Giáo Trình Đo Đạc Lâm Nghiệp Phần 2: Hướng Dẫn Chi Tiết

Chưng 2 CƠ S TOÁN HC TRONG O C

2.1. TÍNH TOÁN TRONG O C

2.1.1. Sai s$ trong "o "#c

2.1.1. Khái nim sai s và ý ngha

Khái nim v sai s

Trong o c khi i xác nh v trí tương quan ca các im trên mt t ta phi tin

hành o các i lưng cn thit. Các i lưng o là khong cách, chênh cao gi!a hai

im, gc gi!a hai hưng..v..v..  xác nh ưc các i lưng ó phi dùng các dng

co tin hành o theo mt phương pháp xác nh.

Nu gi X là giá tr "Tht" cn tìm ca i lưng cn o. Trong quá trình o thu

ưc kt qu là D. Kt quo D này có th gn bng, c-ng có th bng X. Như vy gi!a

giá tr cn tn và kt quo tn ti quan h:

X - D = ± >

Trong ó: ± > là sai s th#c ca các kt quo D.

Giá tr th#c X là i tưng cn tn, trên th#c t khi o ch$ thu ưc các kt qu o D.

Vy mun tìm giá tr th#c X thì ta cn tìm cách làm cho h s E là nh nht.

Trong o c ta thư&ng bt gp hai cách o: o tr#c tip và o gián tip. o tr#c tip

mt i lưng là so sánh nó vi i lưng ơn v bng cách t tr#c tip i lưng ơn v

vào i lưng o. Ví d: Dùng thưc thép o tr#c tip  dài các on thng trên mt t.

Còn o gián tip là xác nh các giá tr ca i lưng cn o thông qua vic o tr#c

tip các i lưng khác. Ví d: o  dài mt cnh trong mt tam giác ta có th xác nh

nh& vào o hai góc và mt cnh khác ca tam giác o.

• Nguyên nhân gây ra sai s Khi o nhiu ln mt i lưng nào ó như ư&ng kính hoc

chiu cao cây chng hn, ngư&i ta thy kt qu nhn ưc ca i lưng o gi!a các ln

o không ging

nhau, iu ó chng t trong kt quo có sai s. Qua nghiên cu và tìm hiu ngư&i ta

thy có ba nguyên nhân chính là gây nên sai so c:

Do dng co: Mt trong các nguyên nhân làm cho kt quo khác nhau là do dng

co vì công ngh ch to các công có ch$ t n  chính xác nht nh.

Do ngưi o: Kh nng giác quan ca con ngư&i có hn, nên khi t dng co

không úng v trí, c sai kt qu...hoc do mt sơ xut nào ó ca ngư&i o d.n ti kt

quo có s# sai s.

Do iu kin bên ngoài: Bao gm nhit ,  'm, gió nh!ng yu t này thay i

trong quá trình o làm cho kt quo có s# sai s.

Như vy nhìn chung khi o mt i lưng nào ó nhiu ln chúng ta nhn ưc các

giá tr khác nhau do "iu kin o". Vn  là t kt qu  làm th nào  nhn ưc các

giá tr tin cy nht ca i lưng o, ng th&i ánh giá ưc  chính xác ca  tin cy

ó

• Ý ngh"a ca vic nghiên cu sai s trong o c

Trong bt k2 mt phép o nào ó u có cha sai s nht nh, vic nghiên cu

nh!ng sai s này có ý ngh"a vô cùng quan trng trong công tác o c bi:

-Hn ch ưc ti a nh!ng phép o cha sai s ln, c bit do sai lm.

-ánh giá ưc cht lưng kt quo, ây là mt thông s k) thut quan trng ca o

c.

-L#a chn phương pháp o hp lý m bo  chính xác cho phép, ít tn th&i gian,

công sc ca ngư&i o.

2.1.1.2. Phân loi sai s

2.1.1.2.1. Sai l!m

ây là nh!ng sai s có giá tr tuyt i ln nguyên nhân gây ra sai lm là do s# sơ

sut, s# không chú ý ca ngư&i làm công tác. Sai s này thư&ng có tr s rt ln, sai s này

rt d% phát hin nu chúng ta o mt i lưng nào  mt s ln nht nh. Nu kt quo

các sai s này chúng ta nht thit phi loi nó ra khi dãy phép o. Kim tra tr#c tip có

ngh"a là chúng ta o li i lưng ó v.n theo phương pháp c- Kim tra gián tip ngh"a là

o li i lưng ó bng mt phương pháp khác c lp vi phương pháp trưc ây là

cách nên dùng hơn c.

Ví d: o on ư&ng dài 100 m bng thưc 20 mà Ngư&i o phi o 5 ln, nhưng

khi nh li nh nhm o có 4 ln làm cho kt quo on ư&ng ch$ dài 80m.

2.1.1.2.2. Sai s h thng

Nguyên nhân gây ra sai s h thng thư&ng là do dng co, ngoài ra còn có th do

ngư&i o hoc dng c bên ngoài.

c im ca sai s này là giá tr và du ca nó không i trong sut quá trình o.

Sai s này có th khc phc ưc nu chúng ta tìm ra nguyên nhân. ây c-ng là loi

sai s cn loi b trong dãy phép o. Nói chung, chúng ta có th bit ưc nguyên nhân và

giá tr ca các sai s h thng. Do vy ch$ cn loi tr hoc làm gim nh hưng ca

chúng khi kt quo bng cách: tính toán, hiu ch$nh vào kt quo (chng hn kim

nghim thưc khi o dài); dùng phương pháp o thích hp. Ví d: o ng kính gi!a hai

ln o khi o góc

Ví d: Dùng loi thưc dài 30 m  o dài mt on thng, nhưng th#c t toàn b

chiu dài thưc ch$ có 29,90 m. Nu dùng thưc này o  dài mt on ư&ng nào ó thì

m1i ln o s, thiu 0, 1 m do thưc. c bit nu o nhiu on thì sai s s, càng ln ó

chính là sai s h thng do thưc.

2.1.1.2.3. Sai s ng,u nhiên

Sai s này gây ra do nhiu nguyên nhân như ngư&i o, dng co và iu kin ngoi

cnh ây là loi sai s có giá tr nh có tr s và du thay i trong quá trình o. Như vy

ây là loi sai s không th loi b ưc trong phép o. ây c-ng chính là i tưng xem

xét ca sai s trong o c, tuy nhiên khi tin hành vi mt s lưng ln các phép o sau

ó tìm và biu di%n tương quan gi!a s ln xut hin vi giá tr ca sai s. Chúng ta s,

nhn ưc các tính cht ca sai s ngâu nhiên như sau:

Sai s ng.u nhiên có giá tr càng nh (giá tr tuyt i) thì s ln xut hin càng

nhiu.

Sai s ng.u nhiên âm và dương có tr s tuyt i bng nhau thì s ln xut hin gn

bng nhau.

Sai s ng.u nhiên không vưt quá

mt gii hn nht nh, gii hn này ưc quy

nh bi dng co và phương pháp ó.

Tr trung bình ca các sai s ng.u nhiên có xu hưng tin ti 0 khi s phép do tin

n vô cùng (? ).

Ví d: Khi o cnh u thưc có th t úng v trí, c-ng có th t sai v trí (trưc

hoc sau v trí). Khi o thưc b võng, nhưng võng ít hay nhiu ph thuc vào l#c kéo

thưc khi o.  giãn ca thưc b thay i khi nhit  không khí thay i. Nh!ng thay

i trên là ng.u nhiên vì vy khi nh hưng n kt quo c-ng là ng.u nhiên.

Chú ý: Trong sai s ngâu nhiên ngư&i ta v.n thy có quy lut nht nh. Ví d: Tung

mt ng xu cân i ng cht nhiu ln thì s ln xut hin mt sp và mt ng(a gn như

bng nhau.

Tóm li: Sai s tính toán hoàn toàn có th loi b ưc bng cách chn s l@ thích

hp và phương pháp tính hp lý Trong sai so có sai lm, sai s h thng và sai s ng.u

nhiên. Sai lm là loi sai s không th chp nhn ưc, phi tìm mi bin pháp phát hin

và loi b. Khi k) thut o c ngày càng phát trin thì sai s h thng c-ng dn ưc hn

ch và loi b nu chúng ta bit ưc quy lut tác ng ca tng nguyên nhân ti kt

quo. Còn sai s ng.u nhiên là sai s không gì loi b ưc, nhưng nu trong kt quo

không cha sai lm và sai s h thng thì hoàn toàn yên tâm, dùng phương pháp s bình

phương nh nht làm gim nh sai s trong kt qu sau tính toán bình sai và tìm ưc kt

quáng tin cy nht.

Trong o c mun hn ch sai s ng.u nhiên ta cn tin hành o nhiu ln trong

nh!ng iu kin khác nhau nht nh ri ly kt qu trung bình ca chúng.

2.1.1.3. Mt s phương phát ánh giá  chính xác kt quo

2.1.1.3.1. Sai s trung bình (s)

Gi s(o mt i lưng nào ó n ln ưc các kt qu là l1, l2, ln… Tr tht ca i

lưng o kí hiu là X. Khi ó nu kí hiu sai s ng.u nhiên th#c là 5i thì:.

5i = X - li ngh"a là sai s th#c bng tr th#c tri tro

 ánh giá  chính xác ca dãy kt quo này ngư&i ta thư&ng dùng sai s trung

bình cng Thư&ng ưc kí hiu là s và ưc tính theo công thc sau

Trong ó: s: Sai s trung bình cng 5i: Sai s ng.u nhiên

n: S ln

o Ví d:

Hai t A và B cùng o mt on thng ưc các kt qu có cha nh!ng

sai s tht như sau: T A có dãy sai s tht là +5, -6, -8, +9, -10, +12, +13 T B có dãy sai

s tht là: -3, +4, +5, -8, +lo, -15, -18 Mun bit kt quo ca t nào chính xác hơn

ta phi tính sai s trung bình s

GIÁO TRÌNH ĐO ĐẠC LÂM NGHIỆP PHẦN 2

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi