Kinh tế môi trường (Field & Olewiler) - Chương 13: Giấy phép phát thải có thể chuyển nhượng

Chia sẻ: Money Money | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:13

0
38
lượt xem
7
download

Kinh tế môi trường (Field & Olewiler) - Chương 13: Giấy phép phát thải có thể chuyển nhượng

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trong chương này chúng ta sẽ xét một cách tiếp cận chính sách mang yếu tố khuyến khích kinh tế được thiết kế ra để hoạt động theo kiểu phi tập trung hóa. Thay vì trao tất cả mọi việc cho một cơ quan quản lý công cộng hoạt động theo hướng tập trung, công cụ này hoạt động theo hướng phân quyền cho các cơ sở thông qua tác động thị trường qua lại của chính những đối tượng xả thải đó. Công cụ này được gọi là hệ thống giấy phép phát thải có thể chuyển nhượng (TDP).

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Kinh tế môi trường (Field & Olewiler) - Chương 13: Giấy phép phát thải có thể chuyển nhượng

CHƯƠNG 13<br /> <br /> GIẤY PHÉP PHÁT THẢI CÓ THỂ<br /> CHUYỂN NHƯỢNG<br /> Thuế phát thải đòi hỏi các nhà chức trách phải định ra một mức thuế, theo dõi hoạt động<br /> của từng đối tượng xả thải, và rồi thu thuế. Chủ yếu đó là mối quan hệ tương tác giữa đối<br /> tượng xả thải và nhà chức trách, và ta có thể dự kiến được mối quan hệ này cũng mang tính<br /> chất đối nghịch như trong bất cứ một hệ thống thuế khóa nào khác. Trong chương này<br /> chúng ta sẽ xét một cách tiếp cận chính sách mang yếu tố khuyến khích kinh tế được thiết<br /> kế ra để hoạt động theo kiểu phi tập trung hóa. Thay vì trao tất cả mọi việc cho một cơ<br /> quan quản lý công cộng hoạt động theo hướng tập trung, công cụ này hoạt động theo<br /> hướng phân quyền cho các cơ sở thông qua tác động thị trường qua lại của chính những<br /> đối tượng xả thải đó. Công cụ này được gọi là hệ thống giấy phép phát thải có thể<br /> chuyển nhượng (TDP).<br /> <br /> NGUYÊN TẮC CHUNG<br /> Một giấy phép phát thải có thể chuyển nhượng tạo ra quyền phát thải lượng<br /> chất thải nhất định mà quyền này có thể chuyển nhượng được.<br /> Trong một hệ thống giấy phép phát thải có thể chuyển nhượng (TDP), một kiểu quyền sở<br /> hữu mới được phát sinh. Kiểu quyền sở hữu này gồm có một giấy phép được xả thải. Mỗi<br /> giấy phép cho phép người nắm giữ được quyền thải một đơn vị chất thải (tính bằng<br /> kilôgram, tấn, hay bất cứ một đơn vị đo lường nào ghi trong tờ giấy phép). Như vậy ai nắm<br /> giữ quyền này thông thường sẽ có trong tay một số những giấy phép như vậy tại mỗi thời<br /> điểm. Nếu một đối tượng xả thải có 100 giấy phép chẳng hạn, thì đối tượng này sẽ có<br /> quyền được thải, trong một khoảng thời gian xác định, một lượng tối đa là 100 đơn vị loại<br /> chất thải đã được chỉ định. Như thế, tổng số giấy phép trong tay của tất cả các đối tượng<br /> quyết định hạn mức tối đa tổng lượng chất thải được phép xả ra. Những giấy phép phát thải<br /> này có thể chuyển nhượng được; bất cứ ai được phép tham gia vào thị trường giấy phép<br /> này đều có thể mua và bán giấy phép với bất cứ giá nào do chính các bên tham gia thỏa<br /> thuận.<br /> Một chương trình TDP thường bắt đầu bằng một quyết định mang tính tập trung về tổng số<br /> giấy phép phát thải được lưu hành. Sau đó những giấy phép này được phân phối cho các<br /> đối tượng xả thải. Cần phải dùng một công thức nào đó để định xem mỗi đối tượng xả thải<br /> sẽ nhận được bao nhiêu giấy phép (chúng ta sẽ quay trở lại vấn đề này sau). Các nhà kinh<br /> tế học tán thành phương án sử dụng hiệu quả xã hội (là điểm thiệt hại biên bằng chi phí<br /> giảm ô nhiễm biên) làm tiêu chí quyết định số lượng giấy phép phát thải. Do đó giấy phép<br /> phát thải hiệu quả xã hội phải thể hiện được tổng lượng phát thải này. Giả sử tổng số giấy<br /> phép nhỏ hơn tổng lượng chất thải hiện hành, một số hoặc tất cả đối tượng xả thải sẽ nhận<br /> được ít giấy phép hơn lượng phát thải hiện tại của họ.<br /> <br /> Barry Field & Nancy Olewiler<br /> <br /> 1<br /> <br /> Ví dụ: Chương trình TDP để giảm khí lưu huỳnh từ nhà máy nhiệt điện<br /> Giả sử có một chương trình TDP quốc gia được thiết lập để giảm lượng khí lưu huỳnh do<br /> một nhóm nhà máy nhiệt điện thải ra. Tổng số lượng chất thải hiện hành là 120.000 tấn lưu<br /> huỳnh một năm, và những nhà hoạch định chính sách quyết định rằng con số này cần phải<br /> được giảm xuống còn 80.000 tấn/năm. Chúng ta hãy xét tình huống của một trong những<br /> nhà máy điện này, và giả sử nhà máy hiện đang thải ra 40.000 tấn lưu huỳnh. Giả sử mỗi<br /> giấy phép cho phép người nắm giữ phát thải tối đa 1.000 tấn lưu huỳnh một năm. Khi bắt<br /> đầu chương trình nhà máy được được giao 30 giấy phép phát thải. Người quản lý nhà máy<br /> có ba khả năng để chọn:<br /> 1. Giảm lượng chất thải xuống tới mức số lượng giấy phép phát thải cho phép ban<br /> đầu, là 30.000 tấn/năm.<br /> 2. Mua thêm giấy phép và xả thải ở mức cao hơn mức được cấp ban đầu; ví dụ mua<br /> thêm 10 giấy phép, như thế lượng chất thải của nhà máy bây giờ sẽ là 40.000 tấn.<br /> Trong trường hợp này nhà máy sẽ không giảm thải từ mức ban đầu.<br /> 3. Giảm lượng chất thải xuống thấp hơn mức 30.000 tấn được cho ban đầu, và đem<br /> bán số giấy phép mà nhà máy không cần đến. Ví dụ nếu giảm lượng phát thải<br /> xuống còn 20.000 tấn, và bán đi 10 giấy phép không cần đến.<br /> Có lẽ khó có thể thấy ngay được rằng việc mua và bán giấy phép giữa những đối tượng gây<br /> ô nhiễm (và có lẽ cả những người khác nữa) sẽ dẫn đến việc phân phối tổng lượng phát<br /> thải theo nguyên tắc cân bằng biên. Hình 13-1 sẽ giúp chúng ta thấy được điểm này. Giả sử<br /> có hai đối tượng cùng thải ra chất thải được hòa lẫn đồng nhất với nhau (chúng ta sẽ xét<br /> đến trường hợp xả chất thải không đồng nhất sau). Biểu đồ (a) thể hiện hàm MAC cho nhà<br /> máy A; biểu đồ (b) là hàm MAC của nhà máy B. Đơn vị để đo lượng phát thải E là ngàn<br /> tấn. Các hàm số MAC như sau:<br /> MACA = 120 – 3EA<br /> MACB = 400 – 5EB<br /> Cho MAC = 0 ta tìm được lượng phát thải ban đầu của mỗi nhà máy khi chưa có kiểm soát<br /> ô nhiễm, E0, ta có:<br /> E0A = 40.000 tấn<br /> E0B = 80.000 tấn<br /> Tổng phát thải sulphur hàng năm E = 120.000 tấn<br /> Bây giờ các nhà chức trách quyết định mức phát thải mục tiêu là 80.000 tấn/năm. Họ ban<br /> hành 80 giấy phép phát thải có thể chuyển nhượng, mỗi giấy phép cho phép phát thải 1.000<br /> tấn/năm. Đây là hệ thống TDP-phát thải. Các giấy phép sau đó được phân bổ cho 2 nhà<br /> máy theo những tiêu chí phân bổ đã được thỏa thuận trước. Chẳng hạn cách phân bổ ở đây<br /> là phân bổ theo tỷ lệ phát thải hiện hành.1 Như vậy ban đầu nhà máy A nhận 30 giấy phép<br /> và B nhận 50 giấy phép. Các nhà máy này sẽ không thể phát thải vượt quá các mức 30.000<br /> tấn và 50.000 tấn trừ phi họ mua bán giấy phép. Sẽ có thị trường mua bán giấy phép?<br /> <br /> 1<br /> <br /> Chúng ta phải làm tròn số để tránh số giấy phép lẻ.<br /> <br /> Barry Field & Nancy Olewiler<br /> <br /> 2<br /> <br /> Nguyên tắc mua bán cơ bản như sau: Nhà máy sẽ giảm phát thải đến một mức nào đó và<br /> bán lượng giấy phép thừa khi giá giấy phép trên thị trường lớn hơn hoặc bằng MAC tại<br /> mức phát thải này. Nhà máy sẽ mua giấy phép nếu giá giấy phép nhỏ hơn hoặc bằng MAC.<br /> Như vậy có thể xem đường MAC là đường cầu của nhà máy đối với giấy phép (nếu mua)<br /> và là đường cung (nếu bán).2 Nếu cạnh tranh, thị trường giấy phép sẽ hoạt động như bất kỳ<br /> thị trường nào khác. Giá và lượng giao dịch cân bằng được xác định bởi cung và cầu.<br /> Hình 13-1: Giấy phép phát thải có thể chuyển nhượng hoạt động như thế nào<br /> 400<br /> <br /> 400<br /> (a)<br /> <br /> (b)<br /> <br /> 200<br /> 150<br /> 120<br /> <br /> d<br /> <br /> 75<br /> a<br /> b<br /> <br /> 0<br /> <br /> 15<br /> <br /> c<br /> <br /> e<br /> <br /> 30<br /> <br /> 40 EA<br /> <br /> Phát thải của nhà máy A<br /> (ngàn tấn SO2)<br /> <br /> 0<br /> <br /> 25<br /> <br /> 50<br /> <br /> 65<br /> <br /> 80 EB<br /> <br /> Phát thải của nhà máy B<br /> (ngàn tấn SO2)<br /> <br /> Nhà máy nào sẽ mua và nhà máy nào sẽ bán? Với MAC khác nhau, sẽ có mua bán và nhà<br /> máy có MAC thấp hơn sẽ bán giấy phép còn nhà máy có MAC cao sẽ mua. Trong hình 131, với mức phân bổ giấy phép ban đầu, nhà máy A có MAC thấp hơn MAC của nhà máy B<br /> (30$ so với 50$). Nghĩa là có khả năng nhà máy A sẽ tăng cường kiểm soát ô nhiễm, dư ra<br /> một số giấy phép và bán cho nhà máy B nếu tiền thu được từ bán giấy phép có thể bù đắp<br /> chi phí giảm ô nhiễm tăng thêm. Nhà máy B muốn mua số giấy phép này nếu tổng số tiền<br /> bỏ ra nhỏ hơn chi phí kiểm soát lượng ô nhiễm này. Chúng ta sẽ thấy điều này qua số liệu<br /> minh họa dưới đây.<br /> Ví dụ số liệu minh họa thị trường giấy phép hoạt động như thế nào: Tính toán lợi ích<br /> từ mua bán giấy phép<br /> 1. Tính lợi ích ròng của A (chi phí tiết kiệm được) nếu giảm lượng phát thải từ 30.000 tấn<br /> xuống 15.000 tấn mỗi năm và bán lượng giấy phép thừa. Nhà máy A được gọi là nhà<br /> cung cấp giấy phép tiềm năng.<br /> Chi phí giảm ô nhiễm biên của A tại mức phát thải 15.000 tấn/năm như sau:<br /> MACA = 120 – 3 (15) = 75$<br /> Diện tích (a+b) trong hình 13-1 thể hiện thay đổi tổng chi phí giảm ô nhiễm biên nếu<br /> giảm phát thải từ 30.000 tấn xuống còn 15.000 tấn. Diện tích a = ½[(30 – 15) (75$<br /> 30)] = 337,5$. Diện tích b = [(30 15) 30$] = 450$. Diện tích (a + b) = 787,5$.<br /> <br /> 2<br /> <br /> Đường cung bán giấy phép của nhà máy sẽ là đường MAC nghịch đảo.<br /> <br /> Barry Field & Nancy Olewiler<br /> <br /> 3<br /> <br /> Nếu nhà máy A bán 15 giấy phép dư cho nhà máy B với giá 75$/giấy phép, số tiền<br /> nhận được sẽ là diện tích (a + b + c) = 1.125$ dưới dạng doanh thu bán giấy phép.<br /> Do đó chi phí tiết kiệm được của nhà máy A là [(a + b + c) – (a + b)] = c = 337,5$.<br /> 2. Tính lợi ích ròng của B (chi phí tiết kiệm được) nếu mua 15 giấy phép của A và tăng<br /> lượng phát thải từ 50.000 tấn lên 60.000 tấn. Nhà máy B được gọi là người mua giấy<br /> phép tiềm năng.<br /> Nhà máy B trả cho A 75$/giấy phép, như vậy tổng số tiền là 1.125$ (diện tích e trong<br /> hình 13-1).<br /> TAC của B sẽ giảm vì B tăng phát thải. Lượng TAC giảm bằng diện tích (d + e) =<br /> 1.687,5$.<br /> Do đó chi phí tiết kiệm được của nhà máy B là [(d + e) – e] = d = 562,5$.<br /> Trên đây chúng ta đã chứng minh cả hai công ty đều được lợi khi tham gia mua bán –<br /> lợi ích họ có được từ mua và bán 15 giấy phép chính là chi phí tiết kiệm được so với<br /> mức phân bổ giấy phép ban đầu. Tổng chi phí tiết kiệm được là (c + d) = 900$.3<br /> Lợi ích từ mua bán giấy phép sẽ tiếp tục tới khi các chi phí giảm ô nhiễm biên của các nhà<br /> máy cân bằng nhau. Lưu ý rằng trong ví dụ trên cả 2 nhà máy đều có MAC bằng nhau<br /> (75$) tại đơn vị phát thải cuối cùng của 15 giấy phép được giao dịch. Tổng lượng phát thải<br /> vẫn đáp ứng được tiêu chuẩn 80.000 tấn một năm. Chúng ta có thể tìm ra được mức này sử<br /> dụng các nguyên tắc giải bài toán tiêu chuẩn cá nhân hiệu quả xã hội như trong chương 11.<br /> Nhớ lại rằng cân bằng hiệu quả-chi phí (thỏa mãn nguyên tắc cân bằng biên) là khi<br /> MACA = MACB và<br /> EA + EB = mức phát thải mục tiêu<br /> Sử dụng phương trình trên và mức phát thải mục tiêu 80.000 tấn/năm, chúng ta có E A = 15<br /> và EB = 65 với MACA = MACB = 75$/ngàn tấn.<br /> Chú ý rằng hệ thống TDP hoạt động giống như hệ thống kết hợp giữa tiêu chuẩn và thuế để<br /> đạt được mục tiêu. Bởi vì tổng số giấy phép là cố định, ta thấy đã có một tiêu chuẩn ô<br /> nhiễm không thể vượt quá. Nhưng bởi vì có thể mua bán được giấy phép, thị trường sẽ đạt<br /> được mức giá đồng nhất khi chi phí giảm ô nhiễm biên của các nhà máy bằng nhau. Điều<br /> này giống thuế, ngoại trừ việc nhà chức trách không phải tìm hiểu đường MAC của các<br /> nhà máy là như thế nào để cân bằng chúng nhằm tìm ra mức thuế hữu hiệu. Một điểm quan<br /> trọng nữa là nhà chức trách không cần phải biết thông tin về đường MAC của từng nguồn<br /> phát thải – thị trường sẽ làm tất cả công việc này. Giao dịch – giá giấy phép nhân với số<br /> giấy phép giao dịch trên thị trường – sẽ cho thấy MAC của từng nguồn. Công cụ TDP ít<br /> yêu cầu thông tin hơn các công cụ chính sách khác. Dĩ nhiên, để xác định được mức phát<br /> thải hiệu quả xã hội mục tiêu, hệ thống TDP cũng cần phải biết thông tin về MAC gộp và<br /> MD như các hệ thống chính sách khác mà chúng ta đã nghiên cứu.<br /> 3<br /> <br /> Trong giao dịch thực, giá sẽ nằm giữa giá tối thiểu của người bán và giá tối đa của người mua, với các mức<br /> giá tối thiểu và tối đa này được xác định bởi các đường MAC. Chẳng hạn nếu các nhà máy giao dịch 2 giấy<br /> phép, MAC của nhà máy A tại mức 28 tấn phát thải là 36$, của nhà máy B tại mức 52 tấn là 140$. Giá giấy<br /> phép sẽ nằm giữa 2 giới hạn MAC này.<br /> <br /> Barry Field & Nancy Olewiler<br /> <br /> 4<br /> <br /> Quá trình thương lượng thực sự diễn ra như thế nào phụ thuộc vào số lượng người mua<br /> bán, MAC của họ v.v. Nhưng điểm thiết yếu ở đây là chừng nào chi phí giảm ô nhiễm biên<br /> còn khác biệt nhau giữa các đối tượng thì chừng đó họ vẫn có lợi khi mua bán giấy phép<br /> với nhau với một giá nào đó ở khoảng giữa những mức chi phí giảm ô nhiễm biên này.<br /> Như vậy, trong việc mua bán giấy phép và điều chỉnh lượng chất thải cho phù hợp với số<br /> giấy phép có trong tay, các đối tượng này sẽ đi tới một kết quả phù hợp với nguyên tắc cân<br /> bằng biên.<br /> Khi có nhiều công ty tham gia, hệ thống TDP vẫn hoạt động tương tự như trên nhưng các<br /> giao dịch trở nên phức tạp hơn. Sẽ phải phân phối giấy phép ban đầu cho rất nhiều công ty,<br /> nhiều người mua và người bán tiềm năng. Để nguyên tắc cân bằng biên vẫn thỏa mãn trong<br /> trường hợp này, rõ ràng tất cả các giấy phép được mua và bán phải có chung một mức giá.<br /> Điều này yêu cầu một thị trường toàn thể cho giấy phép, nơi mà người mua và bán có thể<br /> giao dịch một cách cởi mở và thông tin về giá giao dịch luôn luôn có sẵn cho bất cứ đối<br /> tượng tham gia nào. Chúng ta có thể thấy rằng, những tác động cạnh tranh thông thường<br /> cũng sẽ đem lại một mức giá giấy phép duy nhất. Nói chung giấy phép sẽ di chuyển từ<br /> những nguồn có chi phí giảm ô nhiễm biên thấp sang những nguồn có chi phí giảm ô<br /> nhiễm biên cao. Thể chế thị trường phải phát triển – và thực sự đã phát triển như chúng ta<br /> sẽ thấy trong chương 17. Ở thị trường sulphur điôxít Hoa Kỳ, thực sự đã có các nhà môi<br /> giới giấy phép, các ngân hàng và giao dịch giấy phép trên thị trường tại Chicago. Thị<br /> trường giấy phép, nếu cạnh tranh, sẽ giống như mọi thị trường khác, nơi mà giá giấy phép<br /> được quyết định bởi cung giấy phép và cầu giấy phép. Nhu cầu thường đến từ các công ty<br /> mới, các công ty cũ nhưng muốn mở rộng hoạt động nên cần giấy phép cho lượng phát thải<br /> gia tăng. Nhà cung cấp giấy phép thường là các công ty rời bỏ ngành, phá sản và đặc biệt<br /> là những công ty đầu tư vào công nghệ giảm ô nhiễm tốt hơn nên có giấy phép thừa để<br /> bán.<br /> Trong những năm gần đây, ý tưởng về hệ thống giấy phép phát thải có thể chuyển nhượng<br /> đã trở nên rất được ưa chuộng Không giống như phương pháp thuế phát thải, là cách giải<br /> quyết buộc người ta phải trả tiền cho những gì trước đây được hưởng không, các chương<br /> trình TDP bắt đầu bằng việc lập ra và phân phối một loại quyền sở hữu mới. Các quyền sở<br /> hữu này có giá trị thị trường miễn là tổng số giấy phép được lập ra được hạn chế. Theo<br /> quan điểm chính trị, có lẽ dễ thuyết phục người ta đồng ý một chính sách kiểm soát ô<br /> nhiễm có khởi đầu bằng cách phân phối quyền sở hữu mới có giá trị hơn là thông báo cho<br /> họ biết họ sẽ phải chịu một loại thuế mới. Dĩ nhiên, giống bất cứ một chính sách kiểm soát<br /> ô nhiễm nào, các chương trình TDP cũng có những vấn đề riêng cần phải được giải quyết<br /> nếu muốn đạt được kết quả hữu hiệu. Những lý thuyết sử dụng áp lực thị trường để đạt<br /> được mức giảm ô nhiễm hiệu quả phải được điều chỉnh để phù hợp với thực tế phức tạp.<br /> Các điểm chính của chính sách TDP:<br /> <br /> <br /> Giống tiêu chuẩn, giấy phép đảm bảo đạt được mức ô nhiễm mục tiêu.<br /> <br /> <br /> <br /> Giống thuế, giấy phép có thể chuyển nhượng khi được giao dịch trên thị trường cạnh<br /> tranh là chính sách hiệu quả-chi phí.<br /> <br /> <br /> <br /> Nhà chức trách không cần biết MAC của từng nguồn gây ô nhiễm để tìm ra “giá” hợp<br /> lý nhằm đạt hiệu quả-chi phí. Thị trường sẽ làm điều này một cách tự động, bởi vì<br /> <br /> Barry Field & Nancy Olewiler<br /> <br /> 5<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản