Kinh nghiệm quốc tế về nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và rút ra một số bài học cho tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam

Trách nhiệm xã hội (TNXH) của doanh nghiệp ngày càng được thừa nhận là một công cụ chính sách trọng yếu nhằm thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh. Mặc dù việc thực hiện TNXH mang lại nhiều lợi ích rõ rệt như cải thiện hình ảnh thương hiệu, tăng cường mối quan hệ khách hàng và nâng cao hiệu quả kinh doanh, thực tế triển khai lại rất đa dạng giữa các quốc gia và doanh nghiệp. Tại Việt Nam, khái niệm TNXH đã được biết đến song việc áp dụng còn hạn chế, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực du lịch. Nghiên cứu này nhằm mục đích tìm hiểu kinh nghiệm thành công từ các quốc gia như Liên minh châu Âu, New Zealand và Thái Lan, từ đó rút ra các bài học giá trị, áp dụng phù hợp cho bối cảnh Việt Nam, đặc biệt là tỉnh Quảng Ninh.

Các nhà hoạch định chính sách, quản lý doanh nghiệp (đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành du lịch), nhà nghiên cứu và sinh viên quan tâm đến trách nhiệm xã hội doanh nghiệp và phát triển bền vững.

Nghiên cứu này đã phân tích sâu sắc kinh nghiệm quốc tế về việc nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, đặc biệt tập trung vào bối cảnh các quốc gia như Liên minh châu Âu (EU), New Zealand và Thái Lan. Tóm tắt chỉ ra rằng, mặc dù TNXH mang lại nhiều lợi ích chiến lược như phát triển bền vững, nâng cao uy tín và hiệu quả kinh doanh, cách thức triển khai lại có sự khác biệt rõ rệt. EU đã chuyển từ tiếp cận tự nguyện sang bắt buộc, đồng thời hỗ trợ thông qua giáo dục và yêu cầu báo cáo minh bạch cho các công ty lớn. New Zealand áp dụng cách tiếp cận tự nguyện, dựa trên thị trường và văn hóa, với sáng kiến “Tiaki Promise” nhằm chuẩn hóa TNXH trong ngành du lịch và hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trong khi đó, Thái Lan lại nổi bật với mô hình TNXH dựa trên nền tảng văn hóa Phật giáo và triết lý “kinh tế vừa đủ”, được hỗ trợ bởi các chính sách khuyến khích và giải thưởng, tạo nên môi trường tự nguyện và bền vững. Từ những phân tích này, bài viết đã rút ra năm bài học kinh nghiệm quan trọng cho Việt Nam và tỉnh Quảng Ninh. Thứ nhất, cần nhận thức rõ TNXH là một chiến lược dài hạn chứ không phải hoạt động từ thiện ngắn hạn. Thứ hai, việc lựa chọn cách tiếp cận TNXH phải phù hợp với bối cảnh chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa địa phương; ví dụ, một tiếp cận mềm dẻo dựa trên văn hóa có thể phù hợp với Việt Nam. Thứ ba, khuyến khích các doanh nghiệp tích hợp TNXH vào chiến lược kinh doanh tổng thể. Thứ tư, cần xây dựng cơ chế và thể chế hỗ trợ rõ ràng, đặc biệt là các chính sách ưu đãi tài chính và các chương trình đào tạo cho doanh nghiệp. Cuối cùng, tăng cường liên kết và hợp tác giữa các doanh nghiệp, chính quyền và cộng đồng để lan tỏa hiệu quả TNXH. Những bài học này có giá trị ứng dụng cao trong việc định hướng các chính sách và hoạt động nhằm thúc đẩy TNXH, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch tại tỉnh Quảng Ninh.