Hoàng Bình Nguyên 0972.792.759
E-mail: Hoangbinhnguyen2009@gmail.com Eakar – Đăk Lăk
LÀM CH - LÀM L I CU C Đ IỦ Ạ Ộ Ờ
Trong cu c s ng ngày càng phát tri n nh hi n nay thì nh ng lúc con ng iộ ố ể ư ệ ữ ườ
chúng ta không làm ch đ c b n thân chúng ta, r i chúng ta b r i vào nh ng cái gìủ ượ ả ồ ị ơ ữ
sai trái mà chúng ta không bi t. Nhi u khi chúng ta nh n bi t đ c sai trái thì đã quáế ề ậ ế ượ
mu n r i. Có câu nói nh sau: ộ ồ ư “ Bi t d ng l i đúng lúc chúng ta s không bao giế ừ ạ ẽ ờ
b suy s p”ị ụ . Đây là câu nói khi n chúng ta ph i suy nghĩ r t nhi u. Nói thì d nh ngế ả ấ ề ễ ư
bi t d ng l i thì không ph i là chuy n d . N u mà chúng ta đang có s đam mê vế ừ ạ ả ệ ễ ế ự ề
v n d gì đó, mà chúng ta mu n ch n đ ng l i thì không ph i là d . Ví d : m t chi cấ ề ố ặ ứ ạ ả ễ ụ ộ ế
xe đang trên đ ng đi mà chi c xe này mu n d ng l i thì không ph i là đ n gi n, màườ ế ố ừ ạ ả ơ ả
trong khi xe đang ch y trên đ ng mà d ng l i thì r t là nguy hi m, cho nên mu nạ ườ ừ ạ ấ ể ố
d ng l i thì ph i d ng l i t t . M t con ng i chúng ta trong v n đ nào cũng ph iừ ạ ả ừ ạ ừ ừ ộ ườ ấ ề ả
làm ch b n thân? M c dù nói nh v y nh ng con ng i chúng ta có m t quán tínhủ ả ặ ư ậ ư ườ ộ
xu h ng v v n đ đam mê hay nh ng cái gì khác mà mu n d ng l i thì không ph iướ ề ấ ề ữ ố ừ ạ ả
là d . Vì v y chúng ta nên ph i đ ý nh ng đi u này trong cu c s ng. ễ ậ ả ể ữ ề ộ ố
Ng i ta có nói m t câu nh sauườ ộ ư : “con ng i chúng ta th ng suy nghĩ theoườ ườ
xu h ng, nói theo s h c và làm vi c theo thói quen”ướ ở ọ ệ . Chúng ta nói cái gì cũng
đ c, cũng hay, chúng ta t duy đi u gì cũng t t, nh ng b n thân chúng ta l i ph nượ ư ề ố ư ả ạ ả
x theo thói quen. Đó là v n đ chúng ta c n đ ý. Ch a ch c nh ng ng i nói t tạ ấ ề ầ ể ư ắ ữ ườ ố
mà l i làm t t. Ch a ch c chúng ta t duy t t mà chúng ta làm t t. B i vì nh ng đi uạ ố ư ắ ư ố ố ở ữ ề
đó còn n m trong ý t ng. Có m t câu chuy n nh th này.ằ ưở ộ ệ ư ế
“ Có m t ông già b m c b nh s …gà. Ông s gà vô cùng, khi ông đi b t kỳộ ị ắ ệ ợ ợ ấ
đâu, ch c n g p gà là ông ch y toán lo n. vì ông s nh v y nên ng i ta nghĩỉ ầ ặ ạ ạ ợ ư ậ ườ
ông b m c b nh tâm th n, nên ng i nhà đ a ông vào b nh vi n tâm th n đị ắ ệ ầ ườ ư ệ ệ ầ ể
ch a tr . Khi ông vào trong đó thì các bác sĩ, y tá chăm sóc ông r t nhi t tình. Trongữ ị ấ ệ
khi ch a tr thì m i ng i d y ông r ng: khi nào mà ông g p gà thì ông hãy nghĩữ ị ọ ườ ạ ằ ặ
là: “Tôi là con ng i ch không ph i là h t b p”. T c là câu nói mu n nói lênườ ứ ả ạ ắ ứ ố
r ng: ông y là ng i ch không ph i là h t b p. H ng này các bác sĩ, y táằ ấ ườ ứ ả ạ ắ ằ
th ng xuyên nh c ông t p luy n câu nói này. Và trong quá trình t p luy n nhườ ắ ậ ệ ậ ệ ư
1
Hoàng Bình Nguyên 0972.792.759
E-mail: Hoangbinhnguyen2009@gmail.com Eakar – Đăk Lăk
th thì ông đã nói v i m t các r t bình th ng. Tr i qua th i gian dài thì m iế ớ ộ ấ ườ ả ờ ọ
ng i m i th y ông đã t ý th c cho mình đ c m t đi u là: “ Tôi là con ng iườ ớ ấ ự ứ ượ ộ ề ườ
ch không ph i là h t b p”. Vì gà ch m h t b p ch đâu có m ng i. Ngàyứ ả ạ ắ ỉ ổ ạ ắ ứ ổ ườ
cu i cùng mà ông th c t p nh ng câu nói đó, khi bác sĩ vào bác sĩ h i: “ Này ông!ố ự ậ ữ ỏ
Ông hãy nói cho tôi bài mà ông đã đ c th c t p trong th i gian v a qua”. Ôngượ ự ậ ờ ừ
này đáp l i r ng: “ Tôi là con ng i ch không ph i là h t b p”. Vì v y tôi khôngạ ằ ườ ứ ả ạ ắ ậ
th s gà. Ông nói r t t tin , và bác sĩ đ ng ý đ ông này ra vi n. Lúc ông già nàyể ợ ấ ự ồ ể ệ
ra v , trên đ ng đi ông l i g p m t con gà xu t hi n. Khi đó ông đâm đ u ôngề ườ ạ ặ ộ ấ ệ ầ
ch y, ông ch y bán s ng bán ch t. Sau khi ông ch y m t đo n thì m y đ a conạ ạ ố ế ạ ộ ạ ấ ứ
đu i theo và ti p t c đ a ông vào b nh vi n tâm th n. Sau đ a vào đó thì các bácổ ế ụ ư ệ ệ ầ ư
sĩ r t th t v ng. Và bác sĩ nói r ng: “ Này ông! Trong lúc t p luy n thì ông t p r tấ ấ ọ ằ ậ ệ ậ ấ
v ng chãi: “ Tôi là con ng i ch không ph i là h t b p”. v y t i sao gi bácữ ườ ứ ả ạ ắ ậ ạ ờ
g p gà bác l i s ?”. Ông già tr l i r ng: “ Th a bác sĩ, tôi bi t tôi là con ng iặ ạ ợ ả ờ ằ ư ế ườ
ch không ph i là h t b p, nh ng mà th a bác sĩ: làm sao mà con gà nó bi t đ cứ ả ạ ắ ư ư ế ượ
tôi là con ng i ch không ph i là h t b p”ườ ứ ả ạ ắ . Ông bi t r ng ông là con ng i,ế ằ ườ
nh ng ông nghĩ r ng con gà s không bi t đi u đó, nên nó s m ông. Khi chúng taư ằ ẽ ế ề ẽ ổ
đ c xong câu chuy n này lên, chúng ta s c i đúng không? Nh ng chúng ta c i ôngọ ệ ẽ ườ ư ườ
già hay chúng ta đang c i chính b n thân chúng ta? ườ ả
Làm ch b n thân là chúng ta ph i gìn gi b n thân c a mình trong m i sinhủ ả ả ữ ả ủ ọ
ho t. Làm sao đ hành đ ng c a chúng ta không làm đau kh cho ng i khác,hànhạ ể ộ ủ ổ ườ
đ ng c a chúng ta không v ph m đ o đ c xã h i, không vi ph m pháp lu t. T c làộ ủ ị ạ ạ ứ ộ ạ ậ ứ
nh ng hành đ ng này b o v đ o đ c chúng ta t t. Trong kinh Ph t có câu nh sau: ữ ộ ả ệ ạ ứ ố ậ ư “
Chi n th ng v n quân không b ng t th ng l y mình. Th ng l y mình là chi nế ắ ạ ằ ự ắ ấ ắ ấ ế
công oanh li t nh t”ệ ấ . Chúng ta hãy đ ý t ngàn x a cho t i nay, có nh ng khiể ừ ư ớ ữ
t ng quân đánh đâu th ng đó. Nh ng có khi b i tr n d i b n thân mình. R i trongướ ắ ư ạ ệ ướ ả ồ
cu c s ng hi n t i c a chúng ta, có nh ng khi ta thành t u m i lĩnh v c, nh ng màộ ố ệ ạ ủ ữ ự ở ọ ự ư
mình l i không th ng đ c b n thân mình. Vì v y có m t v h c gi d y h c trò c aạ ắ ượ ả ậ ộ ị ọ ả ạ ọ ủ
mình nh sau: “ ưNày con! Dù m t mình con trong phòng v ng, nh ng con hãy nghĩộ ắ ư
r ng con đang đ i di n v i nh ng ng i khách quen.”ằ ố ệ ớ ữ ườ Đây là m t câu r t hay. Cóộ ấ
2
Hoàng Bình Nguyên 0972.792.759
E-mail: Hoangbinhnguyen2009@gmail.com Eakar – Đăk Lăk
khi ra ngoài chúng ta có nh ng hành đ ng t t đ p v i m i ng i, nh ng v i b n thânữ ộ ố ẹ ớ ọ ườ ư ớ ả
chính mình, khi đ i di n v i b n thân mình, mình l i không th c hi n đ c nh ngố ệ ớ ả ạ ự ệ ượ ữ
đi u đó. Cho nên v n đ làm ch b n thân vô cùng quan tr ng trong m i v n đ giaoề ấ ề ủ ả ọ ọ ấ ề
ti p, quan h m i ng i ngay c khi mình đ i di n v i b n thân mình. Con ng iế ệ ọ ườ ả ố ệ ớ ả ườ
chúng ta th ng có xu h ng ch y theo chính mình, quên mình. Nhi u khi vì côngườ ướ ạ ề
vi c mà chúng ta quên mình. Chúng ta nghĩ v ng i khác, vì đi u này đi u khác, màệ ề ườ ề ề
chúng ta quên đi b n thân mình. Nhi u khi vì công vi c g p gáp mà chúng ta đánh m tả ề ệ ấ ấ
b n thân đi, vì nh ng oai ghi c a chính mình. Nh ng chúng ta ph i bi t r ng n uả ữ ủ ư ả ế ằ ế
d ng l i thì chúng ta ph i d ng l i ngay. N u nh đi u đó chúng ta đã nói h r i thìừ ạ ả ừ ạ ế ư ề ớ ồ
chúng ta ph i d ng l i ngay. Mà con ng i th ng có xu h ng c a con ng i thả ừ ạ ườ ườ ướ ủ ườ ế
t c, mình đánh m t mình trong nh ng hoàn c nh đ c bi t. Mình th ng đánh m tụ ấ ữ ả ặ ệ ườ ấ
b n thân mình trong tr ng h p làm ăn th t b i. gia đình có s c , tình yêu đ v ,ả ườ ợ ậ ạ ự ố ổ ỡ
h c hành d dang. Khi đó chúng ta s có tâm tr ng bu n chán và hoang mang, Nó sọ ở ẽ ạ ồ ẽ
khi n chúng ta đi tìm quên trong nh ng cái nguy hi m. Mà xu h ng xã h i ngày nayế ữ ể ướ ộ
luôn h ng con ng i tìm nh ng cái bu n th t b i b ng r u chè, may túy, gái m iướ ườ ư ồ ấ ạ ằ ượ ạ
dâm, c b c,… Đây là nh ng th đ tìm quên. Nh ng chúng ta hãy nghĩ đi, chúng taờ ạ ữ ứ ể ư
có quên đ c hay không? Trong phim Bao Công x án khi hét phim th ng có câu:ượ ử ườ
N c r i xu ng n c,n c càng ch y m nhướ ơ ố ướ ướ ả ạ
Nâng chen tiêu s u s u càng s u h nầ ầ ầ ơ .
Vì v y t t c nh ng th đó là do t mình đ y mình vào. Mình tìm nh ng th đó đậ ấ ả ữ ứ ự ẩ ữ ứ ể
mình quên đi nh ng th kh , nh ng ng i d n thân vào nh ng th đó su t đ i khôngữ ứ ổ ữ ườ ấ ữ ứ ố ờ
thoát đ c n i kh . Chúng ta đ ng có l m l c nh v y. Nhi u khi mình nghĩ: Chúngượ ỗ ổ ừ ầ ạ ư ậ ề
ta d n thân vào đó đ quên kh , nh ng khi chúng ta d n thân vào thì chúng ta s khấ ể ổ ư ấ ẽ ổ
h n g p trăm ngàn l n so v i ban đ u. Chúng ta đã đánh m t s nghi p t ng lai c aơ ấ ầ ớ ầ ấ ự ệ ươ ủ
mình. Đó là s th c trên cu c đ i mà nhi u khi trên cu c đ i ai cũng có th m cự ự ộ ờ ề ộ ờ ể ắ
ph i. Trong tác ph m chuy n th và r u c a Nguy n Bính. Trong su t cu c đ i ôngả ẩ ệ ơ ượ ủ ễ ố ộ ờ
đã lao đao lân đ n cho vi c tình c m c a mình, và hôm đó ông đã b ng i th ngậ ệ ả ủ ỏ ườ ươ
c a mình, t b nhà c a mình đi tìm thành th đ tìm ni m vui. Trong th có câu vi t:ủ ừ ỏ ủ ị ể ề ơ ế
3
Hoàng Bình Nguyên 0972.792.759
E-mail: Hoangbinhnguyen2009@gmail.com Eakar – Đăk Lăk
B m c v n cam b mái gianhỏ ặ ườ ỏ
Tôi đi dan díu v i kinh thànhớ
Hoa th m m mãi v n tiên gi iơ ơ ườ ớ
Chu c mãi men say r u ái tìnhố ượ
R u ái tình kia thành thu c đ cượ ố ộ
v n tr n theo b m ph n h ng bayườ ầ ướ ấ ươ
Đ i tôi sa m c ôi sa m cờ ạ ạ
Hoa h t th m r i r u h t sayế ơ ồ ượ ế
T t c nh ng th đó thì ông m i bi t r ng: Khi ông d n b c vào nh ng cái đó đấ ả ữ ứ ớ ế ằ ấ ướ ữ ể
ông tìm quên đi nh ng đi u bu n phi n. Mà trái l i nó l i làm tăng ni n đau và đauữ ề ồ ề ạ ạ ề
kh c a ông lên. Nh v y nh ng ng i đã đi tr c đã đ l i cho mình nh ng bàiổ ủ ư ậ ữ ườ ướ ể ạ ữ
h c. Cho nên nh t là gi i tr hôm nay. Nhi u gia đình chúng ta luc đ c, Chúng taọ ấ ớ ẻ ề ụ
không đi tìm nh ng con đ ng thánh thi n t t h n đ b o v đ c h nh phúc c uữ ườ ệ ố ơ ể ả ệ ượ ạ ầ
gia đình và b n thân c a mình. Mà chúng ta l i đi tìm nh ng cái tiêu c c nh v y đả ủ ạ ữ ự ư ậ ể
đ a đ y chúng ta vào con đ ng không t t. Đôi khi chúng ta đã lao vào r i thì chúng taư ẩ ườ ố ồ
lún b c, chúng ta không rút ra đ c. Và có nh ng ng i vì ý th c h ng th , mu nướ ượ ữ ườ ứ ưở ụ ố
tìm cho mình nh ng cái điên r đó, đ r i đánh m t b n thân chúng mình. Có nh ngữ ồ ể ồ ấ ả ữ
ng i r t t tin r ng: “ Tôi là ng i có kh năng làm ch đ c b n thân mình, choườ ấ ự ằ ườ ả ủ ượ ả
nên tôi bi t ch d ng l i…” nh ng đi u đó có ch c ch n không? M t s ng iế ỗ ừ ạ ư ề ắ ắ ộ ố ườ
nghi n ma túy k l i r ng: “ Tr c khi h s d ng ma túy là h s khĩ không bao giệ ể ạ ằ ướ ọ ử ụ ọ ẽ ừ
h s nghi n, h ch nghĩ r ng h th cho bi t thôi. H mu n bi t vì sao mà ng iọ ẽ ệ ọ ỉ ằ ọ ử ế ọ ố ế ườ
khác l i tàn t , ng i ta ph i m t h t nh ng gì mình có vì ma túy. H nghĩ r ng: Hạ ạ ườ ả ấ ế ữ ọ ằ ọ
là ng i t nh táo, h là ng i có đ kh năng đ ch ng l i v i nó, h ch th choườ ỉ ọ ườ ủ ả ể ố ạ ớ ọ ỉ ử
bi t thôi. Nh ng mà xin th a r ng: ch m t l n thôi, m t l n r i vào trong ma túy thôiế ư ư ằ ỉ ộ ầ ộ ầ ơ
là h s b n r c danh d và s nghi p c a mình.” G n đây nh t có chuy n m tọ ẽ ả ẻ ả ự ự ệ ủ ầ ấ ệ ộ
anh Giám đ c 26 tu i,ch c n m t l n th ma túy thôi là c căn nhà 2 t và s nghi pố ổ ỉ ẩ ộ ầ ử ả ỷ ự ệ
đi theo ma túy h t, trong vòng ch a đ y 2 năm. Nh v y chúng ta th y: M t conế ư ầ ư ậ ấ ộ
ng i t t nghi p Đ i h c, làm giám đ c là có đ y đ ki n th c và có suy nghĩ. Anhườ ố ệ ạ ọ ố ầ ủ ế ứ
4
Hoàng Bình Nguyên 0972.792.759
E-mail: Hoangbinhnguyen2009@gmail.com Eakar – Đăk Lăk
này nghĩ r ng: T i sao m t đi u đ n gi n nh v y mà ng i ta l i r i vào nh ng tằ ạ ộ ề ơ ả ư ậ ườ ạ ơ ữ ệ
n n nh v y? Và sau đó anh này đã th . Và anh này nghĩ mình s không bao giạ ư ậ ử ẽ ờ
nghi n. Nh ng anh đã l m. Ma túy là gì?. Ma túy t c là m t ma l c l i kéo chúng taệ ư ầ ứ ộ ự ố
vào con đ ng sai l m. Vì v y đây là đi u mà chúng ta ngoài t m ki m soát. Chúng taườ ầ ậ ề ầ ể
c nghĩ mình t ch đ c nên mình mu n làm gì thì làm. Mình là con ng i chứ ự ủ ượ ố ườ ứ
không ph i là th n thánh. Con ng i chúng ta d dàng tha th và đ a mình vào conả ầ ườ ễ ứ ư
đ ng t i l i m t cách êm đ m. Đây là ch chúng ta c n đ ý. Chúng ta là con ng iườ ộ ỗ ộ ề ỗ ầ ể ườ
bình th ng thì chúng ta không đ lý trí đ gi thân mình tr n v n h t. Nhi u khiườ ủ ể ữ ọ ẹ ế ề
mình t tin r ng mình làm đi u đó không sai, mình ki m ch đ c, mình là ng iự ằ ề ề ế ượ ườ
l n. L n hay già bao nhiêu không c n bi t nh ng sai l m là sai l m ch không có nóiớ ớ ầ ế ư ầ ầ ứ
ng i l n hay tr nh . N u sai thì nh ng ng i tóc b c cũng sai. Có câu nói sau: ườ ớ ẻ ỏ ế ữ ườ ạ “
không có ng i ph n sai l m”ườ ụ ữ ầ . B i vì khi ng i ph n sai l m thì luôn luôn cóở ườ ụ ữ ầ
ông tr i. Do ông ông tr i th nay th kia nên tôi m i th , do ch ng tôi nh th , doờ ờ ế ế ớ ế ồ ư ế
ng i yêu tôi nh th ,… Th m chí h còn có th đ t i cho c xã h i ch khôngườ ư ế ậ ọ ể ổ ộ ả ộ ứ
ph i là l i c a h bao gi . Cho nên chúng ta ph i th y: Nhi u khi chúng ta r i vào saiả ỗ ủ ọ ờ ả ấ ề ơ
l m r i đánh m t b n thân, chúng ta m i nghĩ, m i gi thi t ra cho mình, nghĩ choầ ồ ấ ả ớ ớ ả ế
mình yên tâm, đ r i mình b c vào con đ ng t i l i. Chúng ta c bào ch a choể ồ ướ ườ ộ ỗ ứ ữ
mình r ng: Tôi làm vì ch ng, vì con, vì v , vì gia đình,… Mình c đ l i nh th đằ ồ ợ ứ ỗ ỗ ư ế ể
mình an tâm làm nh ng vi c t i l i, đ mình d n b c vào con đ ng đó. Nh ngữ ệ ộ ỗ ể ấ ướ ườ ư
mình đâu có bi t r ng: Chính nh ng hành đ ng đó mà ta đang đi sai. N u nh chúng taế ằ ữ ộ ế ư
bi t t ch ngay t ban đ u thì chúng ta đau có b r i vào nh ng tình hu ng nh v y.ế ự ủ ừ ầ ị ơ ữ ố ư ậ
Con ng i mình bao gi đ ng ph i nh ng sai l m, nh ng s tr trêu, chúng ta đ uườ ờ ụ ả ữ ầ ữ ự ớ ề
than tr i đ t “ Bi t th này thì không sai l m, bi t nh v y thì t t,…”. Cho nên chúngờ ấ ế ế ầ ế ư ậ ố
ta ph i đ ý. Có nh ng sai l m c a mình tuy nh nh ng đ l i h u qu khôn l ng.ả ể ữ ầ ủ ỏ ư ể ạ ậ ả ườ
Có câu chuy n nh sau:ệ ư
“ Con Đ i i b nh ng ng i th săn dùng r u đ b t chung. Cho nênườ ươ ị ữ ườ ợ ượ ể ắ
con chúa t c a đ u đàn th y không n và đ a đàn đ i i này vào trong r ngể ủ ầ ấ ổ ư ườ ươ ừ
sâu đ tr n, đ tránh s b t b c a đàn th săn này. Nh ng nh ng ng i thể ố ể ự ắ ớ ủ ợ ư ữ ườ ợ
5