

n ..).

M t khác ta có th xác đ nh đ c t ng l ng quan thông c n thi tặ ể ị ượ ổ ượ ầ ế

cho đi n tích s n xu t theo công th c:ệ ả ấ ứ

= Kdtr. Etb . S

Etb - đ r i trung bình [lx].ộ ọ

S - di n tích c n TK-CS [mệ ầ 0].

Kdtr – h s d tr tính đ n vi c bám b i b n vào bóng đèn khi l p đ t.ệ ố ự ữ ế ệ ụ ẩ ắ ạ

Thông th ng trong các tài li u chi u sáng ng i ta chi cho tr cườ ệ ế ườ ướ

Emin (b ng tra). Tuy nhiên gi a Eả ư min và Etb có quan h ph thu c và phệ ụ ộ ụ

thu c vào cách b trí đèn (vào kho ng cách g a các d y đèn và đ caoộ ố ả ữ ẫ ộ

treo đèn. Trong th c t z=Eự ế min/Etb ph thu c vào L/H và thông th ng z=0,8ụ ộ ườ

1,4. T đó n u ta đã b trí đèn r i thì t L/H có th tra đ c z ừ ế ố ồ ừ ể ượ

→

Etb = Emin /z; đi u đó cũng có nghĩa là ta có th xác đ nh đ c quang thôngề ể ị ượ

c n thi t cho m i bóng đèn.ầ ế ỗ

dtr

0Knz

SEK

F..

.. min

Ngoài ra n u bi t đ c Fế ế ượ 0 chúng ta có th tìm đ c lo i bóng đèn th c tể ượ ạ ự ế

c n s d ng ầ ử ụ

→

tra bóng đèn (P0 ; Udm).

0cs PnP .=

Tr ng h p n u chúng ta ch a b trí đèn tr c t c là ta ch a bi t tr c nườ ợ ế ư ố ướ ứ ư ế ướ

(s l ng bóng đèn). Thì chúng ta cũng có th xác đ nh đ c t ng quangố ượ ể ị ượ ổ

thông c n thi t cho khu v c c n TK-CS theo công th c sau:ầ ế ự ầ ứ

dtr

0Kz

SEK

FnF .

.min

∑

Sau đó n u ta ch n m t lo i bóng đèn c th có trên th tr ng ế ọ ộ ạ ụ ể ị ườ

→

Đèn (P0 ;

F0; Udm), trên c s đó ta có s l ng bóng đèn c n thi t cho khu v c c nơ ở ố ượ ầ ế ự ầ

TK-CS:

sd0

dtr

KFz

SEK

n..

.. min

Chú ý : H s s d ng quang thông có th tra đ c t các b ng tra:ệ ố ử ụ ể ượ ừ ả

Ksd = f (lo i đèn; ạ

;

tr nầ;

t ngườ ;

n nề )

Trong đó

- đ c g i là ch s hìng d ng c a căn phòng. Nó đ c xácượ ọ ỉ ố ạ ủ ượ

đ nh theo chi u dài, chi u r ng c a căn phòng và đ cao treo đèn.ị ề ề ộ ủ ộ

).(

baH

Trong đó: a, b - chi u dài và chi u r ng c a căn phòng c n TH-CS.ề ề ộ ủ ầ

H - là đ cao treo đèn.ộ

Trình t tính toán theo ph ng pháp h s s d ng quang thông:ự ườ ệ ố ử ụ

10.7 Tính toán chi u sáng theo ph ng pháp đi m:ế ươ ể

Trong ph ng pháp này nh ph n trên đã gi i thi u chúng ta ch quanươ ư ở ầ ớ ệ ỉ

tâm đ n đ r i chi u tr c ti p t các đèn t i và vì v y chúng ta s tính đế ộ ọ ế ự ế ư ớ ậ ẽ ộ

r i t m t đèn đ n m t di n tích ds (t i đi m A) nh HV.ọ ừ ộ ế ộ ệ ạ ể ư

Xác đ nh đ r i c a đèn t i m t đi m:ị ộ ọ ủ ớ ộ ể

T khái ni m v góc kh i ta có dS=Rừ ệ ề ố 2.d

. Tuy nhiên ph n di n tích trongầ ệ

(HV) c a chúng ta không n m th ng góc v i tia t i. Mà pháp tuy n c a nóủ ằ ẳ ớ ớ ế ủ

t o v i tia t i m t góc ạ ớ ớ ộ

và vì v y ph n di n tích vuông góc v i tia t i th cậ ầ ệ ớ ớ ự

ch t s là:ấ ẽ

cos

.dR

Măt khác l ng quang thông t đèn g i t i di n tích dS theo h ng ượ ừ ử ớ ệ ườ

có

th xá đ nh theo bi u th c:ể ị ể ứ

- Góc t o b i pháp tuy n c a dSạ ở ế ủ

v i tia t i.ớ ớ

- Góc t o b i đ ng th ng đ ngạ ở ườ ẳ ứ

v i tia t i.ớ ớ

R - Kho ng cách t đèn t i điêm A.ả ừ ớ

H - Đ cao treo đèn.ộ

Giáo trình cung cấp điện 11

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi